Tại hội thảo, Digital Trust in Finance 2026 sáng 12/5 ở Hà Nội, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó cục trưởng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) – Bộ Công an, nhắc đến một nghịch lý. Thời gian qua, ngành ngân hàng và lực lượng công an đã phối hợp siết chặt nhiều lớp bảo vệ. Toàn bộ tài khoản ngân hàng được đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, người mở tài khoản đều phải định danh rõ ràng. Sinh trắc học được áp dụng với các giao dịch từ 10 triệu đồng trở lên. Tuy nhiên thực tế, người dân vẫn bị lừa chuyển tiền. Thống kê riêng các sự việc được trình báo năm 2025, toàn quốc ghi nhận 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại hơn 8.000 tỷ đồng.
“Câu hỏi đặt ra là vì sao công nghệ ngày càng an toàn hơn mà người dùng vẫn mất tiền”, ông nói.
Khai thác điểm yếu con người
Theo ông Tùng, nguyên nhân nằm ở việc tội phạm mạng luôn nghiên cứu để tìm ra các kẽ hở. Khi tấn công trực tiếp vào hệ thống tài chính trở nên khó khăn hơn, các nhóm lừa đảo chuyển sang khai thác yếu tố con người bằng những kịch bản mang tính cá thể hóa cao, đánh vào lỗ hổng nhận thức, tâm lý và hành vi của người dùng, để họ tự thực hiện việc chuyển tiền.
“Người dùng trở thành mắt xích dễ bị tổn thương nhất trong an ninh tài chính số”, ông nhấn mạnh.
Theo ông, “xây dựng kịch bản lừa đảo” hiện đã trở thành một hoạt động chuyên nghiệp. Các nhóm tội phạm liên tục cập nhật thông tin xã hội để tạo tình huống giả mạo sát thực tế. Chẳng hạn, ngay sau khi cơ quan quản lý ban hành quy định mới liên quan thuế, điện lực hay dịch vụ công, tin nhắn giả mạo tương ứng lập tức xuất hiện để dẫn dụ người dân. Ngoài ra, nhiều người bị thuyết phục vì kẻ lừa đảo nắm rõ thông tin cá nhân như họ tên, địa chỉ, thậm chí cả mối quan hệ gia đình. Mức độ cá thể hóa này khiến người dân tin đang làm việc với cơ quan chức năng hoặc tổ chức hợp pháp. Kẻ gian thậm chí triển khai tổng đài gọi tự động bằng AI để quét dữ liệu, thu thập thông tin và thao túng tâm lý nạn nhân trên diện rộng.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Mạnh Tường, Tổng giám đốc MoMo, dẫn thống kê nội bộ cho thấy 90% khoản tiền bị lừa “do người dùng tự thực hiện vì bị thao túng tâm lý”. Dù hệ thống tài chính, ngân hàng ngày càng có thêm lớp bảo mật để bảo vệ, thực tế khi đã tiến đến bước mở ứng dụng ngân hàng, người dùng đang ở “phút 89 của một trận đấu”. Hành trình lừa đảo đã bắt đầu từ rất sớm trên mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin hay cuộc gọi giả mạo, trước khi nạn nhân thực hiện giao dịch chuyển tiền trong khi giao dịch có thể hoàn tất trong chưa đến một giây.
Ông cho biết, người bị lừa không chỉ là người lớn tuổi, nhóm yếu thế. Thống kê trên nền tảng MoMo, 75% trường hợp bị lừa dưới 25 tuổi, 50% là sinh viên dưới 22 tuổi. Thiệt hại khi bị lừa đảo mạng không chỉ nằm ở số tiền mất đi mà còn là áp lực tâm lý và sự suy giảm niềm tin sau đó. Ông dẫn số liệu thống kê rằng khoảng hai phần ba nạn nhân bị stress kéo dài, gần một nửa chịu ảnh hưởng về sức khỏe tinh thần.
Ngoài ra, ông cũng đánh giá AI đang khiến cuộc chiến chống lừa đảo trở nên bất đối xứng khi bất kỳ ai cũng có thể khởi động một chiến dịch tấn công quy mô lớn. AI cũng giúp tội phạm dễ dàng xây dựng kịch bản tinh vi với chi phí thấp nhưng quy mô lớn, chẳng hạn email có thể được tạo nhanh hơn 40% so với phương thức truyền thống, và 82% email lừa đảo hiện được tạo bằng AI, có thể tiến tới 100% thời gian tới. Ở hướng ngược lại, các tổ chức tài chính phải liên tục tăng đầu tư cho hệ thống AI chống gian lận để duy trì niềm tin người dùng.
