Nam thanh niên được bạn trai cũ đưa đến khám khi thấy cơ thể mệt mỏi, sốt âm ỉ và nổi hạch vùng bẹn. Ban đầu, cả hai chỉ nghĩ đến một bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, khi bác sĩ chỉ định làm các xét nghiệm tầm soát bệnh lây truyền qua đường tình dục, kết quả cho thấy bệnh nhân nhiễm HIV, đồng thời mắc viêm gan B.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, điều gây trăn trở không chỉ là độ tuổi quá trẻ mà còn là tâm lý người bệnh. Chàng trai sống kín đáo, giấu xu hướng tính dục, gần như suy sụp khi nhận kết quả và rơi vào trạng thái hoang mang kéo dài. “Đây không chỉ là câu chuyện của virus, mà còn là câu chuyện của cô độc và thiếu chỗ dựa tâm lý”, bác sĩ nói.
Không chỉ trường hợp này, phòng khám thường xuyên ghi nhận các ca phát hiện HIV rất “tình cờ”. Mới đây, hai nam nhân viên văn phòng sau một đêm karaoke và massage đến khám vì lo mắc “bệnh xã hội”. Một người có biểu hiện viêm niệu đạo, người còn lại gần như không có triệu chứng đáng kể. Tuy nhiên, khi làm xét nghiệm đầy đủ, một người cho kết quả dương tính với HIV, nhiều khả năng đã nhiễm từ vài tháng trước. Cả hai đều sốc, hoang mang và gần như không tin chuyện xảy ra với mình.
Theo bác sĩ Duy, HIV không còn là câu chuyện xa lạ. Điểm chung ở nhiều ca bệnh là không hề nghĩ mình có nguy cơ. Họ đến khám vì tiểu buốt, nổi sùi, đau họng, viêm hậu môn, hoặc chỉ vì “thấy cơ thể hơi lạ”, rồi bất ngờ nhận kết quả HIV.
“Nhiều người trẻ nghĩ rằng không có triệu chứng thì đồng nghĩa an toàn, trong khi thực tế HIV có thể tồn tại trong cơ thể một thời gian dài mà không biểu hiện rõ ràng”, bác sĩ phân tích. Có người vẫn sinh hoạt bình thường, vẫn hẹn hò và nghĩ mình ổn, cho đến khi đi khám một bệnh khác mới phát hiện.
Tại TP HCM, HIV hiện tập trung chủ yếu ở nhóm người trẻ, với hàng nghìn ca nhiễm mới mỗi năm. Thống kê năm 2025 cho thấy nhóm 15-29 tuổi chiếm 42% số ca nhiễm mới, cao hơn các nhóm tuổi còn lại. Đáng chú ý, 81% ca nhiễm mới lây qua quan hệ tình dục không an toàn, thay thế đường lây chủ đạo trước đây là tiêm chích ma túy. Trong các nhóm nguy cơ cao chiếm khoảng 90% tổng số ca mới, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm tỷ lệ lớn nhất với 54%.
Bác sĩ cho rằng người trẻ dễ đối mặt nguy cơ cao do nhiều yếu tố quan hệ tình dục sớm nhưng thiếu kỹ năng bảo vệ, việc tìm bạn tình qua app nhanh và kín khiến các cuộc gặp thiếu thông tin, ít kiểm soát nguy cơ. Việc kết nối qua các ứng dụng hẹn hò ngày càng dễ dàng, nhưng kiến thức tự bảo vệ lại không theo kịp.
Bên cạnh đó, không ít người vẫn ngại sử dụng bao cao su, ngại xét nghiệm, ngại tìm hiểu về các biện pháp dự phòng như PrEP, trong khi lại quá tin vào cảm giác “nhìn người này chắc an toàn”. Ngoài ra, kỳ thị cũng là rào cản lớn. Nhiều người trẻ vừa phải giấu bản thân, vừa sợ bị đánh giá nên trì hoãn việc đi khám, xét nghiệm, khiến bệnh thường được phát hiện muộn.
Theo bác sĩ Duy, HIV ngày nay không còn là “án tử” nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, nhưng vẫn là bệnh mạn tính cần theo dõi lâu dài. Phòng ngừa HIV không quá phức tạp, chỉ cần sử dụng bao cao su đúng cách, xét nghiệm định kỳ và cân nhắc PrEP nếu có nguy cơ lặp lại. Trường hợp vừa có hành vi nguy cơ cao như quan hệ không bảo vệ hoặc rách bao, cần nghĩ đến PEP và sử dụng càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 72 giờ.
Ngoài ra, không nên chỉ xét nghiệm HIV khi có triệu chứng. Người có nguy cơ nên tầm soát định kỳ, đồng thời kiểm tra thêm các bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, lậu, chlamydia, viêm gan B, viêm gan C, bởi HIV thường đi kèm các bệnh này.
