Ngày 26/4/2026, giữa tiếng hò reo dọc đại lộ The Mall, Sawe cán đích sau 1 giờ 59 phút 30 giây và lần đầu tiên trong lịch sử phá mốc sub2 (dưới hai giờ) của cự ly 42km tại một giải đấu chính thức.
Nhưng không có màn ăn mừng phô trương. Sawe chỉ nhìn thẳng về phía trước, như thể anh vừa hoàn thành một buổi tập dài hơn là phá vỡ rào cản mang tính lịch sử của thể thao thế giới. Nhưng để đến khoảnh khắc ấy, Sawe đã đi một hành trình dài hơn bất kỳ con số nào có thể diễn tả.
Sawe bước ra ánh sáng tại chính London năm ngoái. Khi đó, cuộc đua quy tụ những ngôi sao như huyền thoại Eliud Kipchoge hay kỷ lục gia half marathon thế giới Jacob Kiplimo, còn Sawe chỉ là cái tên được nhắc đến như một hiện tượng mới.
Nhưng đến km thứ 30, Sawe – khi đó mới lần thứ hai thi đấu marathon – bất ngờ bứt tốc, bỏ lại nhóm dẫn đầu rồi một mình về đích với thời gian 2 giờ 2 phút 27 giây. Anh bỏ cách người chạy sau gần 400 m – như tuyên bố không cần lời rằng: một ngôi sao marathon mới đã xuất hiện.
Sawe sinh năm 1995 tại Cheukta, vùng cao nguyên Uasin Gishu. Nơi đó không có đường nhựa, không điện ổn định, không khái niệm “tương lai thể thao”.
Tuổi thơ của anh là những buổi chạy bộ đến trường trên đất đỏ, là những buổi tối bị nuốt chửng bởi bóng tối lúc 7 giờ tối, là những mùa mưa biến cả vùng thành bùn lầy.
Bà ngoại – người nuôi dưỡng anh – là trung tâm của tất cả. Bà không có học thuyết huấn luyện nào, chỉ có một câu lặp đi lặp lại: mọi thứ rồi sẽ ổn. Và chính câu nói đó trở thành nền tảng tâm lý của Sawe sau này.
Như mọi tài năng Kenya, Sawe đến Iten – “thánh địa chạy bộ” ở độ cao hơn 2.400 m. Nhưng Iten không phải giấc mơ. Nó là một cuộc sàng lọc khắc nghiệt. Hàng trăm VĐV tập luyện mỗi ngày, nhưng chỉ số ít trở thành nhà vô địch. Phần còn lại biến mất trong im lặng.
Sawe khi ấy không nổi bật. Không hợp đồng. Không HLV riêng. Không tương lai rõ ràng. Anh sống bằng niềm tin và sự kiên trì, trong khi gia đình bắt đầu đặt câu hỏi: có nên dừng lại để làm công việc ổn định?
Áp lực tăng lên khi anh lập gia đình và có con. Một vị trí trong ngành cảnh sát – ổn định, thu nhập chắc chắn – đã ở rất gần. Nhưng Sawe từ chối.
Năm 2020, anh bị rách gân, rồi Covid-19 đóng băng toàn bộ hệ thống thi đấu. Không giải đấu. Không cơ hội. Không thu nhập – đó là thời điểm nhiều VĐV rời bỏ đường chạy. Nhưng Sawe không từ bỏ và quyết định đó đưa anh đến bước ngoặt lớn nhất đời: gia nhập 2Running Club dưới sự dẫn dắt của HLV Claudio Berardelli.
Ở 2Running, Sawe lần đầu tiếp cận một môi trường huấn luyện khoa học: giáo án chi tiết, phục hồi bài bản, theo dõi thể trạng sát sao.
Không còn chạy theo bản năng. Mọi thứ được tính toán: tải lượng, nhịp phát triển, chu kỳ nghỉ. Điều quan trọng hơn: lần đầu tiên, anh được tin rằng mình có thể trở thành nhà vô địch.
Những buổi trị liệu 5-6 lần mỗi tuần, những buổi chạy dài 200 km mỗi tuần, những bài tập ngưỡng được kiểm soát từng nhịp… tất cả tạo nên một phiên bản mới của Sawe.