Liên thông dữ liệu để cảnh báo, phát hiện sớm bất thường
Dù nhiều vụ lừa đảo mạng được xác định do lỗi người dùng, theo ông Triệu Mạnh Tùng, ở vai trò nhà cung cấp dịch vụ, ngân hàng, tổ chức tài chính cần tìm cách bảo vệ khách hàng.
Khi hình thức lừa đảo liên tục thay đổi tinh vi, được cá thể hóa, ông đánh giá việc định danh tài khoản, xác thực sinh trắc học khi chuyển tiền là chưa đủ, mà cần có thêm cơ chế xác thực các hành vi của tài khoản, nhận diện dấu hiệu bất thường cho thấy người dùng đang bị thao túng tâm lý để đưa ra cảnh báo trước khi giao dịch diễn ra.
Ông dẫn một số mô hình nước ngoài, như Hàn Quốc xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu thời gian thực giữa hơn 130 tổ chức tài chính nhằm nhận diện mô hình gian lận; hay Trung Quốc vận hành các trung tâm chống lừa đảo quốc gia tích hợp dữ liệu từ công an, ngân hàng và nhà mạng để ngăn chặn dòng tiền theo thời gian thực. Từ đó, ông đề xuất chuyển từ tư duy bảo vệ hệ thống sang bảo vệ người dùng bằng cách chia sẻ dữ liệu và phối hợp liên ngành.
Cụ thể, dữ liệu về tài khoản nghi vấn hay hành vi rủi ro không nên xem là tài sản riêng lẻ của từng tổ chức mà cần được chia sẻ giữa các đơn vị. “Những tài khoản nghi vấn đã thực hiện những hành vi gian lận giả mạo không phải là tài sản riêng, mà cần được chia sẻ với nhau để thực hiện hoạt động phòng ngừa”, ông nói.
Ông cho biết cơ quan Công an đang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước xây dựng cơ chế hợp tác liên ngành nhằm ngăn chặn nhanh các dòng tiền lừa đảo. Đồng thời, Việt Nam cần hình thành “lá chắn niềm tin” với sự tham gia của toàn bộ hệ sinh thái, trong đó người dân cũng trở thành một phần của mạng lưới cảnh báo và kiểm chứng thông tin.
Trong khi đó, ông Nguyễn Mạnh Tường đề xuất chuyển từ tư duy “chặn kẻ xấu” sang “đồng hành bảo vệ người tốt khỏi việc mắc sai lầm”. Ngoài ra, trong thời đại AI, doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải dùng AI để phòng thủ hiệu quả hơn, nhưng điều kiện tiên quyết là cần dữ liệu sạch, dữ liệu lớn và sự phối hợp giữa các bên trong hệ sinh thái.
Trên MoMo, nền tảng đã ứng dụng cơ chế cảnh báo, trong đó mỗi giao dịch được xử lý trong khoảng 100-300 mili giây, nhưng hệ thống có thể phân tích hàng triệu tín hiệu để đánh giá rủi ro. Kết quả bước đầu cho thấy trung bình cứ 1.000 người nhận cảnh báo thì có 995 người dừng lại để suy nghĩ trước khi chuyển tiền. Nhờ đó, mỗi ngày hệ thống có thể giữ lại hàng chục tỷ đồng cho người dùng.
Theo ông Tường, điểm yếu nằm ở việc dữ liệu và tín hiệu cảnh báo vẫn bị chia cắt giữa các ngành, trong khi nhóm lừa đảo lại phối hợp rất chặt chẽ. Muốn đảo ngược tình thế, các bên cần kết nối và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực. Đại diện MoMo cho biết đang phối hợp với các đơn vị liên quan để xây dựng nền tảng kết nối liên ngành giữa tài chính, viễn thông, mạng xã hội, thương mại điện tử và giao nhận. Khi một hành vi lừa đảo được báo cáo, thông tin sẽ ngay lập tức được chia sẻ lên hệ thống chung và hỗ trợ truy vết các tài khoản liên quan.
