Hoàn thành chuyến bay có người lái đầu tiên vượt khỏi quỹ đạo Trái Đất thấp sau 54 năm, tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II tái nhập khí quyển và đáp xuống Thái Bình Dương an toàn hôm 10/4.
Phi hành đoàn, gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA), sau đó đến sân bay Ellington tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA trong sự chào đón nhiệt liệt. Họ cũng gặp lại gia đình sau hành trình lịch sử kéo dài 10 ngày.
Tại cuộc họp báo do NASA tổ chức, Koch kêu gọi mọi người trân trọng thế giới chung. “Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là Trái Đất, mà còn là toàn bộ không gian tối đen xung quanh. Trái Đất giống như chiếc thuyền cứu sinh đang lơ lửng yên bình trong vũ trụ”, Koch nói, gọi hành tinh xanh là một “phi hành đoàn”.
Trong khi đó, Glover chia sẻ: “Điều lớn hơn cả sự khó khăn khi diễn tả những gì chúng tôi trải qua là lòng biết ơn khi được thấy những gì đã thấy, làm những gì đã làm và ở bên các đồng đội”.
Còn Hansen bày tỏ, chuyến bay là trải nghiệm phi thường với ông cùng đồng đội. Ông vui mừng khi biết những người theo dõi sứ mệnh dưới Trái Đất cũng có cảm nhận tương tự. “Những gì các bạn thấy là một nhóm người yêu thích cống hiến, tạo ra những cống hiến ý nghĩa và tìm thấy niềm vui trong đó. Chúng tôi nghe được rằng đó cũng là điều đặc biệt với các bạn. Tôi muốn nói khi nhìn lên đây, các bạn không chỉ đang nhìn chúng tôi. Chúng tôi là tấm gương phản chiếu các bạn”, ông nói
Xuyên suốt chuyến đi, các phi hành gia có thể trò chuyện với người thân qua cuộc gọi ngắn từ xa. Wiseman nhận xét, việc lắng nghe những cuộc trò chuyện của đồng đội khi cùng chen chúc trên tàu vũ trụ Orion rộng 5 m là trải nghiệm gắn kết đáng nhớ.
“Victor, Christina và Jeremy, chúng tôi sẽ mãi mãi gắn kết với nhau, và không ai ở đây biết được những gì bốn chúng tôi vừa trải qua. Đó sẽ là điều đặc biệt nhất xảy ra trong cuộc đời tôi”, ông nói.
Wiseman thừa nhận, việc cách xa nhà hơn 300.000 km không dễ dàng. “Trước khi phóng, cảm giác như đó là giấc mơ tuyệt vời nhất trên đời, nhưng khi ở ngoài đó, bạn lại muốn trở về với gia đình và bạn bè. Được làm người là một điều đặc biệt, sống trên hành tinh Trái Đất cũng vậy”, Wiseman xúc động chia sẻ. Bốn phi hành gia sau đó cùng ôm nhau trên sân khấu.
Đề cập đến công cuộc khám phá không gian trong tương lai, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II cho rằng đã đến lúc phải sẵn sàng và lên đường. “Điều đó cần lòng dũng cảm và sự quyết tâm. Các bạn rồi sẽ lên đường, còn chúng tôi sẽ ở đó, hỗ trợ các bạn trên mỗi bước đi bằng mọi cách có thể”.
Jared Isaacman, Giám đốc NASA, đánh giá Artemis II sẽ luôn được ghi nhớ vì đánh dấu thời khắc phi hành đoàn và mọi người trên khắp thế giới nhìn thấy Mặt Trăng một lần nữa, khi “giấc mơ thời thơ ấu trở thành những sứ mệnh”. Artemis II cũng mở đường cho các nhiệm vụ tương lai như Artemis III, dự kiến triển khai năm 2027.
Theo Isaacman, việc lắp ráp phương tiện và công bố phi hành đoàn cho Artemis III sẽ sớm diễn ra. “Phi hành đoàn tiếp theo sẽ bắt đầu chuẩn bị thực hiện vai trò của mình khi chúng ta quay lại bề mặt Mặt Trăng, xây dựng căn cứ và không bao giờ từ bỏ Mặt Trăng nữa”, ông tuyên bố.
