Nam thanh niên được bạn trai cũ đưa đến khám khi thấy cơ thể mệt mỏi, sốt âm ỉ và nổi hạch vùng bẹn. Ban đầu, cả hai chỉ nghĩ đến một bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, khi bác sĩ chỉ định làm các xét nghiệm tầm soát bệnh lây truyền qua đường tình dục, kết quả cho thấy bệnh nhân nhiễm HIV, đồng thời mắc viêm gan B.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, điều gây trăn trở không chỉ là độ tuổi quá trẻ mà còn là tâm lý người bệnh. Chàng trai sống kín đáo, giấu xu hướng tính dục, gần như suy sụp khi nhận kết quả và rơi vào trạng thái hoang mang kéo dài. “Đây không chỉ là câu chuyện của virus, mà còn là câu chuyện của cô độc và thiếu chỗ dựa tâm lý”, bác sĩ nói.
Không chỉ trường hợp này, phòng khám thường xuyên ghi nhận các ca phát hiện HIV rất “tình cờ”. Mới đây, hai nam nhân viên văn phòng sau một đêm karaoke và massage đến khám vì lo mắc “bệnh xã hội”. Một người có biểu hiện viêm niệu đạo, người còn lại gần như không có triệu chứng đáng kể. Tuy nhiên, khi làm xét nghiệm đầy đủ, một người cho kết quả dương tính với HIV, nhiều khả năng đã nhiễm từ vài tháng trước. Cả hai đều sốc, hoang mang và gần như không tin chuyện xảy ra với mình.
Theo bác sĩ Duy, HIV không còn là câu chuyện xa lạ. Điểm chung ở nhiều ca bệnh là không hề nghĩ mình có nguy cơ. Họ đến khám vì tiểu buốt, nổi sùi, đau họng, viêm hậu môn, hoặc chỉ vì “thấy cơ thể hơi lạ”, rồi bất ngờ nhận kết quả HIV.
“Nhiều người trẻ nghĩ rằng không có triệu chứng thì đồng nghĩa an toàn, trong khi thực tế HIV có thể tồn tại trong cơ thể một thời gian dài mà không biểu hiện rõ ràng”, bác sĩ phân tích. Có người vẫn sinh hoạt bình thường, vẫn hẹn hò và nghĩ mình ổn, cho đến khi đi khám một bệnh khác mới phát hiện.
Tại TP HCM, HIV hiện tập trung chủ yếu ở nhóm người trẻ, với hàng nghìn ca nhiễm mới mỗi năm. Thống kê năm 2025 cho thấy nhóm 15-29 tuổi chiếm 42% số ca nhiễm mới, cao hơn các nhóm tuổi còn lại. Đáng chú ý, 81% ca nhiễm mới lây qua quan hệ tình dục không an toàn, thay thế đường lây chủ đạo trước đây là tiêm chích ma túy. Trong các nhóm nguy cơ cao chiếm khoảng 90% tổng số ca mới, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm tỷ lệ lớn nhất với 54%.
Bác sĩ cho rằng người trẻ dễ đối mặt nguy cơ cao do nhiều yếu tố quan hệ tình dục sớm nhưng thiếu kỹ năng bảo vệ, việc tìm bạn tình qua app nhanh và kín khiến các cuộc gặp thiếu thông tin, ít kiểm soát nguy cơ. Việc kết nối qua các ứng dụng hẹn hò ngày càng dễ dàng, nhưng kiến thức tự bảo vệ lại không theo kịp.
Bên cạnh đó, không ít người vẫn ngại sử dụng bao cao su, ngại xét nghiệm, ngại tìm hiểu về các biện pháp dự phòng như PrEP, trong khi lại quá tin vào cảm giác “nhìn người này chắc an toàn”. Ngoài ra, kỳ thị cũng là rào cản lớn. Nhiều người trẻ vừa phải giấu bản thân, vừa sợ bị đánh giá nên trì hoãn việc đi khám, xét nghiệm, khiến bệnh thường được phát hiện muộn.
Theo bác sĩ Duy, HIV ngày nay không còn là “án tử” nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, nhưng vẫn là bệnh mạn tính cần theo dõi lâu dài. Phòng ngừa HIV không quá phức tạp, chỉ cần sử dụng bao cao su đúng cách, xét nghiệm định kỳ và cân nhắc PrEP nếu có nguy cơ lặp lại. Trường hợp vừa có hành vi nguy cơ cao như quan hệ không bảo vệ hoặc rách bao, cần nghĩ đến PEP và sử dụng càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 72 giờ.
Ngoài ra, không nên chỉ xét nghiệm HIV khi có triệu chứng. Người có nguy cơ nên tầm soát định kỳ, đồng thời kiểm tra thêm các bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, lậu, chlamydia, viêm gan B, viêm gan C, bởi HIV thường đi kèm các bệnh này.
Thông tin từ khoa khám bệnh, trước đó các bác sĩ thăm khám cho bé trai T.N.K. (5 tuổi, ở phường Ninh Kiều, TP Cần Thơ). Người nhà đưa bé đến khám với triệu chứng ho nhẹ 2 ngày, đau họng nhiều về đêm, tương tự như bệnh lý viêm đường hô hấp thông thường.
