Ngôi chùa có tên là Thiền Viện Đông Lai (phường Tịnh Biên, An Giang), người dân quen gọi nơi đây là chùa Phật nằm vì có tượng Phật nằm trước cổng. Nhiều người còn gọi nơi này là “chùa bánh xèo” vì những chiếc bánh thơm nóng mỗi ngày.
“Chùa bánh xèo” chỉ cách cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên hơn 7km. Cảnh vùng biên viễn khiến ngôi chùa thêm phần cổ kính, yên tĩnh. Sâu bên trong phía sau chùa là gian bếp với khung cảnh tấp nập của người cho – nhận bánh xèo.
Trời tờ mờ sáng giấc 5h, đoạn đường giáp biên còn thưa người đã có mấy ông thợ chở đồ nghề lỉnh kỉnh vào cổng chùa. Gọi là thợ đổ bánh chứ mỗi người đều có công việc riêng, phát tâm vào chùa học đổ bánh để phục vụ bà con.
Trước khi làm việc, mấy ông thợ bánh chỉnh lại quần áo gọn gàng rồi vào chánh điện lạy Phật. Xong xuôi mỗi người mỗi góc, chia nhau mần thiệt lẹ để kịp ra mẻ bánh đầu tiên lúc 7h sáng.
Phần việc xay bột sẽ giao cho người đàn ông lớn tuổi nhất trong nhóm phụ trách. Chặt củi, nhóm lửa sẽ giao cho chàng trai Bùi Quang Huy (22 tuổi), người trẻ nhất trong đội. Khâu khuấy bột và nêm nếm được anh Ngô Tuấn Vũ (44 tuổi), người có kinh nghiệm dày dặn nhất ở bếp bánh xèo này, đảm nhận.
“Nói nào ngay hổng ai ăn sớm vậy đâu, khách hành hương tầm gần trưa mới bắt đầu tới. Mấy mẻ đầu tiên này là cho thợ ăn, tụi tui ăn thử coi bột khuấy vậy đạt chưa để còn chỉnh kịp”, anh Ngô Tuấn Vũ giải thích.
Chỉ vào ba khu vực lớn trong bếp, mỗi khu vực có tới 10 chiếc lò đổ bánh, ông Vũ giới thiệu: “Ngày cao điểm như thứ bảy, chủ nhật, ba khu bếp đỏ lửa liên tục từ 5h30 sáng cho tới 6h chiều mới xong. Đỉnh điểm trong năm phút tụi tui cho ra lò 50-60 cái bánh xèo là bình thường”.
Thấy chúng tôi ngạc nhiên, người đàn ông có gần 20 năm kinh nghiệm đổ bánh tại chùa thị phạm. Anh thoăn thoắt đôi tay tráng bột quanh lòng chảo, thêm củ sắn, đậu hũ và giá vào.
Gần ba phút sau, anh lắc nhẹ chiếc vá đảo miếng bánh, cho ra lò cái đầu tiên. Đáng nói không phải mình anh, ai đổ bánh ở đây cũng 10 chảo một lúc như vậy mới kịp.
Hiện tại anh Vũ không còn trực tiếp đổ bánh nhiều mà phụ trách quản lý, hướng dẫn những người mới trong bếp.
Khi được hỏi đổ bánh nhiều vậy liệu có khi nào “ế” không, chàng trai Bùi Quang Huy cười tươi rói khẳng định đã làm ở đây gần hai năm nay chưa thấy ngày nào ế.
Tầm 12h, lượng khách đổ về chùa đông hơn, đằng sau căn bếp nhỏ chật kín người cầm dĩa chờ lấy bánh. Cái nào ra là hết sạch cái đó, dòng người xếp hàng ken đặc dài ra tới nhà ăn.
Anh Huy nói kỷ lục về số lượng ở bếp này là vào ngày rằm, có khi đổ một ngày gần 10.000 cái vẫn không đủ phục vụ cho bà con. Ngoài dành cho khách hành hương phương xa, người đổ bánh ở đây luôn chừa riêng ra một phần để ở góc bếp.
Không phải cúng kiếng gì hết, đó là phần các anh để dành cho mấy đứa nhỏ bán vé số trong khu vực. Cứ tới giờ cơm trưa tụi nhỏ lại tạt vô xin mấy cái bánh lót dạ rồi tiếp tục mưu sinh. “Tụi nhỏ vùng biên này khổ lắm, cỡ mười mấy tuổi là theo phụ ba mẹ bán vé số kiếm tiền rồi. Đứa nào bán xa cũng ráng nhịn tới xế vô đây ăn bánh cho đỡ tốn tiền”, anh Huy kể.
