Ít ai ngờ rằng những ô vuông đen trắng xuất hiện từ thực đơn nhà hàng đến vé tàu điện thực chất là một ‘biến thể’ hiện đại của cờ vây – trò chơi trí tuệ có lịch sử hàng ngàn năm.
Mã QR (Quick Response) đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống số hóa toàn cầu. Tuy nhiên, hành trình của nó không bắt đầu từ một phòng thí nghiệm máy tính cao siêu, mà từ những quân cờ trên bàn gỗ. Ra đời tại Nhật Bản vào năm 1994, mã QR được lấy cảm hứng trực tiếp từ hệ thống lưới và cách sắp xếp các quân cờ đen trắng của cờ vây (Go).
Cha đẻ của công nghệ này, Masahiro Hara – một nhân viên tại công ty phụ tùng ô tô Denso Wave – đã nhận thấy sự bế tắc của mã vạch UPC truyền thống. Trong môi trường sản xuất công nghiệp, mã vạch cũ tỏ ra chậm chạp và chứa quá ít thông tin, không đủ để theo dõi khối lượng linh kiện khổng lồ. Chính sự tương phản và cấu trúc lưới của bàn cờ vây đã gợi ý cho ông về một loại mã mới: nhanh hơn, dung lượng lớn hơn và có thể quét được từ mọi góc độ.
Tại sao mã QR lại tạo nên cơn sốt toàn cầu? Câu trả lời nằm ở khả năng lưu trữ dữ liệu khủng khiếp. Nếu như mã vạch UPC chỉ có thể chứa vỏn vẹn 12 chữ số theo chiều dọc, thì mã QR tận dụng cả chiều dọc lẫn chiều ngang.
Số liệu cho thấy sự khác biệt kinh ngạc: Một mã QR phiên bản 40 có thể chứa tới 23.648 bit dữ liệu, tương đương với hơn 4.200 ký tự chữ và số. Điều này cho phép chúng ta tích hợp từ đường link trang web, hình ảnh, đến toàn bộ thực đơn hay vé tàu chỉ trong một ô vuông nhỏ.
Dù nắm giữ bản quyền công nghệ cực kỳ giá trị, Denso Wave đã có một quyết định táo bạo là công khai mã QR miễn phí cho toàn thế giới. Thay vì thu phí bản quyền, họ tập trung vào bán thiết bị quét trong những ngày đầu. Chính bước đi chiến lược này đã giúp mã QR len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống khi điện thoại thông minh bùng nổ.
Ngày nay, khi trí tuệ nhân tạo như AlphaGo đã có thể đánh bại các kỳ thủ hàng đầu, thì người anh em công nghệ của nó là mã QR cũng đã hoàn thành sứ mệnh thay đổi cách nhân loại kết nối giữa thế giới thực và không gian số.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay giảm 2,29% so với hôm qua. Tính đến 6 giờ ngày 20.4 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 74.098 USD.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa cũng giảm 2,26%, xuống còn 2.500 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, mất mốc 2.300 USD khi giảm đến 2,92% trong vòng 24 giờ. Cả thị trường tiền mã hóa chìm trong sắc đỏ khi XRP, BNB, Solana đồng loạt giảm 2 - 3%.
Theo giới phân tích, thị trường tiền mã hóa đảo chiều giảm sau những thông báo trái ngược từ Mỹ và Iran về eo biển Hormuz. Thỏa thuận ngừng bắn và các nỗ lực hòa bình của hai bên dường như bị phá vỡ.
Sau khi Iran bất ngờ tuyên bố sẽ đóng cửa lại eo biển Hormuz do không đạt được các thỏa thuận mong muốn, hôm 18.4, một ngày sau, Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa sẽ phá hủy mọi công trình và nhà máy điện ở Iran nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận của Washington.
Khi giá Bitcoin liên tục dao động mạnh, tâm lý của nhà đầu tư cũng tỏ ra thận trọng hơn. Trang tin giao dịch Material Indicators lưu ý tâm lý thị trường có thể thay đổi chỉ với tác động nhỏ, chẳng hạn như một bài đăng trên mạng xã hội.
Dữ liệu từ CoinGlass cho thấy các vị thế mua đang bị bán tháo trong đợt điều chỉnh giá Bitcoin. Tổng lượng thanh lý tiền mã hóa trong 24 giờ qua đã lên đến hơn 260 triệu USD.
Trong khi đó, kỳ vọng vào một đợt tăng giá mới của Bitcoin vẫn còn. Nhà giao dịch Daan Crypto Trades chỉ ra một khoảng trống tiềm năng trong phiên mở cửa thị trường hợp đồng tương lai Bitcoin của CME Group do đợt giảm sâu vào cuối tuần. Những khoảng trống giá dự kiến như vậy thường đóng vai trò như nam châm, thu hút giá trong ngắn hạn khi tuần mới bắt đầu. Phản ứng của thị trường về giá dầu và chứng khoán sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến diễn biến giá Bitcoin và thị trường tiền mã hóa.
Theo PhoneArena, một báo cáo gần đây từ Quỹ Giáo dục US PIRG chỉ ra rằng, trong khi Samsung và Apple đứng đầu về doanh số điện thoại, hai công ty này còn nằm gần cuối bảng xếp hạng về khả năng sửa chữa sản phẩm. Cụ thể, Samsung nhận điểm D, trong khi Apple đứng cuối với điểm D-, khiến cả hai thương hiệu này tụt lại phía sau nhiều đối thủ khác.
