Kể từ khi xung đột bùng nổ vào ngày 28/2, Iran và các lực lượng dân quân ủy nhiệm đã sử dụng hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) và tên lửa để tấn công các mục tiêu trên khắp 9 quốc gia Trung Đông.
Theo Tổ chức Bảo vệ nền Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, phải đối mặt với 2.819 vũ khí tấn công các loại.
Báo cáo của FDD cho thấy, UAE đã hứng chịu 2.256 UAV và 563 tên lửa. Kuwait đứng thứ hai với 1.221 vũ khí (852 UAV và 369 tên lửa), trong khi Ả rập Xê út xếp thứ ba với 680 vũ khí (612 UAV và 68 tên lửa).
Các quốc gia khác cũng bị nhắm mục tiêu bao gồm Jordan (291 vũ khí), Qatar (267 vũ khí), và Bahrain, nơi đã đánh chặn ít nhất 523 UAV và 194 tên lửa. Iraq, Oman và Syria chưa công bố tổng số vũ khí tấn công mà họ phải đối mặt.
UAE: Mục tiêu chính của chiến dịch tấn công
Bị 2.819 UAV và tên lửa nhắm mục tiêu, UAE là tâm điểm trong chiến dịch trả đũa của Iran, hứng chịu số lượng vụ tấn công gấp đôi so với Kuwait và gần gấp 10 lần so với Qatar. Các cuộc tấn công này phù hợp với việc Tehran ưu tiên nhằm vào cơ sở hạ tầng kinh tế và hậu cần quan trọng của nước này.
Ả rập Xê út: UAV tập kích là chủ yếu
Chiến dịch chống lại Ả rập Xê út chủ yếu là UAV, với tỷ lệ máy bay không người lái so với tên lửa là 9:1. Các cuộc tấn công bằng tên lửa, dù quy mô nhỏ hơn, đã liên tục nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng quân sự và năng lượng có giá trị cao, bao gồm căn cứ không quân Hoàng tử Sultan ở Riyadh và các cơ sở trọng yếu trên khắp phía đông nước này.
Các đợt tấn công bằng UAV liên tục nhắm vào mỏ dầu Shaybah, nhà máy lọc dầu Ras Tanura, cơ sở hạ tầng đường ống dẫn dầu đến Yanbu và nhiều cơ sở khác.
Kuwait: Sân bay và căn cứ quân sự bị hư hại
UAV và tên lửa của Iran đã tấn công sân bay quốc tế Kuwait, làm hư hại hệ thống radar và kho chứa nhiên liệu. Căn cứ không quân Ali al Salem, nơi có lính Mỹ đồn trú, cũng bị tấn công gây thiệt hại đáng kể cho đường băng.
Những mục tiêu khác bao gồm căn cứ không quân Ahmed al Jaber, các cơ sở hải quân và cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu. Các mục tiêu dân sự và chính phủ cũng bị tấn công, bao gồm các tòa nhà dân cư, nhà máy khử muối và khu phức hợp các bộ.
Qatar: Căn cứ quân sự Mỹ bị nhắm mục tiêu
Qatar phải đối mặt với số lượng tấn công thấp hơn (267 vũ khí), nhưng lại hứng chịu số lượng tên lửa tấn công cao hơn nhiều so với UAV. Một mục tiêu đáng chú ý bị tấn công nhiều lần là căn cứ không quân Al Udeid, cơ sở quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông.
Bahrain: Hạm đội 5 Mỹ và cơ sở hạ tầng dân sự bị ảnh hưởng
Tại Bahrain, UAV và tên lửa của Iran đã tấn công văn phòng hỗ trợ của Hạm đội 5 Mỹ. Cơ sở hạ tầng năng lượng, cảng và tài sản hàng hải cũng bị nhắm mục tiêu.
Bahrain cũng chứng kiến các cuộc tấn công quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng dân sự và thương mại, bao gồm các tòa nhà dân cư, khách sạn Crowne Plaza (làm bị thương một số nhân viên Mỹ), sân bay quốc tế Bahrain, cơ sở hạ tầng viễn thông và thậm chí cả cơ sở hạ tầng liên kết đám mây hỗ trợ các dịch vụ của Amazon.
Oman: Cảng và kho nhiên liệu bị tấn công
Tại Oman, UAV Iran đã tấn công hoặc cố gắng tấn công các cơ sở hạ tầng hàng hải và năng lượng trọng yếu, bao gồm các cảng Duqm và Salalah, cũng như các kho chứa nhiên liệu. Một số cuộc tấn công gây ra hỏa hoạn và thương vong, dẫn đến thiệt mạng và bị thương của các công nhân nước ngoài. Mặc dù có mối quan hệ thân thiết với Iran, Oman cũng không tránh khỏi chiến dịch này.
