”Dịp lễ này tôi được công ty cho nghỉ nhưng cô giáo của con thì không”, người mẹ 36 tuổi, ở Hà Nội, nói.
Trước kỳ nghỉ 30/4 – 1/5, con trai học lớp 5 của chị được cô giáo giao 10 đề thi Toán, Tiếng Việt yêu cầu làm hết và học thuộc đề cương ôn tập môn Khoa học, Công nghệ, Lịch sử, Địa lý. Vì phải kèm cặp con, chị Thủy cũng thuộc lòng. “Sau ba ngày, tôi ngỡ mình như chuyên gia, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý”, chị nói.
Năm nay, lịch thi cuối học kỳ II của con trai diễn ra đầu tháng 5 nên chị Thủy thấy dễ thở hơn. Những năm trước, ngày đi làm, tối chị lại ôn thi với con từ 20h đến 23h. Buổi sáng, hai mẹ con dậy từ 5h để học tiếp. “Thi xong, cả hai mẹ con đều sụt cân”, chị kể.
Chị Trần Thùy, 37 tuổi, ở Hà Nam, cho biết cũng đã “cày nát” đề cương ôn tập Khoa học Tự nhiên, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh lớp 8 cùng đề văn lớp 5 của con trong kỳ nghỉ lễ.
Mỗi mùa thi chị đều phải bên cạnh hai con. Những kiến thức phổ thông đã quên gần hết sau hơn 20 năm, giờ chị phải học lại dạy con. Người mẹ in đề, mang đến công ty tranh thủ giờ trưa ngồi học thuộc để tối về dạy con. Kết quả là nhiều đêm chị Thùy nằm mơ đi thi không làm được bài, bị cô giáo phê bình trước lớp. “Áp lực hơn cả ngày xưa đi thi đại học”, chị nói.
Trên mạng xã hội, một phụ huynh chia sẻ tình trạng “thuộc bài hơn con” sau khi cùng ôn luyện thi cuối học kỳ II, thu hút hơn 2.000 bình luận và 9.000 lượt thích. Dưới bài viết, nhiều phụ huynh nói cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Một số nói phải học cả bài hát, tập đọc nốt nhạc, luyện ném bóng rổ cùng con. Sau một thời gian đồng hành, có phụ huynh nói “cảm thấy mình đủ khả năng mở xưởng mộc, cửa hàng cơ khí” nhờ học môn Công nghệ, hoặc “sắp thành nhạc sĩ” vì đã thành thạo việc viết và đọc nốt nhạc.
”Tôi mới là người học chính, con tôi chỉ là đứa học hộ”, một phụ huynh nói vui.
Theo thạc sĩ Trần Văn Toản, chuyên gia tâm lý tại Trung tâm đào tạo và chăm sóc tinh thần Ý Tưởng Việt (TP HCM), cha mẹ học cùng con không hẳn vì trẻ cần mà do phụ huynh đang quá lo lắng, gắn thành tích của con với năng lực nuôi dạy của cha mẹ. “Chính vì áp lực vô hình đó, thay vì kiên nhẫn để con tự xoay sở và tìm cách giải quyết bài vở, cha mẹ lại tham gia luôn cho nhanh”, ông Toản nói.
Sự sốt sắng này cướp mất cơ hội để con suy nghĩ và rèn luyện trí não. Nhiều người nghĩ đây là sự hy sinh và quan tâm, nhưng xét về lâu dài, kiểu đồng hành này khiến trẻ mất khả năng xử lý thông tin – bước quan trọng nhất của tư duy. Ngoài ra, việc học luôn gắn liền với sự hiện diện của ba mẹ sẽ khiến trẻ hình thành phản xạ có điều kiện, chỉ học khi có bố mẹ giám sát.
Ông Lê Hoàng Phong, nghiên cứu sinh ngành giáo dục tại University College London (Anh) cho rằng hiện tượng phụ huynh thuộc bài của con không chỉ là chuyện hài hước trong mùa thi, mà cho thấy gia đình đang phải gánh một phần trách nhiệm học thuật vốn lẽ ra phải được xử lý trong nhà trường.
Ở các nền giáo dục như Anh, phụ huynh vẫn quan tâm đến học tập. Họ theo dõi kết quả, nhắc nhở làm bài, khuyến khích đọc sách và hỗ trợ tinh thần. Tuy nhiên, hình ảnh phụ huynh phải nắm đề cương, học lại kiến thức hay giải bài thay con không xảy ra.
“Không phải phụ huynh Anh thương con ít hơn, mà hệ thống giáo dục của họ không buộc phụ huynh phải trở thành giáo viên thứ hai”, ông Phong chia sẻ.