Vanessa Wyche, Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Johnson, cho rằng niềm hạnh phúc mà phi hành đoàn lan tỏa sẽ tiếp thêm sức mạnh và truyền cảm hứng cho một thế hệ mới tin giấc mơ của họ hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
“Chuyến bay này sẽ giúp vô số học sinh trở thành nhà khoa học, kỹ sư, nhà phát minh, nhà toán học và phi hành gia tương lai, những người dám khai phá chân trời mới trong không gian và mở rộng giới hạn của những điều có thể vì lợi ích chung cho tất cả”, Wyche nói.
Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ hiện nay, đây là một thói quen sạc pin lỗi thời mà người dùng điện thoại nên ngừng lại. Nguyên nhân chính của vấn đề nằm ở việc các điện thoại hiện đại sử dụng pin lithium-ion, loại pin hoạt động khác biệt so với pin nickel-cadmium (Ni-Cd) cũ.
Pin Ni-Cd trước đây yêu cầu người dùng phải xả hoàn toàn để tránh hiện tượng "hiệu ứng bộ nhớ", vốn khiến pin giảm dung lượng nếu không được xả hết. Ngược lại, pin lithium-ion không bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng này, cho phép người dùng sạc và xả mà không lo mất dung lượng. Chúng có khả năng giữ lại 80% dung lượng ngay cả sau vài năm sử dụng, đồng thời có mật độ năng lượng cao gấp đôi so với pin Ni-Cd, nhẹ hơn và sạc nhanh hơn.
Mặc dù đã có một số điện thoại bắt đầu sử dụng pin silicon-carbon, nhưng lithium-ion vẫn là công nghệ phổ biến được sử dụng trên hầu hết điện thoại hiện nay. Tiêu biểu là Apple khi công ty áp dụng công nghệ pin lithium-ion cho tất cả sản phẩm của mình, từ iPhone, iPad, đến MacBook và AirPods.
Đặc biệt, iPhone còn tích hợp tính năng sạc pin được tối ưu hóa bằng cách học thói quen sạc pin của người dùng, sau đó tạm dừng sạc ở mức 80% vào ban đêm và hoàn tất sạc trước khi họ thức dậy. Nhờ vậy, tuổi thọ pin của iPhone được bảo vệ khi tránh giữ pin ở mức 100% trong thời gian dài.
Để bảo vệ pin trên điện thoại nói chung, người dùng nên rút sạc khi pin đã đầy, sử dụng bộ sạc chính hãng và tránh sạc ở nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp. Nếu vẫn còn tin vào quy tắc sạc đầy lần đầu, hãy từ bỏ thói quen này. Pin lithium-ion đã được hiệu chỉnh sẵn tại nhà máy và sẵn sàng sử dụng ngay lập tức. Thay vào đó, hãy tập trung vào thói quen sạc thông minh để kéo dài tuổi thọ pin của thiết bị.
Theo bà Trần Kim Sa, Quản lý kinh doanh nhóm giải pháp Microsoft 365 SME Việt Nam việc chọn lọc dữ liệu cho huấn luyện AI có ý nghĩa quan trọng. Dữ liệu như món ăn. "Phải ăn ngon, AI mới có thể làm việc hiệu quả với chất lượng cao nhất", bà Sa nói tại Diễn đàn Data & AI mùa hè năm 2026 diễn ra ngày 8/5 tại TP HCM.
Theo bà Sa, hạ tầng công nghệ hiện sẵn sàng cho AI, nhưng nhiều doanh nghiệp Việt vẫn chưa thể triển khai thành công. Đại diện Microsoft Việt Nam cho rằng thất bại không nằm ở việc thiếu công nghệ, chủ yếu xuất phát từ cách tiếp cận sai bài toán với ba nguyên nhân lớn nhất: không xác định rõ bài toán kinh doanh, dữ liệu chưa sẵn sàng và thiếu cơ chế quản trị - bảo mật.
"Nhiều doanh nghiệp cho rằng áp dụng AI thất bại vì data không 'sạch', nhưng vấn đề cốt lõi là họ chưa biết mình cần AI giải quyết điều gì", bà Sa nói. "Thay vì cố làm sạch toàn bộ dữ liệu của doanh nghiệp tồn tại hàng chục năm, doanh nghiệp nên bắt đầu từ một bài toán cụ thể như xử lý email nhanh hơn, tự động báo giá hay hỗ trợ chăm sóc khách hàng".
Đồng quan điểm, ông Lâm Nguyễn Hải Long, Chủ tịch Hội Tin học TP HCM cho rằng "dữ liệu mới chính là trái tim". Ông nhìn nhận lĩnh vực công nghệ hiện nay đang "choáng ngợp" bởi các AI Factory sừng sững hay những vi mạch bán dẫn tinh vi định hình hạ tầng số toàn cầu.
