“Kết quả đầu ra của Claude thường rất chính xác”, một lập trình viên họ Song ở Hàng Châu, người thường xuyên sử dụng mô hình của Mỹ cho các quy trình kỹ thuật phức tạp, nói với SMCP. “Ngay cả khi hướng dẫn không hoàn toàn rõ ràng, nó vẫn có thể thực hiện tác vụ tốt và hiếm khi cần sửa lỗi sau đó. Mô hình của Trung Quốc vẫn thường xuyên gặp trục trặc, đôi khi tạo ra code cho những thứ tôi chưa từng yêu cầu”.
Những mô hình đến từ Mỹ như Anthropic Claude, OpenAI ChatGPT, Google Gemini bị giới hạn ở Trung Quốc, nhưng đang xuất hiện một “thị trường xám”. Trong đó, dịch vụ sử dụng “API ẩn”, cho phép chuyển tiếp giao diện lập trình ứng dụng API giúp nhà phát triển địa phương truy cập vào các mô hình AI hàng đầu nước ngoài.
Thực tế, “trạm chuyển tiếp” này đang đóng vai trò định tuyến quyền truy cập mô hình AI ở nước ngoài thông qua máy chủ proxy đặt bên ngoài Trung Quốc. Cách thức này được đánh giá trở thành lựa chọn hàng đầu với nhà phát triển muốn sử dụng AI của Mỹ cho các tác vụ như lập trình, gỡ lỗi và tạo hình ảnh.
Chẳng hạn, trên một số sàn thương mại điện tử Trung Quốc như Taobao hay Xianyu, nhà cung cấp dịch vụ trung gian quảng cáo quyền truy cập Claude Opus bản quyền, gói đăng ký Claude Code không giới hạn và mô hình chính thức 1:1 không bị giảm hiệu năng. Hầu hết quảng cáo khả năng hỗ trợ cửa sổ ngữ cảnh một triệu token, truy cập mạng nội địa không cần VPN và khả năng tương thích với các công cụ như Cursor, VSCode và OpenClaw. Một người bán hàng trên Xianyu thậm chí hoàn thành hơn 2.200 đơn hàng trong một tuần.
Nhiều nền tảng chuyển tiếp quảng cáo giá API thấp hơn giá chính thức. Ví dụ, KoalaAPI rao quyền truy cập GPT-5.4 với giá 1,5 USD cho mỗi triệu token đầu vào, trong khi giá niêm yết 2,5 USD.
Một nhà cung cấp dịch vụ họ Zhang ở Bắc Kinh đã nhận được 1.000 đơn hàng dịch vụ chuyển tiếp Claude với tỷ lệ đánh giá tích cực 83%, thậm chí tự dựng cụm máy chủ chuyển tiếp sau khi cảm thấy thất vọng với các giao diện dịch vụ không chính thức vốn không ổn định, thường xuyên gây ra giới hạn tốc độ hoặc làm sai lệch cuộc hội thoại dài.
Theo Tom’s Hardware, các “trạm trung chuyển” hoạt động công khai trên nhiều nền tảng như GitHub, Taobao và Telegram. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu tại Trung tâm An ninh Thông tin CISPA Helmholtz (Đức) kiểm tra 17 dịch vụ proxy từ Trung Quốc và phát hiện tình trạng gian lận. Chẳng hạn, quyền truy cập proxy được quảng cáo là “Gemini-2.5” chỉ đạt 37% điểm trên một bài kiểm tra chuẩn y tế, trong khi API chính thức đạt gần 84%. Hoặc khi người dùng muốn sử dụng Claude Opus nhưng có thể nhận phản hồi từ mô hình giá rẻ hơn như Sonnet, Haiku hoặc Qwen, với kết quả đầu ra bị dán nhãn lại một cách gian lận.
Trong khi đó, theo nghiên cứu do chuyên gia Zilan Qian thuộc tổ chức Oxford China Policy Lab công bố đầu tuần trước, dịch vụ proxy API ở Trung Quốc thậm chí bán lại quyền truy cập vào Claude của Anthropic với giá bằng 10% giá chính thức. Cụ thể, các nhà điều hành ở thượng nguồn đăng ký hàng loạt tài khoản Anthropic bằng cách tận dụng tín dụng API miễn phí, khai thác chiết khấu của doanh nghiệp hoặc chia nhỏ gói đăng ký Max trị giá 200 USD cho hàng chục người dùng. Theo Qian, một số tài khoản tham gia vào hệ thống mà không mất phí, được mua bằng thông tin thẻ tín dụng bị đánh cắp.