Tụi con nít xóm nghèo ăn xong, chiều lại đến ba mẹ chúng vào xin bánh. Bữa nào mà thấy qua 4h chiều vẫn cầm cọc vé số vào ăn, anh Vũ cũng sẽ nhắc bếp làm thêm mấy cái cho họ đem về vì biết bữa đó bán ế.
Mặt mũi đen xì, nước mắt chảy liên tục vì khói và không có thù lao, vậy mà nhiều người vẫn tình nguyện chuẩn bị đồ ăn ở chùa suốt bao năm. Người có thâm niên gần 20 năm như anh Vũ cũng chẳng hiếm, bởi chùa đã đổ bánh miễn phí cho bà con từ năm 2000.
“Thiệt tình chẳng cần thợ thầy gì hết, ai phát tâm vô đây làm là tụi tui chỉ hết ráo hà. Chỉ sợ người ta ngại việc không có tiền nên không theo được lâu dài thôi”, ông Vũ chia sẻ. Theo ông, thù lao ở đây là tiếng cười, là niềm vui của những vị khách phương xa.
Nhiều người sau khi ăn thấy mấy ông thợ nấu cực quá liền moi trong túi ra tờ năm chục, tờ một trăm nhét vào góc bếp. Số tiền ấy thường được các anh mua bột và nguyên liệu để làm tiếp mấy mẻ bánh sau.
Ai không bỏ tiền sẽ lăng xăng chạy vào sau bếp xin rửa chén phụ cùng mọi người. Đó là một phần lý do giúp bếp bánh xèo miễn phí đỏ lửa liên tục suốt bao năm.
Như chị Nguyễn Thị Thu Phương (37 tuổi) từ TP.HCM đến chùa bánh xèo để thưởng thức bằng được chiếc bánh nổi tiếng. Chị tự nhận mình mê bánh xèo, kiểu miền Trung, miền Tây gì cũng ăn ráo rồi mà không có cái nào đặc biệt như cái bánh xèo chay miễn phí ở đây.
“Bánh giòn, nhân bên trong đầy đặn. Đặc biệt là keo nước mắm không chỗ nào chê”, chị Phương khẳng định.
Thưởng thức ba cái liên tục, chị Phương chạy thẳng xuống sàn nước, nơi các cô lớn tuổi đang rửa chén, để xin phụ. Ở đây có khoảng 10 người đang rửa, 8 trong số đó là khách hành hương vào góp sức.
Một số khác như anh Võ Tấn Trường (42 tuổi, ngụ Vĩnh Long) xung phong vào phụ mấy ông thợ đổ bánh. Nghĩ là dễ làm ai dè không xoay xở nổi với 10 cái chảo cùng lúc. Lấy ra được bốn thì sáu cái còn lại đã cháy đen. Anh Trường xin rút, đổi qua chặt củi.
“Thôi chạy! Đổ cái này chưa xong thì cái kia khét lẹt rồi, phải quen tay dữ lắm mới làm kịp. Ngộp nữa, ngồi quanh 10 cái lò lửa không thở nổi, nín thở không đó”, anh Trường nói về trải nghiệm.
Gần 30 năm nay ngày nào cũng vậy, đằng sau căn bếp của ngôi chùa vẫn cứ đỏ lửa. Vẫn là tiếng xèo xèo của chiếc bánh miễn phí, thân thương gửi người phương xa đến hành hương.
Giữa tháng 4, khoảng 20 người trẻ ngồi trong phòng họp ở Thượng Hải để tham gia tọa đàm về các ý tưởng khởi nghiệp. Sự kiện do Karen Dai, người sáng lập nền tảng hỗ trợ khởi nghiệp SoloNest, tổ chức.
Mô hình khởi nghiệp "công ty một người" từng thịnh hành ở Thung lũng Silicon, nay lan rộng tại Trung Quốc. Làn sóng này được thúc đẩy khi chính quyền các thành phố cam kết tài trợ hàng triệu USD để tự chủ công nghệ. "Công ty một người là sản phẩm của kỷ nguyên AI", Dai nói.
Theo bà, việc tự điều hành doanh nghiệp trước đây rất khó khăn, nhưng khả năng hỗ trợ của AI hiện nay đã hạ thấp rào cản.
