Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc hiểu biết pháp luật chứng khoán sẽ giúp cho nhà đầu tư tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; lựa chọn các hình thức đầu tư phù hợp; tránh lỗi vi phạm không đáng có do thiếu hiểu biết pháp luật hoặc rủi ro đầu tư vào các hoạt động đầu tư không được pháp luật bảo vệ. Sau đây là một số quy định pháp luật chứng khoán nhà đầu tư cần lưu ý khi tham gia thị trường chứng khoán.
Các quyền cơ bản của nhà đầu tư có thể khái quát như sau: quyền mua, bán, nắm giữ, chuyển quyền sở hữu chứng khoán; nhận các lợi ích kinh tế từ quyền sở hữu chứng khoán như nhận cổ tức, lãi trái phiếu, hoặc lợi nhuận từ các quỹ đầu tư…; được tiếp cận thông tin liên quan tới tổ chức phát hành, tổ chức niêm yết theo quy định về công bố thông tin; tham gia quản lý, giám sát tổ chức phát hành (đối với cổ đông) như tham dự đại hội đồng cổ đông, đại hội nhà đầu tư của Quỹ đầu tư chứng khoán….
Bên cạnh quyền, nghĩa vụ của nhà đầu tư cần tuân thủ các quy định về hoạt động chứng khoán và giao dịch chứng khoán, công bố thông tin, và các quy định về phòng chống rửa tiền; không thực hiện các hành vi bị cấm như thao túng giá, giao dịch nội gián, hoặc cung cấp thông tin sai sự thật; thực hiện công bố thông tin theo quy định; tự chịu trách nhiệm về các quyết định đầu tư; thực hiện nghĩa vụ tài chính (thanh toán đầy đủ tiền mua chứng khoán đúng hạn và nộp thuế, phí theo quy định).
Theo quy định, nhà đầu tư thực hiện đầu tư chứng khoán dưới các hình thức sau: Trực tiếp đầu tư, giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam (bao gồm đầu tư tại thị trường sơ cấp và thứ cấp) theo quy định pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán; gián tiếp đầu tư dưới hình thức ủy thác đầu tư cho công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, chi nhánh công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam hoặc ủy thác quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán cho công ty chứng khoán.
Đối với hình thức trực tiếp giao dịch chứng khoán: Nhà đầu tư giao dịch chứng khoán trên hệ thống giao dịch chứng khoán gồm cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch, chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp, chứng quyền có bảo đảm, chứng khoán phái sinh). Trước khi giao dịch, nhà đầu tư phải thực hiện mở tài khoản giao dịch chứng khoán. Nhà đầu tư được mở nhiều tài khoản giao dịch chứng khoán theo nguyên tắc tại mỗi công ty chứng khoán chỉ mở 1 tài khoản, ngoại trừ các trường hợp pháp luật quy định khác (như đối với công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nước ngoài; doanh nghiệp bảo hiểm được mở hai tài khoản giao dịch chứng khoán tại mỗi công ty chứng khoán…).
Nhà đầu tư được thực hiện giao dịch (đặt lệnh mua-bán chứng khoán) thông qua tài khoản giao dịch chứng khoán. Tuy nhiên, đối với một số trường hợp không thể thực hiện qua hệ thống giao dịch chứng khoán, pháp luật cho phép giao dịch, chuyển quyền sở hữu chứng khoán không qua hệ thống giao dịch (như trường hợp tặng cho, thừa kế; giao dịch không thể thực hiện qua hệ thống giao dịch chứng khoán). Nhà đầu tư phải có đủ tiền khi đặt lệnh mua chứng khoán, ngoại trừ các trường hợp giao dịch ký quỹ và tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài tham gia đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam (nhà đầu tư nước ngoài).
