Theo báo SCMP ngày 12-5, cô bé tên Xiaoyan (tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc) được chẩn đoán mắc bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) khi mới 3 tháng tuổi.
Bé hiện chỉ cao 140cm và nặng 25kg – chỉ bằng khoảng một nửa các bạn cùng lứa tuổi.
Cha của Xiaoyan là công nhân xây dựng, mẹ không có việc làm.
Suốt nhiều năm, gia đình chỉ có thể cho cô bé truyền máu định kỳ thay vì điều trị tiêu chuẩn.
Đến năm 2018, khi lá lách của Xiaoyan phình to và phải cắt bỏ, hoàn cảnh của cô bé mới được truyền thông chú ý và bắt đầu tiến hành việc điều trị phù hợp.
Các bác sĩ khi đó khuyên gia đình tìm người phù hợp từ ngân hàng tế bào gốc hoặc sinh thêm con để sử dụng máu cuống rốn.
Máu cuống rốn là nguồn tế bào gốc tạo máu quan trọng, được thu thập từ dây rốn và nhau thai sau khi sinh em bé.
Đây được xem là phương pháp điều trị hiệu quả cho các bệnh về máu ở người thân cùng huyết thống, cũng như các bệnh trong tương lai mà trẻ có thể mắc phải.
Tại Trung Quốc, ngày càng nhiều phụ huynh cân nhắc lưu trữ hoặc hiến tặng máu cuống rốn của con như một “phương thuốc dự phòng sống còn”.
Hiện Trung Quốc có 7 ngân hàng máu cuống rốn chính thức.
Theo số liệu công bố tháng 11-2025, gần 2,5 triệu đơn vị máu cuống rốn đã được lưu trữ tại các ngân hàng này, trong đó 45.000 đơn vị đã được sử dụng để điều trị.
Chi phí lưu trữ máu cuống rốn khoảng 20.000 nhân dân tệ (khoảng 3.000 USD) cho 20 năm bảo quản.
Với một số gia đình thì số tiền này là gánh nặng tài chính nên thường chọn ghép cuống rốn của những người hiến tặng miễn phí thay vì lưu trữ.
Trong trường hợp của Xiaoyan, cô bé từng có một em trai 1 tuổi nhưng ba mẹ không lưu trữ máu cuống rốn của em.
Gia đình Xiaoyan rơi vào cảnh khó khăn khi người cha – lao động chính trong nhà – bị tai nạn lao động, còn ông bà của cô bé đều mắc bệnh mạn tính.
Xiaoyan thậm chí từng nhắn cho mẹ rằng em không muốn ghép tế bào gốc vì “gia đình mình không có nhiều tiền”.
Do không đủ khả năng chi trả cho việc nhận tế bào máu từ người hiến không cùng huyết thống – vốn tốn kém hơn nhiều so với sử dụng máu cuống rốn từ anh chị em ruột, nên ba mẹ Xiaoyan quyết định sinh thêm con.
Năm 2021, em trai út của Xiaoyan chào đời. Máu của em bé tương thích một nửa với chị gái và theo bác sĩ, như vậy là đủ điều kiện ghép.
Sau đó, Xiaoyan phải trải qua các liệu pháp loại bỏ lượng sắt dư thừa trong cơ thể để chuẩn bị cho ca ghép.
Đến năm 2025, cơ thể cô bé đủ điều kiện để phẫu thuật. Sau khi nhận được hỗ trợ tài chính từ các nhà hảo tâm, Xiaoyan được tiến hành phẫu thuật miễn phí vào tháng 4-2026.
Các bác sĩ cho biết cô bé đang hồi phục tốt và chức năng tạo máu đang dần được tái tạo.
Dù tại nhiều quốc gia vẫn tồn tại tranh cãi đạo đức về việc sinh thêm con để điều trị cho anh chị em mắc bệnh, phương pháp này được chấp nhận rộng rãi ở Trung Quốc.
Báo chí Trung Quốc cũng từng đăng tải nhiều trường hợp tương tự.
Năm 2016, một cặp vợ chồng ở tỉnh Quảng Đông được cho là đã sinh ba con trai để cứu con gái mắc bệnh tan máu bẩm sinh.
Tuy nhiên, báo SCMP dẫn lời các chuyên gia cho biết máu cuống rốn từ anh chị em mới sinh không bảo đảm chắc chắn việc ghép thành công.
Máu của đứa trẻ có thể không tương thích với anh chị em mắc bệnh, hoặc nếu cha mẹ mang vấn đề di truyền, đứa trẻ sinh sau cũng có nguy cơ mắc bệnh bẩm sinh.
