Điện thoại không rời tay, tín hiệu online mạng xã hội vẫn sáng đèn thường xuyên cả ngày, thế nhưng khi được hỏi “rảnh không?”, câu trả lời quen thuộc của nhiều người trẻ vẫn là “bận lắm”.
Trần Thị Mỹ Trúc (24 tuổi, làm việc tại số 2 Ngô Đức Kế, P.Sài Gòn, TP.HCM) cho biết mỗi sáng dậy, việc đầu tiên làm là cầm điện thoại lướt mạng. Tin nhắn công việc, thông báo mạng xã hội, những video ngắn trên Facebook, TikTok… nối tiếp nhau.
Trúc kể đến trưa sẽ tranh thủ xem thêm vài video để giải trí cho đỡ stress, buổi tối sau giờ làm cũng tiếp tục lướt mạng cho… hết ngày. Trúc thừa nhận: “Cảm giác lúc nào cũng bận. Nhưng bận gì thì không rõ nữa”.
Cô nàng cũng cho hay, dù online gần như liên tục nhưng lại thường xuyên trì hoãn những việc quan trọng: tập thể dục, học thêm kỹ năng, thậm chí cả việc trả lời tin nhắn của bạn bè.
Huỳnh Minh Đức (27 tuổi, làm việc tại đường Lê Lai, P. Bến Thành, TP.HCM) cũng nhận ra nghịch lý càng online nhiều lại càng cảm thấy không có thời gian. Theo Đức, thời gian mỗi ngày của anh đã bị chia nhỏ. “Không giống như những đầu việc rõ ràng, thời gian trên mạng xã hội thường bị chia nhỏ thành những khoảng rất ngắn: vài phút xem video, vài giây lướt newsfeed (dòng thời gian cập nhật tin tức, hoặc bài viết mới nhất mà người dùng nhận được từ các tài khoản, nhóm, hoặc trang mà họ theo dõi – PV). Nhưng khi cộng dồn lại, những khoảng thời gian vụn này chiếm phần lớn trong ngày”, Đức nói.
Thử nhẩm tính, Đức cho hay: “Tôi hay nghĩ chỉ lướt mạng xã hội 5 – 10 phút thôi, nhưng nhìn lúc nào cũng 1 – 2 tiếng đồng hồ trôi qua lúc nào không biết”.
Tương tự, Tô Nguyễn Đăng Vũ (26 tuổi, làm việc tại hẻm số 7 Thành Thái, P.Diên Hồng, TP.HCM) nói: “Việc luôn online và chuyển đổi liên tục giữa các nội dung trên mạng xã hội khiến tôi luôn thấy bận, dù thực chất không hoàn thành được điều gì cụ thể”.
Tìm lại quyền kiểm soát thời gian bằng nhiều cách đơn giản
Theo chuyên gia tâm lý Hoàng Thị Như Mai, Trung tâm tham vấn tâm lý Safe Zone (561A Điện Biên Phủ, P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), một trong những lý do khiến người trẻ cảm thấy “không có thời gian” là vì họ luôn ở trong trạng thái tiếp nhận thông tin.
“Tin tức, video, tin nhắn, email… tạo ra cảm giác đang làm việc, đang cập nhật, đang không bị tụt lại phía sau. Nhưng thực tế, đó chỉ là cảm giác bận rộn, không phải hiệu suất thật”, bà Mai phân tích.
Thực tế, có những người trẻ thừa nhận như vậy. Anh Lê Hoàng Khánh (31 tuổi, làm việc tại 16 Nguyễn Trường Tộ, P.Xóm Chiếu, TP.HCM) nói: “Có khi tôi online cả ngày, nhưng cuối ngày không nhớ mình đã làm được gì”.
Anh Khánh cho rằng khác với trước đây, khi làm một việc có thể tập trung hàng giờ, hiện nay anh gặp khó khăn trong việc duy trì sự chú ý. “Một thông báo nhỏ cũng đủ khiến tôi dừng lại, kiểm tra điện thoại, rồi “lạc” sang một chuỗi nội dung khác. Như khi đang làm việc, có tin nhắn là mình mở ra xem, rồi tiện lướt luôn. Quay lại thì mất hứng làm tiếp”, anh Khánh cho biết.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thúy Diễm, Trung tâm tư vấn tâm lý Tâm Lực (số 3 Lê Trọng Tấn, P.Phương Liệt, Hà Nội) cho rằng thật ra thời gian vẫn hiện hữu, người trẻ vẫn có thời gian nhưng lại dành cho những thứ dễ tiếp cận hơn như lướt mạng xã hội. Trong khi đó, những việc đòi hỏi nỗ lực như học tập, rèn luyện, gặp gỡ trực tiếp… thường bị trì hoãn vì “không đủ thời gian”.
