Bên cạnh những môn “thần công” được sáng tạo hoàn toàn bởi trí tưởng tượng, cố văn hào Kim Dung vẫn giữ lại một số môn võ công tồn tại ngoài đời thật trong 14 bộ tiểu thuyết võ hiệp nổi tiếng của mình (không bao gồm truyện ngắn Việt nữ kiếm).
Nổi danh nhất, tất nhiên là Thái Cực quyền với nguồn gốc từ Võ Đang. Kế đến là nhóm các tuyệt kỹ của Thiếu Lâm Tự, một số môn võ mô phỏng theo động vật của các phái Thanh Thành, Không Động…, hay cả Thái Tổ trường quyền của Triệu Khuông Dẫn.
Vậy môn võ công có thật nào lợi hại nhất trong trọn bộ 14 tiểu thuyết của Kim Dung?
Đây là một chủ đề được tranh luận khá nhiều, nhưng đáng buồn cho cộng đồng fan kung fu Trung Hoa, câu trả lời có thể lại không nằm trong niềm tự hào của họ.
Đó là vật Mông Cổ (bokh), môn võ từng được nhắc đến trong tiểu thuyết Anh hùng xạ điêu, gắn liền với nhân vật chính Quách Tĩnh.
Quách Tĩnh lớn lên tại Mông Cổ, được “thần tiễn thủ” Triết Biệt nhận làm đồ đệ. Triết Biệt là danh tướng có thật dưới trướng Thành Cát Tư Hãn. Và giống như nhiều nam nhân phương Bắc, ông rất giỏi cưỡi ngựa, bắn cung và vật.
Theo Kim Dung mô tả, kỹ thuật vật Mông Cổ do Triết Biệt truyền thụ đã không ít lần giúp Quách Tĩnh thủ thắng.
Đáng nhớ nhất là trong trận so tài với Âu Dương Khắc tại đảo Đào Hoa, Quách Tĩnh bằng một đòn vật Mông Cổ khéo léo đã khiến đối thủ “đo đất” trước, khi cả hai cùng rớt từ mái đình xuống.
Tất nhiên trong tiểu thuyết, vật Mông Cổ không quá được Kim Dung đề cao. Càng về sau, Quách Tĩnh càng tu luyện nhiều môn thần công lợi hại của người Trung Thổ (tức người Hán), và hầu như không còn sử dụng võ vật nữa.
Dù vậy ngoài đời thật, vật Mông Cổ lại là môn võ có tính thực chiến hơn xa những môn kung fu truyền thống của người Trung Hoa.
Sự lợi hại của thiết kỵ Mông Cổ vang danh đến cả châu Âu, khi Triết Biệt cùng Tốc Bất Đài chỉ dùng 2 vạn quân đã có thể vượt qua sông Volga, đánh đến tận vương quốc Kievan Rus – tức lãnh thổ các nước Nga, Belarus, Ukraine và Bulgaria ngày nay.
Bắn cung và cưỡi ngựa là hai trong “tam nghệ nam nhi” (cùng với vật) của người Mông Cổ, gắn liền với việc họ phát triển kỵ binh. Nhưng trước đó, mọi nam nhân Mông Cổ đều phải học vật từ nhỏ. Đây mới thực sự được xem là môn cơ bản của người phương Bắc.
Nguồn gốc của bokh có thể truy về thời kỳ trước cả Thành Cát Tư Hãn, khi các bộ lạc du mục Mông Cổ sinh sống trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, buộc phải phát triển những kỹ năng thể chất thiết yếu để tồn tại.
Các sử gia cho rằng chính môi trường chiến tranh liên tục đã định hình bokh theo hướng thực dụng.
Theo những nghiên cứu về văn hóa võ thuật du mục, vật Mông Cổ không có hệ thống bài quyền hay động tác biểu diễn, mà tập trung hoàn toàn vào việc quật ngã đối thủ.
Luật thi đấu truyền thống rất đơn giản: bất kỳ phần nào của cơ thể ngoài bàn chân chạm đất đều bị tính thua. Sự đơn giản này loại bỏ hoàn toàn yếu tố trình diễn, giữ lại phần cốt lõi của đối kháng.