Năm 2022, tại Rome-Ostia Half Marathon, Sawe tạo dấu ấn đầu tiên khi về nhất với 58 phút 2 giây. Nhưng đường chạy tại giải này không đủ điều kiện công nhận kỷ lục. Không lâu sau, anh tiếp tục gây chú ý khi thắng Bahrain Royal Night Half Marathon với 58 phút 58 giây, lần đầu bước vào nhóm những chân chạy cự ly 21km nhanh nhất thế giới.
Sự tiến bộ của Sawe không dừng lại. Tháng 9/2022, anh lập kỷ lục quốc gia Kenya ở nội dung chạy một giờ tại Memorial Van Damme với 21.250 m, tiệm cận kỷ lục thế giới. Đến năm 2023, Sawe dần xuất hiện trên bản đồ thế giới khi về thứ bảy nội dung nam tại Giải vô địch việt dã thế giới 2023, trước khi khẳng định vị thế bằng chức vô địch thế giới half marathon cùng năm.
Từ nền tảng đó, anh bước lên cự ly marathon với màn ra mắt 2 giờ 2 phút 5 giây tại Valencia cuối năm 2024 – một trong những ra mắt nhanh nhất lịch sử, lập tức đưa tên anh vào nhóm ứng viên hàng đầu thế giới.
Việc liên tiếp vô địch tại London Marathon rồi Berlin Marathon 2025 như lời khẳng định rằng Sawe không còn là hiện tượng mà là một thế lực thực sự của marathon hiện đại.
Rồi khoảnh khắc lịch sử đến tại London ngày 26/4. Sawe về đích sau 1 giờ 59 phút 30 giây, qua đó khép lại cuộc tranh luận lớn nhất của marathon hiện đại: liệu mốc 2 giờ có thể bị phá vỡ hợp lệ.
Thành tích ấy không chỉ là một kỷ lục. Nó là kết quả của tuổi thơ nghèo khó ở Cheukta, của những năm tháng vô danh ở Iten, của chấn thương, mất mát và sự kiên trì tuyệt đối trong một hệ thống huấn luyện kỷ luật.
Và trên hết, là của một niềm tin đơn giản mà bà anh từng nói: mọi thứ rồi sẽ ổn. Ở London hôm qua, thế giới marathon không chỉ chứng kiến một nhà vô địch. Họ chứng kiến một ranh giới bị xóa bỏ.
Tối 17/4, Coventry hòa 1-1 trên sân Blackburn Rovers nhờ bàn gỡ của Bobby Thomas ở phút 84. Kết quả này giúp Coventry vững đỉnh bảng Championship với 86 điểm, bỏ cách đội xếp thứ 3 Millwall tới 13 điểm, khi mùa giải còn ba vòng, qua đó chắc suất thăng hạng trực tiếp.
Trong cuộc phỏng vấn sau trận, Lampard suýt bật khóc giữa bầu không khí ăn mừng cuồng nhiệt tại sân Ewood Park. "Thật tuyệt vời. CĐV đã trải qua quá nhiều thất vọng nhưng vẫn luôn ở bên đội bóng. Giờ họ xứng đáng có khoảnh khắc này", ông nói. "Đây là một đội bóng lớn, với lịch sử và ý nghĩa đặc biệt với thành phố".
Lampard là một trong những tiền vệ vĩ đại bậc nhất lịch sử Ngoại hạng Anh. Ông thi đấu cho Chelsea giai đoạn 2001-2014, ghi 211 bàn qua 648 trận, đoạt 13 danh hiệu, trong đó có ba Ngoại hạng Anh và một Champions League. Ông còn khoác áo West Ham, Swansea City, Man City trước khi giải nghệ tại New York City FC.
Ở cấp độ quốc tế, Lampard ghi 29 bàn qua 106 trận khoác áo tuyển Anh. Cựu tiền vệ này ra mắt năm 1999, dự ba kỳ World Cup (2006, 2010, 2014) và Euro 2004 - giải đấu ông được bầu vào đội hình tiêu biểu. Lampard cũng hai lần liên tiếp giành danh hiệu Cầu thủ hay nhất năm của Anh (2004, 2005).