“Đó là một vòng lặp khó thoát. Càng cảm thấy bận, người trẻ càng tìm đến mạng xã hội như một cách xả stress. Nhưng chính việc này lại khiến thời gian tiếp tục bị tiêu tốn, công việc bị trì hoãn, từ đó tạo ra áp lực mới. Một vòng lặp hình thành, là cảm thấy bận sẽ lướt mạng để nghỉ. Nhưng lướt mạng sẽ mất thời gian. Khi mất thời gian cảm thấy càng bận hơn”, bà Diễm phân tích.
Theo chuyên gia tâm lý Thúy Diễm, việc online vốn dĩ giúp con người kết nối nhanh hơn, tiện lợi hơn. Nhưng khi thời gian online vượt quá kiểm soát, nó lại trở thành yếu tố khiến cuộc sống bị phân mảnh.
“Thực tế có không ít người thừa nhận họ dành nhiều thời gian trên mạng, nhưng lại ít thời gian cho gia đình, bạn bè hay chính bản thân. Như có bạn trẻ từng chia sẻ với tôi, có hôm online cả buổi tối, nhưng lại không gọi điện cho ba mẹ được 3 phút. Thiết nghĩ, cần tìm lại quyền kiểm soát thời gian. Chẳng hạn như thử thay đổi: tắt bớt thông báo, đặt giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội, và dành những khoảng thời gian cố định cho từng việc”, bà Diễm chia sẻ.
Theo chuyên gia tâm lý Như Mai, nghịch lý này không phải câu chuyện cá nhân mà đang là một lát cắt của đời sống người trẻ thời nay. “Giữa hàng trăm thông báo mỗi ngày, điều khó nhất có lẽ không phải là tìm thêm thời gian, mà là giữ được sự tập trung cho những điều thực sự quan trọng. Hãy dành thời gian cho những thứ ưu tiên: học tập, làm việc, những công việc quan trọng, rồi sau đó mới đến những yếu tố khác như thông báo trên mạng xã hội”, bà Mai nói.
Hành trình tham gia Chương trình Tiếp sức mùa thi của anh Lại Mạnh Duẩn bắt đầu vào năm 2009, khi anh đang là sinh viên năm nhất Viện ĐH Mở Hà Nội. Tràn đầy nhiệt huyết, anh đăng ký tham gia đội tình nguyện Tiếp sức mùa thi và được phân công túc trực tại Bến xe Gia Lâm.
Những năm 2009 - 2010, điện thoại thông minh chưa phổ biến và Google Maps vẫn là một khái niệm xa lạ với nhiều người dân. Để chỉ đường cho hàng ngàn sĩ tử từ các tỉnh lẻ bỡ ngỡ bước chân lên thủ đô, các tình nguyện viên chỉ có một công cụ duy nhất là những tấm bản đồ giấy khổ lớn mượn từ Thành đoàn Hà Nội.
Việc tra cứu thủ công vô cùng mất thời gian, lúng túng và không mang lại hiệu quả cao. Chứng kiến sự vất vả của các tình nguyện viên và sự hoang mang của phụ huynh, sĩ tử, một ý tưởng đã nhen nhóm trong đầu chàng sinh viên trẻ: phải tạo ra một tấm bản đồ chuyên biệt, chi tiết và dễ hiểu nhất để phục vụ riêng cho kỳ thi đại học.
Cơ duyên đến khi anh Duẩn bắt đầu làm công việc phụ xe (nhân viên bán vé) tại Xí nghiệp Xe buýt Thăng Long vào năm thứ hai. Công việc này đã giúp anh có cơ hội đi khắp các nẻo đường, nắm rõ từng lộ trình, từng điểm dừng đỗ của hệ thống xe buýt Hà Nội. Tận dụng lợi thế đó, anh bắt tay vào thực hiện tấm bản đồ chỉ đường đầu tiên.
