Ngày 14-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định ông đã nhận được lời đề nghị “giúp đỡ” từ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề Iran.
“Chủ tịch Tập Cận Bình muốn thấy một thỏa thuận (giữa Mỹ và Iran) được ký kết. Và ông ấy đã đề nghị. Ông ấy nói, ‘Nếu tôi có thể giúp đỡ gì, tôi sẽ giúp đỡ’… Ông ấy muốn eo biển Hormuz được mở”, ông Trump nói với kênh Fox News sau ngày đầu tiên của chuyến thăm Trung Quốc.
Tổng thống Mỹ không nói rõ chi tiết đề nghị giúp đỡ của Trung Quốc nhưng nói rằng Bắc Kinh sẽ không gửi thiết bị quân sự cho Iran.
Trung Quốc có quan hệ mật thiết và là nước tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất của Iran. Trước chuyến thăm, giới phân tích cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ sẽ thúc đẩy Trung Quốc gây áp lực lên Iran để chấp nhận một thỏa thuận hòa bình và mở cửa eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng đã bị đóng cửa phần lớn do xung đột ở Trung Đông.
Bản tóm tắt của phía Mỹ về cuộc gặp thượng giữa ông Trump và ông Tập cho biết Trung Quốc nhất trí rằng eo biển “phải được giữ mở” và Trung Quốc phản đối việc quân sự hóa và thu phí qua eo biển. Những điểm này phần lớn phù hợp với các tuyên bố trước đó của Trung Quốc.
Nói về vấn đề này trong phỏng vấn với Đài NBC News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio xác nhận Mỹ đã nêu vấn đề xung đột Trung Đông, nhưng khẳng định Washington không yêu cầu sự giúp đỡ của Trung Quốc.
“Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của họ. Chúng tôi nêu vấn đề này để làm rõ lập trường của mình và để họ hiểu rõ, bởi vì việc chúng tôi thảo luận về vấn đề này là hợp lý, xét đến tầm quan trọng của vấn đề đó”, ông Rubio nói.
Theo Ngoại trưởng Mỹ, hai nước cũng nhất trí rằng eo biển Hormuz không nên bị quân sự hóa.
“Thật tốt khi chúng ta có liên minh, hoặc ít nhất là sự đồng thuận, về điểm này. Điều đó rất quan trọng bởi phía Trung Quốc nói rằng họ không ủng hộ việc quân sự hóa eo biển Hormuz, và họ không ủng hộ hệ thống thu phí, và đó cũng là lập trường của chúng tôi”, ông Rubio giải thích.
Ngày 2-5, sau cuộc hội đàm thành công với Thủ tướng Lê Minh Hưng, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã cùng nhà lãnh đạo Việt Nam chứng kiến lễ trao 6 văn kiện hợp tác giữa hai nước.
- Thỏa thuận vay (L/A) cho Dự án Phát triển nông thôn thích ứng với thiên tai giữa Chính phủ Việt Nam và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA).
- Thỏa thuận vay (L/A) cho Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu để hỗ trợ sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc giữa Chính phủ Việt Nam và JICA.
- Bản ghi nhớ hợp tác về tăng trưởng carbon thấp giữa Chính phủ nước Việt Nam và Chính phủ Nhật Bản thực hiện cơ chế tín chỉ chung (JCM).
- Bản ghi nhớ hợp tác giữa Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Tổng cục Phát triển nông thôn, Bộ Nông - Lâm - Ngư nghiệp Nhật Bản về trao đổi công nghệ, kỹ thuật trong lĩnh vực thủy lợi.
- Bản ghi nhớ giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản về hợp tác trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) và chuyển đổi số.
- Văn bản sửa đổi Thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam thuộc Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh.
Phát biểu tại cuộc gặp báo chí sau đó, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bày tỏ vui mừng khi có cơ hội đến thăm và khẳng định Nhật Bản sẽ tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam.
"Việt Nam, đúng như tên gọi khác của Hà Nội là Thăng Long - nghĩa là "rồng bay lên", đang phát triển với tốc độ hết sức ấn tượng. Trong những năm gần đây, với vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã mở rộng đầu tư vào Việt Nam.
Đồng thời trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng phức tạp, Việt Nam đã đề cao tự chủ chiến lược và triển khai đường lối đối ngoại tích cực, chủ động", Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nhấn mạnh.
Chính vì vậy, theo bà Takaichi Sanae, việc tăng cường hợp tác với Việt Nam có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với việc hiện thực hóa và phát triển sáng kiến "Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP)" của Nhật Bản; chia sẻ rằng đó cũng chính là lý do bà thực hiện chuyến thăm Việt Nam lần này.
Nữ Thủ tướng Nhật Bản kế đó cho biết bà sẽ có bài phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội trong chiều 2-5 để chia sẻ về tương lai hợp tác Việt - Nhật, cũng như tầm nhìn của Nhật Bản về FOIP. Qua đó mong muốn truyền tải rõ ràng tầm nhìn của Nhật Bản về trật tự thế giới và định hướng của nền ngoại giao Nhật Bản.
