Đây được coi là một trong những phần việc then chốt để TP.HCM hiện thực hóa việc tăng trưởng hai con số như lời hứa với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm và làm việc vừa qua.
Cả hệ thống chính trị của TP.HCM thời gian qua đã vào cuộc rất nhanh, nỗ lực từng ngày để đưa những công trình, dự án, dòng vốn từ mọi nguồn lực xã hội vào thực tiễn. Và những dự án định hình tầm vóc sẽ là nền tảng vững chắc giúp tăng trưởng hai con số và nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân.
Đúng như lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn, nơi Trung ương yên tâm giao các việc lớn, việc khó và chỉ đạo phải tập trung giải quyết điểm nghẽn, nâng cao đời sống dân sinh, hướng tới tầm vóc siêu đô thị quốc tế.
Khát vọng của TP.HCM được thể hiện rất rõ qua việc bứt tốc về thủ tục đầu tư và sự nhộn nhịp ở ngoài công trường thực tế – từ các dự án cao tốc, quốc lộ, công trình cửa ngõ, đến đường vành đai, các cây cầu và đến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ, metro Bến Thành – Thủ Thiêm…
Hành trình các dự án triển khai thần tốc đang được nối dài khi ngày 14-5 Sở Xây dựng TP.HCM đã đề xuất 58 công trình cấp bách phải làm ngay để hoàn thành trong giai đoạn 2026 – 2030, trải rộng từ giao thông, tăng cường kết nối vùng, chống ngập úng, chỉnh trang đô thị, phát triển công viên, cây xanh; xử lý nước thải cùng với các dự án nhà ở xã hội và tái định cư phục vụ người dân.
Theo Sở Xây dựng, đây là các công trình rất cấp bách, cần phải sớm hoàn thành để phục vụ người dân tốt hơn. Đồng thời cụ thể hóa mục tiêu của nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ I, Chương trình hành động 03 của Thành ủy TP.HCM cũng như chỉ đạo của Tổng Bí thư và Bí thư Thành ủy TP.HCM về việc tập trung đầu tư phát triển, nâng cấp kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội của TP.HCM theo hướng đồng bộ, hiện đại, tương xứng với vai trò và vị thế.
Về giao thông, bên cạnh các tuyến metro đang triển khai theo nghị quyết 188 của Quốc hội, có 27 dự án đường bộ giúp giảm ùn tắc, kết nối vùng và cực tăng trưởng mới với tổng mức đầu tư khoảng 300.000 tỉ đồng.
Nổi bật là đường vành đai 4 TP.HCM, cao tốc Hồ Tràm – sân bay Long Thành, đường vượt biển kết nối Cần Giờ và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, trục Đông Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài) về Tây Ninh, nâng cấp đường vành đai 3 TP.HCM đoạn Tân Vạn – Bình Chuẩn – Phú Lợi, cầu Thủ Thiêm 4…
TP sẽ mở rộng các trục giao thông chính theo mô hình “luồng xanh, không giao cắt” nối từ trung tâm đến đường vành đai, cao tốc như nâng cấp quốc lộ 1, 22, 13, đường trục Bắc – Nam, đường Trường Chinh – Cộng Hòa, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Đinh Bộ Lĩnh…
Ở các điểm nóng ùn tắc, các công trình cầu vượt thép và nút giao sẽ được đầu tư tại khu vực Sóng Thần; nút giao đường 3 Tháng 2 với đường Lê Đại Hành, Lý Thường Kiệt; ngã sáu Công trường Dân Chủ…
Bên cạnh đó, TP.HCM tập trung đầu tư hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang đô thị ven sông, kênh rạch với 14 dự án, 8 dự án giảm ngập nước, nhà máy xử lý nước thải, 8 dự án nhà ở xã hội và tái định cư cũng sẽ làm ngay trong thời gian tới nhằm chuẩn bị để đón người dân về nơi ở mới.
Sau một loạt công trình tầm vóc đã được khởi công thời gian qua, đội ngũ cán bộ TP.HCM đặc biệt là Sở Xây dựng, Sở Tài chính… lại tiếp tục “chong đèn” thẩm định một loạt dự án tầm vóc mới để kịp khởi công trước ngày 2-7 để chào mừng kỷ niệm 50 năm TP mang tên Bác.
