Tình huống giao thông: Quốc lộ 389B không đèn đường, lái xe có gắn camera hành trình đang di chuyển tốc độ hơn 80 km/h thì bị mù tạm thời do đèn pha của ôtô ở hướng ngược chiều. Trong tích tắc bất ngờ xuất hiện một người đi bộ băng ngang đường. Lái xe có gắn camera hành trình bị bất ngờ những may mắn vẫn kịp đánh lái tránh được một tại nạn.
Kỹ năng lái xe: Người đi bộ không tùy tiện sang đường, nhất là tại quốc lộ đông xe chạy tốc độ cao, trong đêm tối tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho bản thân và những người đi đường khác. Ngoài ra, các phương tiện nên đi đúng tốc độ, không chủ quan phóng nhanh trong đêm phòng mọi tình huống bất ngờ có thể xảy ra. Ánh đèn thay đổi bất chợt của xe đối diện có thể là một tín hiệu cho thấy có tình huống bất ngờ, cần sẵn sàng rà phanh.
Tin Gốc: Vnexpress
Mới đây, đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung quy định buộc buộc doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe điện phải thu hồi, tái chế pin sau sử dụng. Cùng với đà tăng của xe điện, nguy cơ phát sinh lượng lớn pin thải khiến bài toán xử lý sau vòng đời trở nên cấp thiết.
Tái chế pin còn nhiều thách thức
Dù hoạt động tái chế pin xe điện đang phát triển nhanh, công nghệ hiện nay vẫn đối mặt nhiều rào cản về kỹ thuật và chi phí. Pin lithium-ion có cấu trúc phức tạp với nhiều lớp vật liệu khác nhau, từ cực dương, cực âm đến chất điện phân và lớp vỏ bảo vệ, khiến quá trình tháo dỡ và xử lý đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và quy trình an toàn nghiêm ngặt. Nếu xử lý không đúng cách, pin có thể gây cháy nổ hoặc phát tán hóa chất độc hại.
Ngoài ra, mỗi hãng xe và nhà sản xuất pin sử dụng cấu trúc, kích thước và thành phần hóa học khác nhau, khiến việc tự động hóa trong tái chế gặp nhiều hạn chế, buộc phải xử lý thủ công ở nhiều khâu, làm tăng chi phí.
Về công nghệ, các phương pháp phổ biến hiện nay như nhiệt luyện (pyrometallurgy) hay thủy luyện (hydrometallurgy) đều có những hạn chế nhất định. Nhiệt luyện tiêu tốn nhiều năng lượng và có thể phát sinh khí thải, trong khi thủy luyện phức tạp, cần sử dụng nhiều hóa chất và xử lý nước thải đi kèm. Đặc biệt, việc thu hồi lithium, thành phần quan trọng nhất của pin, vẫn chưa đạt hiệu quả cao như cobalt hay nickel, khiến giá trị kinh tế của quá trình tái chế bị ảnh hưởng.
Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp lựa chọn hướng tái sử dụng pin trước khi tái chế. Như tại Nhật Bản, Nissan dùng pin cũ cho các hệ thống lưu trữ điện tại tòa nhà, nhà máy. Ở Trung Quốc, BYD cũng triển khai các dự án lưu trữ năng lượng quy mô lớn, tận dụng pin đã qua sử dụng như những "cánh đồng pin" để phục vụ lưới điện.
Ngoài việc tái chế pin, trên thế giới, nhiều quốc gia cũng đã xây dựng chính sách và mô hình riêng để giải bài toán tái chế và tái sử dụng pin xe điện sau khi hết vòng đời.
Trung Quốc
Trung Quốc là một trong những thị trường xe điện lớn nhất thế giới, sớm xây dựng chính sách quản lý pin theo hướng bao trùm toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ sản xuất đến thải bỏ. Từ năm 2018, Bộ công nghiệp và công nghệ thông tin Trung Quốc yêu cầu các hãng xe điện phải chịu trách nhiệm thu hồi pin sau sử dụng theo cơ chế "trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất" (Extended Producer Responsibility - EPR). Quy định này buộc doanh nghiệp không chỉ dừng ở khâu bán xe, mà còn tổ chức hệ thống thu gom, xử lý pin thải.
Song song đó, Trung Quốc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc pin trên phạm vi toàn quốc. Mỗi bộ pin được gắn mã định danh để theo dõi xuyên suốt vòng đời, từ khi xuất xưởng, lắp lên xe, đến khi thu hồi và tái chế. Theo Cơ quan năng lượng quốc tế, đây là một trong những hệ thống quản lý dữ liệu pin quy mô lớn và hoàn thiện nhất hiện nay.