Theo thông báo của Sở Y tế TPHCM ngày 13/4, kết quả cấy phân các học sinh đang điều trị tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho thấy 17 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella.
Kết quả xét nghiệm PCR do OUCRU thực hiện, tiếp tục xác nhận sự hiện diện của Salmonella enteritidis trong các mẫu bệnh phẩm, qua đó xác định đây là tác nhân liên quan đến vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại trường.
Trước đó, 187 học sinh tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới, TPHCM) xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm, trong đó, 57 em phải nhập viện điều trị nội trú.
Theo ghi nhận của Sở Y tế TPHCM, đến 8 giờ sáng 13/4, còn 33 học sinh đang điều trị nội trú, tình trạng ổn định.
Salmonella enteritidis là vi khuẩn thường tồn tại trong đường tiêu hóa của nhiều loài động vật và có thể lây sang người qua thực phẩm bị nhiễm khuẩn.
Nguồn lây phổ biến của loại vi khuẩn này thường đến từ trứng và các sản phẩm từ trứng, thịt gia cầm chưa được nấu chín kỹ, sữa và sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng, rau củ quả tươi sống bị nhiễm khuẩn.
Lây nhiễm chéo trong quá trình chế biến thực phẩm, do sử dụng chung dao, thớt hoặc dụng cụ cho thực phẩm sống và chín, cũng là một nguyên nhân đáng kể.
Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm do Salmonella enteritidis, Sở Y tế TPHCM khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp như lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và không có dấu hiệu hư hỏng.
Các sản phẩm từ thịt, trứng và các sản phẩm từ gia cầm cần được nấu chín kỹ; không sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa chín.
Ngoài ra, người dân cần duy trì thói quen giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch trước khi chế biến và sau khi đi vệ sinh; vệ sinh thường xuyên bề mặt, dụng cụ nhà bếp. Thực phẩm sống và chín cần được bảo quản riêng biệt để tránh nhiễm chéo.
Đồ ăn sau khi chế biến cần được sử dụng ngay hoặc bảo quản lạnh đúng cách, đồng thời hâm nóng kỹ trước khi ăn.
Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh, vụ việc ngộ độc thực phẩm vừa qua tiếp tục là lời cảnh báo về nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong môi trường học đường.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục, đơn vị cung cấp suất ăn, phụ huynh và cộng đồng trong việc tăng cường giám sát an toàn thực phẩm, tuân thủ nghiêm quy trình vệ sinh, chế biến và bảo quản thực phẩm, hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra các chùm ca ngộ độc thực phẩm trong trường học.
Đồng thời, nhà trường, phụ huynh cũng cần chủ động theo dõi sức khỏe học sinh để phát hiện sớm, xử trí kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ.
Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học The Conversation đã phát hiện tác động tích cực của dầu cá omega-3 đối với hiệu suất vận động và khả năng phục hồi cơ bắp.
Nghiên cứu do Giáo sư Justin Roberts từ Đại học Anglia Ruskin và Giáo sư Fernando Naclerio từ Đại học Greenwich (Anh) thực hiện, tập trung vào những người trưởng thành thường xuyên vận động, đặc biệt là các bài tập kháng lực hoặc cường độ cao.
Kết quả cho thấy việc bổ sung omega-3 giúp cơ thể phục hồi và thích nghi với quá trình tập luyện hiệu quả hơn theo thời gian, từ đó trở thành một chất bổ sung tiềm năng cho người tập luyện thường xuyên.
Cụ thể, bổ sung dầu cá chứa EPA và DHA trong vài tuần giúp tăng sức mạnh cơ bắp so với nhóm tập luyện tương tự nhưng không bổ sung omega-3. Ngoài ra, những người thường xuyên tập thể dục và bổ sung omega-3 cũng có mức DHA trong màng tế bào cơ cao hơn so với người ít vận động.
Các nhà nghiên cứu giải thích omega-3 hoạt động như một “người điều phối”, giúp điều chỉnh phản ứng viêm của cơ thể sau tập luyện để cơ bắp phục hồi hiệu quả hơn.
Trong đó, EPA hỗ trợ tăng lưu lượng máu đến cơ bắp và thúc đẩy quá trình tổng hợp protein cơ. DHA lại đóng vai trò quan trọng với chức năng nhận thức và tín hiệu thần kinh, giúp cơ bắp hoạt động hiệu quả hơn. Hai hoạt chất này còn góp phần duy trì tính linh hoạt của màng tế bào, hỗ trợ vận chuyển dưỡng chất vào tế bào cơ.
