Lâu nay, các bác sĩ xác định nhóm máu ở người dựa trên các kháng nguyên, thuật ngữ dùng để chỉ những hợp chất gồm đường và protein giúp hệ miễn dịch nhận diện các tác nhân lạ xuất hiện trong cơ thể.
Kỹ thuật trên là nền tảng của hệ nhóm máu ABO do nhà sinh học – bác sĩ người Áo Karl Landsteiner xây dựng từ năm 1901, theo trang Popular Mechanics hôm 27.4.
Kháng nguyên A có thành phần đường chủ yếu là N-acetylgalactosamine, đường của kháng nguyên B chủ yếu là D-galactose, trong khi nhóm máu AB mang cả hai loại kháng nguyên này.
Còn nhóm máu O dương tính sử dụng một loại kháng nguyên khác có tên Rh, và nhóm máu O âm tính không hề có bất kỳ kháng nguyên nào kể trên.
Toàn bộ thông tin về kháng nguyên được mã hóa bởi gen ABO nằm trên nhiễm sắc thể số 9.
Việc phân biệt nhóm máu thông qua kháng nguyên đặc biệt quan trọng khi cần truyền máu. Để việc truyền máu thành công, kháng nguyên của người cho và người nhận phải tương thích. Nếu không, hệ miễn dịch sẽ đào thải máu mới.
Đây là lý do nhóm O âm tính có thể được truyền cho bất kỳ nhóm máu nào vì không chứa kháng nguyên A, B lẫn Rh(D), từ đó gần như xóa sổ nguy cơ bị cơ thể nhận từ chối.
Tuy vậy, trên thế giới vẫn tồn tại những nhóm máu hiếm hơn cả O âm tính. Theo ghi nhận của giới y khoa, đến nay các bác sĩ chỉ phát hiện được khoảng 50 người mang nhóm máu Rh âm tính hoàn toàn, được đặc biệt danh là “máu vàng” vì không chứa bất kỳ kháng nguyên Rh nào.
Trong khi O âm tính chỉ được tìm thấy trong khoảng 7% dân số toàn cầu, các nhà nghiên cứu xét nghiệm máu ở các bệnh nhân và người hiến máu ở một bệnh viện Thái Lan hồi năm ngoái đã tìm ra một nhóm máu mới, hiện chỉ được ghi nhận ở 1 bệnh nhân và 2 người hiến).
Nhóm máu trên được gọi là B(A), chủ yếu mang kháng nguyên B nhưng vẫn có dấu vết của kháng nguyên A.
Giới khoa học cho rằng vẫn có thể còn những nhóm máu chưa được phát hiện, và đang nỗ lực tìm kiếm người thứ tư mang nhóm máu B(A).
Trung Quốc đang đối mặt với một trong những thách thức y tế nghiêm trọng nhất lịch sử hiện đại: sự gia tăng nhanh chóng của bệnh Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ. Tính đến nay, nước này có hơn 16 triệu bệnh nhân, chiếm gần 30% tổng số ca toàn cầu, theo tờ South China Morning Post ngày 27.4. Con số này được dự báo tiếp tục tăng mạnh trong những thập niên tới.
Các ước tính cho thấy số bệnh nhân Alzheimer tại Trung Quốc có thể đạt 19,1 triệu vào năm 2030 và 27,6 triệu vào 2050. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học PLOS One gần đây thậm chí cho rằng con số này có thể vượt 60 triệu, thậm chí hơn 100 triệu người vào giữa thế kỷ 21.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở cấu trúc dân số tại Trung Quốc đang thay đổi nhanh chóng. Đến cuối năm 2023, Trung Quốc có gần 297 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tương đương hơn 21% dân số. Con số này dự kiến vượt 400 triệu vào năm 2035 - xấp xỉ tổng dân số của Anh và Mỹ cộng lại, theo Reuters. Tuổi thọ tăng, trong khi tỷ lệ sinh giảm khiến số người phụ thuộc ngày càng lớn, kéo theo áp lực lên hệ thống y tế và an sinh.
Trong bối cảnh đó, Alzheimer không chỉ là vấn đề y tế mà còn là thách thức kinh tế - xã hội. Khoảng 70% bệnh nhân hiện được chăm sóc tại nhà, trong khi lực lượng chăm sóc chuyên nghiệp còn thiếu hụt, khiến gánh nặng dồn lên các gia đình.