Đầu tư vào chứng chỉ quỹ đầu tư dạng mở: Nhà đầu tư thực hiện mua, bán, sở hữu chứng chỉ của một hay nhiều quỹ mở do công ty quản lý quỹ quản lý thông qua tài khoản giao dịch chứng chỉ quỹ mở do đại lý phân phối phối hợp với tổ chức cung cấp dịch vụ đại lý chuyển nhượng mở và quản lý. Khác với chứng chỉ quỹ đóng được niêm yết trên hệ thống giao dịch do Sở Giao dịch chứng khoán tổ chức và vận hành, Chứng chỉ quỹ mở không được niêm yết.
Ủy thác quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán và Ủy thác đầu tư của nhà đầu tư:
Ngoài việc trực tiếp tham gia giao dịch chứng khoán, nhà đầu tư có thể ủy thác công ty chứng khoán quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán hoặc ủy thác công ty quản lý quỹ đầu tư thực hiện đầu tư cho mình.
Đối với ủy thác quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư chỉ được thực hiện với nhà đầu tư cá nhân. Việc cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa công ty chứng khoán và nhà đầu tư cá nhân với thời hạn không quá 1 năm tính từ thời điểm ký kết hợp đồng; công ty chứng khoán chỉ định người hành nghề chứng khoán quản lý tài khoản giao dịch ủy thác.
Ủy thác đầu tư là việc nhà đầu tư (Bên ủy thác) sẽ giao toàn bộ trách nhiệm về việc sử dụng tài sản, vốn cho một công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán (Bên nhận ủy thác) để thực hiện các hoạt động đầu tư nhằm mục đích sinh lời trên cở sở hợp đồng ủy thác đầu tư. Dựa trên thỏa thuận của hai bên, bên nhận ủy thác có trách nhiệm quản lý danh mục đầu tư, đưa ra các quyết định đầu tư để đảm bảo lợi nhuận yêu cầu và hạn chế rủi ro ở mức tối thiểu. Hoạt động ủy thác đầu tư được thực hiện thông qua ký kết hợp đồng ủy thác đầu tư theo quy định của luật Chứng khoán…
Sau giai đoạn tăng nóng, VN-Index bước vào nhịp kiểm định cung cầu với diễn biến phân hóa rõ nét, trong khi các công ty chứng khoán đồng thuận khuyến nghị chiến lược thận trọng và ưu tiên chọn lọc cơ hội ngắn hạn.
Thị trường chứng khoán phiên gần đây ghi nhận trạng thái giằng co, rung lắc khi chỉ số đã có nhịp tăng mạnh trước đó. Theo CTCK Vietcombank (VCBS), diễn biến này là thường thấy trong giai đoạn thị trường kiểm định lại cung - cầu sau chu kỳ tăng nóng. Dòng tiền có xu hướng phân hóa, dịch chuyển sang một số cổ phiếu và nhóm ngành có câu chuyện riêng.
VCBS khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên chiến lược giao dịch ngắn hạn, tập trung vào các cổ phiếu đang củng cố nền giá hoặc vùng hỗ trợ dài hạn vững chắc, đồng thời có tín hiệu tham gia của lực cầu. Việc giải ngân nên thực hiện từng phần trong các nhịp rung lắc, với một số nhóm ngành đáng chú ý gồm đầu tư công, dầu khí và vận tải biển.
Trong khi đó, CTCK Tiên Phong (TPS) cho rằng VN-Index dù tiếp tục tăng nhưng chưa thể duy trì mức cao nhất phiên do áp lực chốt lời khi tiệm cận vùng kháng cự mạnh 1.900-1.920 điểm. Thanh khoản gia tăng nhưng lực cầu tại vùng giá cao có dấu hiệu suy yếu, phản ánh trạng thái lưỡng lự của thị trường.
