Rút hai chiếc đũa đâm ngập hốc mắt nam thanh niên

Xôi là lựa chọn quen thuộc của nhiều người nhờ tiện lợi và tạo cảm giác no lâu. Tuy nhiên, thành phần chính là gạo nếp - loại tinh bột có chỉ số đường huyết cao - khiến món ăn này cần được tiêu thụ hợp lý.

Gạo nếp chứa nhiều amylopectin - loại tinh bột dễ tiêu hóa nhanh. Điều này khiến đường huyết tăng sau ăn.

Ông Hiroyasu Iso, giáo sư y tế công cộng tại Đại học Osaka (Nhật Bản), cho biết chế độ ăn giàu tinh bột tinh chế có liên quan đến nguy cơ cao hơn của bệnh tim mạch và tiểu đường.

Ngoài ra, xôi thường ăn kèm mỡ, thịt, đậu… làm tăng lượng calo đáng kể.

Các chuyên gia cho rằng xôi không chỉ có “mặt trái” về đường huyết mà nếu ăn đúng cách, đây vẫn là món có nhiều điểm tích cực, đặc biệt trong bữa sáng.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), điều quan trọng không nằm ở một thực phẩm riêng lẻ mà ở tổng thể khẩu phần và cách kết hợp thực phẩm.

Cung cấp năng lượng nhanh và “bền”. Xôi từ gạo nếp giàu carbohydrate, giúp bổ sung năng lượng nhanh cho buổi sáng. Nhờ kết cấu dẻo và đặc, xôi cũng giúp duy trì cảm giác no lâu hơn một số món tinh bột khác, phù hợp với người làm việc nặng hoặc cần di chuyển nhiều.

Ít qua chế biến công nghiệp. So với nhiều món ăn sáng hiện đại (đồ chiên, đồ đóng gói), xôi truyền thống thường ít phụ gia hơn, chủ yếu là gạo nếp và nguyên liệu tự nhiên.

Dễ kết hợp thành bữa ăn cân bằng. Xôi có thể “linh hoạt” khi kết hợp với đạm (trứng, thịt, đậu) và rau, từ đó tạo thành bữa sáng đủ chất nếu biết điều chỉnh hợp lý.

Phù hợp với người cần tăng cân hoặc năng lượng cao. Với người gầy, người lao động nặng hoặc vận động nhiều, xôi có thể là nguồn năng lượng tiện lợi và hiệu quả.

Để phát huy mặt tích cực của xôi và hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị:

Theo Liên đoàn Tiểu đường thế giới (IDF), việc kết hợp tinh bột với protein và chất xơ giúp giảm tốc độ tăng đường huyết sau ăn và cải thiện kiểm soát chuyển hóa.

Như vậy, khi kiểm soát khẩu phần và kết hợp hợp lý, xôi vẫn có thể là một lựa chọn bữa sáng tiện lợi, đủ năng lượng và phù hợp với nhiều đối tượng. Tuy nhiên, người thừa cân, tiểu đường hoặc ít vận động nên hạn chế ăn xôi thường xuyên. Nếu ăn, nên coi đây là bữa phụ thay vì bữa chính lớn.

Tin Gốc: Thanh Niên

Trong cơ thể, cảm giác no được điều phối bởi nhiều tín hiệu sinh học, trong đó quan trọng nhất là leptin, hormone gửi thông điệp "đã đủ năng lượng" từ mô mỡ lên não. Khi cơ chế này hoạt động hiệu quả, bạn sẽ dừng ăn đúng lúc.

Tuy nhiên một số yếu tố như thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, viêm mạn tính hoặc chế độ ăn nhiều thực phẩm "calo rỗng" có thể làm giảm độ nhạy của leptin. Khi đó não bộ không nhận được tín hiệu no, dẫn đến tình trạng ăn quá mức dù cơ thể không thực sự cần thêm năng lượng.

Song song với đó, các thực phẩm giàu đường và chất béo tinh chế còn kích thích giải phóng dopamine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác "phần thưởng". Điều này khiến việc ăn uống dễ mang tính cảm xúc, làm tăng cảm giác thèm ăn ngay cả khi đã no.