Từ góc độ võ học, bokh dựa trên ba nguyên lý chính: kiểm soát trọng tâm, phát lực toàn thân và áp sát cự ly.
Người tập phải học cách giữ thăng bằng trong khi phá trụ đứng của đối phương, sử dụng sức mạnh từ hông và lưng thay vì chỉ dùng tay. Đồng thời rút ngắn khoảng cách để đưa trận đấu về thế giằng co. Đây là những nguyên lý mang tính phổ quát trong chiến đấu tay không, và cũng là lý do khiến vật Mông Cổ được đánh giá cao về tính thực chiến.
Không chỉ dừng ở kỹ thuật, bokh còn gắn liền với tinh thần chiến binh của người Mông Cổ. Trong các lễ hội truyền thống như Naadam, vật là nội dung thi đấu quan trọng nhất, thu hút hàng trăm đô vật tham gia.
Những danh hiệu đạt được không mang tính biểu diễn mà phản ánh năng lực thực sự. Các nghi thức trước và sau trận đấu, mô phỏng hình ảnh chim ưng hay đại bàng, cũng cho thấy sự liên kết giữa võ thuật và tư duy săn mồi, chinh phục của xã hội du mục.
Sử gia Meir Shahar, khi so sánh các hệ thống võ thuật châu Á, cho rằng những môn luôn gắn với đối kháng trực tiếp thường bảo tồn tốt hơn tính chiến đấu, trong khi các hệ thống phát triển theo hướng biểu diễn đều dần dà đánh mất yếu tố thực chiến.
Bokh dựa trên nguyên tắc lặp lại trong điều kiện thực chiến, giúp cơ thể thích nghi trực tiếp với áp lực đối kháng.
Các yếu tố như sức mạnh cơ bắp, khả năng giữ thăng bằng và phản xạ được phát triển thông qua va chạm thực tế. Đây chính là yếu tố “sparring” (thực hành chiến đấu) cực kỳ quan trọng của võ hiện đại ngày nay.
Những nguyên lý của bokh cũng xuất hiện trong nhiều môn võ hiện đại, đặc biệt là các hệ vật và đối kháng toàn diện. Điều này cho thấy giá trị của nó không chỉ nằm ở lịch sử, mà còn ở khả năng thích ứng với môi trường chiến đấu hiện đại.
Không màu mè, không hoa mỹ, cũng không có chút phóng đại nào, vật Mông Cổ được nhắc đến một cách rất bình dị trong truyện Kim Dung, nhưng lại là môn võ lợi hại nhất ở đời thật.
"Real cho đến tận ngày nay vẫn là CLB định hình tiêu chuẩn của bóng đá thế giới, bắt đầu từ những huyền thoại như Alfredo Di Stefano và nhờ công lao của Santiago Bernabeu", cựu Chủ tịch Bayern Hoeness khẳng định trên báo Tây Ban Nha El Pais. "Tôi xin cảm ơn nếu các bạn gọi tôi là một ‘Bernabeu’ của nước Đức, nhưng tôi tuyệt đối không muốn so sánh mình với ông ấy".
"Bayern không việc gì phải ngước nhìn bất kỳ CLB nào cả", ông Hoeness nói tiếp. "Có 4 hoặc 5 đội bóng ở châu Âu đang ở cùng đẳng cấp với nhau, nhưng Real, tôi phải nhắc lại, là một điều gì đó rất đặc biệt. Bởi những huyền thoại, bởi lịch sử và hào quang, họ hoàn toàn khác biệt. Sẽ là sai lầm nếu nói Real cũng giống như bao đội bóng khác. Real là một ‘primus inter pares’ (Kẻ đứng đầu trong số những người đồng đẳng)".
"Real là CLB châu Âu được tôn trọng nhất tại Đức", cựu danh thủ Breitner trả lời phỏng vấn trên báo Tây Ban Nha AS. "Giữa Real tồn tại một khoảng cách rất xa với Barca và những đội còn lại. Không thể so sánh được. Tôi luôn nói rằng Real là một vì sao rực sáng phía trên toàn bộ vũ trụ bóng đá".