Đáng chú ý có nhiều dự án sẽ kết nối liền các cực tăng trưởng mới như cao tốc đô thị Hồ Tràm – sân bay Long Thành, đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành, cầu hầm vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu. Ngoài ra còn có các công trình như công viên văn hóa bến Nhà Rồng – Khánh Hội, cầu đường Bình Tiên, đường liên cảng Cát Lái – Phú Hữu, dự án cầu Thủ Thiêm…
KTS Trần Ngọc Chính – Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng – đánh giá việc TP.HCM nhanh chóng thực hiện các công trình kết nối các cực tăng trưởng như các tuyến đường đi Cần Giờ qua Vũng Tàu, cao tốc Hồ Tràm và đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành… là tầm nhìn rộng, chiến lược.
Theo ông Chính, TP.HCM đã thấy được tầm quan trọng, sự liên thông của không gian kinh tế biển và kết nối giao thông. TP.HCM đang có lợi thế lớn khi mở rộng không gian phát triển hướng biển sau sáp nhập Bà Rịa – Vũng Tàu cũ với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải.
Sau khi sáp nhập, TP.HCM có dải bờ biển rất lớn, không chỉ là du lịch nghỉ mát mà còn gắn với kinh tế biển. Để khai thác tốt không gian của TP, mở ra cơ hội bứt phá cho kinh tế biển và trung tâm logistics thì tiền đề bắt buộc là phải kết nối hạ tầng giao thông đồng bộ (bao gồm đường bộ cao tốc, đường sắt, hàng hải).
Các công trình kết nối TP.HCM đang và sẽ làm sẽ hình thành một trục phát phát triển chiến lược. Quy hoạch hạ tầng đang hướng tới việc tạo ra một vòng kết nối khép kín giữa các cực tăng trưởng: trung tâm TP.HCM – Cần Giờ – Vũng Tàu – Hồ Tràm – sân bay Long Thành – Thủ Thiêm.
Trong đó ông Chính đánh giá rất cao với quyết định là việc kết nối Cần Giờ với Bà Rịa – Vũng Tàu với đường vượt biển khoảng 14 – 15km có cả hạng mục ngầm dưới đáy biển, có cả đảo nổi ngắm cảnh.
Quan trọng hơn là tuyến đường này giúp nối từ Cần Giờ đến Vũng Tàu và trên đà đó kết nối vào vùng Nam Trung Bộ, Tây Nguyên. Kết hợp với các công trình điểm nhấn khác như tuyến metro nối lõi trung tâm TP.HCM ra Cần Giờ, đường sắt nối ga Thủ Thiêm đến sân bay Long Thành… giúp giảm tải áp lực, phân bổ lại dòng giao thông và giãn mật độ dân cư khỏi lõi trung tâm TP.HCM, hình thành các không gian kinh tế đa cực và lan tỏa sức mạnh liên vùng.
“Sự đầu tư trên là động lực hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số cho TP.HCM. Hạ tầng liên hoàn là bệ phóng giúp các ngành công nghiệp, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và logistics phát huy tối đa. Thúc đẩy sự hình thành các đô thị vệ tinh quy mô lớn (đô thị sân bay Long Thành, đô thị cảng Phú Mỹ), tạo đà cho thị trường bất động sản phát triển”, ông Chính nhận định.
Ông Chính cũng đánh giá rất cao về việc TP.HCM đã khơi thông nguồn lực tư nhân. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước cần thời gian phục hồi và chưa thể phân bổ ngay, sự tham gia của các tập đoàn tư nhân xây dựng hạ tầng chiến lược (đơn cử như Vingroup, THACO, Sun Group…) mang tính quyết định để tạo ra các siêu dự án đột phá. Xét trên tổng thể, đây là sự đóng góp rất lớn vào hệ thống hạ tầng chung và tạo ra giá trị kinh tế – xã hội lớn cho toàn TP.
Ông Lê Minh Đức, Phó trưởng Ban Pháp chế HĐND TP.HCM, cho rằng sự thay đổi nhịp độ xử lý công việc thời gian qua tại TP.HCM là kết quả cộng hưởng từ ba yếu tố then chốt.
