Theo Hãng tin Reuters ngày 2-5, sắc lệnh hành pháp mới cho phép Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt lên các cá nhân, tổ chức và bên liên quan bị cho là hỗ trợ bộ máy an ninh Cuba, hoặc dính líu đến hoạt động tham nhũng và vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.
Đáng chú ý, phạm vi áp dụng có thể mở rộng tới “bất kỳ cá nhân nước ngoài nào” hoạt động trong các lĩnh vực chủ chốt của nền kinh tế Cuba như năng lượng, quốc phòng, khai khoáng, tài chính hay an ninh.
Sắc lệnh cũng cho phép triển khai các biện pháp trừng phạt thứ cấp, nhằm vào những tổ chức hoặc cá nhân thực hiện hoặc tạo điều kiện cho các giao dịch với các đối tượng bị liệt kê.
Phản ứng trước động thái này, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez lên tiếng phản đối, cho rằng các biện pháp của Mỹ là “cưỡng ép đơn phương”, vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc và nhằm áp đặt “trừng phạt tập thể” lên người dân Cuba.
Ông khẳng định Washington “không có quyền” áp đặt các biện pháp như vậy đối với Cuba hay các bên thứ ba, gọi các lệnh trừng phạt là “phi pháp” và “lạm dụng”.
“Những điều đó sẽ không làm chúng tôi sợ hãi”, ông Rodriguez viết trên mạng xã hội.
Các biện pháp trừng phạt của Washington được công bố đúng dịp Cuba tổ chức Ngày Quốc tế Lao động 1-5, khi nhiều người dân Havana xuống đường tuần hành tới Đại sứ quán Mỹ với khẩu hiệu “Bảo vệ Tổ quốc”.
Cuộc tuần hành do Chủ tịch Miguel Diaz-Canel và cựu lãnh đạo Raul Castro dẫn đầu, thể hiện sự phản đối mạnh mẽ đối với chính sách của Mỹ.
Giới chức nước này cho biết đã thu thập được hơn 6 triệu chữ ký của người dân Cuba “vì Tổ quốc và vì hòa bình” trong vòng sáu tuần qua.
Động thái trừng phạt mới của Washington diễn ra trong bối cảnh Cuba đang đối mặt với nhiều khó khăn kinh tế nghiêm trọng. Tình trạng thiếu nhiên liệu, mất điện diện rộng và khan hiếm hàng hóa ngày càng phổ biến, trong khi ngành du lịch – nguồn thu chủ lực của quốc gia – sụt giảm mạnh.
Đặc biệt, việc Mỹ siết nguồn cung dầu từ Venezuela vào đầu năm nay đã làm trầm trọng thêm khủng hoảng năng lượng trên đảo.
Theo giới chức Washington, sắc lệnh mới nhất này cũng mang thông điệp cảnh báo ngầm tới Cuba, khi cáo buộc chính phủ nước này có liên hệ với Iran và các nhóm vũ trang như Hezbollah, đồng thời tạo điều kiện cho các hoạt động bị coi là thù địch gần lãnh thổ Mỹ.
Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando Grande-Marlaska ngày 9.5 cho biết Liên minh châu Âu (EU) cũng đang điều thêm 2 máy bay để đưa các công dân châu Âu còn lại rời du thuyền. Trong khi đó, Mỹ và Anh đã xác nhận đang chuẩn bị máy bay cùng các phương án dự phòng cho những công dân ngoài EU mà khối chưa thể bố trí phương tiện sơ tán, theo Reuters.
Theo giới chức Tây Ban Nha, các hành khách sẽ chỉ được phép mang theo vật dụng thiết yếu. Hành lý còn lại cùng thi thể của hành khách tử vong trên du thuyền sẽ được giữ lại và đưa tới Hà Lan để khử trùng.
Công dân Tây Ban Nha sẽ là nhóm đầu tiên được sơ tán, trong khi thứ tự đối với các nhóm quốc tịch khác sẽ do cơ quan y tế quyết định. Giới chức nhấn mạnh hành khách sẽ không được rời tàu cho đến khi máy bay sơ tán sẵn sàng cất cánh.
Con tàu dự kiến cập cảng đảo Tenerife thuộc quần đảo Canary của Tây Ban Nha trong ngày 10.5, theo The Guardian. "Đây là một chiến dịch chưa từng có tiền lệ nhằm đáp ứng cảnh báo y tế quốc tế liên quan 23 quốc gia", Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Mónica García nói với Đài RNE.
Ít nhất 3 hành khách đã tử vong và một số người khác bị ốm. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 8.5 cho biết nguy cơ mà chủng virus hanta gây ra cho cộng đồng là rất nhỏ, vì nó chỉ lây lan qua "tiếp xúc rất gần" và "không lây lan theo cách tương tự" như Covid-19.