Hãng thông tấn Trung Quốc Xinhua hôm nay cho biết cựu bộ trưởng quốc phòng Ngụy Phượng Hòa bị kết án tử hình treo vì tội nhận hối lộ, trong khi cựu bộ trưởng Lý Thượng Phúc cũng phải nhận mức án tương tự vì tội nhận và đưa hối lộ.
Theo luật Trung Quốc, phạm nhân bị kết án tử hình treo sẽ được hoãn thi hành án 2 năm. Nếu không có sai phạm trong thời gian này, mức án sẽ được giảm xuống tù chung thân. Đây là mức án nặng nhất với các cựu sĩ quan quân đội cấp cao kể từ khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát động chiến dịch chống tham nhũng vào năm 2012.
Theo phán quyết của tòa, hai cựu bộ trưởng còn bị tước quyền chính trị suốt đời và bị tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân. Sau khi được giảm xuống án chung thân, hai người cũng không được ân xá hay hưởng bất cứ hình thức giảm án nào.
Tướng Ngụy Phượng Hòa giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc giai đoạn tháng 3/2018-3/2023. Tướng Lý Thượng Phúc là người kế nhiệm ông Ngụy và giữ chức vụ trong 7 tháng.
Quân ủy Trung ương Trung Quốc tháng 8/2023 bắt đầu điều tra "vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng", đồng thời tước quân tịch và quân hàm của ông Lý. Một tháng sau, cơ quan này điều tra và tước quân tịch, quân hàm của ông Ngụy. Tháng 6/2024, hai ông bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Truyền thông quốc tế hôm qua đưa tin trong bài phát biểu tại Nhà Trắng, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo siết chặt các biện pháp cấm vận đối với ngành dầu mỏ của Iran. Theo đó, Washington khởi động chiến dịch mang tên "Cơn thịnh nộ kinh tế", mà ông Bessent nói sẽ gây tác động đến tài chính Iran "tương đương một chiến dịch ném bom". Điểm cốt lõi của chiến lược này là kết hợp phong tỏa các cảng của Iran cùng với đe dọa áp cấm vận thứ cấp lên bất kỳ quốc gia hoặc ngân hàng nước ngoài nào tiếp nhận dòng tiền từ dầu mỏ của nước CH Hồi giáo.
Chiến lược mới nhất nhằm gia tăng sức ép trực tiếp lên Iran trong bối cảnh các quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump cho rằng các diễn biến sau lệnh ngừng bắn và phong tỏa cảng biển Iran ở eo biển Hormuz đang có lợi cho Mỹ. CNN hôm qua dẫn lời nhà phân tích kỳ cựu Miad Maleki từ Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, đánh giá lệnh phong tỏa kết hợp cấm vận của Mỹ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động xuất khẩu của Tehran, từ đó giáng thêm đòn vào nền kinh tế Iran, điều mà các cuộc oanh tạc quân sự khó sánh bằng.
Dù vậy, giới quan sát cũng nêu ra những rủi ro mà lệnh cấm vận mới nhất có thể "dội ngược" lại nền kinh tế Mỹ. Ông Daniel Pickard, luật sư chuyên về luật thương mại quốc tế tại Công ty luật Buchanan Ingersoll & Rooney (Mỹ), cho rằng việc áp cấm vận thứ cấp có thể dẫn đến "phản ứng tiêu cực về ngoại giao và kinh tế" từ các đồng minh, gây tổn hại nỗ lực xây dựng liên minh chống Tehran. "Nhiều đối tác thương mại của Mỹ đã công khai phản đối cuộc xung đột tại Iran. Hầu hết chuyên gia nắm về các lệnh cấm vận đều đồng tình rằng biện pháp cấm vận kinh tế sẽ mang hiệu quả cao hơn khi có càng nhiều bên phối hợp tham gia", ông Pickard nói với AP.
Theo CNN, một số nhà phân tích bảo thủ khi đánh giá tác động của lệnh phong tỏa đã nêu ra những kịch bản có phần "lý tính", đó là thiệt hại kinh tế sẽ buộc giới lãnh đạo Tehran nhượng bộ trên bàn đàm phán. Thế nhưng, khả năng chịu đựng của Iran trước các đòn đánh kinh tế được xem là biến số khó đoán. Một số hãng truyền thông Mỹ đưa tin Tổng thống Trump ban đầu cho rằng cuộc tấn công của Mỹ - Israel có thể sớm kết thúc cuộc chiến, ngay cả trước khi Iran chính thức tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz.