Theo kênh Al Jazeera, quân đội Israel ngày 28-4 tiếp tục tiến hành các đợt không kích và pháo kích dữ dội tại miền nam Lebanon, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian vẫn còn hiệu lực.
Cụ thể, các nguồn tin ghi nhận nhiều khu vực tại miền nam Lebanon - trong đó có Zawtar al-Shargiya và Bint Jbeil - đã hứng chịu các đợt oanh kích mới của Israel.
Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA) cho biết quân đội Israel thậm chí đã sử dụng súng máy hạng nặng bắn vào khu phố al-Mihniya ở Bint Jbeil, đồng thời thực hiện ít nhất ba cuộc không kích vào Zawtar al-Shargiya kể từ sáng sớm 28-4.
Đáp lại động thái này của phía Israel, lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem khẳng định lực lượng này sẽ tiếp tục "kháng chiến phòng vệ vì Lebanon và người dân", cho thấy xung đột tại khu vực này có nguy cơ leo thang trở lại.
Trong khi đó, quân đội Israel cùng ngày tuyên bố đã phá hủy hơn 1.000 "cơ sở hạ tầng" của Hezbollah tại miền nam Lebanon, bao gồm những cái mà họ gọi là các tòa nhà gài bẫy và các công trình cất giấu vũ khí.
Israel cũng cho biết đã thu giữ hàng trăm vũ khí như súng máy, súng Kalashnikov, lựu đạn, mìn, tên lửa chống tăng và đạn cối. Chiến dịch này do Lữ đoàn Bislamach, đơn vị từng tham chiến tại Gaza, thực hiện.
Ngoài ra quân đội Israel thông tin đã phóng tên lửa đánh chặn một "mục tiêu trên không đáng ngờ" tại khu vực binh sĩ đang hoạt động ở miền nam Lebanon. Mục tiêu này chưa xâm nhập lãnh thổ Israel và kết quả đánh chặn hiện vẫn đang được đánh giá.
Theo Hãng thông tấn Reuters ngày 23-4, Đài Loan cho biết Seychelles, Mauritius và Madagascar đã đơn phương rút lại giấy phép bay qua không phận đối với máy bay chở lãnh đạo Lại Thanh Đức, chỉ một ngày trước khi ông bắt đầu chuyến công du tới Eswatini.
Eswatini là một trong 12 quốc gia còn duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với vùng lãnh thổ Đài Loan, đồng thời là nước duy nhất ở châu Phi có quan hệ này.
Đây là lần đầu tiên một lãnh đạo của Đài Loan phải hủy toàn bộ chuyến thăm nước ngoài vì không được cấp quyền quá cảnh - cho thấy một bước leo thang mới trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thu hẹp không gian hoạt động quốc tế của Đài Bắc.
"Một số quốc gia đang hành động theo chỉ đạo của Trung Quốc khi can thiệp vào sự an toàn và phẩm giá của các chuyến công du thông thường của quan chức Đài Loan", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ phát biểu ngày 22-4, không nêu đích danh ba nước trên.
Quan chức này nhấn mạnh trách nhiệm quản lý vùng không phận quốc tế vượt ra ngoài không phận chủ quyền của các nước đó "chỉ nhằm đảm bảo an toàn hàng không, chứ không phải để làm công cụ chính trị cho Bắc Kinh".
"Đây là thêm một ví dụ cho thấy Bắc Kinh đang tiến hành chiến dịch đe dọa nhằm vào vùng lãnh thổ Đài Loan và các nước ủng hộ trên toàn thế giới, lạm dụng hệ thống hàng không dân dụng quốc tế và đe dọa hòa bình, thịnh vượng toàn cầu", quan chức này nói thêm.
Mỹ cũng yêu cầu Trung Quốc chấm dứt các biện pháp gây sức ép quân sự, ngoại giao và kinh tế đối với Đài Loan.
Một quan chức an ninh cấp cao của Đài Loan cho biết Trung Quốc đã gây sức ép lên ba quốc gia châu Phi nói trên, thậm chí đe dọa trừng phạt kinh tế, bao gồm rút lại các chương trình xóa nợ.
Đáp lại những chỉ trích, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 23-4 kiên quyết bác bỏ cáo buộc của Mỹ, cho rằng Washington "nên chấm dứt can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc thông qua vấn đề Đài Loan". Người phát ngôn Quách Gia Côn cũng khẳng định những tuyên bố từ phía Mỹ là "vô căn cứ".
Bắc Kinh lâu nay luôn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để thống nhất.
Chuyến đi của ông Lại dự kiến khởi hành ngày 22-4, nhằm tham dự lễ kỷ niệm 40 năm ngày Quốc vương Mswati III lên ngôi và sinh nhật lần thứ 58 của nhà vua.
Lần gần nhất một lãnh đạo Đài Loan thăm Eswatini là năm 2023, khi bà Thái Anh Văn thực hiện chuyến công du này.