Theo Tom’s Hardware, một doanh nghiệp đã bị Anthropic chặn quyền truy cập vào mô hình AI Claude mà không có cảnh báo rõ ràng trước đó. Sự cố này khiến khoảng 60 nhân viên không thể tiếp tục công việc do các quy trình nội bộ phụ thuộc trực tiếp vào công cụ AI này.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách xử lý sau khi tài khoản bị khóa. Doanh nghiệp cho biết họ không nhận được giải thích cụ thể về hành vi vi phạm, ngoài thông báo chung liên quan đến chính sách sử dụng. Kênh hỗ trợ duy nhất được cung cấp là một biểu mẫu Google Form, thay vì cơ chế hỗ trợ trực tiếp hoặc ưu tiên cho khách hàng doanh nghiệp.
Việc thiếu thông tin chi tiết khiến công ty không thể xác định nguyên nhân để khắc phục. Trong khi đó, toàn bộ hoạt động liên quan đến Claude bị đình trệ, kéo theo hiệu suất làm việc của nhân sự bị ảnh hưởng đáng kể.
Sự việc đặt ra câu hỏi về mức độ phụ thuộc vào các nền tảng AI bên thứ ba trong môi trường doanh nghiệp. Khi các công cụ này trở thành một phần thiết yếu trong quy trình vận hành, bất kỳ thay đổi hoặc gián đoạn nào từ nhà cung cấp đều có thể tạo ra rủi ro lớn.
Ngoài ra, cách thực thi chính sách với các điều khoản chưa rõ ràng cũng làm tăng sự bất định cho người dùng. Doanh nghiệp khó chủ động kiểm soát rủi ro nếu không biết cụ thể tiêu chí nào dẫn đến việc bị hạn chế hoặc chấm dứt dịch vụ.
Trường hợp này phản ánh một thách thức mới trong quá trình ứng dụng AI: cân bằng giữa tận dụng hiệu quả công nghệ và duy trì khả năng kiểm soát hệ thống. Với các doanh nghiệp đang tích hợp sâu AI vào vận hành, việc xây dựng phương án dự phòng hoặc đa dạng hóa công cụ có thể trở thành yêu cầu cần thiết.
"Sắp đi du lịch xa Hà Nội, tôi muốn hoàn thành cho yên tâm", chị Thảo ở phường Cầu Giấy, Hà Nội nói. Chưa nhận được tin nhắn nào từ nhà mạng, nhưng đọc trên mạng xã hội rằng "thuê bao không xác thực sẽ bị khóa", chị tranh thủ đến một cửa hàng viễn thông trên đường đi làm về để được hỗ trợ và tránh bị quá tải, trước khi Thông tư 08 về xác thực thông tin thuê bao có hiệu lực ngày 15/4.
Tuy nhiên, sau khi đợi hơn 10 người hoàn thành thủ tục, chị được nhân viên nói thuê bao đã cập nhật đầy đủ nên có thể đi về.
Hai mẹ con anh Ngọc Hải ở phường Vĩnh Tuy, Hà Nội cũng được thông báo tương tự. "Tôi từng đưa mẹ đi đăng ký chính chủ rồi, nhưng bà cứ lo bị khóa SIM nên giục đi làm", anh nói.
Tối muộn tại một cửa hàng giao dịch của nhà mạng trên đường Lạc Trung, khách hàng vẫn ra vào liên tục dù gần giờ đóng cửa. Một nhân viên cho biết lượng người đến làm thủ tục vài ngày qua tăng đột biến. "Đông hơn hẳn, có ngày gấp vài lần bình thường", người này nói. "Trong số đó cũng có những người hiểu nhầm về quy định. Họ đã cập nhật căn cước công dân, thông tin chính chủ rồi nhưng vẫn đến vì sợ bị khóa".
Theo quy trình, từ ngày 15/4, ứng dụng VNeID sẽ gửi thông báo đến người dùng theo từng đợt. Họ sẽ được yêu cầu xác nhận việc có hay không sử dụng các số điện thoại đang đứng tên ở tất cả các mạng di động trong nước. Trường hợp người dùng xác nhận không sử dụng, số điện thoại đó sẽ được yêu cầu cập nhật thông tin, nếu không sẽ bị khóa một chiều trong 60 ngày. Ngược lại, nếu thuê bao chính chủ đã đủ thông tin, người dùng có thể tiếp tục sử dụng.
Thực tế, quy định mới không yêu cầu tất cả chủ thuê bao phải xác thực lại. Thuê bao đã đăng ký bằng VNeID, thẻ căn cước, căn cước công dân gắn chip, hoặc số được sử dụng để đăng ký tài khoản VNeID mức độ 2 không phải thực hiện.