Nhiều năm qua, mạng xã hội Trung Quốc liên tục tranh luận về "lời nguyền tuổi 35", thuật ngữ ám chỉ việc nhân viên của các công ty công nghệ bị đào thải khi bước vào độ tuổi này. "Ở tuổi 35, dường như có một ranh giới vô hình. Công ty sẽ đánh giá lại xem ai phù hợp hơn để ở lại", Dai cho biết.
Để tránh rủi ro, nhiều người chọn cách làm chủ. Wang Tianyi, 26 tuổi, cựu quản lý sản phẩm của một công ty Internet, hiện kiếm 5.800 USD mỗi tháng nhờ làm video quảng cáo bằng AI. "Nhờ công nghệ, các công ty một người có lợi thế lớn về hiệu suất", Wang nói.
Wei Xin, 34 tuổi, ở Thượng Hải sớm nhận ra công việc đánh giá tài liệu tại một công ty tư vấn nước ngoài sẽ bị AI thay thế. Cô học cách dùng Google Gemini, tự tạo phiên bản kỹ thuật số và chuyển sang làm sáng tạo nội dung. "Nếu không tiếp cận và sử dụng AI, tôi sẽ sớm bị đào thải", Wei, người từng du học tại Mỹ cho biết.
Chính quyền các địa phương tại Trung Quốc đang hỗ trợ mô hình kinh doanh này, thường gọi là OPC (One-person company).
Tháng 11/2025, thành phố Tô Châu cam kết đào tạo hơn 10.000 nhân tài OPC vào năm 2028 và rót khoảng 100 triệu USD vào các lĩnh vực robot, chăm sóc sức khỏe. Tháng trước, thành phố Thành Đô cũng thông báo trợ cấp khoảng 2.800 USD cho sinh viên tốt nghiệp thành lập công ty một người sử dụng AI.
Ông Kyle Chan, nghiên cứu viên Viện Brookings, đánh giá các biện pháp này là chất xúc tác giúp doanh nghiệp nhỏ cất cánh. Theo ông, tài trợ cho OPC là giải pháp chi phí thấp nhằm giải quyết tình trạng thất nghiệp, khi 1/6 lao động trẻ Trung Quốc (16 đến 24 tuổi) đang thất nghiệp.
Chủ tịch Alibaba.com Kuo Zhang cho biết khoảng 30-40% khách hàng của nền tảng thương mại điện tử này hiện là "doanh nhân độc lập". Hãng vừa ra mắt Accio Work, một trợ lý AI thiết kế riêng cho các doanh nghiệp nhỏ. Công cụ có 10 triệu người dùng hàng tháng này giúp quản lý dịch vụ khách hàng, tuân thủ thuế, tiếp thị và hậu cần.
Tuy nhiên, bài toán khó nhất của các doanh nghiệp mới vẫn là làm thế nào để bán được sản phẩm và tạo lợi nhuận. Dai nhận định giới trẻ đang đầu tư vào các kế hoạch dự phòng. Họ tự hỏi liệu có thể dùng AI để làm chủ cuộc sống và theo đuổi đam mê thay vì chật vật xin việc tại các tập đoàn.
Thêm vào đó, bức tranh khởi nghiệp không phải lúc nào cũng mang màu hồng. Theo dữ liệu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), khoảng 70% các nhà sáng lập độc lập thất bại trong hai năm đầu tiên, cao gần gấp đôi so với các dự án có nhóm đồng sáng lập (40%). Sự kiệt quệ tâm lý khi phải tự đưa ra mọi quyết định, cùng với việc khó gọi vốn từ các quỹ đầu tư là những rào cản lớn nhất khiến nhiều 'công ty một người' sớm sụp đổ.
Theo dữ liệu mới nhất cập nhật năm 2026 từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) và LendingTree, trung bình có khoảng 20% - 22% doanh nghiệp nhỏ và công ty siêu nhỏ thất bại ngay trong năm đầu tiên. Tỷ lệ này tăng lên xấp xỉ 50% sau 5 năm và 65,3% sau 10 năm. Riêng với mô hình startup công nghệ nói chung, tỷ lệ thất bại thực tế luôn neo ở mức 90%.
Lâu nay hôn nhân vốn được xem là điểm tựa quan trọng trong đời sống mỗi con người, nơi hai người cùng nhau xây dựng tương lai hạnh phúc trên nền tảng tin tưởng, trách nhiệm và sẻ chia . Tuy nhiên, thực tế không phải cuộc hôn nhân nào cũng đi theo hướng êm đềm như kỳ vọng, và đôi khi những bi kịch lại đến từ chính người từng được xem là chỗ dựa lớn nhất.
