Giữa trung tâm TP.HCM nhộn nhịp, đình Nam Chơn hiện ra như một không gian tách biệt, lưu giữ những giá trị văn hóa xưa. Nơi đây còn bảo tồn 5 sắc phong triều Nguyễn từ năm 1853 – những “báu vật” có niên đại hơn 170 năm.
Trong hành trình tìm hiểu các di tích từng được vua ban sắc phong tại TP.HCM, một buổi chiều đầu tháng 5.2026, phóng viên Thanh Niên đã ghé thăm ngôi đình này. Ngay từ cổng vào, không gian trầm mặc tạo cảm giác tách biệt hẳn với phố xá bên ngoài.
Theo tư liệu của Ủy ban MTTQ Việt Nam quận 1 (cũ), đình Nam Chơn xưa kia là miếu Quan Thánh.
Cuối thế kỷ 19, khi người dân làng Chơn Sảng (huyện Hòa Vang, Quảng Nam) vào Sài Gòn sinh sống, họ mang theo 5 tờ sắc phong triều Nguyễn do vua Tự Đức ban vào năm 1853. Các tờ sắc ghi nhận các vị thần được thờ phụng như:
Được sự hỗ trợ của địa phương và thủ từ đình Nam Chơn, phóng viên Thanh Niên đã có dịp tận mắt chiêm ngưỡng 5 sắc phong của vua Tự Đức. Các sắc phong hiện được lồng khung, đặt trang trọng tại gian chính điện, vẫn còn nguyên vẹn và được bảo quản cẩn thận.
Theo sách Di tích lịch sử – văn hóa ở TP.HCM, nhóm cư dân này đã giao các sắc phong cho một kỳ lão địa phương là ông Trần Văn Hiệp cất giữ. Đồng thời, họ bày tỏ nguyện vọng nếu miếu Quan Thánh thờ các sắc phong này thì xin đặt tên là “Nam Chơn”.
Sau đó, miếu được xây dựng lại thành đình Nam Chơn vào khoảng cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20. Đến năm 1946, ông Trần Văn Hiệp đã rước thợ từ Hội An vào dựng lại đình theo kiến trúc đình làng miền Trung và tồn tại đến ngày nay.
Bước qua cổng đình lợp ngói ống, mái cong mềm mại, cảm giác đầu tiên là sự tĩnh lặng khác biệt với không gian đô thị bên ngoài. Hai dãy tả vu và hữu vu nằm đối diện nhau trong sân, tạo nên bố cục cân xứng, gợi nhắc rõ nét phong cách đình làng truyền thống.
Ở góc nhìn kiến trúc, trong sách Di tích lịch sử – văn hóa ở TP.HCM có miêu tả đình Nam Chơn được thiết kế theo kiểu chữ “môn”. Hai tòa tiền điện và chính điện nằm ở trung tâm, ngăn cách bởi khoảng thiên tỉnh, 2 bên là đông lang và tây lang.
Mặt tiền nổi bật với hàng chữ Hán “Nam Chơn Đình”, mái hai tầng lợp ngói âm dương, diềm mái gắn hình rồng tranh châu…, những chi tiết tuy quen thuộc nhưng lại góp phần tạo nên bản sắc riêng.
Phóng viên Thanh Niên đi sâu vào tiền điện, nơi đây xây theo kiểu tứ trụ, trong khi chính điện gồm ba gian với kết cấu tường gạch, hệ kèo và đòn tay bằng gỗ.
Án thờ Quan Thánh bằng gỗ được đặt trang trọng, nổi bật với bài vị chữ “Thần” thếp vàng và hộp đựng 5 sắc phong vua Tự Đức (là vị hoàng đế thứ 4 của triều Nguyễn, trị vì từ 1847 – 1883).
Bên cạnh đó, đình còn lưu giữ nhiều cổ vật như: bình gốm, tượng lân gốm, bao lam, án thờ…
Không chỉ dừng lại ở không gian thờ tự, đình Nam Chơn còn là nơi duy trì sinh hoạt lễ hội truyền thống.
Vào các ngày 15, 16 và 17.6 âm lịch hằng năm, lễ Kỳ Yên được tổ chức trang trọng nhằm tưởng nhớ Bắc quân Đô đốc Bùi Tá Hán (vị thần chính của đình) cùng các bậc tiền hiền, hậu hiền.
Việc đình Nam Chơn được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố vào năm 2006 không chỉ là sự ghi nhận về giá trị lịch sử – kiến trúc, mà còn là lời nhắc về việc gìn giữ những di sản giữa tốc độ đô thị hóa.