Trước áp lực này, Trung Quốc đã phát động một "cuộc chiến" chống bệnh Alzheimer mang tính hệ thống. Về chính sách, Trung Quốc ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về giải quyết chứng mất trí nhớ ở người cao tuổi (giai đoạn 2024 - 2030), hướng tới xây dựng một hệ thống toàn diện từ phòng ngừa, sàng lọc đến điều trị và chăm sóc, theo Tân Hoa xã. Các địa phương được yêu cầu triển khai sàng lọc nhận thức cho người từ 65 tuổi trở lên nhằm phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Hệ thống chăm sóc cũng được mở rộng mạnh mẽ. Đến năm 2030, hơn 50% cơ sở dưỡng lão dự kiến có đơn vị chuyên biệt cho bệnh nhân sa sút trí tuệ, đồng thời khoảng 15 triệu nhân sự chăm sóc sẽ được đào tạo. Các mô hình chăm sóc tại nhà, cộng đồng và cơ sở y tế được kết hợp nhằm giảm tải cho gia đình, theo China Daily.
Ở lĩnh vực khoa học, Trung Quốc đang tăng tốc đáng kể. Số thử nghiệm lâm sàng về Alzheimer đã tăng từ 9 vào năm 2021 lên hơn 100 vào 2024. Nước này hiện đứng thứ 2 thế giới về số lượng công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này. Song song đó, các công ty công nghệ sinh học và viện khoa học hàng đầu Trung Quốc đang chạy đua phát triển 4 loại thuốc mới nhằm ngăn chặn khủng hoảng y tế công cộng và giảm phụ thuộc vào các liệu pháp đắt đỏ hiện có, theo South China Morning Post.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng đầu tư vào công nghệ chẩn đoán sớm. Các xét nghiệm máu mới có thể phát hiện nguy cơ Alzheimer trước 10 - 15 năm khi triệu chứng xuất hiện, trong khi các ngân hàng dữ liệu sinh học giúp xác định các biến thể gien đặc thù của người châu Á, theo Reuters.
Dù vẫn tồn tại những thách thức về chất lượng nghiên cứu, chia sẻ dữ liệu và tiêu chuẩn khoa học, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng Trung Quốc đang nổi lên như một trung tâm nghiên cứu Alzheimer mới. Tiến sĩ John Hardy từ Viện Nghiên cứu sa sút trí tuệ Anh nhận định: "Trong khi môi trường nghiên cứu của Mỹ có phần khép kín, Trung Quốc đang trở thành một trung tâm lớn cho nghiên cứu sa sút trí tuệ toàn cầu".
Cũng theo ISNA, giá trị tiền rial của Iran đã giảm gần 15% trong 2 ngày qua, sau nhiều tuần ổn định do nhu cầu đối với các loại tiền tệ khác bị hạn chế bởi tình hình xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran, và kỳ nghỉ tết cổ truyền của Iran.
Các trang web theo dõi tiền tệ của Iran cho thấy tỷ giá dao động từ 1.760.000 đến 1.810.000/USD, theo Reuters.
Sự gia tăng đột biến về giá trị của các loại tiền tệ nước ngoài, trong đó có euro và dirham của UAE, sẽ ổn định trở lại khi những hợp đồng tiền tệ giữa các tổ chức Iran được kích hoạt và nhiều ngoại tệ mạnh hơn được đưa ra thị trường mở.
Một thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã có hiệu lực từ ngày 8.4. Tuy nhiên, việc Washington quay trở lại chính sách gây áp lực kinh tế bằng cách phong tỏa hoạt động vận chuyển hàng hóa đến và đi từ các cảng của Iran ở vùng Vịnh đã khiến Tehran khó thu được ngoại tệ thông qua xuất khẩu.
Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào cơ sở hạ tầng ở Iran cũng đã gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế bằng cách buộc Tehran phải tạm ngừng xuất khẩu thép và các sản phẩm hóa dầu, vốn là những nguồn thu ngoại tệ quan trọng đối với quốc gia đang hứng phải nhiều lệnh cấm vận này, theo Reuters.
