Chiều 21-4, báo Tuổi Trẻ, Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam) phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam TP.HCM công bố các nội dung chính của dự án Việt Nam Xanh 2026. Hội thảo “Chuyển đổi năng lượng xanh – Động lực tăng trưởng bền vững” là hoạt động đầu tiên của dự án năm nay.
Phát biểu tại hội thảo, TS Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết theo lộ trình xăng khoáng RON92 sẽ không còn được lưu hành. Thay vào đó, loại xăng này sẽ được phối trộn với 10% ethanol để trở thành xăng E10.
Thay đổi này sẽ mang lại nhiều lợi ích rõ rệt, bởi theo các nghiên cứu chuyên sâu, mỗi lít xăng khi đốt cháy sẽ phát thải khoảng 2,5kg CO₂. Với tổng nhu cầu tiêu thụ xăng trong lĩnh vực giao thông khoảng 12 triệu m³/năm, nếu giảm được 1 triệu m³ xăng khoáng, lượng phát thải có thể giảm tới 2,5 triệu tấn CO₂.
Việc sử dụng xăng sinh học đã trở thành xu hướng phổ biến tại nhiều quốc gia. Cụ thể tại Mỹ, các loại nhiên liệu từ E10 đến E85 được sử dụng rộng rãi. Trong khi tại Brazil phổ biến với E30, nhiều quốc gia ở khu vực châu Âu chủ yếu sử dụng E10.
Tại khu vực Đông Nam Á, Philippines đang sử dụng E15 và dự kiến nâng lên E20 trong năm 2026. Thái Lan cũng đặt mục tiêu tương tự.
Đặc biệt, áp lực chuyển đổi xăng sinh học còn đến từ bài toán an ninh năng lượng. Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 30% nhu cầu xăng dầu, trong khi nguồn cung trong nước phụ thuộc một phần vào dầu thô nhập khẩu. Vì thế chuyển dịch năng lượng không phải là xu hướng mang tính phong trào, mà là yêu cầu tất yếu trong tiến trình phát triển kinh tế.
Ông Hà Quang Anh, quyền Giám đốc Trung tâm Thích ứng biến đổi khí hậu và trung hòa các-bon (Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng phát triển bền vững phải dựa trên ba trụ cột là kinh tế, xã hội và môi trường. Chuyển đổi xanh, mà đặc biệt là sử dụng xăng E10, được xem là một giải pháp góp phần giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông.
Để xăng E10 được chấp nhận rộng rãi, ông Quang Anh nhấn mạnh việc cần bảo đảm ba yếu tố là chất lượng, giá cả và tính phù hợp. Đồng thời cần có chính sách khuyến khích phù hợp và sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng để sản phẩm có thể đi vào cuộc sống.
Ông Trần Đình Cường, Tổng giám đốc Công ty CP Phát triển sản xuất AgriS (công ty thành viên thuộc Tập đoàn AgriS), cho biết sản xuất xanh đã trở thành chiến lược cốt lõi của doanh nghiệp. Thay vì xem bã mía, mật rỉ hay bã bùn là chất thải, AgriS coi đây là nguyên liệu cho một chu trình sản xuất mới.
Tại các nhà máy, bã mía được sử dụng làm sinh khối để phát điện. Toàn bộ hệ thống của doanh nghiệp đã tự chủ điện cho sản xuất, phần dư được hòa lưới quốc gia như một mô hình kinh tế tuần hoàn đã vận hành ổn định nhiều năm.
Tuy nhiên, theo ông Cường, “nút thắt” lớn nhất nằm ở hiệu quả kinh tế. Giá mua điện sinh khối hiện chỉ khoảng 1.850 đồng/kWh, chưa đủ hấp dẫn để doanh nghiệp mở rộng sản xuất hoặc thu mua thêm phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, trấu… để phát điện quy mô lớn.