Virus hanta thường lây lan qua đường hô hấp do hít phải phân chuột bị nhiễm bệnh và không dễ lây truyền giữa người với người. Các triệu chứng thường xuất hiện từ một đến tám tuần sau khi tiếp xúc.
Trong tiết mục châm biếm được phát sóng hôm 23/4, đề cập tiệc tối sắp diễn ra của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng, người dẫn chương trình Jimmy Kimmel của đài ABC nói rằng Đệ nhất phu nhân Melania Trump "trông rạng rỡ như một phụ nữ đang chờ được góa chồng".
Hai ngày sau, Tổng thống Donald Trump và bà Melania được sơ tán khỏi bữa tiệc của phóng viên chuyên trách Nhà Trắng tại khách sạn Washington Hilton vì xảy ra nổ súng. Nghi phạm Cole Allen, 31 tuổi, bị bắt giữ và truy tố với cáo buộc âm mưu ám sát ông Trump.
Bà Melania hôm 27/4 bày tỏ phẫn nộ và chỉ trích phát biểu của Kimmel. "Đủ rồi. Đã đến lúc ABC phải thể hiện lập trường. Lãnh đạo ABC sẽ còn dung túng hành vi tệ hại của Kimmel, gây tổn hại cho cộng đồng của chúng ta đến bao giờ đây", bà viết trên mạng xã hội.
Theo Đệ nhất phu nhân Mỹ, những người như Kimmel "không nên có cơ hội xuất hiện trước mỗi gia đình vào mỗi tối để lan truyền sự thù ghét".
"Những phát ngôn của Kimmel đầy thù hận và bạo lực, nhằm chia rẽ đất nước chúng ta. Đoạn độc thoại của ông ta về gia đình tôi không phải hài kịch, mà mang tính độc hại và làm trầm trọng thêm căn bệnh chính trị ở Mỹ", bà nêu thêm.
Tổng thống Trump cũng cho rằng trò đùa của Kimmel đã "đi quá xa giới hạn", kêu gọi Disney và ABC "lập tức sa thải" người dẫn chương trình này.
Đài ABC và công ty mẹ Disney đều chưa lên tiếng về thông tin. Sự việc được coi là phép thử đầu tiên đối với Josh D'Amaro, người vừa nhậm chức CEO Disney hồi tháng trước.
Công chúng Mỹ cũng phản ứng trái chiều đối với sự việc này. Một số người chỉ trích mạnh mẽ, cho rằng ABC và Disney sẽ đối mặt làn sóng phản đối lớn chưa từng có nếu xảy ra hậu quả nghiêm trọng. Trong khi đó, những người khác lo ngại về tác động tiêu cực tới tự do ngôn luận nếu Kimmel mất việc vì một câu đùa, cho rằng điều đó có thể khiến các nghệ sĩ hài "phải dè chừng từng lời nói".
Danh hài Jimmy Kimmel là nhà sáng lập kiêm MC chương trình Jimmy Kimmel Live!. Đây là chương trình trò chuyện đêm khuya phát sóng trong tuần trên kênh ABC từ năm 2003, được biết đến với các cuộc phỏng vấn người nổi tiếng, tiểu phẩm hài và có nhiều đoạn trích được chia sẻ trên mạng xã hội.
Kimmel hồi năm ngoái bị đình chỉ một tuần vì đưa ra các bình luận gây tranh cãi liên quan vụ ám sát nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk, đồng minh của Tổng thống Trump.
Chương trình của Kimmel bị ngừng phát sóng trên 70 đài liên kết với ABC, chiếm gần 1/4 số hộ gia đình tại Mỹ. Lãnh đạo Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) Brendan Carr mô tả những nhận xét của Kimmel "là hành vi tồi tệ chưa từng có".
Ông Trump cũng chỉ trích đài ABC vì để Kimmel quay lại sau đó. "Tại sao nhà đài lại muốn một nhân sự kém cỏi, thiếu hài hước và khiến kênh truyền hình của mình gặp nguy khi phát sóng nội dung 99% rác rưởi tâng bốc đảng Dân chủ", ông đăng trên mạng xã hội Truth Social.
Tổng thống Trump từ lâu đã nhiều lần kêu gọi các đài phát thanh, truyền hình gỡ bỏ những chương trình hài hoặc tin tức mà ông không thích hoặc chỉ trích ông, đồng thời gây sức ép để cơ quan quản lý thu hồi giấy phép của các đài mà lãnh đạo Mỹ cho là không công bằng.
Tuy nhiên, giới chuyên gia nói rằng các đài phát sóng có quyền tự do ngôn luận rộng rãi theo Tu chính án thứ nhất, bao gồm cả đưa ra những lời đùa cợt có thể bị coi là phản cảm.