Theo ông Long, đã đến lúc ngừng xem dữ liệu là những tập tin nằm im trong kho lưu trữ, hãy coi đó là những thực thể sống có tiếng nói riêng. Đó là tiếng nói của sự thật, là minh chứng cho sự minh bạch, là nền tảng duy nhất để AI không bị 'ảo giác', mang lại đúng giá trị thực".
Bà Sa đánh giá, trong bối cảnh hiện tại, AI đang trở thành "người tiêu dùng dữ liệu". Trước đây dữ liệu chủ yếu phục vụ con người đọc và kiểm tra, nhưng nay AI sẽ trực tiếp sử dụng dữ liệu để đưa ra quyết định hoặc tự động thực hiện quy trình tiếp theo. Điều này khiến các lỗi dữ liệu nhỏ cũng có thể tạo ra hậu quả lớn nếu AI hiểu sai hoặc bị chèn thông tin độc hại.
Bà lấy ví dụ nếu hệ thống AI bị đưa dữ liệu sai về giá sản phẩm, AI có thể tự động gửi báo giá sai cho khách hàng, thậm chí tiếp tục tạo hợp đồng dựa trên thông tin không chính xác. Vì vậy, doanh nghiệp cần bảo đảm ba yếu tố: dữ liệu đáng tin cậy, quản trị và bảo mật chặt chẽ, cùng khả năng sẵn sàng khai thác dữ liệu.
Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho rằng việc xây dựng năng lực dữ liệu để tối ưu sức mạnh AI cần nhiều yếu tố. Đầu tiên cần ưu tiên chất lượng dữ liệu. Tiếp đến để AI thực sự thông minh và chuẩn xác, cần hạ tầng dữ liệu sạch, minh bạch và có tính kết nối cao. Theo đó TP HCM xác định "đây chính là nền tảng bền vững để các giải pháp khoa học công nghệ của thành phố không chỉ dừng ở thử nghiệm, mà có thể đi thẳng vào giải quyết những bài toán vận hành phức tạp", ông Yên nói.
Ông Yên kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp và startup không ngừng sáng tạo nên những mô hình kinh doanh mới, nơi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược và AI trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi. Sự giao thoa này sẽ giúp TP HCM hình thành nên chuỗi giá trị mới, tạo ra những sản phẩm và dịch vụ số có hàm lượng tri thức cao, đủ sức vươn tầm khu vực.
Trong quá trình thúc đẩy chuyển đổi số, ông Yên nhấn mạnh sự an toàn dữ liệu và tính nhân văn của AI phải luôn được đặt lên hàng đầu. Sở Khoa học và Công nghệ cam kết đồng hành trong việc hoàn thiện các cơ chế, chính sách để dữ liệu và AI phát triển đúng hướng, mang lại lợi ích thiết thực và bảo vệ quyền lợi của cộng đồng.
Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, thành phố đã ban hành nhiều chính sách về khung dữ liệu, chiến lược phát triển dữ liệu và kiến trúc chính quyền số. Ban chỉ đạo về Dữ liệu do Chủ tịch UBND TP HCM đứng đầu cũng được thành lập nhằm thúc đẩy quá trình xây dựng và chuẩn hóa dữ liệu. Song song đó là các giải pháp số hóa dữ liệu giấy, đồng bộ dữ liệu giữa các sở ngành và xây dựng nền tảng kết nối, chia sẻ dữ liệu dùng chung.
TP HCM hiện có trung tâm dữ liệu và cổng dữ liệu mở phục vụ doanh nghiệp khai thác. Trong giai đoạn tiếp theo, thành phố định hướng xây dựng một nền tảng AI dùng chung, kết nối kho dữ liệu tập trung với Tác nhân AI chuyên ngành của từng lĩnh vực. Mục tiêu là hỗ trợ quản trị đô thị, cải thiện dịch vụ công và nâng cao hiệu quả ra quyết định.
Diễn đàn Data & AI mùa hè năm 2026 do Hội Tin học TP HCM (HCA) phối hợp Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP HCM (SIHUB) và Nim & Partners Communication tổ chức, với bảo trợ từ Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM cùng Trung tâm Chuyển đổi số TP HCM. Diễn đàn là một trong những hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2026, nhằm hiện thực hóa các định hướng chiến lược của TP HCM về thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, kết nối giữa cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và hệ sinh thái khởi nghiệp nhằm đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu và AI vào thực tiễn quản trị, sản xuất.