Vì vậy chiến lược kiểm soát cơn đói hiệu quả không phải là nhịn ăn, mà là lựa chọn đúng nhóm thực phẩm giúp duy trì cảm giác no một cách sinh lý và bền vững.

Protein được xem là nhóm dưỡng chất có khả năng tạo cảm giác no mạnh nhất trong ba nhóm sinh năng lượng chính. Khi ăn thực phẩm giàu protein, quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn, đồng thời kích thích các hormone gây no và giảm hormone gây đói.

Những thực phẩm giàu protein phổ biến gồm trứng, thịt nạc, cá, thịt gia cầm, sữa chua Hy Lạp và các loại đậu. Đây đều là những lựa chọn dễ tiếp cận, phù hợp với khẩu phần ăn hằng ngày.

Ví dụ, một bữa sáng với trứng luộc và bánh mì nguyên cám, hoặc bữa trưa với ức gà và rau xanh, có thể giúp duy trì năng lượng ổn định trong nhiều giờ mà không gây cảm giác đói nhanh trở lại.

Về lâu dài, chế độ ăn đủ protein còn giúp kiểm soát cân nặng tốt hơn nhờ giảm tổng lượng calo tiêu thụ trong ngày.

Chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan, có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cảm giác đói. Khi đi vào đường tiêu hóa, chất xơ hấp thụ nước và tạo thành dạng gel, làm chậm quá trình hấp thu đường và kéo dài thời gian rỗng của dạ dày.

Nhờ đó đường huyết được duy trì ổn định hơn, hạn chế tình trạng "tụt năng lượng" - nguyên nhân phổ biến gây ra cơn đói đột ngột và thèm đồ ngọt.

Nguồn chất xơ tốt bao gồm rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, cùng các loại đậu. Một khẩu phần yến mạch vào buổi sáng, hoặc một bát canh rau và đậu trong bữa trưa, đều có thể giúp bạn no lâu hơn.

Các khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay cho thấy người trưởng thành nên tiêu thụ khoảng 25-35 gram chất xơ mỗi ngày để hỗ trợ kiểm soát cân nặng và sức khỏe chuyển hóa.

Một yếu tố thường bị bỏ qua là "thể tích thực phẩm". Những thực phẩm chứa nhiều nước có thể làm đầy dạ dày nhanh chóng nhưng lại cung cấp ít calo.

Các món như canh, súp, rau luộc, salad hoặc trái cây mọng nước như dưa hấu, cam, bưởi đều thuộc nhóm này. Khi được ăn trước hoặc trong bữa chính, chúng giúp giảm lượng thức ăn tiêu thụ mà vẫn đảm bảo cảm giác no.

Ví dụ, bắt đầu bữa ăn bằng một bát canh rau hoặc salad không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn giúp bạn kiểm soát khẩu phần hiệu quả hơn.

Không phải tất cả chất béo đều có hại. Các chất béo không bão hòa có trong dầu ô liu, cá béo, các loại hạt và quả bơ có vai trò quan trọng trong việc kéo dài cảm giác no.

Chất béo giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và ổn định đường huyết, từ đó hạn chế các cơn đói bất chợt. Đây là lý do vì sao một bữa ăn có thêm chất béo lành mạnh thường giúp bạn "trụ" lâu hơn giữa các bữa.

Ví dụ, thay bánh mì trắng bằng bánh mì nguyên cám ăn kèm bơ, hoặc thêm một ít hạt vào sữa chua, có thể tạo ra sự khác biệt rõ rệt về cảm giác no.

Hiệu quả kiểm soát cơn đói đạt mức tối ưu khi kết hợp protein, chất xơ và chất béo lành mạnh trong cùng một bữa ăn.

Một bữa ăn như sữa chua Hy Lạp ăn cùng hạt và trái cây, hoặc salad cá hồi với rau xanh và dầu ô liu, không chỉ cân bằng dinh dưỡng mà còn giúp ổn định hormone, giảm dao động đường huyết và hạn chế cảm giác thèm ăn kéo dài.