Đầu tiên là sức bật từ việc TP.HCM chủ động vận hành bộ máy theo phương thức mới, khai thác hiệu quả các cơ chế chính sách đặc thù (các nghị quyết: 98, 188, 222, 260). Việc được trao các cơ chế đặc thù và sự vận dụng hiệu quả tạo hành lang pháp lý thuận lợi, rút ngắn đáng kể thời gian triển khai thủ tục đầu tư dự án.
Thứ hai là có một sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ và kiến tạo”. Bộ máy bắt đầu vận hành theo hướng kết quả đầu ra, lấy tiến độ của các công trình chiến lược làm thước đo hiệu quả công việc của từng đơn vị và cá nhân.
Thứ ba là từ áp lực và khát vọng tăng trưởng. Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là con số thống kê, mà là mệnh lệnh từ thực tiễn để duy trì vị thế đầu tàu của TP.HCM. Chính áp lực này đã tạo ra một “guồng quay” buộc mọi bộ phận phải vào nhịp.
“Chẳng hạn, HĐND TP.HCM không đứng ngoài cuộc hay chỉ đóng vai trò hậu kiểm. Chúng tôi xác định phải đồng hành từ sớm, từ xa. Trong đó có việc tổ chức các kỳ họp chuyên đề: thay vì đợi đến kỳ họp thường kỳ, HĐND sẵn sàng tổ chức các kỳ họp chuyên đề để xem xét quyết định ngay các chủ trương đầu tư, điều chỉnh quy hoạch cho các dự án trọng điểm”, ông Đức nói.
Ông chia sẻ thêm: Về yêu cầu làm việc “thần tốc nhưng chắc chắn”, tinh thần này triển khai đồng loạt tại các dự án, yêu cầu lớn nhất là bản lĩnh chính trị và trách nhiệm công vụ, dám nghĩ, biết làm và chịu trách nhiệm. Trong bối cảnh còn nhiều quy định chồng chéo, cán bộ cần có sự quyết đoán dựa trên lợi ích chung. HĐND rất ủng hộ tinh thần bảo vệ cán bộ dám đột phá vì sự phát triển của TP.
“Luật Đô thị đặc biệt tới đây sẽ là bước ngoặt mang tính lịch sử, giúp TP.HCM còn phát triển mạnh mẽ hơn nữa. Tôi tin rằng, cùng với các cơ chế mới và sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của người dân, TP.HCM sẽ sớm chuyển hóa những cơ chế đặc thù thành những con đường, những nhịp cầu hiện hữu, những công trình phát triển kinh tế, giáo dục, y tế, an sinh xã hội phục vụ trực tiếp cho chất lượng cuộc sống của nhân dân TP”, ông Đức nhấn mạnh.
Tại hội thảo góp ý Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 do UBND TP Đà Nẵng tổ chức ngày 15/5, các chuyên gia và lãnh đạo địa phương tập trung thảo luận phương án tổ chức lại không gian đô thị sau sáp nhập.
Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nhận định việc hợp nhất Đà Nẵng và Quảng Nam thực chất là xây dựng một quy hoạch hoàn toàn mới vì bối cảnh phát triển đã thay đổi đáng kể. Thách thức lớn nhất hiện nay là sự chênh lệch về hạ tầng và trình độ phát triển giữa khu vực đô thị Đà Nẵng hiện hữu với Tam Kỳ.
Ông Sơn ví Đà Nẵng và Tam Kỳ như "người anh cả và người em" trong cùng một gia đình, bài toán đặt ra là kéo khu vực phía Nam phát triển lên thay vì làm chậm đà tăng trưởng của đô thị trung tâm. "Nếu không có chiến lược quy hoạch phù hợp, thành phố sau sáp nhập sẽ khó tạo được bước phát triển đồng bộ", ông nói.