Hoeness là nhân vật lãnh đạo cuối cùng từ thời sơ khai của Cup C1 vẫn còn duy trì tầm ảnh hưởng, giờ đây là thông qua vai trò thành viên hội đồng giám sát và Chủ tịch danh dự tại Bayern. Ông từng dẫn đầu phái đoàn Bayern tới Madrid trong những dịp hai đội đối đầu nhau, tổng cộng 15 lần: 14 lần trên cương vị lãnh đạo và một lần với tư cách cầu thủ.
Trong khi, Breitner được xem như nhân vật biểu tượng trong lịch sử bóng đá Đức. Ông từng là nhà vô địch World Cup và Euro cùng tuyển Tây Đức, một trong năm cầu thủ hiếm hoi từng ghi bàn trong hai trận chung kết World Cup khác nhau. Năm 1981, Breitner giành Quả Bóng Bạc, xếp sau Karl-Heinz Rummenigge và đứng trên Bernd Schuster.
Xuất thân là một hậu vệ biên trước khi bó vào đá tiền vệ, Breitner dành 10 năm cống hiến trong màu áo Bayern và ba năm thi đấu cho chính Real. Quãng thời gian ông khoác áo "Los Blancos" từ 1974 đến 1977, Chủ tịch CLB bấy giờ là Bernabeu. Cựu danh thủ Đức luôn dành cho Bernabeu một sự sùng bái đặc biệt.
"Ông ấy như một người cha đối với tôi và gia đình tôi", Breitner chia sẻ. "Ông ấy và vợ, bà Dona Maria, đã đối xử với chúng tôi vô cùng nồng hậu. Tôi và vợ mình vẫn thường kể về những năm tháng ở Madrid với niềm xúc động lớn lao. Đó là quãng thời gian tuyệt đẹp, có lẽ là ba năm đẹp nhất đời tôi".
Với Hoeness, thái độ ngưỡng vọng của ông dành cho nhân vật tượng đài của Real cũng tương tự. "Thật tiếc là tôi không có cơ hội thực sự hiểu rõ ngài Bernabeu, chúng tôi chỉ bắt tay nhau vài lần", ông Hoeness nói. "Đó là một nhân vật vĩ đại, đầy uy lực. Những cá tính như vậy sẽ sống mãi. Bạn không thể kể câu chuyện về Real mà thiếu Bernabeu. Hãy nhìn xem, Bayern là một trong những CLB lớn nhất thế giới, nhưng Real là lớn nhất. Những người như Bernabeu để lại một di sản. Bóng đá trong tương lai sẽ cần những hình mẫu như vậy, có lẽ là hơn bao giờ hết, khi các thách thức ngày càng khắc nghiệt hơn".
"Sự tôn trọng giữa hai CLB là rất lớn", ông Hoeness tiếp tục. "Chúng tôi vô cùng ngưỡng mộ những nhân vật như Florentino Perez. Những cuộc đối đầu giữa hai đội từ năm 1976 đã đi vào lịch sử. Khi Real và Bayern gặp nhau, cả thế giới bóng đá đều nín thở dõi theo. Việc sau 50 năm chúng ta vẫn giữ được vị thế như vậy đã nói lên tất cả".
Về phần mình, khi được yêu cầu dự đoán về màn chạm trán giữa hai đội bóng cũ, Breitner chỉ có thể trả lời... nước đôi. "Điều duy nhất tôi chắc chắn là tôi sẽ thắng, bất kể kết quả cuộc đấu giữa Real – Bayern ra sao", Breitner đáp. "Dù thế nào tôi cũng vui vì tôi dành tình cảm cực lớn cho cả hai CLB. Đúng là tôi ở Bayern lâu hơn, trong khi tôi gắn bó với Real không quá dài, nhưng quãng thời gian tại Madrid vẫn để lại dấu ấn sâu đậm và mãi theo tôi đến trọn đời. Trái tim tôi chia đều 50–50. Sẽ không có kết quả nào làm tôi buồn cả".
