Tôi nhớ một buổi sáng cách đây không lâu ở một thành phố, có quán cà phê với tấm biển lớn treo phía trên: “Cà phê siêu sạch – nguyên chất 100%”. Đi thêm vài trăm mét, hiện tượng tương tự lặp lại: quán nào cũng dán dòng chữ ấy, có nơi còn để to hơn cả tên thương hiệu.
Buổi chiều đi ngang qua nhiều cơ sở đào tạo tên gắn liền với chữ “quốc tế”.
Hai hiện tượng không liên quan, nhưng phản ánh cùng một logic quen thuộc: nếu niềm tin chất lượng thực tế vẫn còn bị nhiều người ngoài nghi, thì ngôn từ dường như được huy động để lấp đầy khoảng trống.
Trong đời sống thường nhật, người tiêu dùng vẫn thường mang nỗi nghi ngại: ly cà phê mình uống có thật sự nguyên chất? Có bị pha tạp chất, hóa chất bảo quản hay không? Những vụ việc cà phê giả, cà phê “bẩn” bị phát hiện thời gian qua càng làm tăng thêm sự bất an ấy.
Chính vì vậy, “siêu sạch” không còn là một tính từ mô tả mà trở thành lời cam kết hay hứa hẹn. Ngay cả quán cà phê vỉa hè giá chỉ 15.000 đồng cũng treo biển “siêu sạch”.
Vì nếu không nói ra điều này, khách hàng khó mà tin tưởng. Khách hàng không chỉ mua một ly cà phê; họ mua cảm giác yên tâm.
Câu chuyện nhiều “đại học quốc tế” cũng vận hành theo cùng một cơ chế. Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đang chuyển mình, hai chữ “quốc tế” trở thành tín hiệu mạnh mẽ, gợi lên hình ảnh chương trình tiên tiến, giảng viên chất lượng cao và bằng cấp có giá trị toàn cầu. Nhưng thực tế không phải lúc nào cũng khớp với tên gọi. Nhiều chương trình vẫn còn hạn chế về đội ngũ giảng viên quốc tế, môi trường học thuật và sự công nhận quốc tế thực sự.
Gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã siết chặt quy định về đặt tên cơ sở giáo dục đại học, không cho phép tùy tiện sử dụng các từ mang tính “vị thế đặc biệt” như “quốc tế”, “quốc gia”, “Việt Nam”… trừ khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Quy định này cho thấy hiện tượng lạm dụng tên gọi không còn là chuyện cá biệt, mà đã trở thành vấn đề cần quản lý để tránh gây nhầm lẫn và bảo vệ người học.
Vậy điều gì khiến nhiều người đặc biệt “ưa chuộng” những từ mang tính nâng cấp như “siêu” hay “quốc tế”?
Câu trả lời có lẽ nằm ở một tâm lý dễ hiểu: chất lượng thực tế còn khiêm tốn, nhưng khát vọng vươn tầm lại rất lớn. Trong thời gian dài, một số loại hàng hóa kém ổn định về chất lượng. Giáo dục trong nước cũng thường bị so sánh bất lợi với các nền giáo dục tiên tiến.
Những so sánh ấy có thể không công bằng, nhưng để lại dấu ấn: cảm giác chưa đủ, kèm theo mong muốn được công nhận mạnh mẽ.
Phải chăng khoảng cách giữa thực tế và kỳ vọng còn lớn, nên ngôn từ trở thành giải pháp nhanh nhất để “nâng cấp” hình ảnh?
“Siêu sạch” không chỉ là sạch mà còn vượt trội so với “chưa sạch”. “Quốc tế” không chỉ là mở rộng mà còn là cách khẳng định mình đã bước ra khỏi khuôn khổ “bình thường nội địa”.
Đó là một dạng tự vệ tâm lý: khẳng định giá trị ngay cả khi điều đó chưa hoàn toàn trở thành hiện thực.
Ở chiều tích cực, khát vọng ấy có thể là động lực quan trọng. Khi người tiêu dùng đòi hỏi cà phê sạch hơn, nhiều doanh nghiệp, từ các thương hiệu lớn đến các cơ sở nhỏ, đã đầu tư nghiêm túc hơn vào nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc.
