Phát biểu trước khi rời Nhà Trắng để lên đường sang Trung Quốc tham dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình, ông Trump được hỏi liệu tình hình kinh tế của Mỹ – với lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao – có thúc đẩy ông tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình với Iran hay không.
“Hoàn toàn không một chút nào”, ông trả lời.
“Với tôi, điều duy nhất quan trọng khi nói về Iran là họ không thể có vũ khí hạt nhân. Tôi không nghĩ về tình hình tài chính của người Mỹ hay bất kỳ ai. Tôi chỉ nghĩ đến một điều: chúng ta không được để Iran sở hữu loại vũ khí ấy. Đó là tất cả và là động lực duy nhất của tôi”.
Khi một phóng viên khác hỏi liệu ông có cân nhắc tác động tài chính của cuộc chiến đối với người dân Mỹ hay không, nhà lãnh đạo Mỹ đáp rằng “mọi người Mỹ đều hiểu” rằng Tehran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân.
Phát biểu của ông Trump lập tức thu hút sự chú ý trong bối cảnh nền kinh tế nước này đang chịu áp lực lớn từ chi phí năng lượng tăng cao liên quan đến xung đột Iran.
Giá xăng và thực phẩm leo thang trong nhiều tuần qua đã khiến chi phí sinh hoạt tại Mỹ tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lạm phát kéo dài.
Dữ liệu công bố ngày 12-5 cho thấy lạm phát tiêu dùng của Mỹ trong tháng 4 ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong ba năm qua.
Theo Hãng tin Reuters, nhiều thành viên của Đảng Cộng hòa cũng được cho là ngày càng lo ngại chiến sự kéo dài có thể gây phản ứng tiêu cực từ cử tri trước cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới vào tháng 11. Đảng Cộng hòa đang phải đối mặt với nguy cơ mất quyền kiểm soát Hạ viện và thậm chí cả Thượng viện.
Tuy nhiên, Nhà Trắng khẳng định ưu tiên hàng đầu của ông Trump hiện vẫn là an ninh quốc gia. Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung cho biết “trách nhiệm tối thượng” của tổng thống là bảo đảm an toàn cho người dân Mỹ.
“Iran không thể có vũ khí hạt nhân. Nếu không có hành động ngăn chặn thì họ sẽ sở hữu chúng, đe dọa đến toàn bộ người dân Mỹ”, ông nói.
Trong khi đó, các đánh giá tình báo Mỹ cho biết thời gian để Iran chế tạo một vũ khí hạt nhân gần như không thay đổi kể từ mùa hè năm ngoái, bất chấp cuộc chiến với Mỹ – Israel đã kéo dài hơn hai tháng. Các phân tích chỉ ra chương trình hạt nhân của Tehran nhìn chung vẫn như cũ sau thời gian xung đột.
Tehran nhiều lần phủ nhận việc theo đuổi vũ khí hạt nhân, khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ nhằm phục vụ mục đích hòa bình.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) ngày 21.4 thông báo đã xác minh đoạn video ghi lại cảnh 2 binh sĩ quay phim cảnh đập tượng Chúa Giêsu tại ngôi làng miền nam Lebanon. IDF cho biết “hành vi của các binh sĩ hoàn toàn trái với mệnh lệnh và giá trị của IDF”, The Guardian đưa tin.
Quân đội Israel thông báo đình chỉ nhiệm vụ và giam 30 ngày đối với binh sĩ đập rơi tượng Chúa Giê su khỏi cây thánh giá và người quay phim toàn bộ sự việc trên.
Hình ảnh binh sĩ đập tượng chúa đã lan truyền trên mạng xã hội ngày 20.4, gây ra sự phẫn nộ trong cộng đồng Kitô giáo trên toàn cầu.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông “bàng hoàng và đau lòng” trước vụ việc. Ngoại trưởng Israel Gideon Saar đã gửi lời xin lỗi đến “mọi tín đồ Kitô hữu bị tổn thương”.
Trong quá trình điều tra, IDF còn phát hiện 6 binh sĩ khác đã có mặt tại hiện trường, thế nhưng không can ngăn hay trình báo về hành vi của đồng đội.
Quân đội Israel sau đó đăng tải hình ảnh đã dựng cây thánh giá mới, nhỏ hơn nhưng được trang trí tỉ mỉ hơn. IDF cho biết các binh sĩ đã phối hợp với cộng đồng địa đương để đặt cây thánh giá mới.
Sự việc diễn ra tại làng Debel, nơi có dân cư chủ yếu theo Kitô giáo. Đây là một trong số ít ngôi làng ở miền nam Lebanon vẫn còn người dân ở lại, bất chấp xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở khu vực.
Ước tính tín đồ Kitô giáo chiếm khoảng 1/3 dân số Lebanon, tương đương khoảng 5,5 triệu người. Hàng nghìn người trong số họ đã phải rời bỏ nhà cửa ở miền nam Lebanon khi Israel phát động tấn công vào ngày 2.3. Giới chức Lebanon cho biết giao tranh đến nay đã khiến gần 2.300 người thiệt mạng.
Theo dữ liệu từ Kpler, nền tảng phân tích và dữ liệu thông minh về dòng chảy thương mại toàn cầu, một tàu chở dầu đăng ký tại quốc gia Đông Phi Comoros với tên gọi Elpis đã đi qua Hormuz vào chiều 13/4, sau khi Mỹ tuyên bố phong tỏa eo biển này.
Con tàu bị Mỹ trừng phạt vào năm 2025 vì "liên quan đến việc mua bán và vận chuyển dầu mỏ Iran".