5 năm trước, cầu Vỹ Dạ bắc qua sông Như Ý rộng 8 m với hai làn xe kết nối đường Phạm Văn Đồng và Bà Triệu trở thành điểm kẹt xe thường xuyên vào giờ cao điểm.
Để giải quyết, tỉnh Thừa Thiên Huế cũ quyết định mở rộng cầu Vỹ Dạ thành 16 m với 4 làn xe, giao cho Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II làm chủ đầu tư. Đây là một trong những công trình nằm trong dự án phát triển các đô thị loại II tại TP Huế, tổng mức đầu tư hơn 2.200 tỷ đồng.
Theo thiết kế, cầu Vỹ Dạ sau mở rộng dài gần 170 m gồm cầu và đường dẫn, với 5 nhịp dầm, mặt cầu rộng 16 m. Trên tuyến có hệ thống điện chiếu sáng, cây xanh, thoát nước, lối dành cho xe lăn.
Dự án dự kiến hoàn thành vào giữa năm 2024. Cùng với tuyến đường Phạm Văn Đồng được mở rộng và đường Bà Triệu, cầu Vỹ Dạ mới được kỳ vọng gỡ nút thắt kẹt xe cho trung tâm thành phố. Tuy nhiên, đến nay công trình vẫn dang dở.
Tại công trường, nhà thầu mới hoàn thành 8 trụ cầu và hai mố cầu hai bên; lắp đặt ba dầm lên các trụ. Hai bên cầu cũ được lắp hệ thống tôn cao hơn một mét, hệ thống sắt thép của cầu bị rỉ sét, vật liệu ngổn ngang.
Sở Tài chính TP Huế mới đây quyết định chấm dứt hợp đồng gói thầu số 28 đối với Công ty Cổ phần 479 Hòa Bình do công trường vắng bóng công nhân thi công. Trước đó, Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II cũng đã xử phạt nhà thầu 1,5 tỷ đồng do vi phạm tiến độ hợp đồng.
Ông Võ Văn Việt, Giám đốc Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II thuộc Sở Tài chính TP Huế, cho biết sau khi chấm dứt hợp đồng với nhà thầu, đơn vị đang cùng với đơn vị tư vấn giám sát rà soát, kiểm tra khối lượng thực tế thi công để lập lại dự toán, tổ chức đấu thầu.
UBND TP.Hà Nội vừa có tờ trình về việc phê duyệt chủ trương đầu tư dự án trục không gian QL1A gắn với chỉnh trang và tái thiết đô thị theo phương thức đối tác công tư (PPP), đoạn từ đường Vành đai 1 đến nút giao cầu Giẽ.
Theo tờ trình, dự án được thực hiện theo đồng xây dựng - chuyển giao (BT), nằm trên địa bàn các phường Kim Liên, Bạch Mai, Phương Liệt, Tương Mai, Định Công, Hoàng Mai, Hoàng Liệt, Yên Sở và các xã Đại Thanh, Thanh Trì, Ngọc Hồi, Thường Tín, Hồng Vân, Thượng Phúc, Chương Dương, Phú Xuyên, Chuyên Mỹ, Đại Xuyên (Hà Nội).
Về quy mô, dự án đầu tư xây dựng tuyến QL1A dài hơn 36 km, trong đó điểm đầu ở nút giao hầm Kim Liên (thuộc các phường Kim Liên, Bạch Mai); điểm cuối kết nối với cầu Giẽ (thuộc xã Chuyên Mỹ). Quy mô mặt cắt ngang đường là 90 m, đảm bảo cho 10 làn xe trên tuyến chính và 6 làn xe trên đường song hành hai bên tuyến chính.
Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là gần 162.000 tỉ đồng, với tổng diện tích sử dụng đất là hơn 337 ha.
Về phương thức thanh toán sơ bộ, UBND TP.Hà Nội cho biết quỹ đất để thực hiện nghiên cứu, xác định quỹ đất dự kiến thanh toán cho hợp đồng BT tại các khu đô thị mới Liên Hà, Bắc Hồng và Yên Thường (thuộc địa bàn H.Đông Anh cũ) với tổng diện tích hơn 1.140 ha.
Trong đó, ở khu đô thị mới Liên Hà hơn 464 ha; khu đô thị mới Bắc Hồng gần 355 ha; khu đô thị mới Yên Thường gần 322 ha. Giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán được Sở NN-MT xác định là 162.000 tỉ đồng.