Tương tự, áp lực từ phụ huynh tìm kiếm giáo dục chất lượng cao đã thúc đẩy nhiều trường cải thiện chương trình, hợp tác quốc tế và hướng tới các tiêu chuẩn kiểm định quốc tế. Khát vọng, vì thế, không chỉ nằm trên tấm biển quảng cáo, mà có thể kéo thực tế đi lên.
Tuy nhiên, nếu khát vọng chỉ dừng lại ở ngôn từ, chính những từ ngữ ấy sẽ dần mất giá trị. Khi quán nào cũng “siêu sạch”, người tiêu dùng bắt đầu nghi ngờ tất cả.
Khi trường nào cũng mang tên “quốc tế”, sinh viên và phụ huynh sẽ tự hỏi: đâu mới là quốc tế thực sự? Khi niềm tin bị bào mòn, thiệt hại không chỉ thuộc về một thương hiệu hay một trường học, mà còn thuộc về cả hệ sinh thái kinh tế – giáo dục.
Ly cà phê vỉa hè đến tấm biển trường đại học cho thấy tràn đầy khát vọng, nhưng ngôn từ đôi khi lại đi nhanh hơn thực lực hiện có.
Có lẽ, điều cốt lõi là nâng chất lượng thực chất đến mức những cụm từ như “siêu sạch” hay “quốc tế” trở nên không còn cần thiết.
Khi cà phê thật sự sạch, người ta nhận ra qua vị đắng thanh và hậu ngọt tự nhiên, chứ không phải qua tấm biển trước quán. Khi một trường đại học đạt chuẩn, sinh viên sẽ cảm nhận qua chương trình học, đội ngũ giảng viên và con đường nghề nghiệp mở ra trên khu vực hoặc toàn cầu, chứ không cần phải đọc tên trường mới biết.
Đến lúc đó, niềm tin không còn treo trên bảng hiệu mà nằm trong trải nghiệm. Và khát vọng cũng không cần phải nói to lên nữa, bởi nó đã hiện diện trong chính chất lượng.
Quyết định số 08/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người sau cai nghiện có hiệu lực từ hôm nay 1.5, với nhiều chính sách ưu đãi giúp người sau cai nghiện tiếp cận được nguồn tín dụng để học nghề, làm ăn.
Theo quyết định, đối tượng vay vốn là người sau cai nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi trở lên, được chính quyền cấp xã xác nhận đủ điều kiện đã hoàn thành cai nghiện, chấp hành tốt các quy định của pháp luật, cách thời điểm vay vốn không quá 10 năm.
Nếu vay vốn để tham gia đào tạo nghề trình độ sơ cấp, đào tạo dưới 3 tháng, mức cho vay tối đa (sau khi loại trừ các khoản hỗ trợ đào tạo nghề nghiệp) tối đa 4 triệu đồng/tháng/người.
Nếu vay vốn để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, mức cho vay tối đa là 200 triệu đồng/người. Trường hợp đang có dư nợ chương trình cho vay khác tại Ngân hàng Chính sách xã hội thì tổng dư nợ không quá 200 triệu đồng.
Vẫn theo quyết định, lãi suất cho vay bằng lãi suất cho vay đối với hộ nghèo quy định theo từng thời kỳ. Lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất cho vay.
Đặc biệt, người sau cai nghiện ma túy vay vốn để tham gia đào tạo nghề trình độ sơ cấp, đào tạo dưới 3 tháng hoặc vay vốn để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm không phải thực hiện bảo đảm nghĩa vụ vay vốn.
Thời hạn cho vay đối với hình thức vay vốn để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm tối đa 120 tháng.
Thời hạn cho vay cụ thể do Ngân hàng Chính sách xã hội xem xét, quyết định trên cơ sở nguồn vốn, khả năng trả nợ của khách hàng vay vốn để thỏa thuận với khách hàng vay vốn.
Việc cho vay thực hiện thông qua thành viên hộ gia đình hoặc người giám hộ của người sau cai nghiện ma túy (nếu có).