Bên cạnh đó, tính mùa vụ của ngành mía đường khiến hệ thống lò hơi, tuốc bin chỉ hoạt động khoảng 4 tháng mỗi năm, gây lãng phí hạ tầng. Do vậy doanh nghiệp kiến nghị cần điều chỉnh cơ chế giá điện sinh khối theo hướng hợp lý hơn.
Ông Nguyễn Ngọc Thành – Giám đốc marketing Công ty CP Sản xuất Nhựa Duy Tân, đại diện Tập đoàn SCG – cho biết tại các nhà máy ở Bình Dương và Long An, doanh nghiệp này đã triển khai hệ thống điện mặt trời mái nhà, từng bước thay thế nguồn điện truyền thống. Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý sản xuất giúp kiểm soát chặt quy trình, giảm sản phẩm lỗi và hạn chế sản xuất lặp lại; góp phần giảm tiêu hao năng lượng, nguyên liệu và kéo theo giảm phát thải carbon.
Theo ông Thành, điểm đáng giá của quá trình này không chỉ nằm ở tiết kiệm chi phí mà còn ở dữ liệu. Các chỉ số về tiêu thụ năng lượng và phát thải được đo lường, lưu trữ và trở thành “hồ sơ năng lực” để doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế – yếu tố ngày càng mang tính bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đáng chú ý, các tiêu chuẩn môi trường (ESG) đang trở thành điều kiện bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, buộc doanh nghiệp phải thay đổi nếu không muốn bị loại khỏi thị trường. Tuy vậy, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt nhiều thách thức. Công nghệ mới như hydrogen còn chi phí cao, trong khi cơ chế chính sách chưa theo kịp thực tiễn.
Trong các chu kỳ tài chính thông thường, khi giá tài sản leo lên vùng cao kỷ lục, lực cầu thường suy yếu do nhà đầu tư có xu hướng chốt lời. Tuy nhiên, thị trường vàng năm 2026 lại đang diễn biến theo hướng hoàn toàn ngược lại.
Tháng 1 năm nay, giá vàng thế giới thiết lập đỉnh lịch sử mới sát mốc 5.600 USD/ounce. Dù giá đã tăng mạnh chưa từng có, các ngân hàng Trung ương vẫn tiếp tục mua vào quy mô lớn.
Theo báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), lượng vàng mua ròng của các ngân hàng Trung ương trong quý I/2026 đạt 244 tấn, đánh dấu tốc độ tích lũy nhanh nhất trong hơn một năm qua.
Đáng chú ý, hoạt động gom vàng diễn ra ngay tại vùng giá cao lịch sử. Điều này cho thấy các ngân hàng Trung ương đang ưu tiên phòng vệ rủi ro dài hạn hơn là quan tâm tới biến động giá ngắn hạn.
Nghịch lý mua cao và những thương vụ ẩn danh
Con số 244 tấn không chỉ lớn về quy mô tuyệt đối mà còn phản ánh xu hướng mua vàng ngày càng tăng của các ngân hàng Trung ương toàn cầu. Lượng mua trong quý I/2026 tăng 17% so với quý trước và tiếp tục cao hơn cùng kỳ năm ngoái.
Đáng chú ý hơn, mức gom hàng hiện tại đã vượt xa con số trung bình hàng quý của 5 năm gần nhất. Bản thân mức trung bình của 5 năm qua cũng đã cao gần gấp đôi so với giai đoạn nửa thập kỷ trước đó.
Những tổ chức mua mạnh tay nhất tiếp tục là các gương mặt quen thuộc. Ba Lan dẫn đầu với 31 tấn nhằm hiện thực hóa tham vọng nâng tổng dự trữ quốc gia lên mức 700 tấn. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cũng không đứng ngoài cuộc khi kéo dài chuỗi mua ròng liên tiếp lên tháng thứ 17, đưa tổng dự trữ lên hơn 2.313 tấn. Các quốc gia như Uzbekistan, Kazakhstan hay Indonesia cũng tích cực gia tăng tỷ trọng kim loại quý trong kho bạc.