Tuy nhiên theo khai thác từ gia đình, bác sĩ nghi ngờ có thể bé đã nuốt phải dị vật là các mảnh đồ chơi nhỏ, nhưng không xác định được cụ thể loại dị vật nào.
Ngay sau đó, bệnh nhi được thăm khám và chỉ định chụp X-quang để xác định. Kết quả bác sĩ phát hiện bệnh nhi có dị vật cản quang ở vùng cổ và cả dị vật cản quang trong ổ bụng…
Lập tức, ê kíp nội soi tai mũi họng, Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ đã tiến hành lấy dị vật cấp cứu ở vùng họng ra cho bé và xác định đó là một viên nam châm nhỏ.
Sau can thiệp nội soi lấy dị vật, bệnh nhi tỉnh táo và ổn định, hết đau vùng họng. Riêng dị vật ở vùng ổ bụng các bác sĩ kiểm tra, yêu cầu theo dõi sát và sau 4 ngày, bé trai đã đi vệ sinh ra 6 viên nam châm dính liền nhau.
Sau kiểm tra thăm khám, sức khỏe bé đã hồi phục và được cho xuất viện.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Xinh - khoa 3 chuyên khoa (mắt, tai mũi họng), Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ - việc trẻ nuốt dị vật như đồ chơi lắp ráp nhỏ, viên pin đồ chơi, các viên nam châm… xảy ra khá nhiều và rất nguy hiểm nếu không được phát hiện xử lý kịp thời.
Khác với các loại dị vật thông thường, việc nuốt nam châm đặc biệt nguy hiểm hơn, vì khi nuốt nhiều viên có thể hút nhau qua thành ruột, gây hoại tử ruột, thủng ruột, tắc ruột hay viêm phúc mạc… Nếu không phát hiện kịp, có thể gây nguy hiểm cho trẻ.
Các bậc phụ huynh chú ý tuyệt đối không cho trẻ nhỏ chơi đồ chơi có nam châm rời, các loại có viên pin kích thước nhỏ và cần theo dõi sát khi cho trẻ chơi đồ chơi lắp ráp, chỉ cho chơi các loại đồ chơi phù hợp lứa tuổi.
Khi nghi ngờ trẻ nuốt phải dị vật, cần đưa đến bệnh viện ngay để được kiểm tra, cấp cứu kịp thời, bác sĩ khuyến cáo.
Ngày 10.4, bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Hiến Khóa, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau, xác nhận với PV Thanh Niên trên địa bàn ấp 6, xã Khánh An (Cà Mau) vừa ghi nhận 3 trường hợp nghi mắc viêm não mô cầu, trong đó có 1 trường hợp đã tử vong. Ngành y tế địa phương đang khẩn trương triển khai các biện pháp giám sát, xử lý ổ dịch nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Theo đó, trường hợp đầu tiên nhập viện chiều 7.4 trong tình trạng lơ mơ, kích thích, xuất hiện các chấm xuất huyết, nôn ói nhiều lần và cổ gượng. Ban đầu, bệnh nhân được chẩn đoán sốt chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não - màng não và sốc nhiễm khuẩn. Mẫu máu đã được gửi Viện Pasteur TP.HCM để xét nghiệm. Bệnh nhân vẫn đang tiếp tục điều trị và theo dõi diễn tiến.
Trường hợp thứ 2 nhập viện tối 8.4 với biểu hiện sốt cao, lơ mơ, thở nhanh, sau đó nhanh chóng chuyển nặng. Dù được cấp cứu tích cực, bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu và tử vong rạng sáng 9.4. Chẩn đoán tử vong ghi nhận sốc nhiễm khuẩn từ đường tiêu hóa cùng nhiều bệnh lý nền. Mẫu bệnh phẩm cũng đã được lấy để phục vụ xét nghiệm xác định nguyên nhân.
Trường hợp thứ 3 được chuyển đến bệnh viện ngày 9.4 sau nhiều ngày sốt cao kéo dài, kèm ho, đau cơ, tụt huyết áp và có dấu hiệu tràn dịch màng phổi. Khi nhập viện, bệnh nhân vẫn còn sốt, xuất hiện dấu xuất huyết dưới da, được chẩn đoán theo dõi nhiễm trùng huyết, sốt xuất huyết Dengue và viêm phổi. Mẫu dịch não tủy và máu đã được gửi xét nghiệm để làm rõ tác nhân gây bệnh.
Đáng chú ý, 3 trường hợp này trước đó đều có tiếp xúc với 1 trường hợp đã tử vong từ giữa tháng 3.2026 với các biểu hiện sốt cao, xuất huyết dưới da và tụt huyết áp.
Ngay sau khi phát hiện chuỗi ca bệnh, ngành y tế đã triển khai đồng loạt các biện pháp kiểm soát. Hiện chưa ghi nhận thêm ca nghi ngờ mới mắc bệnh viêm não mô cầu tại thời điểm điều tra. Ngành chức năng vẫn duy trì trạng thái cảnh giác cao, tiếp tục theo dõi sức khỏe người tiếp xúc trong vòng 10 ngày và sẵn sàng ứng phó nếu xuất hiện diễn biến bất thường.