Báo cáo mang tên "Thất bại trong việc khắc phục vấn đề" sử dụng hệ thống chấm điểm khả năng sửa chữa EPREL mới của Liên minh châu Âu (EU), thay thế cho chỉ số sửa chữa cũ của Pháp. Hệ thống này tập trung vào mức độ dễ dàng tháo lắp và sửa chữa điện thoại, một yếu tố quan trọng khi sản phẩm gặp sự cố. Trong khi Motorola dẫn đầu với điểm B+, Google đạt điểm C-, Samsung và Apple lại bị đánh giá thấp do cam kết hỗ trợ phần mềm không đủ mạnh.
Mặc dù cả hai công ty đều cung cấp hơn 5 năm cập nhật phần mềm, nhưng trong cơ sở dữ liệu EPREL của EU, họ chỉ cam kết mức tối thiểu 5 năm và dẫn đến điểm số thấp trong hạng mục này. Hơn nữa, cả Samsung và Apple đều tham gia các nhóm thương mại như TechNet và Consumer Technology Association, những tổ chức tích cực phản đối luật Quyền sửa chữa, dẫn đến họ bị trừ điểm.
Báo cáo chỉ ra rằng, Samsung chỉ được đánh giá trên 5 mẫu điện thoại, trong khi Apple và Motorola có tới 10 mẫu, ít nhiều tạo ra sự không đồng đều trong so sánh. Mặc dù vậy, thông điệp từ báo cáo vẫn rõ ràng: các công ty lớn như Samsung và Apple cần cải thiện khả năng sửa chữa sản phẩm của mình.
Vấn đề sửa chữa dễ dàng đặc biệt quan trọng vì Samsung và Apple là những thương hiệu được nhiều người tiêu dùng Mỹ ưa chuộng. Việc các công ty này đứng cuối bảng xếp hạng về khả năng sửa chữa rõ ràng gây ra sự thất vọng. Tuy nhiên, cả Samsung và Apple đều là những thương hiệu lớn và có đủ nguồn lực để cải thiện tình hình.
Đây là thông điệp trọng tâm được đưa ra tại "Hội thảo thúc đẩy chấp nhận phổ quát tên miền đa ngữ khu vực châu Á - Thái Bình Dương" (UA Day 2026), do Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) tổ chức ngày 17.4 tại Hà Nội.
Theo thống kê từ UNESCO, cơ sở hạ tầng internet hiện nay vẫn phụ thuộc nặng nề vào bảng chữ cái Latin. Gần 90% nội dung trực tuyến chỉ được sản xuất bằng 12 ngôn ngữ, trong đó tiếng Anh chiếm gần một nửa. Sự mất cân bằng này đang khiến hàng ngàn ngôn ngữ địa phương đứng trước nguy cơ bị mai một trong kỷ nguyên số.
Ông Nguyễn Trường Giang, quyền Giám đốc VNNIC nhấn mạnh lý do quan trọng nhất của việc phổ cập tên miền tiếng Việt chính là bảo tồn ngôn ngữ quốc gia. "Trên không gian mạng, nếu không có sự hiện diện của tiếng mẹ đẻ, bản sắc văn hóa của chúng ta sẽ dần mờ nhạt", ông Giang chia sẻ.
Việc cho phép người dùng gõ trực tiếp tên miền có dấu (ví dụ: bánhmì.vn thay vì banhmi.vn) là một bước đi quan trọng để khẳng định chủ quyền số và duy trì sự phong phú, tinh tế của tiếng Việt trên nền tảng toàn cầu.
Bên cạnh yếu tố văn hóa, tên miền tiếng Việt giải quyết trực tiếp bài toán bất bình đẳng số. Hiện nay, một bộ phận lớn người dân, đặc biệt là bà con ở vùng nông thôn, miền núi hay những người yếu thế, vẫn gặp cản trở lớn về tiếng Anh khi tiếp cận công nghệ.
Đại diện Tổ chức Quản lý tên miền và số quốc tế (ICANN) chỉ ra rằng việc gõ và nhận diện thương hiệu bằng ngôn ngữ mẹ đẻ giúp người dân truy cập thông tin nhanh và dễ dàng hơn nhiều. Thay vì phải nhớ các cụm từ tiếng Anh hay chữ không dấu dễ gây nhầm lẫn, người dân có thể truy cập thẳng vào dịch vụ công trực tuyến, cổng giáo dục hoặc website của doanh nghiệp địa phương bằng ngôn ngữ thường ngày.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, VNNIC đang tích cực triển khai các chương trình miễn phí tên miền tiếng Việt có đuôi "id.vn" và "biz.vn" cho thanh niên và hộ kinh doanh, tạo thói quen tiếp cận môi trường số một cách tự nhiên nhất.
Dù mang lại lợi ích to lớn, lộ trình phổ cập tên miền tiếng Việt vẫn đối mặt với hai thách thức lớn. Về mặt kỹ thuật, dù các nền tảng như Microsoft đã hỗ trợ khá tốt, hệ thống email của Google (Gmail) hiện chỉ hỗ trợ gửi/nhận, chưa cho phép tạo lập tài khoản trực tiếp bằng tên miền có dấu. Về mặt người dùng, thói quen gõ chữ không dấu trên thanh địa chỉ trình duyệt đã in sâu và cần thời gian để thay đổi.
Để giải bài toán này, VNNIC đang triển khai chiến lược kép: Một mặt đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích các cơ quan nhà nước sử dụng song song tên miền tiếng Việt cho dịch vụ công để người dân dễ thao tác; mặt khác, chủ động làm việc với các "ông lớn" công nghệ toàn cầu nhằm nâng cấp hệ thống kỹ thuật. Mục tiêu cuối cùng nhằm bảo đảm mọi người dân và doanh nghiệp đều có thể thụ hưởng các giá trị của nền kinh tế số mà không bị rào cản ngôn ngữ.