Ban đầu, bản đồ chỉ dừng lại ở khu vực Bến xe Gia Lâm và một số trường đại học lân cận, thì đến năm 2012 - 2013, khát vọng của anh Duẩn ngày càng lớn hơn. Anh muốn mở rộng phạm vi ra toàn thành phố.
Để có được dữ liệu chính xác cho bản đồ, anh Duẩn đã đi xe máy khảo sát thực tế. Anh đã đi hàng trăm km, đến gần 1.500 điểm trường đại học, cao đẳng, học viện và các trường THPT trên địa bàn Hà Nội.
Anh còn tới tận các điểm thi ở ngoại ô, vùng ven đô để tìm lộ trình tuyến xe buýt ngắn nhất, tối ưu nhất. Có những điểm trường nằm trong ngõ sâu, anh phải ghi chép cẩn thận từ bến xe buýt gần nhất đi bộ vào mất bao xa để tư vấn chính xác cho thí sinh.
Đêm về, anh cặm cụi gõ máy tính để tổng hợp dữ liệu. "Nhiều hôm máy tính treo và xóa sạch mọi thứ. Lúc đó, tôi thật sự nản chí, muốn bỏ cuộc vì quá mệt mỏi và mất công sức. Nhưng không hiểu động lực từ đâu, tôi lại ngồi dậy thức trắng đêm để làm lại từ đầu", anh Duẩn chia sẻ.
Nỗ lực phi thường của anh Lại Mạnh Duẩn đã mang đến một kết quả vượt mong đợi. Đến năm 2013, dưới sự ủng hộ và tạo điều kiện của Hội Sinh viên thành phố Hà Nội, bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã được nhân rộng ra 12 bến xe và nhà ga trọng điểm trên toàn thành phố.
Đây là quyển cẩm nang "có 1 không 2" bằng cách chỉ dẫn rất tỉ mỉ như: từ bến xe này đi ra ngoài rẽ phải, đi bao nhiêu bước, nhìn thấy biển gì, lên tuyến xe số mấy, đi thêm bao nhiêu bến nữa thì xuống...
"Cẩm nang" của anh Duẩn trở thành một báu vật thực sự đối với các đội tình nguyện viên lúc bấy giờ. Bất kỳ tình nguyện viên nào, dù mới tham gia, chưa thạo đường Hà Nội, chỉ cần nhìn vào bản đồ là có thể tư vấn vanh vách cho thí sinh cách đi từ bến xe đến đúng điểm thi bằng phương tiện công cộng rẻ nhất và an toàn nhất.
Sáng kiến này không chỉ giúp tiết kiệm hàng ngàn giờ đồng hồ tra cứu mà còn tạo ra một hình ảnh sinh viên tình nguyện Hà Nội chuyên nghiệp, tận tâm và vô cùng chuyên nghiệp.
Với cống hiến xuất sắc đó, năm 2013, anh Lại Mạnh Duẩn được tuyên dương là một trong những gương mặt tiêu biểu của chiến dịch Mùa hè xanh và vào danh sách 10 Gương mặt trẻ tiêu biểu thủ đô.
Bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của nó suốt 5 - 6 năm (từ 2010 đến 2015). Từ năm 2015, khi Bộ GD-ĐT thay đổi quy chế thành kỳ thi THPT quốc gia, cùng với sự bùng nổ của mạng xã hội và Google Maps, cuốn cẩm nang bằng giấy dần khép lại vòng đời của mình. Thế nhưng, tinh thần của người tạo ra nó thì vẫn sáng mãi.
Cuộc đời của anh Lại Mạnh Duẩn cũng có những ngã rẽ. Nhận thấy ngành học tại Viện ĐH Mở không còn phù hợp, anh mạnh dạn dừng lại và thi vào ngành kinh tế vận tải (hệ tại chức) của Trường ĐH Công nghệ Giao thông vận tải. Vừa học vừa làm, anh lấy bằng cử nhân vào năm 2019.
Hiện tại, anh Duẩn mưu sinh bằng công việc của một shipper công nghệ. Dù công việc vất vả, dầm mưa dãi nắng, nhưng trái tim thiện lương và tinh thần "hiệp sĩ" của chàng tình nguyện viên năm nào vẫn nguyên vẹn.
Gần đây nhất, trong 2 năm 2022 và 2023, anh lại được cộng đồng và lực lượng công an biểu dương khi nhặt được giấy tờ, tài sản quan trọng của du khách nước ngoài và chủ động tìm cách trao trả lại tận tay người mất.