Các doanh nghiệp lớn như CATL hay BYD cũng tham gia sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất đến tái chế. Pin cũ được thu hồi, tách chiết các kim loại như lithium, cobalt, nickel để đưa trở lại sản xuất, hoặc chuyển sang các hệ thống lưu trữ năng lượng khi không còn phù hợp cho xe điện. Theo các báo cáo của Diễn đàn kinh tế thế giới và IEA, Trung Quốc hiện chiếm khoảng một nửa công suất tái chế pin lithium-ion toàn cầu. Nước này cũng đã xây dựng mạng lưới hơn 10.000 điểm thu hồi pin, góp phần hạn chế tình trạng thải bỏ tự phát và đảm bảo vật liệu được quay trở lại chuỗi sản xuất.
Châu Âu
Năm 2023, Liên minh châu Âu (EU) thông qua quy định về pin mới, thay thế các chỉ thị trước đó. Văn bản này áp dụng cho nhiều loại pin khác nhau, từ pin tiêu dùng, pin công nghiệp đến pin xe điện, trong đó pin xe điện là trọng tâm do giá trị và quy mô thị trường lớn. Quy định yêu cầu nhà sản xuất phải tổ chức thu hồi pin sau sử dụng, đồng thời đáp ứng các ngưỡng tối thiểu về tái chế đối với các vật liệu quan trọng như lithium, cobalt và nickel. Theo Ủy ban châu Âu, mục tiêu là đưa nguyên liệu quay trở lại chuỗi sản xuất, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thô.
Đáng chú ý, EU dự kiến triển khai cơ chế "hộ chiếu pin" (battery passport) từ năm 2027. Mỗi bộ pin sẽ có một hồ sơ điện tử chứa thông tin về nguồn gốc nguyên liệu, quá trình sản xuất và tình trạng sử dụng, giúp theo dõi xuyên suốt vòng đời sản phẩm. Theo Diễn đàn kinh tế thế giới, đây là bước tiến quan trọng nhằm tăng tính minh bạch chuỗi cung ứng và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Mỹ
Khác với Liên minh châu Âu hay Trung Quốc, Mỹ chưa có quy định chuyên biệt về thu hồi pin xe điện ở cấp liên bang. Hoạt động quản lý chủ yếu dựa trên các quy định chung về chất thải và môi trường, trong khi thị trường tái chế được thúc đẩy bởi khu vực tư nhân.
Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ tái chế. Redwood Materials phát triển mô hình thu hồi và tinh chế lithium, cobalt, nickel từ pin cũ để cung cấp trở lại cho sản xuất. Trong khi đó, Li-Cycle xây dựng mạng lưới nhà máy tại Bắc Mỹ, ứng dụng công nghệ thủy luyện nhằm nâng cao hiệu suất tái chế. Ở cấp bang, một số địa phương như California cũng bắt đầu xây dựng các quy định riêng về trách nhiệm thu hồi pin, cho thấy xu hướng siết chặt quản lý trong tương lai.
Chính phủ Mỹ đóng vai trò hỗ trợ thông qua các gói chính sách lớn như Inflation Reduction Act, cung cấp ưu đãi và trợ cấp nhằm phát triển chuỗi cung ứng pin nội địa, bao gồm cả tái chế và khai thác vật liệu. Theo Bộ năng lượng Mỹ, mục tiêu là giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài và tăng tính tự chủ trong ngành xe điện.
Tin Gốc: Vnexpress
Jerry Ross, 72 tuổi, lái xe phía sau một nhóm 10 người đi xe đạp trên đường Sugar Pike, hạt Cherokee, bang Georgia. Ross bấm còi inh ỏi, rồi vượt lên mặc dù chỉ có một làn đường mỗi bên. Thay vì nhường đường theo quy định, người đàn ông này tông trúng hai người đi xe đạp rồi bỏ trốn khỏi hiện trường.
Theo WSBTV, một trong những người đi xe đạp, Scott Hager, cho biết: "Ông ta rất tức giận". Video quay bằng điện thoại di động cho thấy chiếc Pilot đã va chạm với ít nhất một người đi xe đạp. Quan trọng hơn đối với các nhà điều tra, video cũng ghi lại được biển số chiếc SUV.
Cảnh sát đã sử dụng thông tin đó để lần theo dấu vết đến nhà Ross, nơi họ tìm thấy những hư hại ở phía sườn xe bên phải, phù hợp với vụ tai nạn. Khi được đề nghị xem video, Ross được cho là nói rằng không cần xem vì ông ta biết mình không làm gì sai.
Theo luật, ở Georgia, người đi xe đạp có quyền sử dụng đường như người lái ôtô, và các tài xế phải giữ khoảng cách tối thiểu một mét khi vượt.
Ross bị bắt giữ sau vụ việc, xảy ra ngày 23/4, và hiện đối mặt các tội danh hành hung nghiêm trọng, gây tai nạn rồi bỏ chạy, lái xe liều lĩnh, và không giữ khoảng cách an toàn với xe đạp.