Đặc biệt phía sau những kỳ vọng về một mái ấm bền vững, không ít cuộc hôn nhân lại rẽ sang hướng đầy bất ngờ và đau lòng. Câu chuyện của cô Triệu ở Trung Quốc là một ví dụ điển hình, phản ánh rõ những hệ lụy có thể xảy ra khi niềm tin và lựa chọn ban đầu không đi cùng thực tế.
Cặp đôi cô Triệu và anh Lương đến với nhau qua sự giới thiệu của người mai mối và quyết định kết hôn sau thời gian tìm hiểu không quá dài. Trong giai đoạn đầu, anh Lương được đánh giá là người đàn ông hiền lành, chịu khó, có trách nhiệm và thường xuyên bày tỏ mong muốn xây dựng một cuộc sống gia đình ổn định. Những ấn tượng ban đầu đó đã khiến cô Triệu đặt niềm tin và lựa chọn tiến tới hôn nhân.
Tưởng chừng khi kết hôn họ có cuộc sống hạnh phúc nhưng thực tế lại hoàn toàn trái ngược. Người chồng từng được kỳ vọng trở thành trụ cột gia đình lại dần bộc lộ sự thiếu ổn định trong công việc, liên tục nghỉ việc với nhiều lý do khác nhau như thu nhập thấp hay áp lực công việc. Không chỉ không đóng góp kinh tế, anh còn có thói quen chi tiêu thiếu kiểm soát, khiến gánh nặng tài chính của gia đình ngày càng đè nặng lên vai người vợ.
Điều đáng nói không còn nhiều lựa chọn để dựa vào, cô Triệu đành trở thành trụ cột kinh tế trong gia đình và chủ động tìm việc để trang trải cuộc sống. Cô làm kỹ thuật viên tại một cơ sở mát-xa chân hợp pháp, công việc mang lại thu nhập ổn định nhưng cũng khiến cô phải đối mặt với không ít ánh nhìn định kiến từ xã hội. Dù vậy, cô vẫn lặng lẽ chấp nhận để lo cho gia đình.
Biến cố thực sự ập đến vào một ngày tưởng chừng như bình thường như bao ngày khác. Trong lúc đang làm việc, cô Triệu bất ngờ phát hiện vị khách bước vào cơ sở chính là chồng mình.
Sự thật bất ngờ khiến cô rơi vào trạng thái chết lặng ngay tại chỗ. Không chỉ là cảm giác bàng hoàng, đó còn là cú sốc tinh thần nặng nề khi cô nhận ra trong lúc bản thân đang nỗ lực kiếm tiền duy trì cuộc sống gia đình, thì chồng lại sử dụng chính số tiền đó cho những mục đích cá nhân. Cảm xúc dồn nén bấy lâu bùng phát, khiến cô không thể kiềm chế nước mắt.
Nỗi đau mà cô Triệu phải chịu đựng không chỉ nằm ở sự tổn thương tinh thần, mà còn là cảm giác bị phủ nhận toàn bộ những hy sinh âm thầm suốt thời gian dài. Người từng hứa sẽ cùng mình xây dựng tương lai giờ lại trở thành nguyên nhân khiến cuộc hôn nhân rơi vào khủng hoảng.
Sự việc nhanh chóng thu hút sự chú ý và tạo ra nhiều tranh luận, không chỉ xoay quanh vấn đề đạo đức trong hôn nhân mà còn liên quan đến quyền lợi tài sản giữa vợ chồng. Theo quy định pháp luật dân sự Trung Quốc, thu nhập trong thời kỳ hôn nhân được xem là tài sản chung, và việc một bên tự ý sử dụng thiếu minh bạch có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người còn lại.
Trong những trường hợp tương tự, người bị thiệt hại có thể yêu cầu phân chia lại tài sản chung hoặc đề nghị tòa án xem xét quyền lợi hợp pháp khi ly hôn. Đây được xem là cơ sở pháp lý nhằm đảm bảo sự công bằng trong quan hệ hôn nhân.
Câu chuyện của cô Triệu không chỉ dừng lại ở một bi kịch cá nhân, mà còn là lời cảnh báo về việc lựa chọn bạn đời và trách nhiệm trong hôn nhân. Khi niềm tin bị đặt sai chỗ, hậu quả không chỉ là đổ vỡ tình cảm mà còn kéo theo những tổn thương kéo dài cả về tinh thần lẫn cuộc sống.
Giữa trưa ngày cuối tháng 4, ông Quân gặp một thanh niên dắt xe máy trên đoạn đường vắng qua khu công nghiệp thuộc huyện Đức Hòa, Long An. Ông lái xe tải tấp vào lề, hỏi thăm. Chàng trai cho biết xe máy cán phải đinh, xịt lốp. Khu vực này không có tiệm sửa nên anh phải đi bộ hơn hai km.