Nhìn lại hành trình hơn 1 thập kỷ gắn bó với công tác thiện nguyện, từ một sinh viên làm bản đồ xe buýt đến một anh shipper tử tế giữa đời thường, anh Duẩn tâm sự: "Làm tình nguyện không có lương, nhưng tôi nhận được rất nhiều. Đó là niềm vui, là sự trưởng thành của bản thân và là cơ hội để tôi được làm những việc tốt đẹp cho mọi người".
Những ngày gần đây, người trẻ rủ nhau đến đường sách TP.HCM để check-in cùng các nhân vật trong bộ phim "Doraemon movie 2026: Nobita và lâu đài dưới đáy biển". Không gian check - in được lấy cảm hứng từ bộ phim mới nhất của chú mèo máy Doraemon nhanh chóng trở thành điểm đến thu hút đông đảo người yêu thích bộ phim nổi tiếng này.
Điểm nhấn của không gian check-in là phần cổng chào được thiết kế công phu với hình ảnh các nhân vật quen thuộc tạo nên nét sinh động, bắt mắt. Bên trong đường sách, background khổ lớn tái hiện khung cảnh đại dương cùng dãy tượng nhân vật trong bộ phim được sắp xếp thẳng hàng khiến du khách thập phương, đặc biệt là giới trẻ không khỏi thích thú khi tham quan, chụp ảnh.
Nhiều bạn trẻ không giấu được sự hào hứng thể hiện rõ trên khuôn mặt khi tận mắt thấy những người bạn tuổi thơ như: Nobita, Doraemon… bước ra từ màn ảnh. Không ít bạn trẻ dành hàng chục phút để tạo dáng bên từng nhân vật, ghi lại những khoảnh khắc gợi nhớ ký ức tuổi thơ.
Đang đứng xem lại hình ảnh đã chụp, Bùi Thị Quỳnh Như, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, nhận xét không gian trang trí được đầu tư đẹp mắt, gợi lại nhiều ký ức tuổi thơ gắn với bộ phim Doraemon mà bản thân theo dõi từ nhỏ đến lớn.
"Mình rất thích nhân vật Shizuka bởi vì cô ấy là nhân vật nữ đầu tiên trong bộ phim mà mình biết. Đặc biệt, nhân vật Shizuka rất xinh gái và tốt bụng, nấu ăn thường ăn ngon, hay đối xử tốt với Nobita", Như bộc bạch.
Trong khi đó, Trần Bảo Hân, học sinh Trường THPT Trưng Vương, cho biết nhóm bạn đến đường sách trong buổi ngoại khóa của trường. "Trong không gian đường sách mình vừa tham quan, đọc sách, vừa tranh thủ check-in cùng không gian trưng bày các nhân vật Doraemon", Hân chia sẻ.
Hân bày tỏ: "Mình yêu thích các bộ phim tập dài chiếu ở rạp, nhất là bộ phim Doraemon Nobita và những bạn khủng long mới vì nội dung giàu cảm xúc".
Lý Tuấn Thiện, giáo viên Trường THPT Trưng Vương, P.Sài Gòn, TP.HCM, cho biết hoạt động ngoại khóa lần này đưa học sinh khối 10 và 11 tham quan nhiều địa điểm tại trung tâm thành phố như bưu điện TP.HCM và đường sách TP.HCM.
"Trong quá trình tham quan tại đường sách, các bạn sẽ thực hiện nhiệm vụ đó là tìm kiếm một quyển sách, sau đó chụp hình lại cùng với khoảnh khắc với quyển sách yêu thích", Thiện nói.
Theo Thiện, trước chuyến đi, nhiều học sinh đã bày tỏ sự háo hức khi biết đường sách đang có không gian trưng bày các nhân vật Doraemon.
"Những khu vực được thiết kế để chụp ảnh, trải nghiệm như thế này giúp học sinh cảm thấy gần gũi hơn với văn hóa đọc, đồng thời có thêm cơ hội tiếp cận văn hóa Nhật Bản theo cách sinh động, phù hợp với lứa tuổi", Thiện nói.