Trên thế giới, các dịch vụ cơ sở hạ tầng chuyển tiếp (relay) dần phổ biến. Chẳng hạn, đầu tháng 5, doanh nhân tiền số Justin Sun thông báo trên X rằng sẽ ra mắt nền tảng chuyển tiếp AI của riêng mình. Ngay sau đó, WLFI, một công ty tiền số tại Mỹ, công bố dịch vụ tương tự có tên WorldRouter, hứa hẹn cung cấp quyền truy cập vào hơn 300 mô hình AI toàn cầu thông qua giao diện API thống nhất. Dù vậy, họ cũng đối mặt với những hạn chế ngày càng nghiêm ngặt do các công ty phát triển mô hình đặt ra.
Với thị trường Trung Quốc, Anthropic cũng đang mạnh tay hơn. Từ tháng 9 năm ngoái, công ty tăng hạn chế quyền truy cập API với hầu hết mô hình, yêu cầu số điện thoại, thẻ thanh toán nước ngoài và địa chỉ thanh toán không phải từ Trung Quốc.
“Trước giữa tháng 4, các dịch vụ chuyển tiếp vẫn tương đối dễ sử dụng”, Zhao, một người chuyên bán quyền truy cập API Claude thông qua chợ đồ cũ Xianyu, cho biết. “Sau đó, việc khóa tài khoản trở nên nghiêm trọng hơn nhiều, đặc biệt là bước kiểm tra danh tính (KYC). Một khi tài khoản bị khóa, phí đăng ký được lưu trữ trong đó coi như bị mất”.
Chia sẻ tại Diễn đàn “Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ”, tổ chức ngày 15-4 tại Hà Nội, đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân - Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, Ủy viên Ban Chấp hành, Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân - Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - đánh giá rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm tỉ lệ áp đảo trong nền kinh tế, nhưng lại thường hạn chế về nguồn lực, thiếu nhân sự công nghệ và kinh nghiệm ứng phó sự cố.
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp có nguy cơ trở thành "mắt xích yếu" trong hệ sinh thái số, dễ bị tấn công, lừa đảo, mất dữ liệu, gián đoạn hoạt động và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín trên thị trường.
Theo thống kê, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay đang chiếm 98% tổng số doanh nghiệp; gần 1,1 triệu doanh nghiệp hoạt động tính đến hết năm 2025.
Đại diện A05 cũng cho biết Chính phủ đã ban hành Quyết định số 433 ngày 16-3-2026, phê duyệt Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó 300.000 doanh nghiệp được ứng dụng các sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.
Theo ông, đây là bước tiến chiến lược, khẳng định chuyển đổi số và an ninh mạng là yếu tố sống còn của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế quốc gia.
Trong bối cảnh dữ liệu, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo ngày càng quyết định năng lực cạnh tranh, TS Nguyễn Hồng Quân khẳng định an ninh mạng không còn là bài toán kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành điều kiện cốt lõi để doanh nghiệp duy trì hoạt động, bảo vệ niềm tin thị trường và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị.
Chuyển đổi số an toàn với doanh nghiệp vừa và nhỏ không chỉ là chuyện của từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà còn gắn trực tiếp với chủ quyền số, uy tín quốc gia và sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam, Phó cục trưởng Cục A05 nhấn mạnh.
Đồng quan điểm trên, ông Nguyễn Hoa Cương - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương - đưa ra phân tích áp lực và thách thức của doanh nghiệp vừa và nhỏ trên nền tảng số.
Đầu tiên là sự gia tăng của các cuộc tấn công mạng đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của doanh nghiệp.
Thứ hai, nhận thức về an ninh mạng còn thấp, không có nhân viên chuyên trách về an toàn thông tin, phần lớn chỉ bắt đầu đầu tư khi gặp sự cố.
Thứ ba, thiếu chiến lược dài hạn, phụ thuộc nền tảng bên thứ ba và là 'mắt xích yếu" trong chuỗi cung ứng, "số hóa từng phần" chứ không "chuyển đổi số toàn diện".
Trong khuôn khổ diễn đàn, ông Vũ Duy Hiền - Phó tổng thư ký kiêm Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - chia sẻ nhiều doanh nghiệp đang bước vào môi trường số với nguồn lực còn hạn chế, thiếu nhân lực công nghệ, thiếu công cụ phù hợp và thiếu kinh nghiệm ứng phó rủi ro, trong khi các mối đe dọa trên không gian mạng ngày càng tinh vi, phức tạp.
Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, một sự cố lừa đảo, rò rỉ dữ liệu, mã độc hay giả mạo thương hiệu không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà có thể tác động trực tiếp đến uy tín, khách hàng và sự tồn tại của doanh nghiệp.
Ông nhận định các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần thống nhất một nhận thức rõ ràng: an toàn, an ninh mạng không đứng ngoài chuyển đổi số, mà là điều kiện nền tảng để chuyển đổi số diễn ra hiệu quả và bền vững.
Bạn có bao giờ tự hỏi vật dụng bẩn nhất mà mình thường xuyên tiếp xúc là gì không? Câu trả lời không phải là tiền mặt hay tay nắm cửa công cộng mà chính là chiếc điện thoại thông minh, vốn là vật bất ly thân mà ai cũng chạm vào cả trăm lần mỗi ngày. Các chuyên gia từ Good Housekeeping Institute Cleaning Lab (Mỹ) vừa đưa ra một cảnh báo gây sốc rằng điện thoại di động thực tế bẩn gấp 10 lần so với nắp bồn cầu. Dù bẩn đến mức báo động, nhưng việc vệ sinh điện thoại không đúng cách lại là con đường ngắn nhất dẫn đến việc... thay máy mới.
Đa số người dùng có thói quen sử dụng bất cứ thứ gì có sẵn trong tầm tay để lau màn hình như vạt áo, khăn giấy ăn, cho đến nước lau kính hay nước rửa tay khô. Theo ông Noah Pinsonnault, chuyên gia tại phòng thí nghiệm Good Housekeeping, đây là một sai lầm tai hại.
Màn hình điện thoại hiện đại được bao phủ bởi các lớp hóa học tinh vi như lớp chống bám vân tay (oleophobic), lớp chống trầy xước và lớp chống chói. Việc sử dụng sai chất tẩy rửa sẽ gây ra các hiện tượng như:
Để giữ cho điện thoại luôn sạch khuẩn mà vẫn bền đẹp, các chuyên gia khuyên bạn nên đầu tư vào các dụng cụ chuyên dụng:
Tuy nhiên, GPS lại không hoạt động hiệu quả dưới độ sâu của đại dương vì tín hiệu vệ tinh không thể xuyên qua nước biển, buộc các phương tiện dưới nước như tàu ngầm phải dựa vào hệ thống định vị thay thế, cụ thể là Hệ thống Định vị Quán tính (INS), để xác định vị trí.
INS có khả năng tính toán chuyển động và hướng đi của tàu ngầm mà không cần tham chiếu bên ngoài, từ đó giúp đảm bảo an toàn cho các tuyến đường trong điều kiện tầm nhìn hạn chế. Để giảm thiểu sai sót trong quá trình định vị, thủy thủ đoàn có thể kết hợp INS với các bản đồ địa hình đáy biển và các phương pháp ước lượng vị trí thủ công (dead reckoning) dựa trên hướng đi và tốc độ của tàu.
Ngoài ra, tàu ngầm cũng có thể sử dụng sonar (định vị và đo khoảng cách bằng sóng âm) hoặc các phương pháp âm thanh khác để xác định vị trí, mặc dù cần thận trọng vì việc phát tín hiệu có thể tiết lộ vị trí của tàu cho đối thủ. Một giải pháp kín đáo hơn là định vị tương đối địa hình, vốn so sánh địa hình thực tế với bản đồ để điều chỉnh hướng đi.
Một trong những lý do khiến GPS không hoạt động dưới nước là do tín hiệu sóng radio mà nó sử dụng nhanh chóng suy yếu khi xuyên qua nước, đặc biệt là nước biển có độ dẫn điện cao. Kết quả là tàu ngầm hoàn toàn bị cô lập khỏi các vệ tinh GPS khi hoạt động dưới biển. Mặc dù có một số phương án sóng vô tuyến tần số cực thấp có thể liên lạc với tàu ngầm, nhưng tốc độ truyền tải rất chậm và không phù hợp cho việc định vị trong thời gian thực.
Tuy nhiên, ngay cả khi không có GPS, tàu ngầm vẫn có những phương án hiệu quả để định vị và đảm bảo an toàn trong các nhiệm vụ dưới nước.