Ngày 22-4, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long cho biết mới đây đã tiếp nhận liên tiếp 2 trường hợp trẻ em tại xã Tân Long Hội nhập cấp cứu trong tình trạng mệt lả, nôn ói nhiều, kèm đau đầu sau khi vô tình nuốt phải mủ hoa sứ.
Đây không phải là tình huống cá biệt, mà chỉ là một phần trong số nhiều ca tương tự đã được ghi nhận tại địa phương, cho thấy nguy cơ ngộ độc từ loại cây cảnh quen thuộc này đang bị xem nhẹ.
Ngay khi tiếp nhận tại khoa cấp cứu, các bệnh nhi được đánh giá nhanh tình trạng toàn thân, theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và mức độ ngộ độc.
Bác sĩ lập tức triển khai các biện pháp xử trí ban đầu như: bù dịch, kiểm soát nôn ói nhằm ổn định tình trạng. Sau đó bệnh nhân được chuyển đến khoa nhi để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Tại khoa nhi, các bác sĩ chỉ định sử dụng than hoạt tính nhằm hạn chế hấp thu độc chất còn lại trong đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trên tim mạch, thần kinh và tiêu hóa.
Theo bác sĩ Trần Đăng Khoa - Trưởng khoa nhi Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long, hoa sứ, đặc biệt là sứ Thái (còn gọi là sứ sa mạc), chứa nhóm hoạt chất glycosid tim, một loại độc chất có khả năng tác động trực tiếp lên cơ tim.
Độc tính hiện diện ở toàn bộ cây, từ mủ, thân, lá đến hoa. Khi xâm nhập cơ thể, các chất này không chỉ gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa với biểu hiện nôn ói, đau bụng mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp.
Trong những trường hợp nặng, nguy cơ biến chứng có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mủ cây sứ có màu trắng đục như sữa, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, trong khi hoa có hình dạng đẹp mắt, dễ bị nhầm lẫn là có thể ăn được. Những yếu tố nguy cơ này tồn tại ngay trong không gian sống quen thuộc như sân vườn, nhưng lại thường bị người lớn chủ quan bỏ qua.
Bác sĩ ngoại khoa Hoàng Sĩ Duy (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ trên trang cá nhân rằng nhiều người lầm tưởng thức ăn qua đêm được bảo quản trong tủ lạnh hoặc nếu không có mùi lạ, vẻ ngoài không có dấu hiệu ôi thiu thì vẫn an toàn.
Tuy nhiên, bác sĩ Duy cảnh báo thực tế không phải loại thực phẩm nào sau khi làm chín, để qua đêm trong tủ lạnh cũng có thể ăn lại được. Cố ăn những món này có thể khiến hệ tiêu hóa phải trả giá đắt, thậm chí đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Dưới đây là 5 món ăn không nên sử dụng khi để qua đêm:
Các loại rau lá xanh
Rau lá xanh vốn chứa hàm lượng nitrat khá cao. Sau khi nấu chín và để trong thời gian dài, vi khuẩn sẽ phân hủy và chuyển hóa nitrat thành nitrit (một chất có khả năng gây ung thư và ngộ độc).
Đáng lưu ý, ngay cả khi bạn bảo quản rau trong môi trường nhiệt độ thấp của tủ lạnh, quá trình chuyển hóa này vẫn diễn ra và không thể ngăn chặn hoàn toàn.
Hải sản
Hải sản có tốc độ ôi thiu nhanh hơn rất nhiều so với các loại thực phẩm khác do cấu trúc protein đặc biệt. Ngay cả khi được bảo quản lạnh, protein trong hải sản vẫn bị phân hủy nhanh chóng và sản sinh ra histamine (chất gây dị ứng, ngộ độc).
Ngoài ra, bề mặt hải sản chứa rất nhiều chủng vi khuẩn khác nhau, nhiệt độ thấp của tủ lạnh chỉ có thể làm chậm chứ không thể ngăn chặn hoàn toàn sự phát triển của chúng.
Trứng lòng đào, trứng chưa chín kỹ
Trong khi trứng luộc chín hoàn toàn có thể bảo quản lạnh khá an toàn, thì trứng chưa chín kỹ lại là "thiên đường" cho vi khuẩn sinh sôi.
Do đó, các món như trứng lòng đào, trứng ngâm tương (tương tự trứng ramen), hay trứng có phần lòng đỏ chưa đông đặc hoàn toàn đều không thích hợp để lưu trữ qua đêm.
Các món ăn từ nấm
Đặc tính của các loại nấm là chứa lượng protein cao và cực kỳ dễ biến chất. Nấm sau khi nấu chín nếu để quá lâu có thể sản sinh ra một lượng lớn các chất chuyển hóa của vi khuẩn.