Điểm mới trong Thông tư 08/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ là cho phép người dùng lần đầu tiên có thể chủ động xác nhận các số điện thoại đang đứng tên mình thông qua ứng dụng VNeID.
Việc xác nhận SIM chính chủ này khác với quá trình xác thực thuê bao - điều nhiều người đang nhầm lẫn.
Trong đó xác thực thông tin thuê bao là việc người dùng di động cung cấp cho nhà mạng đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an. Đây là hoạt động vốn đã diễn ra nhiều năm qua, đặc biệt từ đợt chuẩn hóa dữ liệu di động năm 2023.
Còn xác nhận SIM chính chủ trên VNeID là hoạt động mới, cho phép người dùng quản lý các số điện thoại thuộc quyền sở hữu của mình. Cụ thể, dữ liệu từ các nhà mạng sẽ được đồng bộ lên VNeID. Người dùng sẽ nhận được thông báo để tra cứu toàn bộ số điện thoại đứng tên mình trên các mạng di động. Từ danh sách đó, họ sẽ xác nhận số điện thoại đang sử dụng, hoặc loại bỏ số không phải do mình đăng ký.
Khi một số điện thoại được xác nhận "không sử dụng", nhà mạng sẽ liên hệ với số máy đó để yêu cầu xác thực lại. Trường hợp không thực hiện, thuê bao đó mới bị khóa theo quy định. Cơ chế này giúp người dùng chủ động kiểm soát các số điện thoại mang tên mình, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà mạng như trước.
VNeID sẽ gửi thông báo đến người dùng theo từng đợt do số lượng thuê bao lớn, vì vậy không phải ai cũng nhận được thông báo trong ngày đầu. Nếu thấy mục Ví giấy tờ/Số điện thoại chưa hiển thị thông tin, hãy chờ thêm để hệ thống cập nhật trong những ngày tới.
Hiểu đúng thông tin "nhà mạng khóa SIM"
Một hiểu nhầm phổ biến là từ ngày 15/4, nếu không đi xác thực, người dùng sẽ bị khóa SIM, nên đổ xô đến các điểm giao dịch của nhà mạng.
Thực tế, quy định này không áp dụng với tất cả thuê bao di động. Chỉ thuê bao nhận được tin nhắn hay cuộc gọi trực tiếp từ nhà mạng mới phải xác thực lại. Đây thường là trường hợp sử dụng căn cước công dân 9 số cần bổ sung sinh trắc học, hoặc số điện thoại không chính chủ, bị người đang đứng tên xác nhận "không sử dụng" trên VNeID.
Người dùng nên theo dõi thông báo từ nhà mạng. Các thông báo này cũng không được gửi đồng thời mà phân bổ theo từng đợt để tránh quá tải. Nếu không nhận được yêu cầu xác thực, thuê bao vẫn hoạt động bình thường, không bị ảnh hưởng sau mốc 15/4.
Trong trường hợp nhận được thông báo, người dùng cần hoàn tất xác thực theo hướng dẫn. Nếu không thực hiện đúng hạn, thuê bao sẽ bị xử lý theo lộ trình, từ dừng dịch vụ một chiều, hai chiều, đến thu hồi số điện thoại.
Quy định đổi điện thoại phải xác thực sinh trắc học
Một hiểu nhầm khác là từ ngày 15/4, người dùng đổi SIM sang điện thoại khác sẽ phải xác thực khuôn mặt ngay, nếu không SIM sẽ bị khóa.
Thực tế, Điều 8 về xác thực khi thay đổi thiết bị trong Thông tư 08 có hiệu lực từ ngày 15/6, không áp dụng cùng ngày Thông tư 08 chính thức có hiệu lực.
Quy định nêu rõ, từ 15/6, trong vòng hai giờ kể từ lúc thuê bao có hoạt động thay đổi thiết bị, nhà mạng có trách nhiệm rà soát, phát hiện và yêu cầu người dùng xác thực lại bằng sinh trắc học, nếu không sẽ tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều gọi đi.
Chính sách mới nhằm khắc phục tình trạng người dùng làm mất hoặc thất lạc SIM nhưng không kịp khóa, tạo kẽ hở để kẻ xấu lợi dụng. Đây cũng là giải pháp kỹ thuật nhằm chống lại việc mua bán SIM kích hoạt sẵn.