Các chuyên gia kết luận omega-3 là thành phần dinh dưỡng quan trọng với người thường xuyên vận động. Liều lượng khuyến nghị cho đa số người năng động là khoảng 3 g dầu cá mỗi ngày, nên chia vào bữa sáng và tối, dùng cùng bữa ăn có chất béo để tăng khả năng hấp thu.
Để hỗ trợ tăng trưởng cơ bắp, lượng cần thiết vào khoảng 1,8 g EPA và 1,5 g DHA/ngày. Hàm lượng này tương đương khoảng 200 - 400 g cá béo như cá hồi, cá trích hoặc cá mòi.
Các chuyên gia cũng khuyến nghị nên kiểm tra kỹ hàm lượng EPA và DHA thay vì chỉ nhìn tổng lượng dầu cá, đồng thời tránh bổ sung quá 5 g EPA+DHA/ngày từ thực phẩm chức năng nếu không có chỉ định của bác sĩ, theo The Conversation.
Bác sĩ Trần Quán Nhậm (Chen Guanren), chuyên gia Nội tim mạch, Đài Loan, đã chia sẻ trong một chương trình sức khỏe về trường hợp nam thanh niên 39 tuổi, vóc dáng lực lưỡng và duy trì thói quen vận động đều đặn, đã bất ngờ ngã gục và ngưng tim (OHCA) khi đang tập luyện tại phòng gym của công ty.
Sau khi được cấp cứu kịp thời, kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp tính, cả 3 động mạch vành đều bị tắc nghẽn nghiêm trọng.
Bác sĩ Trần cho biết, quan niệm truyền thống cho rằng chỉ những người béo phì, lười vận động mới gặp các vấn đề về "tam cao" (huyết áp cao, đường huyết cao, mỡ máu cao) là hoàn toàn sai lầm.
Trong trường hợp nam bệnh nhân trên, chỉ số cholesterol xấu (LDL - Low-Density Lipoprotein) lên tới 187 mg/dL, vượt xa ngưỡng tiêu chuẩn 130 mg/dL, trong khi cholesterol tốt (HDL) chỉ có 37 mg/dL.
Một trường hợp khác là cô gái ngoài 20 tuổi, vóc dáng gầy gò nhưng chỉ số LDL cũng chạm mức 220 mg/dL, buộc phải điều trị bằng thuốc để ngăn ngừa bệnh tim khởi phát sớm.
Theo bác sĩ Trần Quán Nhậm, khoảng 70-80% lượng cholesterol trong cơ thể do gan sản xuất và có liên quan mật thiết đến yếu tố di truyền; chỉ khoảng 20-30% đến từ chế độ ăn uống hằng ngày.
LDL (Cholesterol xấu): Nếu dư thừa, chúng sẽ tích tụ vào thành mạch máu. Theo thời gian, các mảng bám này sẽ gây hẹp và tắc nghẽn mạch máu, dẫn đến đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
HDL (Cholesterol tốt): Đóng vai trò như "xe dọn rác", thu gom cholesterol dư thừa từ các mạch máu ngoại vi để đưa về gan xử lý.
Chuyên gia cảnh báo khi lượng LDL tăng quá cao, cơ thể sẽ phát đi những tín hiệu nhận diện bằng mắt thường, đặc biệt là ở vùng mặt:
Nếp gấp ở dái tai
Tín hiệu này cho thấy các sợi đàn hồi trong cơ thể đang giảm dần, có liên quan đến tình trạng xơ cứng mạch máu.
Ban vàng quanh mắt (Xanthelasma)
Khi cholesterol cao đến mức không còn chỗ tích tụ, chúng sẽ lắng đọng dưới da, tạo thành các nốt hoặc mảng màu vàng xung quanh mí mắt.
Ở những trường hợp nghiêm trọng hơn, bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, nặng đầu, căng cứng vùng cổ. Bác sĩ Trần lưu ý rằng, ngay cả khi chỉ số cholesterol đã hạ xuống sau điều trị, các nếp gấp ở tai hay ban vàng quanh mắt cũng sẽ không tự biến mất.
Do đó, nếu phát hiện các dấu hiệu trên, người dân nên sớm đến các cơ sở y tế để kiểm tra chỉ số mỡ máu, nhằm chủ động phòng ngừa các biến cố tim mạch nguy hiểm.