Giải pháp cốt lõi được ông đề xuất là xây dựng hệ thống hạ tầng đa phương thức tích hợp gồm đường bộ, cao tốc, đường sắt, đường thủy và hàng không nhằm kết nối các khu vực, chia sẻ lợi ích hạ tầng và giảm áp lực cho đô thị lõi. Khi có hệ thống giao thông kết nối, toàn bộ đô thị sẽ được hưởng lợi. Người dân ở các khu vực khác cũng có thể tiếp cận các trung tâm giáo dục, y tế chất lượng cao.
Hiện nay, quỹ đất ven biển phía Đông của Đà Nẵng không còn nhiều. Nếu tổ chức hạ tầng thiếu hợp lý, các công trình giao thông có thể chia cắt không gian phát triển đô thị. Với kinh nghiệm hơn 30 năm tư vấn quy hoạch quốc tế, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn đề xuất Đà Nẵng hình thành trung tâm tài chính quốc tế quy mô lớn thay vì tiếp tục tận dụng các quỹ đất hạn hẹp trong lõi đô thị hiện hữu.
Ông cũng cho rằng Đà Nẵng cần cân nhắc chuyển một số phân khu chức năng về phía Tam Kỳ để tận dụng quỹ đất sau sáp nhập thay vì lấn biển vịnh Đà Nẵng xây khu thương mại tự do. Nguyên nhân là phương án lấn biển tiềm ẩn nhiều hệ lụy môi trường và chi phí bảo trì, cần được nghiên cứu, so sánh kỹ với lợi thế quỹ đất phía Nam Tam Kỳ.
"Đà Nẵng cần phát triển theo mô hình hai cực thay vì dàn trải. Trong đó, cực phía Bắc là đô thị Đà Nẵng hiện hữu với mật độ cao, hiện đại; cực phía Nam là cụm Tam Kỳ - Chu Lai gắn với logistics và công nghiệp", ông nhấn mạnh. Khi đó, hai cực sẽ được kết nối và lan tỏa dần để hình thành trục đô thị liên hoàn tương tự mô hình Sài Gòn - Chợ Lớn. Khu vực giữa, trọng tâm là Hội An, được định hướng giữ mật độ thấp nhằm bảo tồn di sản và cảnh quan tự nhiên.
Đô thị đáng sống "không nhất thiết phải có nhà cao tầng hay giao thông hiện đại ở khắp nơi". Người thích nhịp sống năng động có thể ở phía Bắc, người tìm cơ hội phát triển mới vào Tam Kỳ, còn khu vực Hội An giữ không gian sinh thái và di sản.
Đồng tình với định hướng này, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Đà Nẵng Lê Trí Thanh cho rằng quy hoạch mới cần hình thành các cực chức năng rõ ràng. Khu vực phía Nam gắn với Chu Lai, Dung Quất sẽ phát triển chuỗi đô thị công nghiệp - cảng biển - sân bay, trong đó sân bay Chu Lai cần được định vị là trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế và bảo dưỡng tàu bay.
Ông Thanh cũng lưu ý quỹ đất thực tế có thể phát triển đô thị sau sáp nhập vẫn chủ yếu tập trung ở dải đồng bằng ven biển, trong khi khu vực miền núi và trung du có nguy cơ sạt lở, cần nghiên cứu kỹ để bảo đảm phát triển bền vững.
Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Lê Quang Nam thừa nhận cấu trúc đô thị hiện nay thiếu cân đối khi khu vực lõi ven biển phát triển quá nóng, còn phía Tây và Tây Nam vẫn chậm phát triển, hạ tầng chưa đồng bộ. Thành phố đồng thời đối mặt áp lực từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng và xâm nhập mặn.
"Quy hoạch lần này không chỉ tổ chức lại không gian mà còn xác định lại mô hình phát triển mới, tăng khả năng chống chịu cho đô thị biển", ông Nam nói.
Theo định hướng đến năm 2050, dân số Đà Nẵng dự kiến đạt khoảng 6 triệu. Các chuyên gia khuyến nghị thành phố cần tăng quỹ đất dự trữ, mở rộng không gian xanh và nâng tỷ lệ cây xanh lên khoảng 15-20 m2/người, đồng thời tăng liên kết vùng với Huế và Quảng Ngãi để nâng sức cạnh tranh với các đô thị Đông Nam Á.