Quyết định số 08/2026 cũng dành nhiều chính sách ưu đãi vay vốn cho cả cơ sở sản xuất kinh doanh có sử dụng lao động là người sau cai nghiện ma túy.
Điều kiện để được vay gồm 3 tiêu chí: được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật; sử dụng tối thiểu 10% tổng số lao động là người sau cai nghiện ma túy và có hợp đồng lao động; có phương án vay vốn.
Mức cho vay tối đa là 2 tỉ đồng/cơ sở sản xuất kinh doanh và không quá 200 triệu đồng/người lao động tại cơ sở sản xuất kinh doanh.
Ngân hàng Chính sách xã hội nơi cho vay sẽ thực hiện phương thức cho vay trực tiếp. Thời hạn và lãi suất cho vay tương tự với người sau cai nghiện.
Cơ sở sản xuất kinh doanh vay vốn trên 200 triệu đồng phải thực hiện bảo đảm nghĩa vụ vay vốn theo quy định của pháp luật và Ngân hàng Chính sách xã hội về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ vay vốn.
Vẫn theo quyết định, nguồn vốn cho vay đối với các nhóm đối tượng nêu trên sẽ do ngân sách trung ương cấp 50% từ nguồn vốn đầu tư công, ngân hàng chính sách xã hội đáp ứng 50% còn lại từ nguồn vốn huy động.
Cùng đó là nguồn vốn ủy thác từ ngân sách địa phương cho ngân hàng chính sách xã hội theo quy định của pháp luật.
Ngày 26-4, Phòng CSGT Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết đã mời tài xế xe đám cưới làm việc, lập biên bản xử phạt hành chính. Tài xế được xác định cố tình vượt đường sắt khi tín hiệu đèn đã đỏ, gác chắn đã hạ.
Theo dữ liệu trích xuất từ camera, khoảng 10h50 cùng ngày, tại khu vực gác chắn Km900+360 (đoạn qua xã Bình Sơn, Quảng Ngãi) trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, một đoàn xe chở đám cưới di chuyển từ quốc lộ 1 rẽ vào đường nhánh về hướng thôn Trì Bình.
Một số xe của đoàn đã qua đường sắt trước khi tín hiệu báo. Riêng xe 76A 244… khi đến đoạn đường ngang tiếp giáp đường sắt thì đèn giao thông chuyển đỏ, gác chắn hạ xuống nhưng tài xế vẫn cố tình cho xe chạy qua.
Hành động liều lĩnh đã khiến chiếc xe bị kẹt trong khu vực đường ray khi thanh chắn đường sắt đã hạ hai đầu.
Thấy vậy, nhiều tài xế trong đoàn xe đám cưới lao ra giúp nhưng cũng chẳng có cách nào. Loay hoay khoảng 2 phút, chiếc xe mắc kẹt mới chạy thẳng qua bên kia đường ray, kịp thoát ra ngoài.
Khoảng 1 phút sau, đoàn tàu hỏa lao đến.
So với những vụ cố tình vượt đường sắt khi tín hiệu đã đỏ trước đây thì tài xế này khá may mắn bởi từ khi tín hiệu đỏ, gác chắn hạ đến khi tàu tới kéo dài 5 phút. Đủ thời gian xử lý.
Qua xác minh, tài xế vi phạm là N.T.T. (36 tuổi, trú xã Bình Sơn). Làm việc với cơ quan chức năng, tài xế này cho biết mượn xe người thân để chở người đi đám cưới, vội chạy theo các xe phía trước nên đã vi phạm.
Lực lượng chức năng đã lập biên bản với hai lỗi vượt đường ngang khi đèn đỏ bật sáng và dừng xe trong phạm vi an toàn đường sắt. Tổng mức phạt 5,9 triệu đồng, đồng thời tước quyền sử dụng giấy phép lái xe 2 tháng.
Phòng CSGT Công an tỉnh Quảng Ngãi khuyến cáo người dân cần tuyệt đối tuân thủ tín hiệu đèn, gác chắn tại các điểm giao cắt đường sắt, tránh những tình huống nguy hiểm có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.