Theo UBND TP.Hà Nội, việc nghiên cứu quỹ đất nêu trên chỉ được thực hiện sau khi rà soát, sử dụng tối đa các quỹ đất dọc hai bên QL1A, đoạn từ đường Vành đai 1 đến nút giao cầu Giẽ.
Ngoài ra, giá trị chính thức của quỹ đất dự kiến thanh toán sẽ được chuẩn hóa khi quỹ đất dự kiến thanh toán được xác định chính xác sau khi đã rà soát, sử dụng tối đa các quỹ đất dọc hai bên QL1A (đoạn từ đường Vành đai 1 đến nút giao cầu Giẽ) và phải phù hợp với giá trị dự kiến đã được Sở NN-MT xác định.
Về mục tiêu đầu tư, UBND TP.Hà Nội cho biết, việc xây dựng một tuyến đường hiện đại này nhằm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật trong các tiêu chuẩn hiện hành, đáp ứng nhu cầu giao thông vận tải trong tương lai giữa khu vực trung tâm TP.Hà Nội với các khu đô thị (OceanPark, Trump Organization, Olympic, đô thị Phú Xuyên, Sun Urban City...), cũng như kết nối thủ đô Hà Nội với các tỉnh phía nam và vùng duyên hải một cách thuận lợi.
Đồng thời, góp phần chỉnh trang và tái thiết đô thị dọc tuyến QL1A, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực dự án đầu tư đi qua.
Việc đầu tư cũng giúp đáp ứng nhu cầu vận tải theo hướng Bắc - Nam, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông đường bộ của thành phố theo Quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Cạnh đó, dự án cũng góp phần phân bổ lưu lượng giao thông giữa các trục đường vành đai, giữa các khu vực của thành phố, góp phần hạn chế ùn tắc giao thông khu vực dự án đi qua.
Hồi giữa tháng 4 vừa qua, UBND TP.Hà Nội đã phê duyệt phương án, vị trí QL1A, tỷ lệ 1/500, đoạn từ Vành đai 1 - hầm Kim Liên đến nút giao cầu Giẽ.
So với phạm vi nghiên cứu dự án được HĐND TP.Hà Nội thông qua chủ trương hồi cuối tháng 1, phương án được UBND thành phố phê duyệt đã thu hẹp phạm vi, điểm đầu từ hầm Kim Liên thay vì từ đầu đường Lê Duẩn.
Ngày 23/4, UBND phường Hải Châu cho biết Công an TP Đà Nẵng đã thụ lý vụ việc xảy ra tại công trình số 25 Trần Quý Cáp, khu vực trung tâm thành phố. Địa chỉ này trước đây là trụ sở một công ty may, khu đất có phần nở hậu phía sau, giáp nhiều nhà dân.
Theo chính quyền phường, khoảng 15h30 ngày 19/4, trong quá trình tháo dỡ khối nhà phía bắc, công trình bất ngờ đổ sập sang bên cạnh, làm sập hoàn toàn căn nhà số 27 - nhà cấp 4 có gác lửng, đang kinh doanh tiệm bánh. Nghe tiếng động lớn và thấy tường rung lắc, vợ chồng chủ tiệm kịp thời chạy ra ngoài.
Sự cố khiến toàn bộ diện tích khoảng 50m2 của tiệm bánh bị sập hoàn toàn. Tiệm giặt là số 29 bị sập một phần phía sau, tài sản mắc kẹt bên trong. Các nhà từ số 29 đến 33 xuất hiện nứt tường, hư hỏng kết cấu. Vụ việc không gây thiệt hại về người.
Chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Vinatex Đà Nẵng, đơn vị thi công là Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Đại Nguyên Nam. UBND phường Hải Châu cho biết dù hoạt động tháo dỡ không thuộc diện phải cấp phép, chủ đầu tư vẫn phải bảo đảm an toàn và bảo vệ môi trường trong quá trình thực hiện.
Hiện lực lượng chức năng đã phong tỏa hiện trường, đình chỉ thi công. UBND phường đang hoàn tất hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính đối với chủ đầu tư về hành vi thi công gây sụp đổ công trình lân cận theo Nghị định 16/2022 của Chính phủ.
Chính quyền phường Hải Châu sẽ chủ trì buổi làm việc để các bên thỏa thuận bồi thường sau khi có kết quả định giá thiệt hại. Trường hợp không đạt được thống nhất, vụ việc sẽ được hướng dẫn giải quyết tại tòa án.