Sau sáp nhập với Quảng Nam từ ngày 1/7/2025, Đà Nẵng có diện tích hơn 11.859 km2, dân số trên 3 triệu người, trở thành đô thị trực thuộc Trung ương có diện tích lớn thứ hai cả nước.
1. Những con đường nhỏ và lở lói. Những dãy nhà mái tôn tường gỗ, từng là các khu gia binh của quân đội VNCH giờ được sử dụng làm khu tập thể cho cán bộ công nhân viên. Dân thì ở trong những ngôi nhà thưng ván, xung quanh là đất đỏ...
Thời khó khăn, chỗ nào có đất là cuốc lên trồng khoai lang và su su. Là nói mùa mưa, còn mùa khô thì chịu. Nước không có, không cây gì sống nổi. Cả chục năm sau đấy, khi tôi đã có gia đình thì trong cái bếp phía sau của phòng tập thể, chỗ quan trọng nhất là... 2 cái thùng phuy đựng nước. Ông bố vợ làm giám đốc chi nhánh điện huyện Ayun Pa (cũ), cách Pleiku 80 km, thi thoảng chở lên cho gia đình con gái bao gạo kèm cái thùng phuy đựng dầu chạy máy điện. Dùng hắc ín quét kỹ trong ngoài rồi chứa nước. Hồi ấy nhà nào có 2 cái thùng phuy như thế giống như có... ô tô bây giờ. Lại còn khen: thùng phuy quét hắc ín nước trong và ngọt, hơn hẳn thùng phuy quét xi măng...
Dân Pleiku khi ấy, không tính cán bộ công nhân viên, có 2 loại chính, một là buôn bán, mà xịn nhất là mấy cửa hàng vàng, đa phần gốc gác từ làng Kế Môn, Huế, lên từ khoảng những năm 1950, mấy hiệu thuốc tây, mấy quán phở, còn lại là dân lao động.
Tôi nhớ hồi ấy, sau mỗi cái xe đạp lạch xạch thường cột cái cuốc, con dao... là công cụ làm rẫy. Mỗi buổi sáng hàng đoàn xe đạp như thế tiến ra ngoại ô, đa phần là phụ nữ. Nam giới chủ yếu đi dò phế liệu. Cả cái sân bay Cù Hanh to uỳnh thế, bao nhiêu căn cứ chiến tranh từng lừng lững thế, vào tay họ, món nào ra món ấy hết. Những tấm ghi lỗ lát làm đường băng và cả đường cho ô tô chạy, những cây sắt 3 cạnh để làm cọc rào thép gai, và những cuộn thép gai được cuộn rất khéo... là sản phẩm của họ mỗi chiều, là nguồn thu nhập chính của rất nhiều gia đình. Làm ăn lớn hơn, nhiều người rủ nhau vào rừng sâu, lên tận Sa Thầy, Đăk Tô tìm xác máy bay, xe tăng, và thẻ bài của lính Mỹ.
Đấy là phố, còn mươi cây số ra ngoại ô là tới các làng bà con bản địa Tây nguyên, nơi mưa kéo dài cả tháng trời, nước cuồn cuộn đỏ…
Nói Gia Lai có đặc sản cà phê nhưng quả là bà con Jrai, Bahnar hồi ấy không uống cà phê, và cũng rất ít người trồng. Người Ê Đê ở Đắk Lắk trồng nhiều hơn. Cà phê là món của người Kinh, người ở phố. Dưới nông thôn không có, kể cả những ngôi làng nổi tiếng như làng S'tơ, tức làng Kông Hoa trong Đất nước đứng lên, nơi mà ngay sau chiến tranh, nhà nước đầu tư rất lớn để xây dựng một xã kiểu mẫu. Máy cày, máy bơm đưa vào, đưa người Kinh và người Tày phía bắc vào sống cùng.
Ngã ba Phù Đổng - Gia Lai trước đây và hiện nay
ẢNH: HUY TỊNH
Ra khỏi Pleiku 5 km là miên man đất đỏ chói chang, dã quỳ vàng rờm rợp. Vậy nên theo tôi, công trình vĩ đại nhất đối với Tây nguyên khi ấy là các hồ thủy lợi. Bên Đắk Lắk còn đắp đập cái hồ thủy lợi rất lớn bằng chính đất bazan nữa, mà tới giờ, nghe nói vẫn còn tác dụng. Gia Lai thì có hồ Ayun Hạ được thiết kế để tưới cho 13.500 ha, một sự đổi đời không ngờ, một tầm nhìn hết sức đúng đắn.