Trước lệnh phong tỏa từ Mỹ, quân đội Iran cảnh báo sẽ ngăn chặn hoạt động vận tải ở vùng Vịnh. Hãng thông tấn Mehr ngày 16.4 dẫn lời chỉ huy thuộc quân đội Iran Ali Abdollahi tuyên bố: "Nếu Mỹ tiếp tục hành động gây mất an ninh cho tàu dầu và tàu thương mại Iran, lực lượng vũ trang Iran sẽ không cho phép bất kỳ hình thức xuất nhập khẩu nào tiếp diễn ở vịnh Ba Tư, biển Oman và biển Đỏ".
Giờ đây, giới quan sát đang dõi theo kịch bản nào sẽ xảy ra trước. Đó là liệu áp lực của Mỹ lên Iran sẽ buộc Tehran sớm thay đổi hay lệnh phong tỏa kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế, năng lượng toàn cầu, mà Mỹ cũng chịu tác động. Nếu kịch bản chuyển biến bất lợi cho Washington, uy tín chính trị của ông Trump và đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 có thể giảm sút.
Trong nỗ lực trung gian hòa giải, Pakistan đã cử phái đoàn do Thống chế Asim Munir dẫn đầu đến Iran ngày 15.4. Theo Reuters, giới chức Iran cho biết chuyến thăm đã có hiệu quả trong việc giảm bớt khác biệt giữa các bên nhưng những bất đồng cơ bản vẫn tồn tại, bao gồm lập trường về chương trình hạt nhân của Iran.
Sự việc xảy ra tối 19/4, khi khu trục hạm USS Zumwalt đang neo đậu tại thành phố Pascagoula thuộc bang Mississippi của Mỹ, nhưng thông tin chỉ được hải quân Mỹ công bố ngày 22/4. Đám cháy khiến ba thủy thủ bị thương, trong đó một người phải nhập viện và đang trong tình trạng ổn định.
Hải quân Mỹ đang điều tra nguyên nhân và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến tàu Zumwalt.
Sự cố xảy ra trong lúc khu trục hạm Zumwalt đang trong quá trình thử nghiệm sau khi hiện đại hóa tại nhà máy của hãng Huntington Ingalls (HII). Dự án bắt đầu từ tháng 8/2023, trong đó pháo tầm xa AGS cỡ nòng 155 mm sẽ được thay bằng loạt ống phóng tên lửa siêu vượt âm C-HGB.
Tháng 12/2024, tàu Zumwalt rời ụ nổi và bước vào giai đoạn tiếp theo để chuẩn bị quay lại hoạt động. Chiến hạm ra biển lần đầu hôm 15/1, sau hơn hai năm nằm xưởng.
USS Zumwalt là chiếc đầu tiên của lớp tàu cùng tên, được coi là một trong những dự án quân sự tốn kém nhất lịch sử Mỹ, nhưng gây thất vọng với hàng loạt lỗi thiết kế, đội giá và chậm tiến độ.
Quốc hội Mỹ đã cắt giảm số lượng đặt mua từ 32 xuống chỉ còn 3 tàu, trong đó USS Zumwalt và USS Michael Monsoor đã đưa vào biên chế, còn USS Lyndon B. Johnson hạ thủy từ năm 2019 và đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ hồi tháng 9/2020 cho biết mỗi tàu lớp Zumwalt có giá hơn 9 tỷ USD, bao gồm cả chi phí nghiên cứu phát triển, so với mức giá dự kiến 1,3 tỷ USD/chiếc hồi năm 1998. Cơ quan này đánh giá lớp Zumwalt chỉ có thể đạt khả năng làm nhiệm vụ đầy đủ sớm nhất là sau năm 2025.
Hải quân Mỹ ban đầu định sử dụng lớp Zumwalt để tấn công các mục tiêu ven biển bằng pháo AGS. Đây là loại pháo lớn nhất được Mỹ chế tạo và trang bị cho chiến hạm từ sau Thế chiến II, có thể bắn 10 phát đạn mỗi phút nhằm vào mục tiêu cách vị trí khai hỏa hơn 150 km.
Tuy nhiên, mỗi quả đạn pháo dẫn đường tầm xa (LRLAP) cho AGS có trị giá gần một triệu USD, khiến hải quân Mỹ phải từ bỏ kế hoạch mua đạn và loay hoay tìm cách thay đổi cấu hình vũ khí cho lớp Zumwalt. Hải quân Mỹ cuối năm 2021 thông báo sẽ hoán cải tàu khu trục lớp Zumwalt, loại bỏ AGS để trang bị tên lửa siêu vượt âm tầm xa IRCPS.