Chị Bùi Thu Thủy đồng ý với quan điểm này. Người mẹ hai con nói thường nhận được tin nhắn của giáo viên nhắc nhở phụ huynh đôn đốc con học bài, kèm danh sách bài tập con phải làm tối đó. Trước kỳ thi, cô giáo ”giao đề” cho con, nhắc phụ huynh sát sao, kèm cặp trẻ. ”Nếu con quên học bài, cô giáo nhắn cho phụ huynh nhắc nhở, thậm chí vào nhóm chung của cả lớp”, chị Thu Thủy nói.
Chị cũng thấy các kiến thức con học đang ”quá xa vời, dài và khó”, nếu bố mẹ không đồng hành, các con không thể tự học.
Ông Phong cho rằng khi cha mẹ cảm thấy tương lai của con phụ thuộc quá nhiều vào các kỳ thi, họ có xu hướng can thiệp sâu hơn. Nỗi lo mất cơ hội, mất lợi thế trong một cuộc cạnh tranh khốc liệt khiến họ chuyển từ vai trò đồng hành sang quản lý việc học, từ hỗ trợ sang thay thế.
Từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia nêu quan điểm Việt Nam cần cải thiện hệ thống giáo dục để phụ huynh không cần học thay con.
Trước hết, lớp học cần được thiết kế để quá trình hiểu bài, luyện tập và sửa sai diễn ra ngay tại nhà trường. Nếu giáo viên chỉ giảng lý thuyết rồi giao phần luyện tập quan trọng về nhà, gia đình sẽ tiếp tục phải gánh phần khó nhất. Một bài học hiệu quả cần có sự mô hình hóa rõ ràng, giúp học sinh nắm bắt kiến thức ngay trên lớp.
Bên cạnh đó, hệ thống đánh giá cần giảm bớt việc học thuộc lòng, luyện mẫu đề. Khi đánh giá đo lường khả năng hiểu, giải thích, vận dụng và tự sửa sai, việc học thay của phụ huynh sẽ trở nên kém hiệu quả, buộc học sinh phải trở thành chủ thể thực sự của việc học.
Nhà trường cũng cần xây dựng hệ thống hỗ trợ tại trường để phát hiện và giúp đỡ sớm cho học sinh dựa trên chẩn đoán lỗ hổng kiến thức cụ thể, thay vì mặc định gia đình sẽ tự bù đắp.
Cuối cùng, theo ông Phong, phải tái định nghĩa vai trò của giáo dục gia đình. Gia đình nên là nơi mang lại cảm giác an toàn, thói quen bền bỉ và niềm tin vào năng lực bản thân, chứ không phải là một lớp học căng thẳng.
”Giải pháp không phải là đẩy phụ huynh ra khỏi việc học, mà là đưa họ về đúng vị trí: biết con đang học gì, quan tâm đến tiến độ nhưng không cần phải học thay hay kiểm soát toàn bộ quá trình”, chuyên gia nói.
Sau những ngày ôn luyện căng thẳng, ngày cuối kỳ nghỉ lễ, chị Thu Thủy cho các con đi chơi quanh Hà Nội, sau khi thuộc lòng một số đề ôn thi theo yêu cầu.
”Tôi mà thi chắc chắn 10 điểm, chỉ lo thằng con thôi”, chị nói vui.
Pankti Doshi, 33 tuổi, chuyên viên tư vấn di truyền và Avish Jain, 30 tuổi, bác sĩ nội tiết kiêm ca sĩ, tổ chức chuỗi sự kiện cưới từ ngày 21 đến 25/4.
Cô Doshi từng làm việc tại Los Angeles, Chicago, London và Singapore trước khi định cư tại New York vào năm 2020 để thành lập công ty tổ chức sự kiện nên chọn thành phố này làm nơi cử hành hôn lễ. Cô còn được biết đến với vai trò đồng sáng lập Masala Mixtape, lễ hội âm nhạc Nam Á lớn nhất thành phố.
Chú rể Jain, 30 tuổi, lớn lên ở Red Bank, New Jersey, là ca sĩ và vũ công Bollywood, thường xuyên biểu diễn cùng các ngôi sao hàng đầu trong ngành. Anh cũng là một bác sĩ nội tiết chuẩn bị tốt nghiệp tại trung tâm Y tế Đại học Jersey Shore.
Hai người quen nhau tháng 11/2023 qua công việc. Chuỗi sự kiện cưới bắt đầu tại câu lạc bộ Somewhere Nowhere NYC. 150 khách tham dự xem các tiết mục khiêu vũ do cô dâu, chú rể dàn dựng, trải nghiệm vẽ henna và thưởng thức ẩm thực châu Á.