Cựu danh thủ người Anh xem việc giúp Coventry thăng hạng trong bối cảnh hiện tại là một thành tựu đặc biệt và xứng đáng đứng ngang hàng với những danh hiệu lớn nhất trong sự nghiệp. "Khi đó tôi có thể cảm ơn Didier Drogba hay John Terry. Còn giờ, những gì đội bóng này làm được là nhờ nỗ lực phi thường", ông bày tỏ.
Lampard từng làm HLV tại Derby County, Chelsea, Everton trước khi dẫn dắt Coventry từ tháng 11/2024, cùng CLB thua 20, hòa 16, thắng 42 - đạt tỷ lệ thắng 53,8%. Khi nhà cầm quân người Anh tiếp quản, Coventry chỉ đứng thứ 17. Nhưng sau chưa đầy 2 năm, Lampard giúp Coventry "lột xác" và lần đầu trở lại Ngoại hạng Anh kể từ năm 2001.
Lampard thừa nhận ông chưa đánh giá hết tầm vóc của CLB trước khi nhận lời dẫn dắt. HLV 47 tuổi tiết lộ mục tiêu ban đầu của đội chỉ là lọt vào nhóm play-off, nhưng Coventry đã vượt xa kỳ vọng khi giành vé lên hạng sớm ba vòng.
"Chúng tôi không đặt kế hoạch thăng hạng trực tiếp. Toàn đội chỉ nghĩ đến việc vào top 4 hoặc 5", Lampard nói và khẳng định đội bóng chưa dừng lại. "Tôi từng trải qua nhiều mùa giải phải chờ đến phút cuối để đạt mục tiêu. Thật may là năm nay không phải như vậy. Việc hoàn thành mục tiêu sớm mang lại cảm giác rất tuyệt vời. Nhưng chúng tôi vẫn muốn vô địch".
Căng thẳng nhen nhóm giữa 2 ngôi sao Real Madrid bắt đầu từ buổi tập vào ngày 6-5 (theo giờ địa phương). Khi đó, Tchouameni đã có một pha vào bóng cực mạnh nhắm vào Valverde.
Dù tiền vệ người Pháp khẳng định mình không cố ý, nhưng cầu thủ mang áo số 8 của Real Madrid không chấp nhận lời xin lỗi. Và ngay lập tức, Valverde đáp trả bằng một cú tắc bóng tương tự.
Cuộc tranh cãi nảy lửa sau đó chỉ tạm dừng khi các đồng đội lao vào can ngăn.
Sang buổi tập tiếp theo vào tối 7-5 (theo giờ Việt Nam), tình hình càng trở nên tồi tệ hơn. Bất chấp thiện chí bắt tay làm hòa của Tchouameni, Valverde đã thẳng thừng từ chối.
Đáng chú ý, ngay trong pha bóng đầu tiên của trận đấu tập, cầu thủ người Uruguay một lần nữa thực hiện cú xoạc bóng quyết liệt vào người đồng đội. HLV Alvaro Arbeloa dù đã nỗ lực hạ nhiệt bằng cách xếp cả hai đá chung đội nhưng bầu không khí giữa đôi bên vẫn vô cùng căng thẳng cho đến cuối buổi tập.
Đỉnh điểm của vụ việc xảy ra khi toàn đội đi vào phòng thay đồ. Valverde cáo buộc Tchouameni chính là người tuồn tin về cuộc cãi vã ngày hôm trước cho truyền thông. Trong lúc tranh cãi lên đến đỉnh điểm, sự mất kiểm soát đã dẫn đến ẩu đả.
Theo các nguồn tin tại hiện trường, Tchouameni đã tung một cú đấm khiến Valverde ngã gục, đập đầu xuống sàn và gần như bất tỉnh. Tiền vệ người Uruguay sau đó đã phải rời sân tập bằng cáng và nhập viện khẩn cấp dưới sự hộ tống của HLV Arbeloa.