Hoàng Thông tổng hợp
Đó cũng là một thế hệ mới của bóng đá nữ Thái Lan mà Việt Nam phải dè chừng nếu như không muốn thua nữa trong tương lai.
Bóng đá nữ trẻ Việt Nam liên tục thua Thái Lan trong 2 năm qua dù chơi trên sân nhà hay sân khách. Một thống kê buồn nhưng cũng cho thấy rõ chất lượng của lứa kế cận.
Chơi trên sân Thống Nhất, Việt Nam đã thua Thái Lan 1-3 ở chung kết U19 nữ Đông Nam Á 2025 hồi tháng 6-2025. Và chưa đầy 1 năm, đoàn quân của HLV Okiyama Masahiko lại thua đậm đối thủ 1-4 ở vòng bảng Giải U20 nữ châu Á 2026 tại Thái Lan.
Cả U20 nữ Việt Nam và Thái Lan đều phải dừng bước ở tứ kết. Nhưng nếu như U20 nữ Việt Nam thua dễ U20 nữ Nhật Bản 0-4 thì U20 nữ Thái Lan đã chơi rất hay trước U20 nữ Hàn Quốc và rồi chỉ chịu thua ở hiệp phụ vì sai lầm của thủ môn Chonticha Panyarung. Thất bại đáng tiếc khiến các cô gái trẻ Thái Lan khóc như mưa sau trận đấu. Nhưng nhìn về tương lai, đó là một thế hệ tài năng và đầy triển vọng.
17 tuổi, tiền đạo Kurisara Limpawanich đã chơi ấn tượng ở sân chơi U20 nữ châu Á với 3 bàn thắng, trong đó có 2 bàn vào lưới U20 nữ Việt Nam. Kurisara cũng là người kiến tạo cho Madison Casteen ghi bàn vào lưới U20 nữ Hàn Quốc.
Bên cạnh nguồn lực chất lượng trong nước, những cầu thủ Thái kiều vừa có thể hình vừa có chuyên môn rất xuất sắc. Madison (1m68, Mỹ) là một trong số 3 cầu thủ đang thi đấu ở nước ngoài bên cạnh chân sút Cayden Illiana (1m70, Mỹ) và hậu vệ Vivien Dieter (1m68, Đức).
Còn tuyến kế cận của chúng ta thì sao? Không thể phủ nhận hàng thủ U20 nữ Việt Nam có chiều cao tốt so với trước đây với thủ môn Lê Thị Thu (1m69), các trung vệ Hồng Minh (1m59), Hồng Yêu (1m66), Nguyễn Thị Thương (1m66), Khánh Vy (1m60)... Nhưng chất lượng chuyên môn thì không tỉ lệ thuận với chiều cao, qua hai lần thất bại trước Thái Lan, thua dễ trước Trung Quốc và Nhật Bản.
Cầu thủ chạy cánh trái Thùy Linh chơi nổi bật với 2 bàn thắng tại giải. Nhưng như thế thì vẫn chưa đủ để kỳ vọng cho tương lai của đội tuyển nữ Việt Nam. Bởi các tiền đạo như Lê Thị Trang, Ngân Thị Thanh Hiếu, Lưu Hoàng Vân đều không ghi bàn, không thể sánh nổi với các chân sút của Thái Lan cả về thể hình lẫn chuyên môn. Đây là điều đáng lo với bóng đá nữ Việt Nam, bởi sau thế hệ các chân sút thượng thặng như Huỳnh Như, Phạm Hải Yến vẫn là một khoảng trống mênh mông.
Chất lượng đào tạo trẻ không tốt bằng Thái Lan, môi trường cọ xát cũng không tốt bằng khi giải bóng đá nữ Thái Lan có hẳn hai giải đấu có đội lên xuống hạng rất quyết liệt. Còn bóng đá nữ Việt Nam vẫn đang loay hoay với bài toán chọn HLV cho đội tuyển sau khi ông Mai Đức Chung rời đi.