Ngày tiếp theo diễn ra tại trung tâm Rockefeller. Cặp đôi thực hiện nghi lễ bôi bột nghệ Haldi, nhảy điệu Garba truyền thống và múa Dandiya. Trong ngày thứ ba, lễ Sangeet truyền thống được dàn dựng thành một vở nhạc kịch tại Nhà hát thuộc Trung tâm Shakespeare Polonsky.
Ngày 24/4, Doshi mặc trang phục lehenga lụa màu xanh ngọc. Cô và chú rể lên chiếc xe dài 16 mét để thực hiện nghi lễ rước dâu (baraat) của văn hóa Nam Á.
Xin được giấy phép của Sở Cảnh sát New York (NYPD), cặp đôi đã đóng cửa một đoạn đường trên đại lộ Fifth Avenue. Cuộc diễu hành náo nhiệt với sự tham gia của 400 khách mời, các nghệ sĩ đánh trống dhol và giọng hát của chú rể đã khiến rất nhiều người dân Manhattan dừng lại reo hò, nhảy múa cùng đoàn. Không khí đám cưới như ngày hội đường phố khiến cả con đường tắc cứng.
Lễ cưới chính thức cử hành tại không gian trên tầng thượng của Radio City Music Hall. Mẹ cô dâu trao lại bộ sari đỏ từng mặc trong lễ kỷ niệm 25 năm ngày cưới cho con gái. Một nữ tu sĩ đạo Jain (Kỳ Na giáo) chủ trì buổi lễ bằng tiếng Anh, tiếng Phạn, Gujarati và Hindi.
"Khi bạn dành 6 tháng cho một dự án, đó không chỉ là một đám cưới. Đó là bức thư tình của chúng tôi gửi đến Manhattan và là một phong trào văn hóa'', Doshi nói.
Việc đóng cửa không gian công cộng tại New York cho các sự kiện cá nhân đòi hỏi chi phí giấy phép rất đắt đỏ. Năm ngoái, một cặp đôi gốc Ấn khác từng chi hàng chục nghìn USD để chặn khu vực Phố Wall tổ chức rước dâu.
Video về đám cưới của Doshi và Jain hiện gây tranh cãi trên mạng xã hội Mỹ. Một nửa bình luận khen ngợi sự giao thoa văn hóa, trong khi số còn lại chỉ trích việc dùng tiền đóng cửa không gian, gây phiền toái cho giao thông tại một trong những con phố bận rộn nhất thế giới.
Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội) vừa can thiệp thành công, gắp một mảnh xương ngan kích thước lớn nằm chắn ngang thực quản cho bệnh nhân nam.
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân P.V.M. (61 tuổi, trú tại Hà Nội) nhập viện trong tình trạng đau vướng cổ dữ dội, nuốt nghẹn và có dấu hiệu khó thở nhẹ. Theo lời kể của gia đình, trong bữa tối với món thịt ngan luộc, do sơ suất không nhai kỹ, ông M. đã nuốt phải một mảnh xương lớn. Sau khi tự xử lý tại nhà bằng các phương pháp dân gian không hiệu quả, cơn đau ngày càng tăng khiến gia đình phải đưa ông đi cấp cứu.
Sau thăm khám lâm sàng và đánh giá mức độ nguy hiểm, các bác sĩ đã chỉ định thực hiện thủ thuật nội soi thực quản ống mềm để xác định vị trí và xử lý dị vật.
BS. Nguyễn Thị Thảo, Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng, người trực tiếp thực hiện thủ thuật cho biết: "Hình ảnh nội soi ghi nhận tại vị trí 1/3 trên thực quản, ngay sát phần cơ thắt trên về phía hầu họng, có một mảnh xương ngan kích thước khoảng 2×1,5 cm nằm chắn ngang lòng thực quản. Đáng chú ý, vùng niêm mạc tiếp xúc đã xuất hiện các vết trợt loét nhẹ do cạnh sắc của mảnh xương cọ xát".
Trước tình thế mảnh xương sắc nhọn có nguy cơ gây rách hoặc thủng thực quản nếu không khéo léo, ê-kíp bác sĩ đã sử dụng nội soi ống mềm, điều khiển dụng cụ gắp chuyên dụng để đưa dị vật ra ngoài thành công. Thủ thuật được thực hiện chính xác, đảm bảo không gây thêm tổn thương nào cho đường tiêu hóa.
Sau can thiệp, tình trạng sức khỏe của ông M. ổn định nhanh chóng, cảm giác đau vướng và khó thở biến mất hoàn toàn. Sau khi kiểm soát các chỉ số sinh tồn và nội soi kiểm tra lòng thực quản, bệnh nhân đã được xuất viện và hướng dẫn theo dõi tại nhà.