Viettel cũng khẳng định Thông tư 08 không bắt buộc "toàn bộ khách hàng phải xác thực". Nhà mạng này đã gửi tin nhắn tới nhóm này, thông báo họ không cần thực hiện thêm thao tác nào và có thể sử dụng dịch vụ bình thường.
"Các khách hàng còn lại sẽ cần thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt theo quy định", đại diện nhà mạng cho biết, khuyến nghị người dùng vào ứng dụng của các nhà mạng để thực hiện sớm. Người không có smartphone và ứng dụng VNeID cũng sẽ được phân loại và triển khai việc hỗ trợ tận nơi.
Theo quy định, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an. Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Nhóm người dùng được khuyến nghị thực hiện xác thực ngay gồm người đăng ký sim di động bằng giấy tờ khác không phải CCCD, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân.
Việc xác thực thông tin thuê bao theo Thông tư 08 được đánh giá là bước quan trọng nhằm làm sạch dữ liệu viễn thông, tăng cường bảo vệ người sử dụng. Hiện nay, số điện thoại không chỉ phục vụ liên lạc mà còn gắn với nhiều dịch vụ số quan trọng như tài khoản ngân hàng, ví điện tử, tài khoản định danh VNeID mức 2 và nhiều giao dịch điện tử khác.
Việc xác thực đầy đủ thông tin, trong đó có sinh trắc học khuôn mặt, giúp hạn chế tình trạng sử dụng giấy tờ giả, đăng ký SIM không chính chủ để lừa đảo; đồng thời góp phần bảo vệ quyền lợi người dân, tránh các rủi ro pháp lý phát sinh khi bị kẻ xấu mạo danh để đăng ký, sử dụng thuê bao.
Tuy nhiên, một thông tin rò rỉ mới cho thấy dòng Galaxy S27 mà Samsung ra mắt vào đầu năm sau có thể cải thiện đáng kể nhờ vào một yếu tố ít được chú ý hơn: bộ nhớ lưu trữ. Cụ thể, một bài viết trên blog Naver từ người dùng yeux1122 cho thấy Samsung đang xem xét việc sử dụng bộ nhớ UFS 5.0, bộ nhớ flash đa năng thế hệ tiếp theo, cho các sản phẩm mới.
Mặc dù vậy, báo cáo cho biết thêm rằng bộ nhớ UFS 5.0 có thể chỉ xuất hiện trên một số mẫu Galaxy S27 nhất định, không phải là toàn bộ dòng sản phẩm.
Hiện tại, dòng Galaxy S26 đang sử dụng bộ nhớ UFS 4.0 cho phép tốc độ truyền dữ liệu lên đến 4,2 GB/giây (GB/s). Mặc dù UFS 4.0 đã nhanh, nhưng một số smartphone như OnePlus 15 đã trang bị bộ nhớ UFS 4.1 giúp mang lại tốc độ đọc/ghi dữ liệu tốt hơn. Trong khi đó, chip UFS 5.0 dự kiến sẽ cung cấp tốc độ đọc tuần tự lên đến 10,8 GB/s, cao gấp hơn 2 lần giới hạn lý thuyết của UFS 4.0. Điều đó có nghĩa bộ nhớ UFS 5.0 trên một số mẫu Galaxy S27 có thể đạt hiệu suất tương đương với các ổ SSD PCIe Gen 4 cao cấp dành cho máy tính để bàn.
Tốc độ lưu trữ nhanh hơn trên Galaxy S27 cho phép điện thoại có thể khởi động ứng dụng nhanh hơn, xử lý hình ảnh hiệu quả hơn và nâng cao hiệu năng AI (trí tuệ nhân tạo) mà không cần phải chuyển các tính năng nặng lên đám mây.
Việc Samsung giới hạn số lượng mẫu Galaxy S27 được trang bị bộ nhớ UFS 5.0 không phải là điều quá bất ngờ. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở chi phí linh kiện, chứ không phải do ý định của Samsung trong việc cung cấp bản nâng cấp cho người dùng. Với giá bộ nhớ ngày càng tăng và chi phí sản xuất cao, bản nâng cấp này có thể chỉ dành cho các cấu hình cao cấp.
Theo dự đoán, có khả năng các phiên bản 512 GB của dòng Ultra và Plus sẽ được trang bị bộ nhớ UFS 5.0, mặc dù người dùng cũng có thể kỳ vọng phiên bản 512 GB của Galaxy S27 cơ bản cũng trang bị công nghệ bộ nhớ này.