TPS lưu ý thêm rằng các chỉ báo kỹ thuật đã tiến vào vùng quá mua, qua đó làm gia tăng rủi ro điều chỉnh ngắn hạn. Trong kịch bản điều chỉnh, khoảng trống giá 1.687-1.706 điểm có thể được kiểm định lại. Do đó, chiến lược phù hợp là kiên nhẫn chờ điểm cân bằng thay vì giải ngân ở vùng giá cao.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, CTCK SHS cho biết đã duy trì quan điểm thận trọng trong các phiên gần đây, đồng thời khuyến nghị nhà đầu tư giảm tỷ trọng các mã yếu, đặc biệt trong bối cảnh thị trường phân hóa mạnh và chất lượng tăng điểm suy giảm khi VN-Index tiến sát vùng đỉnh cũ.
SHS cũng cho rằng áp lực giảm tỷ trọng đầu cơ gia tăng do yếu tố bất ổn địa chính trị liên quan eo biển Hormuz khiến giá dầu biến động trở lại. Bên cạnh đó, sau mùa công bố kết quả kinh doanh quý I/2026, thị trường bước vào giai đoạn thiếu thông tin hỗ trợ khi kỳ nghỉ lễ kéo dài, khiến tâm lý nhà đầu tư có xu hướng thận trọng hơn.
Dù vậy, SHS nhận định các nhịp điều chỉnh vẫn có thể mở ra cơ hội đầu tư với mức rủi ro được kiểm soát tốt, song cần theo dõi sát diễn biến giao dịch để có hành động phù hợp.
DPG: Nhóm cổ đông lớn do Dragon Capital quản lý tại CTCP Tập đoàn Đạt Phương (DPG) đã bán ra 100.000 cổ phiếu trong ngày 17/4, qua đó giảm sở hữu xuống còn hơn 12,97 triệu cổ phiếu, tương ứng 10,93%.
VNS: Tại CTCP Ánh Dương Việt Nam (VNS), cổ đông lớn Công ty TNHH Tư vấn Kim Ngưu đã bán ra 4,09 triệu cổ phiếu trong giai đoạn 14-17/4, giảm tỉ lệ sở hữu xuống còn 5,61%.
L40: Ở CTCP Đầu tư và Xây dựng 40 (L40), ông Đỗ Tấn Cường - Chủ tịch HĐQT - chỉ bán được hơn 151.000 cổ phiếu trong tổng số 600.000 cổ phiếu đăng ký, qua đó còn nắm giữ hơn 2 triệu cổ phiếu, tương đương 18,6%.
CAG: CTCP Tiếp vận Phước Tạo đã mua vào hơn 2,53 triệu cổ phiếu CTCP Cảng An Giang (CAG), nâng tỉ lệ sở hữu lên 18,34% và chính thức trở thành cổ đông lớn.
Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC tăng giá vàng miếng 1,8 triệu đồng mỗi lượng, mua vào lên 164 triệu đồng, bán ra 167 triệu đồng. ACB tăng 2,3 triệu đồng mỗi lượng vàng miếng SJC, lên 164,5 triệu đồng chiều mua vào, bán ra 167,5 triệu đồng. Công ty Phú Quý mua vào lên 164 triệu đồng, bán ra lên 167 triệu đồng… Giá vàng nhẫn cũng tăng mạnh, Công ty Phú Quý tăng 1,6 triệu đồng mỗi lượng, lên 163,6 triệu đồng chiều mua vào, bán ra 166,6 triệu đồng; Công ty SJC mua vào 163,5 triệu đồng, bán ra 166,6 triệu đồng…
Giá vàng thế giới tăng mạnh trở lại, lên 4.746 USD/ounce, thêm gần 80 USD/ounce so với chiều 11.5, có lúc lên đến 4.775 USD. Quan hệ Mỹ-Iran lại xấu đi sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ đề xuất ngừng bắn mới nhất của Tehran và nói rằng thỏa thuận ngừng bắn đang trong tình trạng "hấp hối", khiến eo biển Hormuz vẫn đóng và duy trì rủi ro giá dầu tác động lên kim loại quý và lãi suất. Vàng chịu tác động khá phức tạp khi căng thẳng ở eo biển Hormuz hỗ trợ nhu cầu phòng thủ, nhưng kênh giá dầu khiến rủi ro lạm phát và lãi suất thực vẫn luôn hiện hữu.