Người đàn ông 56 tuổi mở thùng xe tải lấy túi đồ nghề dụng cụ tháo bánh. Xác định vết thủng quá lớn không thể vá, ông thay săm mới và bàn giao xe sau 15 phút. Người thanh niên ngỏ ý gửi tiền nhưng ông Quân từ chối.
Hơn một năm qua hàng trăm trường hợp tương tự đã được ông Nguyễn Đức Quân giúp đỡ trên nhiều tuyến đường của TP HCM.
Việc làm thiện nguyện xuất phát từ một vụ tai nạn của chính ông. Quê Phú Thọ, ông nhập ngũ năm 1988, sau đó chuyển vào phường Dĩ An, TP HCM lập nghiệp bằng nghề vận tải. Đầu năm 2025, xe tải của ông cán phải đinh tại ngã tư Bình Phước (TP Thủ Đức), mất lái và tông vào dải phân cách.
"Sau lần suýt mất mạng, tôi nghĩ cần làm gì đó để không ai gặp nạn giống mình nữa", ông nói.
Ông Quân mua nam châm gắn vào hai thanh sắt dài 1,8 m dưới gầm xe để tự động hút các vật sắc nhọn trên mặt đường mỗi khi xe di chuyển. Tận dụng kinh nghiệm sửa xe máy, ông mua thêm vỏ và ruột xe để thay, vá miễn phí cho người đi đường. Giá ruột xe 40.000-45.000 đồng mỗi cái với xe máy và 30.000 đồng với xe đạp. Ông cũng mang theo một can xăng để hỗ trợ người hết xăng, mỗi tháng dành hai triệu cho các chi phí này.
Tháng 4/2025, chiếc xe tải 4,5 tấn của gia đình được dán dòng chữ "Hút đinh từ thiện, vá vỏ thay ruột Honda miễn phí". Mỗi tuần năm ngày, ông chở hàng đến các khu công nghiệp ở TP HCM, Bình Dương, Vũng Tàu, Long An và Đồng Nai, kết hợp việc hút đinh dọc đường. Mỗi tháng, ông thu gom khoảng 30 kg sắt vụn, đinh và hỗ trợ hàng chục trường hợp hư xe.
Thời gian đầu, bạn bè gọi ông là "Quân khùng" vì làm việc không công. Bà Phạm Thị Vân, vợ ông, cho biết ban đầu gia đình lo lắng khi ông đi sớm về khuya. Nhưng sau vài chuyến đi cùng, bà thay đổi suy nghĩ.
Bà kể, trong một lần hai vợ chồng dừng giúp một nam thợ hồ bị thủng lốp trên đường Lê Thị Riêng, quận 12 lúc 22h trong khi điện thoại hết pin, túi không có tiền. Khi được sửa xong, anh tặng lại vợ chồng ông Quân chai nước ngọt đang cầm trên tay. "Khoảnh khắc đó khiến chúng tôi rất hạnh phúc", bà nói.
Bà Xuân Thu, 70 tuổi, hàng xóm ông Quân thường xuyên thấy vợ chồng ông mang túi đồ nghề lên xe từ sáng sớm. Chiều về, họ lại mang bao tay đứng bên bãi đất trống gỡ đinh, mảnh sắt bám vào nam châm dưới gầm xe. Bà cũng chứng kiến ông Quân nhiều lần giúp học sinh trường THCS gần đó vá hoặc thay ruột xe đạp miễn phí để các em kịp giờ học.
Ông Trần Vụ, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Dĩ An, cho biết việc làm của ông Quân diễn ra đều đặn, tự nguyện và tạo ảnh hưởng tích cực trong khu vực, nên hội đã ghi nhận và động viên. Thời điểm dịch Covid-19, ông cùng gia đình tham gia chở lương thực, nhu yếu phẩm vào các điểm phong tỏa.
Giữa năm ngoái, trong một chuyến chở hàng lúc 20h, ông Quân gặp một thợ hàn dắt xe máy trên đường vắng. Ông dừng xe và ngỏ ý thay săm mới, nhưng người thợ chỉ xin vá tạm để kịp về nhà và từ chối nhận săm mới, muốn nhường phần đó cho người khác cần hơn.
"Tôi học được nhiều điều từ những người tốt xung quanh và trân trọng cách họ biết nghĩ cho người khác", ông Quân nói.