Ngoài những số liệu công khai, thị trường còn ghi nhận lượng mua chưa được báo cáo ở mức cao. Các chuyên gia theo dõi dòng chảy cung - cầu vàng cho rằng có sự chênh lệch đáng kể giữa lượng vàng thực tế lưu thông trên thị trường và số liệu mua bán chính thức. Điều này cho thấy nhu cầu tích lũy thực tế có thể còn lớn hơn nhiều so với dữ liệu công bố.
Nhiều quốc gia thường có độ trễ trong việc công bố hoạt động mua vàng dự trữ, khiến quy mô gom hàng thực tế trở nên khó đo lường đầy đủ.
Vì sao các ngân hàng Trung ương tăng mạnh dự trữ vàng?
Theo giới phân tích, việc các ngân hàng Trung ương đẩy mạnh mua vàng phản ánh mối lo ngày càng lớn đối với sức mua của tiền pháp định và những rủi ro của hệ thống tài chính toàn cầu.
Chỉ trong vòng một năm, từ đầu 2025 đến đầu 2026, giá vàng đã tăng từ khoảng 2.700 USD lên hơn 5.400 USD/ounce. Nếu lấy vàng làm thước đo giá trị, sức mua của nhiều đồng tiền pháp định lớn đã suy giảm mạnh chỉ trong thời gian ngắn. Xu hướng này không chỉ diễn ra với đồng USD mà còn xuất hiện ở nhiều đồng tiền chủ chốt khác trên thế giới.
Việc ngân hàng Trung ương tăng tích lũy vàng cũng tạo ra lực đỡ dài hạn cho thị trường. Mỗi tấn vàng được đưa vào kho dự trữ quốc gia đồng nghĩa nguồn cung lưu thông trên thị trường bị thu hẹp.
Dữ liệu lịch sử trong hơn 16 năm qua cho thấy các giai đoạn ngân hàng Trung ương mua vàng quy mô lớn thường mở đường cho các chu kỳ tăng giá kéo dài sau đó khoảng 12-18 tháng.
Ở chiều ngược lại, các hoạt động bán vàng gần đây chủ yếu mang tính giải quyết thanh khoản ngắn hạn hơn là thay đổi chiến lược dự trữ. Thổ Nhĩ Kỳ là bên bán lớn nhất khi giảm khoảng 70 tấn vàng dự trữ chính thức và sử dụng thêm khoảng 80 tấn thông qua các hợp đồng hoán đổi vàng.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý tiền tệ nước này cho biết đây chủ yếu là các giao dịch hoán đổi kỳ hạn nhằm phục vụ nhu cầu ngoại hối và lượng vàng sẽ quay lại kho dự trữ khi hợp đồng đáo hạn.
Vàng miếng lên ngôi và sự dịch chuyển tài sản
Cùng với động thái của các ngân hàng Trung ương, cách người dân trên toàn cầu nắm giữ vàng cũng đang trải qua một cuộc thay đổi mang tính nền tảng. Theo dữ liệu quý I/2026, nhu cầu vàng miếng và vàng xu tăng 42% so với cùng kỳ năm trước, đạt 474 tấn - mức cao thứ hai lịch sử. Ngược lại, nhu cầu vàng trang sức giảm 23% do giá vàng tăng quá mạnh.
Sự trái ngược này phác họa rõ nét sự thay đổi trong tư duy tài chính của người dân. Cách đây khoảng 25 năm, nhu cầu chế tác trang sức từng chiếm tới 800 tấn trong quý đầu năm, trong khi vàng miếng gần như không đáng kể. Hiện tại, trật tự đã hoàn toàn đảo lộn. Người dân đang ưu tiên nắm giữ vàng dưới hình thức trực tiếp nhất để bảo toàn giá trị tài sản thay vì phục vụ nhu cầu thẩm mỹ.