Dù nhóm thực phẩm này không gây ra các phản ứng ngộ độc thực phẩm ngay lập tức, nhưng chúng vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là với những người có hệ tiêu hóa yếu.
Ngân nhĩ (mộc nhĩ trắng) và mộc nhĩ đen
Ngân nhĩ và mộc nhĩ sau khi ngâm nước và nấu chín sẽ giải phóng một lượng lớn đường đa (polysaccharides). Đây chính là nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi nảy nở.
Canh ngân nhĩ (như chè dưỡng nhan, chè hạt sen ngân nhĩ...) để qua đêm bị thất thoát chất dinh dưỡng, có nguy cơ sản sinh ra axit bongkrekic - độc tố trong mộc nhĩ/ngân nhĩ bị biến chất. Tỷ lệ xuất hiện độc tố này không quá cao, nhưng một khi đã ngộ độc thì hậu quả vô cùng khôn lường, thậm chí dẫn đến tử vong vì hiện tại chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, bác sĩ Duy nhắc nhở người dân nên xây dựng thói quen ăn uống khoa học:
Nấu lượng vừa đủ: Cố gắng nấu lượng thức ăn vừa phải, ăn bữa nào hết bữa đó và ưu tiên ăn đồ tươi sống, chế biến ngay.
Không để qua đêm thực phẩm dễ hỏng: Đối với các nguyên liệu dễ biến chất, tuyệt đối không nên tiếc của mà giữ lại qua đêm.
Bảo quản và hâm nóng đúng cách: Trong trường hợp bắt buộc phải lưu trữ thức ăn thừa, hãy đảm bảo quá trình bọc kín, làm lạnh và hâm nóng lại sau đó phải đạt chuẩn nhiệt độ để giảm thiểu tối đa nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Trong cuộc họp báo hôm 5/5, chuyên gia dịch tễ học Maria Van Kerkhove của WHO tin rằng có sự lây truyền hiếm gặp từ người sang người của Hantavirus trên con tàu du lịch là tâm điểm của đợt bùng phát khiến 8 người nhiễm, trong đó có 3 người chết. "Chúng tôi tin rằng có thể đã xảy ra sự lây truyền từ người sang người giữa các nhóm có tiếp xúc rất gần như vợ chồng, những người ở chung cabin. Tôi xin nhắc lại, giả định của chúng tôi là điều đó đã xảy ra", bà Van Kerkhove nói, đề cập đến cặp vợ chồng người Hà Lan tử vong sau thời gian lưu lại trên tàu MV Hondius.
Đại diện cơ quan y tế Liên Hợp Quốc cũng đặt giả thuyết du khách mang mầm bệnh khi tham quan các vùng hoang dã tại Argentina hoặc những hòn đảo dọc bờ biển châu Phi.
Tuy nhiên, giới khoa học bác bỏ khả năng lây nhiễm trực tiếp giữa người với người. Tiến sĩ Yomani Sarathkumara từ Đại học Queensland và giáo sư Vinod Balasubramaniam thuộc Đại học Monash Malaysia khẳng định Hantavirus chủ yếu truyền sang người qua phân, nước tiểu, nước bọt của loài gặm nhấm trong không gian kín hoặc thiếu thông khí.
Các chuyên gia đánh giá nguy cơ lây nhiễm từ việc hít thở chung bầu không khí với người bệnh rất khó xảy ra. Tiến sĩ Céline Gounder, phóng viên y tế của CBS News, cũng cho rằng việc lây truyền từ người sang người đòi hỏi "tiếp xúc gần và kéo dài", đồng thời nhấn mạnh "đây không phải loại virus có khả năng gây đại dịch".
"Điều này cũng đặt ra câu hỏi liệu có phải nhiều hành khách đã cùng tiếp xúc với một môi trường bị ô nhiễm hay không. Nếu đúng như vậy, một số ca bệnh có lẽ hoàn toàn không phải do lây nhiễm từ người sang người", bà Gounder nhận định.
Thay vì lây chéo, giới chuyên gia đưa ra ba kịch bản sát thực tế hơn. Thứ nhất, chuột mang mầm bệnh xâm nhập vào kho chứa đồ hoặc buồng ngủ trên tàu rồi phát tán virus qua chất thải.
Thứ hai, du khách nhiễm mầm bệnh từ các hoạt động trên đất liền trước chuyến đi do Hantavirus có thời gian ủ bệnh dài.
Thứ ba, nhiều hành khách cùng sinh hoạt chung trong một môi trường đất liền ô nhiễm.
Việc tỉnh Ushuaia của Argentina chưa từng xuất hiện bệnh nhân Hantavirus càng củng cố khả năng du khách nhiễm bệnh tại một điểm dừng chân khác dọc hành trình, bất chấp việc quốc gia Nam Mỹ này từng trải qua đợt bùng phát virus Andes lớn làm 34 người mắc và 11 người chết hồi năm 2018.