Liên quan đến vụ bà Nguyễn Thị Bình, cựu hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình (Hà Nội) bị phạt tù vì thu tiền dạy thêm sai quy định từ 13 năm trước, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp), mới đây xác định một văn bản có nội dung trái pháp luật.
Theo cáo buộc, Quyết định số 22/2013 của UBND TP.Hà Nội quy định về thu tiền dạy thêm, theo đó mức thu từ 6.000 - 26.000 đồng/học sinh/tiết. Lớp càng ít học sinh, mức thu càng cao và ngược lại.
Tuy nhiên, bà Bình bị cáo buộc chỉ đạo kế toán Nguyệt và giáo viên chủ nhiệm các khối lớp 7, lớp 8, lớp 9 thu theo một mức chung là 15.000 đồng/tiết/học sinh.
Dựa trên mức thu này, Trường THCS Ba Đình đã thu của 24 lớp các khối 7, 8, 9 với tổng số hơn 2,1 tỉ đồng, cao hơn quy định hơn 1 tỉ đồng. Khoản tiền thu chênh được chia làm 2 phần: 70% chi cho các giáo viên dạy thêm và giáo viên chủ nhiệm, 30% nộp về nhà trường, cá nhân bà Bình được 72 triệu đồng…
Quyết định số 22/2013 là một trong những căn cứ quan trọng để buộc tội bà Bình. Tuy nhiên, quá trình xét xử, bà Bình cho rằng việc thu tiền thực hiện sau khi có thỏa thuận với phụ huynh, phù hợp Thông tư 17/2012 của Bộ GD-ĐT.
Thông tư này quy định "mức thu tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường", đồng thời ủy quyền cho UBND cấp tỉnh quy định "việc thu, quản lý, sử dụng", nhưng không có quyền áp mức trần.
Luật sư của bà Bình cũng khẳng định, việc quy định thu tiền dạy thêm cần áp dụng theo Thông tư 17/2012 - văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao hơn. Song, cơ quan tiến hành tố tụng lại sử dụng Quyết định số 22/2013 - hiệu lực pháp lý thấp hơn, để buộc tội thân chủ là không phù hợp.
Tuy nhiên, viện kiểm sát giữ nguyên quan điểm, đề nghị 4 - 5 năm tù. Tòa sơ thẩm sau đó tuyên phạt bà Bình mức án 3 năm tù về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Sau phiên sơ thẩm, bà Bình kháng cáo toàn bộ bản án, đề nghị xem xét tính hợp pháp của Quyết định số 22/2013 của UBND TP.Hà Nội.
Tại kết luận ban hành ngày 4.5, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật dẫn Thông tư 17/2012 của Bộ GD-ĐT.
Theo đó, thông tư này quy định tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ học sinh với nhà trường, không quy định hoặc giao chính quyền địa phương quy định mức thu tiền học thêm tối đa.
Do vậy, việc Quyết định số 22/2013 của UBND TP.Hà Nội giới hạn mức thu tiền học thêm tối đa là chưa phù hợp.
Sau Quyết định số 22/2013, Sở GD-ĐT TP.Hà Nội tiếp tục ban hành văn bản hướng dẫn với nội dung áp mức thu tối đa tương tự. Các quy định này được ban hành "không đúng hình thức, thẩm quyền".
Vẫn theo Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, theo quy định hiện hành, việc dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền học sinh; kinh phí phải sử dụng từ ngân sách nhà nước hoặc các nguồn hợp pháp khác.
Điều này đồng nghĩa quy định áp mức thu tối đa tại Quyết định số 22/2013 và văn bản hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.Hà Nội hiện không còn phù hợp.
Cơ quan kiểm tra kiến nghị UBND thành phố, Sở GD-ĐT TP.Hà Nội "khẩn trương xử lý" các nội dung trái pháp luật, đồng thời xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân tham mưu, ban hành văn bản.
Hôm 5.5, UBND TP.Hà Nội đã ra quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 22/2013, có hiệu lực từ ngày ký.
Phiên phúc thẩm vụ án của cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình sẽ được TAND TP.Hà Nội xét xử trong thời gian tới.