Trong khi quốc gia tiêu thụ vàng lớn thứ hai thế giới là Ấn Độ đang có những vấn đề về luật thuế làm phức tạp việc nhập khẩu. Các ngân hàng ở Ấn Độ đã không thể nhập khẩu vàng và bạc kể từ khi bắt đầu năm tài chính mới của Ấn Độ vào ngày 1.4. Bộ Thương mại Ấn Độ trì hoãn việc công bố danh sách các ngân hàng đủ điều kiện nhập khẩu kim loại quý cho đến ngày 17.4. Kể từ đó, việc nhập khẩu vẫn chưa được nối lại do các quan chức tại các cảng và sân bay thiếu lệnh thông quan. Ngoài ra còn có sự thiếu rõ ràng về việc vàng và bạc có nằm trong diện chịu thuế hàng hóa và dịch vụ tích hợp của Ấn Độ hay không.
Điểm mới của dự thảo yêu cầu chất lượng đối với vàng miếng, vàng nguyên liệu. Vàng miếng nhập khẩu, vàng nguyên liệu nhập khẩu phải có hàm lượng vàng từ 99,5 % trở lên. Vàng miếng được sản xuất, nhập khẩu, lưu thông trên thị trường; vàng nguyên liệu nhập khẩu phải bảo chất lượng, hàm lượng vàng không được thấp hơn tiêu chuẩn, hàm lượng đã công bố. Theo ban soạn thảo, Nghị định 232/2025, các doanh nghiệp, ngân hàng chỉ được phép nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu có hàm lượng từ 99,5% trở lên. Nghị định không quy định mức chất lượng đối với vàng miếng được sản xuất trong nước.
Theo ban soạn thảo, qua rà soát, biện pháp quản lý đề xuất đối với sản phẩm vàng nói chung là tự công bố tiêu chuẩn áp dụng. Đối với vàng miếng, hiện Ngân hàng Nhà nước không quy định mức giới hạn chất lượng đối với vàng sản xuất trong nước; vì vậy, dự thảo áp dụng cơ chế công bố tiêu chuẩn và mức giới hạn sai số tương tự như đối với vàng trang sức, mỹ nghệ. Khối lượng vàng trong mua, bán với các tổ chức, cá nhân hoặc trong thanh tra, kiểm tra không được nhỏ hơn khối lượng công bố.
Nội dung hoàn toàn mới được đề cập tại dự thảo đó là truy xuất nguồn gốc sản phẩm vàng. Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu được khuyến khích áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm vàng. Thông tin truy xuất nguồn gốc có thể được cung cấp thông qua một trong các hình thức như mã QR; mã số, mã vạch; hệ thống thông tin điện tử hoặc nền tảng số của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh. Thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm vàng có thể bao gồm các nội dung sau tên sản phẩm; tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu; khối lượng và hàm lượng vàng; mã ký hiệu sản phẩm; thời gian sản xuất hoặc nhập khẩu; các thông tin kỹ thuật liên quan khác (nếu có). Việc truy xuất nguồn gốc được thực hiện phù hợp với quy định của pháp luật về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và các quy định pháp luật có liên quan. Việc không áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc không làm thay đổi nghĩa vụ công bố tiêu chuẩn áp dụng và ghi nhãn hàng hóa theo quy định tại Thông tư này.
Vàng trang sức mỹ nghệ, vàng miếng được sản xuất, gia công, nhập khẩu, lưu thông trước ngày Thông tư này có hiệu lực được tiếp tục lưu thông trên thị trường nếu đáp ứng các quy định tại Thông tư số 22/2013 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định về quản lý đo lường trong kinh doanh vàng và quản lý chất lượng vàng trang sức, mỹ nghệ lưu thông trên thị trường và điều 1 Thông tư số 04/2026. Vàng nguyên liệu được nhập khẩu, lưu thông trước ngày Thông tư này có hiệu lực được tiếp tục lưu thông theo các quy định của Ngân hàng Nhà nước.