Giới đầu tư châu Á tiếp tục là đầu tàu dẫn dắt xu hướng này. Lực mua từ phương Đông đang bù đắp hoàn toàn cho những đợt bán ròng của các quỹ ETF tại phương Tây. Dòng chảy tài sản đang dịch chuyển mạnh mẽ, minh chứng cho việc các nền kinh tế mới nổi ngày càng coi trọng tính an toàn của kim loại quý giữa bối cảnh địa chính trị còn nhiều bất ổn.
Tổng giá trị nhu cầu vàng toàn cầu trong quý vừa qua đạt kỷ lục khoảng 193 tỷ USD, cho thấy sức hút của kim loại quý không chỉ đến từ đầu cơ ngắn hạn mà còn phản ánh nhu cầu phòng vệ tài sản ngày càng rõ nét.
Các ngân hàng Trung ương không chi hàng tỷ USD để mua vàng ở vùng giá kỷ lục chỉ vì kỳ vọng ngắn hạn. Động thái này phản ánh sự chuẩn bị cho những biến động khó lường của kinh tế và tài chính toàn cầu trong giai đoạn tới.
Trong kế hoạch gửi Bộ Tài chính, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) đặt mục tiêu có doanh thu hợp nhất khoảng 5.508 tỷ đồng cho năm nay, tăng 10,5% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế được kỳ vọng ở mức hơn 2.987 tỷ đồng, cải thiện thêm gần 3%. Nếu thành công, cả hai đều là mức cao kỷ lục của đơn vị này.
Với kết quả kinh doanh dự kiến như trên, VNX sẽ đóng góp hơn 3.404 tỷ đồng thuế và các khoản phải nộp Nhà nước.
Ngoài kết quả kinh doanh, VNX cũng nêu nhiều kế hoạch trọng tâm trong năm nay. Đơn vị này sẽ tập trung vào công tác quản lý các thành viên tham gia thị trường, trong đó có việc đôn đốc các công ty chứng khoán đảm bảo an toàn hệ thống thông tin kết nối. Họ cũng sẽ tiếp tục giám sát thị trường, trong đó tập trung triển khai công cụ hỗ trợ hoạt động giám sát giao dịch liên thị trường.
Một trong những kế hoạch lớn của VNX trong năm nay là chỉ đạo các công ty con xây dựng các sản phẩm và thị trường mới. Đơn vị này nêu trọng điểm là đề án phái sinh và ETF vàng, sàn giao dịch vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Họ cũng nghiên cứu và triển khai sản phẩm mới trên hệ thống KRX.
Đối với sàn giao dịch carbon trong nước, VNX đang tham gia góp ý các quy định liên quan đến việc lưu ký, giám sát và giao dịch. Theo dự kiến, thị trường carbon sẽ được vận hành trong tháng 5.
Sở cũng đang nghiên cứu về việc hợp tác kết nối xuyên biên giới với Sở Giao dịch chứng khoán Singapore (SGX) để giao dịch hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu. Ngoài ra, đơn vị này đang khảo sát về nhu cầu đối với sản phẩm chứng chỉ lưu ký (DR).
Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn, chính thức hoạt động từ giữa 2021 theo mô hình công ty mẹ và công ty con. Việc hợp nhất HoSE và HNX trở thành 2 công ty con nhằm thống nhất về mô hình tổ chức, cơ chế, chính sách, tư duy phát triển và hạ tầng công nghệ thông tin để phục vụ thị trường.
Phần lớn doanh thu của VNX đến từ dịch vụ giao dịch chứng khoán. Ngoài ra, đơn vị này còn có doanh thu từ hoạt động cung cấp dịch vụ, dịch vụ niêm yết chứng khoán, dịch vụ phí đấu thầu và đấu giá, dịch vụ kết nối trực tuyến, dịch vụ sử dụng thiết bị đầu cuối...