Trường hợp của bệnh nhân M. là lời nhắc nhở quan trọng về an toàn trong sinh hoạt ăn uống. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, dị vật thực quản nếu không được xử lý kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng cực kỳ nguy hiểm như: thủng thực quản, viêm áp xe trung thất (tỉ lệ tử vong rất cao) hoặc đâm thủng các mạch máu lớn nằm cạnh thực quản. Vì vậy, người dân cần tuyệt đối không tự ý dùng tay móc họng hoặc nuốt cơm, hoa quả để "đẩy" dị vật xuống. Những cách này có thể khiến dị vật cắm sâu hơn hoặc làm rách niêm mạc thực quản.
Giữa những đô thị đang vươn mình mạnh mẽ, vẫn còn đó những "gờ cao" vô cảm tại các công trình công cộng đang tước đi quyền được hòa nhập cơ bản nhất của hàng triệu người khuyết tật.
Dù Luật Người khuyết tật, quy chuẩn xây dựng về tiếp cận đã có hiệu lực từ lâu, việc thực thi các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng công trình đảm bảo người khuyết tật tiếp cận vẫn chưa thực sự hiệu quả.
Dạo quanh các tuyến phố chính của nơi tôi đang ở hay thậm chí là các trụ sở cơ quan hành chính, không khó để bắt gặp những hình ảnh trớ trêu. Một vỉa hè được lát đá hoa cương sang trọng nhưng lại thiếu đường dốc cho xe lăn, hay có đường lên nhưng không có đường xuống, gờ cao, khoảng cách xa không đúng quy chuẩn.
Một nhà vệ sinh công cộng gắn mác "hiện đại" nhưng lối vào lại hẹp hơn bề ngang một chiếc xe lăn tiêu chuẩn, không có đường lên cho người khuyết tật.
Một người khuyết tật vận động có thể phải luôn nhìn trước ngó sau nhờ người khiêng xe lăn khi đến trụ sở UBND phường xã, hay đi bệnh viện. Lúc đó, họ cảm giác mình như một gánh nặng. Chỉ một cái gờ xi măng nhỏ thôi cũng đủ để ngăn bước chân người khuyết tật vận động với thế giới bên ngoài.
Ngay đường lên cho người khuyết tật lại có một rãnh sâu thoát nước
Ở các công trình công cộng hiện còn tồn tại nhiều vấn đề về thiết kế, ngăn cản người khuyết tật vận động hòa nhập. Đó là đường dốc siêu dốc: có những công trình xây đường dốc cho xe lăn với độ dốc lên đến 300 hoặc 450. Đây không phải là lối đi, đây là một "cái bẫy" nguy hiểm. Theo quy chuẩn, độ dốc lý tưởng phải là 1/12.
Vỉa hè bị chiếm: Ngay cả khi vỉa hè có lối lên xuống thì việc hàng quán, xe máy bủa vây đã biến những nỗ lực tiếp cận này trở nên vô nghĩa.
Còn với hệ thống giao thông công cộng, xe buýt sàn thấp vẫn là một khái niệm xa xỉ tại nhiều tỉnh thành.
Việc thiếu vắng các hạng mục tiếp cận vật lý không đơn thuần là thiếu một lối đi. Khi thiết kế một công trình công cộng mà quên đi người khuyết tật, chúng ta đã vô tình gạt họ ra khỏi đời sống xã hội, tước đi quyền tự lập của họ.
Cần phải khẳng định mạnh mẽ rằng: Tiếp cận vật lý là quyền, không phải là sự ban ơn. Người khuyết tật có quyền được đi học, đi làm, đi khám bệnh và hưởng thụ văn hóa mà không cần phải phụ thuộc hoàn toàn vào sự giúp đỡ của người khác.
Một xã hội văn minh là một xã hội mà ở đó người yếu thế nhất vẫn có thể di chuyển tự do. Các địa phương cần có chế tài nghiêm khắc hơn đối với các công trình công cộng không tuân thủ quy chuẩn tiếp cận. Đã đến lúc các kiến trúc sư, các nhà thầu xây dựng và cơ quan quản lý phải đặt mình vào vị trí của người ngồi xe lăn trước khi đặt viên gạch đầu tiên.
Đừng để những "gờ nhỏ" tiếp tục ngăn cản những khát vọng lớn. Một lối đi bằng phẳng, một tay vịn đúng tầm, một thang máy có chữ nổi... không chỉ là những khối bê tông, sắt thép. Đó là sự thấu cảm, là sự công bằng và là thước đo lòng nhân ái của một cộng đồng.
Mong rằng, đã đến lúc chúng ta đo lường sự phát triển bằng nụ cười tự tin của người khuyết tật khi họ có thể tự mình lăn bánh vào những không gian công cộng.