Ngày thứ 3 của "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập năm 2026" tại Trung Quốc, đoàn gần 200 đại biểu nước ta tiếp tục tham gia nhiều hoạt động ý nghĩa, như: Khảo sát Trung tâm giao lưu khoa học công nghệ lưới điện Phương Nam Trung Quốc, khảo sát Khu công nghệ Tiểu Bằng, khảo sát Công ty TNHH dược phẩm Trung Nhất Bạch Vân Sơn, khảo sát Trung tâm phổ biến khoa học Trạm biến áp Quảng Châu thuộc lưới điện Phương Nam Trung Quốc, khảo sát Tập đoàn đường sắt đô thị Quảng Châu, khảo sát Công ty CP Hoạt hình Vịnh Thanh, khảo sát Cảng truyền thông quốc tế Quảng Châu... tại TP.Quảng Châu (tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc).
Đặc biệt các đại biểu có cuộc đối thoại thanh niên Việt - Trung với chủ đề "Kể tốt câu chuyện hữu nghị Việt - Trung".
Tại buổi đối thoại, chị Nguyễn Bích Hà, nhà sáng tạo nội dung số, cho biết cô có nhiều tình cảm đặc biệt với Trung Quốc và những người dân nơi đây. Từng nhiều lần đến Trung Quốc, đặt chân đến đây, Hà nhận được nhiều chia sẻ đầy hào hứng của các bạn trẻ Trung Quốc về Việt Nam, từ ẩm thực, đời sống, đến nhịp giao thương sôi động khiến cô rất bất ngờ.
"Trong khi mình đang tò mò về Trung Quốc, phía bạn cũng có nhiều người trẻ đang tò mò về Việt Nam. Vậy tại sao mình lại không làm nhiều nội dung hơn để gần hơn nữa với các bạn?", câu hỏi này là động lực để Hà tiếp tục những chuyến hành trình tới Trung Quốc.
Qua những trải nghiệm, chị Hà nhận ra rằng thanh niên, đặc biệt là các nhà sáng tạo nội dung số đang đóng góp một vai trò ngày càng quan trọng trong việc kết nối và vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung.
"Chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc sáng tạo nội dung, mà còn là những "sứ giả văn hóa", những "cầu nối hữu nghị" Việt Nam - Trung Quốc trong bối cảnh thời đại số", chị Hà nói.
Từ những trải nghiệm của mình, chị Hà tin tưởng điều thanh niên 2 nước có thể làm không chỉ dừng lại ở việc "kể câu chuyện", mà là cùng nhau tạo ra những câu chuyện chung bằng sản phẩm cụ thể.
Chị Nguyễn Bích Hà gợi mở việc hợp tác theo nhóm Việt - Trung để cùng sản xuất các sản phẩm truyền thông số mang tính trải nghiệm thực tế. Có thể là những series video ngắn song ngữ về ẩm thực, du lịch, đời sống thanh niên; những Vlog "một ngày làm người bản địa" tại Hà Nội, Bắc Kinh, Thành Đô; hay những podcast đối thoại giữa thanh niên 2 nước về học tập, công việc, văn hóa.
Qua những khảo sát, nhà sáng tạo nội dung Nguyễn Đăng Quỳnh, cho hay giới trẻ hiện sử dụng điện thoại thông minh rất nhiều và họ cũng tiếp cận thông tin chủ yếu qua nội dung số. Do vậy, khi một nhà sáng tạo quay video ẩm thực Quảng Châu, hay một nhà sáng tạo nội dung Trung Quốc chia sẻ hành trình khám phá phố cổ Hà Nội thì họ sẽ khiến giới trẻ 2 nước tìm hiểu, yêu thích và gắn kết với nhau một cách tự nhiên nhất.
"Đây chính là ngoại giao nhân dân kiểu mới và nhà sáng tạo nội dung chính là những "đại sứ văn hóa" của thời đại số", anh Quỳnh cho hay.
Theo anh Quỳnh, văn hóa 2 nước hoàn toàn có thể lan tỏa mạnh mẽ trong giới trẻ, chỉ cần có những nhà sáng tạo nội dung có tâm, có tầm và một hệ sinh thái hỗ trợ đúng hướng.
Do đó, anh Quỳnh đề xuất thanh niên Việt - Trung cần giao lưu, kết nối nhiều hơn thông qua các chương trình trao đổi, các cuộc thi… để thế hệ trẻ biến tầm nhìn mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ ra thành hiện thực.
Kết thúc buổi đối thoại, đoàn đại biểu Việt Nam rời TP.Quảng Châu (Quảng Đông, Trung Quốc) để tiếp tục hành trình tại TP.Bắc Kinh (Trung Quốc) trong những ngày tiếp theo.