Thái Lan không chỉ đầu tư tốt cho bóng đá nữ trẻ và đang hái quả ngọt với lứa U20, họ còn tranh thủ mối quan hệ và đầu tư tối đa cho đội tuyển nữ quốc gia. Trong khi đội tuyển nữ Việt Nam không tập trung, Thái Lan đang tổ chức giải bóng đá nữ FIFA Series 2026 tại Ratchaburi với sự tham dự của Indonesia, New Caledonia và Congo. Họ thắng New Caledonia 4-0 và sẽ tranh chung kết với Congo (thắng Indonesia 7-1) vào ngày 15-4 tới.
Bóng đá nữ Việt Nam đã bị Philippines qua mặt. Và giờ, nếu không làm tốt, bị Thái Lan qua mặt nốt có lẽ chỉ là vấn đề thời gian. Bài học bị futsal Indonesia vượt qua vẫn đang còn nóng hổi.
FIFA cho biết, Đại hội FIFA đã thông qua báo cáo thường niên FIFA 2025, bao gồm ngân sách chu kỳ 2027 - 2030, dự kiến doanh thu kỷ lục 14 tỉ USD, trong đó có khoảng 9 tỉ USD sẽ đến từ World Cup 2026.
"Điều này có nghĩa là FIFA sẽ có một khoản tiền chưa từng có để tái đầu tư vào bóng đá, với 211 liên đoàn thành viên của FIFA được hưởng nguồn tài trợ phát triển bóng đá, tăng gấp tám lần so với các chương trình trước năm 2016, khi các khoản đầu tư của Chương trình FIFA Forward đạt mức cao kỷ lục 2,7 tỉ USD (khoảng 71.161 tỉ đồng)", trang chủ FIFA.com cho biết.
"Tôi chỉ muốn nói rằng, rất rõ ràng, Chương trình FIFA Forward đã tạo ra tác động lớn. Trong mười năm qua, chúng tôi đã đầu tư 5 tỉ USD vào phát triển bóng đá", Chủ tịch FIFA Gianni Infantino chia sẻ.
Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cũng nhấn mạnh thêm: "Điều cực kỳ quan trọng là chúng ta phải đầu tư, và điều cực kỳ quan trọng nữa là chúng ta phải tăng cường các chương trình đầu tư của mình. Và tôi cũng có thể đảm bảo với các bạn rằng, 2,7 tỉ USD mà chúng tôi đang đầu tư trong chu kỳ tiếp theo cho Chương trình FIFA Forward chỉ là điểm khởi đầu, chỉ là mức tối thiểu của những gì chúng tôi đang làm, và những gì chúng tôi muốn làm và chắc chắn sẽ làm nhiều hơn nữa".
Ngoài ra, Chủ tịch FIFA cũng xác nhận: "Khoản 2,7 tỉ USD này tương ứng với gấp 8 lần so với những gì đã được thực hiện trong quá khứ". FIFA đã chứng minh vị thế tài chính vững mạnh, cho phép FIFA tăng tiền thưởng và hỗ trợ 48 đội tham dự World Cup 2026, cũng như tăng nguồn tài trợ phát triển dành cho tất cả 211 thành viên của mình.
Theo The Guardian, FIFA dự kiến chia cho mỗi liên đoàn quốc gia khoản thanh toán đảm bảo là 5 triệu USD; trong khi với 6 liên đoàn khu vực, mỗi liên đoàn nhận được 60 triệu USD, để giúp phát triển bóng đá trong khu vực của họ. Sau báo cáo thường niên FIFA 2025 ngày 1.5, các khoản thanh toán này chắc chắn sẽ được tăng lên đáng kể.
Với bóng đá Việt Nam, khoản hỗ trợ từ FIFA như trên sẽ giúp đầu tư phát triển nền bóng đá, trong đó đặc biệt là công tác đào tạo cầu thủ trẻ, hướng đến tạo nguồn lực cho các đội tuyển bóng đá Việt Nam cả nam và nữ, cũng như futsal, hướng đến tranh vé dự World Cup.
Với đội tuyển Việt Nam, việc thực hiện dự án cho vòng loại World Cup 2030, tranh vé trở lại vòng loại thứ ba khu vực châu Á để tìm suất vào vòng chung kết, đang là mục tiêu hàng đầu của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam đặt ra.