Tin Gốc: Vnexpress
Tuổi thọ pin trên xe điện không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn bị chi phối lớn bởi thói quen sử dụng. Tuy nhiên, có một thực tế hiện nay không ít người dùng đang duy trì những thói quen sai lầm trong quá trình sạc và vận hành, khiến pin xuống cấp nhanh, giảm hiệu suất... Dưới đây là 4 sai lầm phổ biến cần tránh nếu muốn kéo dài tuổi thọ pin xe điện.
Thói quen để pin về mức rất thấp mới cắm sạc là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến pin nhanh "chai". Loại pin lithium-ion trên xe điện hiện nay không phù hợp với việc xả sâu (deep discharge) thường xuyên. Khi dung lượng pin giảm xuống dưới ngưỡng an toàn (khoảng từ 5 - 10%), các phản ứng hóa học bên trong cell pin có thể bị ảnh hưởng, làm suy giảm khả năng tích trữ năng lượng theo thời gian.
Về lâu dài, hệ quả dễ nhận thấy là quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc bị rút ngắn đáng kể. Vì vậy, thay vì chờ pin cạn, người dùng nên chủ động sạc khi dung lượng còn khoảng 20 - 40% và luôn duy trì mức pin trong khoảng 20 - 80% để tối ưu tuổi thọ.
Nhiệt độ là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của pin, nhưng lại thường bị người dùng lơ là bỏ qua. Các chuyên gia khuyến cáo, sau khi xe vừa vận hành quãng đường dài, pin thường ở trạng thái nóng. Nếu cắm sạc ngay thời điểm này, nhiệt lượng tiếp tục gia tăng sẽ đẩy nhanh quá trình lão hóa pin. Vì vậy, người dùng nên đợi khoảng 20 - 30 phút để pin ổn định nhiệt độ trước khi sạc, đồng thời ưu tiên sạc xe ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
Ở chiều ngược lại, sạc pin trong môi trường quá lạnh cũng không phải lựa chọn lý tưởng. Khi nhiệt độ xuống thấp, các ion lithium di chuyển kém hiệu quả, khiến quá trình nạp năng lượng bị suy giảm và ảnh hưởng đến hiệu suất pin.
Sạc nhanh là giải pháp tiện lợi trong nhiều tình huống, nhưng việc sử dụng thường xuyên lại không có lợi cho tuổi thọ pin. Lý do là bởi dòng điện từ các súng sạc nhanh rất lớn, trong thời gian ngắn có thể khiến nhiệt độ pin tăng cao, tạo áp lực lên các cell pin và đẩy nhanh quá trình xuống cấp.
Do đó, người dùng chỉ nên sử dụng sạc nhanh khi thực sự cần thiết hoặc không có lựa chọn khác. Với nhu cầu hằng ngày, sạc chậm vẫn là phương án tối ưu hơn để đảm bảo độ bền lâu dài của pin.
Việc duy trì pin ở mức 100% trong thời gian dài tưởng chừng vô hại nhưng thực tế lại gây áp lực lớn lên hệ thống pin. Khi pin được sạc đầy, điện áp trong các cell luôn ở mức cao, khiến các phản ứng hóa học bên trong diễn ra mạnh hơn bình thường. Nếu tình trạng này kéo dài, cấu trúc vật liệu của pin sẽ dần suy giảm, từ đó làm giảm khả năng tích trữ năng lượng và đẩy nhanh quá trình lão hóa. Đặc biệt, với những xe ít sử dụng, việc thường xuyên sạc đầy rồi để xe trong thời gian dài càng khiến pin nhanh xuống cấp hơn.
Không chỉ vậy, việc sử dụng bộ sạc không chính hãng hoặc không đúng thông số kỹ thuật cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Mỗi mẫu xe điện đều được thiết kế để tương thích với một mức điện áp và dòng điện nhất định. Nếu dùng bộ sạc kém chất lượng, không đảm bảo tiêu chuẩn, pin có thể phải chịu tình trạng quá dòng hoặc quá áp trong quá trình sạc. Điều này không chỉ làm giảm tuổi thọ pin mà còn có thể gây mất an toàn, thậm chí dẫn đến nguy cơ chập điện hoặc cháy nổ.
Để hạn chế những rủi ro này, người dùng nên ưu tiên sử dụng bộ sạc chính hãng hoặc thiết bị đạt tiêu chuẩn từ nhà sản xuất. Đồng thời, trong điều kiện sử dụng hằng ngày, không nhất thiết phải sạc đầy 100%, mà chỉ nên duy trì mức pin trong khoảng 80 - 90%. Cách sử dụng này giúp giảm áp lực lên pin, góp phần kéo dài tuổi thọ và đảm bảo hiệu suất vận hành ổn định theo thời gian.