Việc Windows bỗng gặp sự cố sau khi cập nhật không còn là chuyện lạ. Nhưng khi hệ điều hành này được dùng cho những công việc quan trọng, một dòng mã lỗi có thể biến thành thảm họa thực sự. Dưới đây là những sự cố mà gã khổng lồ phần mềm không bao giờ muốn nhắc lại.
Vào năm 2018, bản cập nhật Windows 10 (phiên bản 1809) đã tạo nên một làn sóng phẫn nộ chưa từng có. Nhiều người dùng bàng hoàng nhận ra toàn bộ tài liệu, ảnh và video lưu trong các thư mục mặc định đã ‘bốc hơi’ không dấu vết ngay sau khi nâng cấp.
Dù cho Microsoft tung bản vá khẩn cấp, nhưng với những ai không có thói quen sao lưu, tổn thất này là vĩnh viễn. Có lẽ vào thời điểm đó, một chiếc máy Mac đắt đỏ đột nhiên lại trở thành lựa chọn tốt hơn bao giờ hết.
Máy in vốn đã là thiết bị gây đau đầu nhất trong giới IT, nhưng vào năm 2021, dịch vụ Print Spooler của Windows đã trở thành tâm điểm của một trong những lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng nhất thập kỷ. Lỗ hổng mang tên PrintNightmare cho phép tin tặc thực thi mã từ xa và chiếm quyền điều khiển hoàn toàn máy tính. Nhiều doanh nghiệp và tổ chức chính phủ đã phải ra lệnh ngừng in ấn khẩn cấp chỉ để đảm bảo an toàn hệ thống.
Tại triển lãm Comdex 1998, Microsoft muốn phô diễn tính năng Plug-and-Play (cắm là chạy) đột phá của Windows 98. Khi một chiếc máy quét được kết nối, thay vì hoạt động trơn tru, hệ điều hành lại hiện ra màn hình xanh chết chóc (BSOD) ngay trước mặt hàng ngàn khán giả và Bill Gates. Vị tỉ phú chỉ biết cười trừ: “Đó chắc là lý do tại sao chúng tôi chưa xuất xưởng Windows 98 ở thời điểm hiện tại”.
Năm 2007, cuộc chiến chống vi phạm bản quyền của Microsoft đã phản tác dụng một cách thảm hại. Công cụ xác thực bản quyền (WGA) gặp lỗi máy chủ và gắn nhãn hàng loạt người dùng bản quyền chính hãng là… ‘xài lậu’. Kết quả là những người dùng ngay thẳng bị khóa tính năng hệ điều hành, không thể cập nhật hay tùy chỉnh, trong khi những người sử dụng bản crack lại chẳng hề hấn gì.
Lý do duy nhất khiến những sai lầm này trở nên nghiêm trọng là vì sự thống trị tuyệt đối của Windows. Khi cả thế giới dựa vào nó để kiếm sống, mỗi vết rạn nứt nhỏ trong mã nguồn đều có thể gây ra thiệt hại hàng triệu USD.
Dù Microsoft đang nỗ lực chấn chỉnh chất lượng trên Windows 11, nhưng niềm tin của người dùng vẫn đang bị thử thách. Sự cố Crowdstrike gần đây (dù không trực tiếp do Windows) một lần nữa nhắc nhở về việc thế giới đang phụ thuộc quá mức vào nền tảng duy nhất. Liệu lỗi lớn tiếp theo có phải là lỗi mà chúng ta không bao giờ hồi phục được?
Trong thời đại số, quyền riêng tư là tài sản quý giá nhất. Nhiều người dùng thông thái đã biết cách bật tính năng DNS-over-HTTPS (DoH) trên Windows 11 để mã hóa các yêu cầu truy cập trang web, biến chúng thành những đoạn mã không thể đọc được. Tuy nhiên, một sự thật đáng lo ngại vừa được hé lộ, đó là Windows 11 không phải lúc nào cũng tuân thủ mệnh lệnh của chủ nhân.
Cơ chế của Windows 11 vốn ưu tiên tính thông suốt của kết nối. Khi hệ thống gặp trục trặc nhỏ về cấu hình, mạng không tương thích hoặc đơn giản là máy chủ DNS mã hóa phản hồi chậm, Windows 11 sẽ tự ý chuyển về chế độ văn bản thuần túy (Plaintext).
Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ dấu vết lướt web của bạn sẽ bị phơi bày trước nhà cung cấp dịch vụ mạng (ISP) hoặc những kẻ tò mò trong cùng mạng Wi-Fi. Đáng nói, quá trình này diễn ra hoàn toàn âm thầm, không có bất kỳ thông báo nào hiện lên để bạn biết rằng mình đang… 'lướt web lộ thiên'.
Ngay cả khi bạn đã cài đặt các máy chủ DNS uy tín như Cloudflare (1.1.1.1) hay Quad9 (9.9.9.9), Windows vẫn có thể phớt lờ chúng khi bạn kết nối vào một mạng Wi-Fi mới. Hệ thống thường có xu hướng tin tưởng các cấu hình mạng lạ hơn là cài đặt bảo mật cá nhân của người dùng để đảm bảo không bị mất kết nối mạng.
Để chấm dứt tình trạng này, người dùng không nên chỉ dựa vào cài đặt mặc định của hệ thống.
Mặc dù việc bật DoH đã là một bước tiến lớn, nhưng hiểu rõ cách hệ điều hành 'lách luật' sẽ giúp bạn thực sự làm chủ được sự riêng tư của mình trên không gian mạng.
Trong email gửi nhân viên ngày 23/4 được Bloomberg và Business Insider thu thập, Giám đốc nhân sự Janella Gale của Meta cho biết, thông thường họ sẽ hoàn thiện chi tiết kế hoạch trước khi truyền thông rộng rãi, nhưng do thông tin đã bị rò rỉ, công ty quyết định "chia sẻ những gì có thể vào lúc này".
Theo đó, việc cắt giảm sẽ bắt đầu từ ngày 20/5, đồng thời hủy kế hoạch tuyển dụng cho khoảng 6.000 vị trí đang diễn ra. Những người bị tác động sẽ nhận gói thôi việc gồm 16 tuần lương cơ bản cộng thêm 2 tuần cho mỗi năm làm việc.
"Tôi hiểu đây là tin không mong muốn và việc xác nhận khiến mọi người cảm thấy bất an, nhưng chúng tôi tin đây là hướng đi phù hợp nhất trong bối cảnh hiện tại", bà Gale viết trong email. "Gần một tháng chờ đợi sẽ khiến mọi người thấy mơ hồ, nhưng do vẫn đang hoàn thiện chi tiết, chúng tôi chưa thể chia sẻ nhiều cho đến cuối tháng 5".
Bà giải thích động thái của Meta là "một phần trong nỗ lực liên tục nhằm vận hành công ty hiệu quả hơn và bù đắp cho các khoản đầu tư khác". Các khoản này không được nêu cụ thể, nhưng Meta đang chi hàng trăm tỷ USD cho AI, như đầu tư mạnh vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn hay các gói đãi ngộ hấp dẫn dành cho những nhà nghiên cứu AI hàng đầu.
Đợt cắt giảm quy mô lớn này diễn ra sau một số lần tinh giản nhân sự nhỏ hơn. Ví dụ, hồi tháng 1, Meta sa thải 10% nhân viên tại các dự án liên quan đến metaverse, trong đó có 1.000 người tại bộ phận Reality Labs. Một đợt khác bắt đầu vào tháng 3, ảnh hưởng đến hàng trăm nhân viên tại Facebook, Reality Labs, vận hành toàn cầu và bán hàng. Tháng trước, Meta cũng cho biết sẽ giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên thứ ba, vốn đảm nhiệm việc kiểm duyệt nội dung, để chuyển sang sử dụng AI.
Meta không đưa ra bình luận. Cổ phiếu công ty giảm 2,4% trong phiên giao dịch ngày 23/4.
Việc tinh giản nhân sự được ghi nhận đang gia tăng trên toàn ngành công nghệ khi các công ty điều chỉnh để thích ứng với làn sóng AI. Microsoft cũng xác nhận hôm 23/4 rằng họ sẽ lần đầu đề xuất gói nghỉ việc tự nguyện cho nhân viên tại Mỹ. Một nguồn tin am hiểu kế hoạch nói khoảng 7% người đủ điều kiện tham gia.