Nam Bộ đang nắng nóng diện rộng với nhiệt độ 35-37 độ C, khiến mức độ tiếp xúc với tia cực tím (UV) cao hơn bình thường. Đây là tác nhân trực tiếp gây cháy nắng, đẩy nhanh quá trình lão hóa, tăng sắc tố (nám, tàn nhang) và tiềm ẩn nguy cơ ung thư da.
Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD) nhận định trang phục chống nắng là biện pháp bảo vệ hiệu quả bậc nhất vì tính tiện dụng, không cần thoa lặp lại như kem chống nắng.
Theo BS.CK1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da - U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, để tối ưu hóa việc bảo vệ, người dân cần lưu ý các nguyên tắc lựa chọn sau:
Ưu tiên diện tích che phủ
Nguyên tắc cốt lõi là tăng tối đa diện tích da được che chắn. Áo tay dài, quần dài hoặc váy dài giúp giảm đáng kể lượng tia UV tiếp xúc trực tiếp. Diện tích che phủ càng lớn, hiệu quả bảo vệ càng cao, đặc biệt dưới điều kiện nắng gắt kéo dài.
Mật độ dệt: Vải dệt chặt, mật độ sợi cao sẽ hạn chế tia UV xuyên thấu. Bạn có thể kiểm tra bằng cách đưa vải trước ánh sáng: nếu ánh sáng xuyên qua nhiều, khả năng bảo vệ thấp; ngược lại, vải càng kín thì cản tia UV càng tốt.
Màu sắc: Các gam màu tối thường hấp thụ bức xạ UV tốt hơn màu sáng, giúp giảm lượng tia đi vào da. Tuy nhiên, hiệu quả này còn phụ thuộc vào loại sợi và công nghệ xử lý vải, nên cần cân đối giữa khả năng chống nắng và sự thông thoáng để đảm bảo thoải mái.
Chất liệu và chỉ số UPF
Các loại sợi như polyester, nylon, denim hoặc vật liệu chuyên dụng thường bảo vệ da tốt hơn nhờ cơ chế hấp thụ hoặc phản xạ tia cực tím. Những chất liệu này ít bị biến dạng khi ướt, giúp duy trì hiệu suất bảo vệ. Ngược lại, vải cotton mỏng, màu sáng có khả năng chống nắng thấp, không nên dùng khi hoạt động lâu ngoài trời.
Người dùng nên chú ý chỉ số UPF (Ultraviolet Protection Factor):
Vải đạt UPF 50 chỉ cho phép khoảng 1/50 lượng tia UV xuyên qua (chặn khoảng 98%).
Khác với SPF (chủ yếu chống UVB), UPF đánh giá khả năng cản cả tia UVA và UVB.
AAD khuyến nghị chọn trang phục có UPF từ 30 trở lên. Tổ chức Phòng chống Ung thư Da (Skin Cancer Foundation) đề xuất mức UPF 50+ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Phụ kiện hỗ trợ
Bên cạnh trang phục chính, các phụ kiện đóng vai trò quan trọng:
Mũ: Nên dùng mũ rộng vành để che cả mặt, tai và cổ (hiệu quả hơn mũ lưỡi trai).
Kính râm: Cần đảm bảo ngăn chặn 99-100% tia UV để bảo vệ mắt và vùng da nhạy cảm quanh mắt.
Bổ sung: Khăn choàng, găng tay và giày kín là những vật dụng thiết yếu khi di chuyển ngoài trời.
Người dùng cần lưu ý các tình huống khiến trang phục "phản chủ":
Vải bị ướt: Khi thấm nước, cấu trúc sợi thay đổi khiến khả năng cản tia UV giảm sút.
Đồ quá bó sát: Sợi vải bị kéo giãn tạo khe hở cho tia UV xuyên qua.
Thời gian sử dụng: Hiệu quả chống nắng có thể hao mòn sau nhiều lần giặt, tùy vào công nghệ xử lý của nhà sản xuất.
Nhiều người vẫn mắc sai lầm như: tin rằng quần áo màu sáng chống nắng tốt, chỉ thoa kem mà không che chắn, hoặc tiếp tục mặc quần áo ướt khi đi biển.
Để bảo vệ da toàn diện, bác sĩ Trí khuyến cáo thực hiện chiến lược "đa lớp":
Kết hợp trang phục chống nắng với kem chống nắng cho các vùng da hở.
Hạn chế ra ngoài từ 10-14h (đỉnh điểm tia UV).
Chủ động tìm bóng râm khi hoạt động ngoài trời.
Việc lựa chọn đúng trang phục - ưu tiên độ che phủ, vải dệt chặt và chỉ số UPF cao, chính là cách đầu tư bền vững để duy trì sức khỏe làn da, ngăn ngừa lão hóa và các bệnh lý nguy hiểm về sau.