Theo ngân hàng trung ương Iran, tỷ lệ lạm phát hằng năm trong 30 ngày từ ngày 20.3 đến ngày 20.4 là 65,8%, một xu hướng có khả năng tăng vọt khi tiền Iran suy yếu và Tehran phải đối mặt với nhu cầu tái thiết.
Trong năm ngoái, nhiều yếu tố như bất ổn địa chính trị đã khiến tiền rial của Iran mất khoảng 70% giá trị so với USD, dẫn tới các cuộc biểu tình chống chính phủ trên toàn quốc, theo Reuters.
Ông Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran, nhận định việc kiểm soát eo biển Hormuz mang giá trị chiến lược tương đương sở hữu "bom nguyên tử", trong bối cảnh căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này tiếp tục leo thang.
"Eo biển Hormuz là một cơ hội quý giá chẳng khác nào bom nguyên tử", ông Mokhber phát biểu. "Việc nắm trong tay vị trí cho phép tác động đến nền kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định thực sự là một lợi thế rất lớn".
Ông cũng tuyên bố Iran sẽ không "đánh mất thành quả của cuộc chiến này", đồng thời cho biết Tehran sẽ "thay đổi chế độ pháp lý của eo biển" - thông qua luật pháp quốc tế nếu có thể, hoặc đơn phương hành động nếu cần thiết.
Tổng thống Trump ngày 8-5 cho biết Mỹ có thể khôi phục chiến dịch "Dự án Tự do" (Project Freedom) - hoạt động quân sự ngắn hạn nhằm hỗ trợ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz - nếu các nỗ lực đàm phán với Iran không đạt kết quả.
Phát biểu trước khi rời Nhà Trắng, ông Trump nói Mỹ "có nhiều cách khác nhau" để xử lý tình hình và nếu nối lại chiến dịch, dự án sẽ là phiên bản rộng hơn kết hợp với các biện pháp khác.
"Dự án Tự do" được Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố hôm 3-5, với mục tiêu khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xung đột khu vực. Một quan chức Mỹ khi đó cho biết đây không phải nhiệm vụ hộ tống tàu thuyền.
Tuy nhiên ông Trump đã tạm dừng chiến dịch hôm 5-5 sau khi tuyên bố có "tiến triển lớn" hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Nhà lãnh đạo cho biết kỳ vọng sẽ nhận được phản hồi từ Iran vào tối 8-5 (sáng 9-5 theo giờ Việt Nam).
Tờ Wall Street Journal dẫn các nguồn thạo tin cho biết Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán sớm nhất vào tuần tới tại thủ đô Islamabad của Pakistan, trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột giữa hai bên.
Theo nguồn tin, Washington và Tehran đang làm việc với các bên trung gian để xây dựng một bản ghi nhớ gồm 14 điểm, đóng vai trò khuôn khổ cho một tháng thương lượng ban đầu.
Dự thảo được cho là bao gồm các nội dung liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, việc hạ nhiệt căng thẳng tại eo biển Hormuz và phương án xử lý kho uranium làm giàu cấp độ cao của Tehran, trong đó có khả năng chuyển số uranium này sang một quốc gia khác.
Tuy nhiên nhiều bất đồng quan trọng vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là vấn đề nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran. Đây được xem là một trong những trở ngại lớn có thể ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán.
Theo Đài CNN, lực lượng Hezbollah ngày 8-5 tuyên bố đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự của Israel, đánh dấu lần đầu tiên nhóm này công khai nhận trách nhiệm về một vụ tấn công xuyên biên giới kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực hồi giữa tháng 4.
Trong thông báo, Hezbollah cho biết đã phóng "loạt tên lửa tiên tiến" vào một căn cứ quân sự phía nam thành phố Nahariya ở miền bắc Israel. Nhóm này sau đó tiếp tục tuyên bố tấn công căn cứ quân sự Meron và sử dụng máy bay không người lái nhằm vào các phương tiện quân sự Israel tại Tayr Harfa, miền nam Lebanon.
Quân đội Israel xác nhận đã phát hiện nhiều vụ phóng từ Lebanon và đánh chặn được một số đầu đạn, trong khi các quả đạn khác rơi xuống khu vực trống, không gây thương vong.