Song song đó, công ty còn có thêm thu nhập từ lãi tiền gửi. Tính đến cuối tháng 12/2025, VNX có tổng cộng hơn 3.300 tỷ đồng tiền gửi hoặc hợp đồng tiền gửi tại các ngân hàng thương mại.
Năm trước, VNX có doanh thu hợp nhất hơn 4.984 tỷ đồng, tăng 35% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt 2.907 tỷ đồng, tăng 30%. Cả hai chỉ tiêu đều đạt mức cao nhất từ trước đến nay.
Thông tin trên được Tổng thống Prabowo Subianto công bố vào ngày quốc tế Lao động 1/5. Theo đó, ông Prabowo đã ký quy định nói trên, là cơ sở để siết mức trần chiết khấu với các nền tảng gọi xe như GoTo (Indonesia), Grab (trụ sở tại Singapore).
Hai nền tảng trên đang áp mức chiết khấu với tài xế 20%. Tức là, với mỗi cuốc xe 100.000 IDR, tài xế chỉ nhận về 80.000 IDR. Với quy định mới, họ được nhận tới 92.000 IDR.
"Chiết khấu của nền tảng phải dưới 10%. Tài xế là người đổ mồ hôi, nhưng nền tảng lại là bên nhận tiền. Xin lỗi, nhưng không được", ông Prabowo phát biểu trước hàng chục nghìn công nhân tại quảng trường Đài tưởng niệm Quốc gia.
Ngoài việc giảm mức trần chiết khấu, các công ty gọi xe cũng phải cung cấp bảo hiểm tai nạn và sức khỏe. Tổng thống thêm rằng nếu nền tảng không muốn tuân thủ luật lệ, thì "đừng nên làm ăn ở Indonesia".
Đây là mức giảm mạnh so với mức phí tối đa 20% hiện đang được các công ty như Gojek và Grab, hai nền tảng gọi xe lớn nhất ở Indonesia, áp dụng. Tuy nhiên, ông Prabowo không nêu rõ khi nào quy định này có hiệu lực.
Tuyên bố trên được đưa ra sau những lời phàn nàn ngày càng tăng từ cộng đồng tài xế công nghệ trước Quốc hội. Nhiều năm qua, tài xế và công đoàn đã biểu tình định kỳ tại các thành phố lớn, yêu cầu giảm phí sử dụng sân ga, cải thiện điều kiện làm việc và được công nhận là lao động chính thức, để được hưởng các phúc lợi của Nhà nước.
Anh Renaldi Satriansyah (25 tuổi), một tài xế công nghệ, rất vui mừng khi biết anh sẽ được hưởng 92% doanh thu. 5 năm qua, anh thường xuyên chở khách vượt qua những cung đường tắc nghẽn ở Jakarta. Nhưng một phần năm số tiền kiếm được lại thuộc về nền tảng này.
Với tài xế Muhammad Surya Wirawan (37 tuổi), anh ngày ngày lái xe 12 tiếng đồng hồ, nhưng thu nhập đã giảm dần từ sau đại dịch Covid-19. Số tiền kiếm được trước kia còn dư một chút, nay chỉ đủ trang trải sinh hoạt hàng ngày cho gia đình ba con nhỏ.
Trubus Rahardiansyah, nhà phân tích chính sách công, cho rằng việc chính phủ có lập trường ủng hộ người lái xe, nhằm xoa dịu sự bất mãn ngày càng tăng, là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nhà điều hành phải tìm ra điểm cân bằng để đảm bảo doanh nghiệp vẫn có thể thu được lợi nhuận.
"Các nhà đầu tư kinh doanh vì lợi nhuận. Vì nếu lợi nhuận không đủ, họ sẽ rút lui, khiến các tài xế mất việc", ông nói thêm.
Trong khi đó, Giám đốc điều hành GoTo và Grab tại Indonesia cho biết họ sẽ tuân thủ quy định của chính phủ, cam kết mang lại lợi ích cho cả đối tác tài xế và người tiêu dùng.