Ngược lại, một tàu chở dầu đăng ký tại Botswana có tên Ostria đã quay đầu khi đang cố gắng đi qua eo biển. Theo rà soát của CNN về dữ liệu theo dõi tàu biển từ Kpler, chỉ 41 phút sau khi quân đội Mỹ ban bố lệnh phong tỏa Hormuz, con tàu đã thay đổi điểm đến dự kiến từ Oman sang Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Một tàu dầu khác là Rich Starry đã phát tín hiệu trạng thái "thả trôi" ngoài khơi đảo Qeshm. Có vẻ như con tàu này trì hoãn hành trình đi qua eo biển.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trước đó phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h ngày 13/4 (21h giờ Hà Nội).
"Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ", thông báo cho hay. "Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran".
Trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ được áp dụng, dữ liệu hàng hải cho thấy lưu lượng giao thông tại tuyến đường thủy then chốt này đã thưa thớt dần.
Lệnh phong tỏa "bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, không chỉ giới hạn ở các cảng và kho dầu", thông báo của Mỹ cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các chuyên gia ngành vận tải nhận định lệnh phong tỏa từ Mỹ đặt thêm trở ngại cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
"Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng", công ty môi giới tàu biển Clarksons cho hay.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chiều 13/4 có cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Arab Saudi và Qatar để thảo luận về điều mà nước này gọi là "những rủi ro từ hành động khiêu khích do Mỹ gây ra" khi phong tỏa các cảng của Tehran.
Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Arab Saudi, ông Araghchi cho rằng Iran "đã có cách tiếp cận thiện chí khi chấp nhận lệnh ngừng bắn" với Mỹ, nhưng Mỹ vẫn giữ thái độ đòi hỏi quá mức trong đàm phán, "khiến kết quả không đạt được như mong đợi" tại Pakistan hồi cuối tuần qua.
Trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Qatar, ông Araghchi cho hay Iran "đã tham gia tiến trình ngoại giao một cách đầy trách nhiệm nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia cũng như giữ gìn hòa bình và an ninh khu vực".
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cùng ngày viết trên mạng xã hội X rằng việc Mỹ đe dọa phong tỏa các cảng của Iran không khác nào một hành động trả đũa nhắm vào nền kinh tế toàn cầu.
Hạm đội 6 hải quân Mỹ hôm 11/5 thông báo một tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo lớp Ohio đã tới Gibraltar, lãnh thổ hải ngoại của Anh, trước đó một ngày. "Chuyến thăm trên thể hiện năng lực, tính linh hoạt và cam kết liên tục của Mỹ đối với các đồng minh", thông báo có đoạn.
Hạm đội 6 tuyên bố tàu ngầm lớp Ohio là phương tiện phóng tên lửa đạn đạo "không thể bị phát hiện", đồng thời là thành phần có khả năng sống sót cao nhất trong "bộ ba răn đe hạt nhân" của Mỹ, bên cạnh tên lửa đạn đạo xuyên lục địa phóng từ mặt đất và oanh tạc cơ chiến lược.
Thông báo không đề cập tên chiến hạm, song báo Stars and Stripes cho biết đây là tàu ngầm USS Alaska.
Hoạt động và hải trình của các tàu ngầm hạt nhân, nhất là tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Ohio, thường được Mỹ giữ bí mật vì chúng cần ẩn mình tối đa để duy trì khả năng răn đe, sẵn sàng tung đòn phủ đầu vào đối phương. Vị trí và hình ảnh tàu ngầm chỉ được Mỹ công bố trong một số lần hiếm hoi, khi căng thẳng khu vực và quốc tế leo thang.
Tàu ngầm lớp Ohio từng nhiều lần được Washington sử dụng để phát tín hiệu trấn an đồng minh và răn đe đối thủ, nhưng hải quân Mỹ thường công bố hình ảnh về các tàu ngầm được hoán cải để mang tên lửa hành trình, thay vì tiết lộ hoạt động của những chiếc mang tên lửa đạn đạo.
Báo Ynet của Israel nêu khả năng Mỹ muốn phát "thông điệp hạt nhân" với Iran. Khoảng cách từ Gibraltar đến Iran là xấp xỉ 5.000 km. Về lý thuyết, tên lửa đạn đạo trên tàu ngầm lớp Ohio có thể nhằm tới mọi địa điểm trên lãnh thổ quốc gia Nam Á nếu khai hỏa từ khu vực này.
Động thái diễn ra ngay sau khi Tổng thống Donald Trump gọi phản hồi của Iran đối với đề xuất hòa bình từ Mỹ là "không thể chấp nhận được". Kênh CNN và trang tin Axios hôm 11/5 dẫn lời các cố vấn giấu tên cho biết so với những tuần trước, Tổng thống Trump "đang cân nhắc nghiêm túc hơn về khả năng nối lại hoạt động quân sự quy mô lớn".
Iran đã từ chối chấp nhận các điều khoản yêu cầu nước này từ bỏ chương trình hạt nhân và giao nộp kho uranium làm giàu cao cho Mỹ.
Lớp Ohio là mẫu tàu ngầm lớn nhất trong lịch sử hải quân Mỹ với lượng giãn nước 18.750 tấn khi lặn và chiều dài 175 m. Tổng cộng có 18 tàu được đóng trong giai đoạn 1976-1997, mỗi chiếc mang được 24 tên lửa đạn đạo Trident II với tầm bắn 11.300 km, có giá trị tương đương gần 3 tỷ USD hiện nay.
Dàn tên lửa trên các tàu lớp Ohio được rút xuống còn 20 quả sau khi Mỹ và Nga ký thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân. 4 chiếc đầu tiên của lớp Ohio sau này được Mỹ hoán cải, dỡ bỏ tên lửa đạn đạo và thay bằng tên lửa hành trình tấn công mặt đất Tomahawk.