Tháng 1, Amazon thông báo cắt giảm 16.000 vị trí, đánh dấu đợt sa thải quy mô lớn thứ hai kể từ tháng 10 năm ngoái.
Trong báo cáo thường niên công bố tháng 1, Meta cho biết họ có 78.865 nhân viên trên toàn cầu tính đến ngày 31/12/2025, giảm so với con số 86.482 vào cuối 2022 - giai đoạn tuyển dụng ồ ạt của ngành công nghệ. Cuối 2020, lực lượng lao động toàn cầu của công ty là 58.604.
Tuần này, Meta cũng gửi email nội bộ rằng họ đang sử dụng một công cụ theo dõi mới mang tên "Model Capability Initiative" để thu thập dữ liệu khi nhân viên sử dụng máy tính làm việc. Phát ngôn viên của công ty xác nhận dữ liệu này, bao gồm thao tác gõ phím và nhấp chuột, cần thiết để huấn luyện tác nhân AI.
Theo Interesting Engineering, một nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Chiba (Nhật Bản) vừa công bố bước tiến quan trọng trong việc nâng cao hiệu suất của pin mặt trời perovskite, một công nghệ đang được xem là ứng viên tiềm năng thay thế silicon trong tương lai.
Cụ thể, nhóm nghiên cứu đã tập trung giải quyết một trong những vấn đề lớn nhất của pin perovskite: sự suy giảm hiệu suất do các khuyết tật vi mô trong cấu trúc vật liệu. Những khuyết tật này thường khiến các electron bị "mắc kẹt", làm giảm khả năng chuyển đổi ánh sáng thành điện năng.
Để khắc phục, các nhà khoa học đã phát triển một phương pháp xử lý bề mặt và tối ưu cấu trúc tinh thể, giúp giảm đáng kể các điểm lỗi bên trong vật liệu. Nhờ đó, dòng điện tạo ra trở nên ổn định hơn, đồng thời hạn chế thất thoát năng lượng trong quá trình vận hành.
Kết quả đạt được đáng chú ý khi hiệu suất chuyển đổi năng lượng của pin perovskite đã được cải thiện rõ rệt, tiến gần hơn đến các mức hiệu suất cao nhất từng ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Quan trọng hơn, sự cải tiến này không chỉ dừng ở hiệu suất mà còn giúp tăng độ ổn định - yếu tố vốn là rào cản lớn đối với việc thương mại hóa công nghệ.
Một điểm đáng chú ý khác nằm ở cách tiếp cận của nhóm nghiên cứu. Thay vì thay đổi hoàn toàn vật liệu, họ tập trung vào việc tinh chỉnh các lớp giao diện trong cấu trúc pin, vốn là khu vực đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển điện tích nhưng thường bị bỏ qua trong các thiết kế trước đây.
Cách làm này mang lại lợi ích kép khi vừa cải thiện hiệu suất, vừa giữ được quy trình sản xuất tương đối đơn giản. Kết quả là công nghệ mới có thể được tích hợp vào dây chuyền sản xuất hiện có mà không cần thay đổi quá nhiều, từ đó giúp giảm chi phí triển khai trong thực tế.
Pin mặt trời perovskite từ lâu thu hút sự chú ý nhờ khả năng sản xuất với chi phí thấp và tính linh hoạt cao, nhưng độ bền kém và hiệu suất không ổn định đã khiến công nghệ này gặp khó khăn trong việc ứng dụng rộng rãi. Tuy nhiên, nghiên cứu từ Nhật Bản cho thấy những hạn chế đó đang dần được khắc phục.
Dù vẫn còn cần thêm thời gian để kiểm chứng trong điều kiện thực tế, bước tiến này được xem là một tín hiệu tích cực cho tương lai của năng lượng mặt trời. Nếu tiếp tục được cải thiện, pin perovskite không chỉ giúp giảm chi phí điện mà còn mở rộng khả năng ứng dụng, từ các tấm pin truyền thống đến những bề mặt linh hoạt trong đô thị.