Việc cầu thủ xảy ra mâu thuẫn với nhau không phải là hiếm. Nhưng vụ việc bị đẩy đến mức đánh nhau to dẫn đến việc cả đội cùng đích thân Chủ tịch CLB Real Madrid, ông Florentino Perez phải có mặt can thiệp (theo báo Marca) thì chưa từng có tiền lệ trong lịch sử câu lạc bộ.
Sau khi ổn định sức khỏe, Valverde đã lên tiếng phủ nhận việc bị đồng đội tác động vật lý. Đồng thời anh đưa ra một lý do có phần nhẹ nhàng hơn: "Trong lúc cãi vã, tôi vô tình va vào một cái bàn và gây ra vết thương ở trán.
Không có chuyện đồng đội đánh tôi. Sự mệt mỏi và nỗi thất vọng sau một mùa giải trắng tay đã khiến tôi mất kiểm soát và vượt quá giới hạn. Tôi thực sự xin lỗi vì đã làm tổn hại đến hình ảnh CLB”.
Trang chủ CLB Real Madrid cũng đã phải đưa ra thông báo chính thức về vụ việc: "CLB quyết định tiến hành các thủ tục kỷ luật nội bộ đối với Federico Valverde và Tchouameni. Kết luận cuối cùng sẽ được công bố sau khi quá trình xem xét hoàn tất".
Ngoài ra, CLB Real Madrid cũng xác nhận Valverde sẽ không góp mặt trong trận gặp Barca vì chấn thương. Anh được chẩn đoán bị chấn thương sọ não nhẹ sau cuộc kiểm tra bởi bộ phận y tế CLB Real Madrid (ngày 8-5, giờ Việt Nam).
Với thông tin này cùng với án phạt kỷ luật sẽ được đưa ra, gần như cả Valverde và Tchouameni sẽ không thể góp mặt trong trận đấu với Barcelona vào rạng sáng 11-5 tại vòng 35 Giải vô địch Tây Ban Nha.
Vào lúc này, chúng ta có thể cơ bản định hình lực lượng của đội tuyển U.23 Việt Nam, bao gồm lứa U.21 sinh năm 2005 - 2007 và được bổ sung khoảng 5-6 người hùng vừa giành HCĐ VCK U.23 châu Á 2026.
Cũng nói thêm, điều lệ nội dung bóng đá nam ở ASIAD 20 sắp tới (dự kiến diễn ra từ 15.9 - 3.10) cho phép các đội bóng được quyền bổ sung tối đa 3 cầu thủ trên 23 tuổi, giống cách HLV Park Hang-seo từng gọi Văn Quyết, Anh Đức và Hùng Dũng ở ASIAD 118 năm 2018.
Nhưng sau khi cân nhắc và bàn bạc với VFF, HLV Kim Sang-sik đã quyết định sẽ không cần dùng đến quyền trợ giúp này. Thay vào đó, nhà cầm quân người Hàn Quốc sẽ tận dụng ASIAD 20 như một dịp mài giũa các tài năng trẻ.
Được biết, ông Kim sẽ tách đôi đội hình U.23 Việt Nam vừa trở về từ VCK U.23 châu Á 2026, trong đó những Đình Bắc, Trung Kiên, Văn Khang, Nhật Minh… sẽ khoác áo đội tuyển Việt Nam bảo vệ chức vô địch tại AFF Cup (dự kiến diễn ra từ ngày 24.7 đến 26.8).
Số còn lại như Xuân Bắc, Minh Phúc, Văn Thuận, Lê Phát, Văn Bình… sẽ tập trung cùng U.23 Việt Nam, kết hợp cùng các đàn em U.21 để chinh phục ASIAD 20 tại Nhật Bản. Đây được xem là cơ hội quan trọng để lứa U.21 được trui rèn, chuẩn bị cho SEA Games 34 năm 2027 tại Malaysia và VCK U.23 châu Á 2028.
Cũng nói thêm vào tháng 9 đội tuyển Việt Nam sẽ tham dự giải FIFA ASEAN Cup 2026 (dự kiến diễn ra từ ngày 21.9 đến 6.10). Do trùng lịch thi đấu, nên khả năng ông Kim sẽ tập trung cho đội tuyển quốc gia và trao cho trợ lý Đinh Hồng Vinh tạm quyền dẫn dắt ở ASIAD 20.