Tóm lại, kiểm soát cơn đói không nằm ở việc ăn ít đi mà ở cách bạn ăn. Khi cơ thể được cung cấp đầy đủ và cân đối các nhóm chất, cảm giác no sẽ đến một cách tự nhiên, giúp bạn duy trì sức khỏe và cân nặng bền vững.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 21/4, PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh, Trưởng khoa Tuyến vú, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết bệnh nhân phát hiện ung thư vú giai đoạn sớm qua khám sức khỏe định kỳ. Do có bà ngoại và mẹ mắc ung thư vú, em gái ung thư tuyến giáp, bệnh nhân được tư vấn xét nghiệm di truyền và cho kết quả dương tính với đột biến gene BRCA2 - nhóm nguy cơ rất cao.

Đứng trước nguy cơ tái phát ở vú bệnh và rủi ro ung thư bùng phát ở bên vú còn lại, kíp điều trị đã hội chẩn và đi đến quyết định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến vú bệnh lẫn phần bên trái đang hoàn toàn khỏe mạnh, đồng thời tạo hình tái tạo bầu ngực ngay trong cùng một cuộc mổ. Hiện bệnh nhân đã xuất viện với tâm lý tự tin vì vừa loại trừ được mầm mống ung thư, vừa giữ được vẻ thẩm mỹ.

Lựa chọn can thiệp y khoa này tương tự quyết định từng gây tiếng vang của nữ minh tinh Angelina Jolie. Năm 2013, siêu sao Hollywood đã chủ động phẫu thuật cắt bỏ cả hai tuyến vú và sau đó là buồng trứng, dù chưa hề mắc bệnh.

Mang trong mình đột biến gene BRCA1 cùng tiền sử mẹ ruột qua đời vì ung thư, Jolie từng đối mặt với 87% nguy cơ mắc ung thư vú. Quyết định dũng cảm của cô đã tạo ra "hiệu ứng Angelina" trên toàn cầu, thức tỉnh phụ nữ về việc xét nghiệm gene để chủ động dự phòng ung thư. Khi ấy, Việt Nam chưa thể đoạn nhũ dự phòng ung thư sớm vì chưa có kỹ thuật xét nghiệm tầm soát gene.

Theo phó giáo sư Khánh, ung thư vú do di truyền chỉ chiếm 5-10%. Tuy nhiên, người mang đột biến gene BRCA1 hoặc BRCA2 có nguy cơ mắc bệnh lên tới 69-72% trong suốt cuộc đời (cao gấp nhiều lần mức 12,5% ở phụ nữ bình thường). Những đột biến này còn làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng, ung thư tụy và thậm chí là ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.

Việc xét nghiệm gene mang lại giá trị lớn, giúp bác sĩ lên phác đồ điều trị trúng đích và quyết định có nên phẫu thuật dự phòng hay không. Cuối năm 2025, Bộ Y tế chính thức có hướng dẫn về phẫu thuật dự phòng ung thư vú cho nhóm mang gene nguy cơ cao. Điều này mở ra cơ hội cải thiện chất lượng sống cho người bệnh, chuyển từ điều trị số đông sang y học chính xác, cá thể hóa phác đồ để tăng hiệu quả.

Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh xét nghiệm gene không dành cho đại trà do phần lớn ung thư vú xuất phát từ lối sống và môi trường. Chỉ định này ưu tiên nhóm có gia đình nhiều người mắc ung thư (vú, buồng trứng, tụy), mắc bệnh khi còn trẻ hoặc mắc thể "tam âm".

Giá trị của việc can thiệp dự phòng sớm càng thể hiện rõ qua một trường hợp khác đang điều trị tại khoa. Nữ bệnh nhân 59 tuổi, ngụ Quảng Ngãi, phát hiện ung thư vú thể "tam âm", mang đột biến BRCA1 từ năm 2023 nhưng thời điểm đó chỉ phẫu thuật và điều trị bên vú bệnh. Đến tháng 3/2026, qua theo dõi định kỳ, bác sĩ phát hiện khối u ác tính mới tiếp tục khởi phát ở bầu ngực còn lại, phẫu thuật loại bỏ khối u.

Để phòng ngừa, bác sĩ khuyến cáo phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư cần chủ động tầm soát chuyên sâu (chụp MRI kết hợp theo dõi buồng trứng) từ mốc 25 tuổi. Phụ nữ bình thường không thuộc nhóm nguy cơ cao nên duy trì khám lâm sàng, siêu âm và chụp nhũ ảnh đều đặn khi bước sang tuổi 40.

Tin Gốc: Vnexpress