Và sau đấy là một loạt những hồ thủy lợi khác, đưa văn minh nương rẫy truyền thống hòa nhập với văn minh lúa nước của người Kinh.
2. Sự giao thoa kinh tế kéo theo sự giao thoa văn hóa, tạo nên ở Gia Lai một vùng văn hóa độc đáo. Ấy là nói khi chưa nhập tỉnh, giờ thành tỉnh Gia Lai mới, một sự giao thoa văn hóa hết sức thú vị đang, đã và sẽ diễn ra, trong đó, năm 2026 này là năm du lịch quốc gia do tỉnh Gia Lai đăng cai với slogan "Đại ngàn chạm biển xanh".
Và tới lúc ấy, những cao su, cà phê, tiêu, chanh dây..., các loại cây quả có giá trị kinh tế cao sẽ còn dư địa phát triển mạnh nữa.
Theo thống kê tôi vừa có thì diện tích cà phê năm 2025 của tỉnh Gia Lai đạt khoảng 108.389 ha, sản lượng ước đạt 340.612 tấn. Trong đó, diện tích cà phê sản xuất theo tiêu chuẩn nông nghiệp tốt, nông nghiệp hữu cơ có chứng nhận là 56.691,04 ha. Vùng nguyên liệu cà phê cung cấp nguyên liệu chủ yếu cho 3 nhà máy chế biến cà phê trên địa bàn tỉnh, với tổng công suất 157.000 tấn/năm.
Diện tích chanh dây năm 2025 đạt khoảng 5.650 ha, sản lượng ước đạt 213.150 tấn. Trong đó, diện tích chanh dây sản xuất theo tiêu chuẩn nông nghiệp tốt, có chứng nhận VietGAP là hơn 1.153 ha. Chanh dây đã được cấp 48 mã số vùng trồng xuất khẩu/1.153 ha và 6 mã số cơ sở đóng gói chanh dây xuất khẩu, với tổng công suất 365 tấn quả tươi/ngày.
Diện tích rầu riêng năm 2025 đạt khoảng 9.262 ha, sản lượng ước đạt 57.725 tấn. Trong đó, diện tích sầu riêng sản xuất theo tiêu chuẩn nông nghiệp tốt, có chứng nhận GlobalGAP hơn 1.081 ha, tiêu chuẩn VietGAP hơn 741 ha...
Dẫu còn điều này điều kia chưa tương xứng, chưa như kỳ vọng, nhưng khi tỉnh xác định lấy du lịch là một trong 5 trụ cột phát triển kinh tế thì yếu tố bản sắc văn hóa dân tộc trở thành điểm nhấn quan trọng. Lâu nay ai cũng bảo phải giữ gìn, tôn trọng rồi khai thác, nhưng làm như thế nào thì vẫn mỗi nơi mỗi phách, mỗi người mỗi kiểu. Nên có lúc phát triển nóng quá, cái khối băng bản sắc có nguy cơ bị vỡ, cần có sự can thiệp kịp thời của nhà nước. Sự kiện tỉnh Gia Lai quyết định phá bỏ cái công trình bê tông gần chục tỉ đồng án ngữ mặt chính của núi lửa Chư Đang Ya, trả lại mặt bằng, giữ nguyên hiện trạng ngay trước tết năm rồi là một ví dụ.
3. Tôi rất quý cô bé Uyên Nie, người Ê Đê (Đắk Lắk), học Trường ĐH Văn hóa Nghệ thuật quân đội, lấy một anh bác sĩ người Jrai ở làng Kép, Ia Mơ Nông, Chư Păh cũ. Thay vì bắt chồng phải về nhà vợ theo phong tục, thì Uyên về quê chồng, và trở thành thủ lĩnh du lịch của làng, biến làng Kép thành một mô hình du lịch cộng đồng.
Đây là một sự đổi đời rất lớn, vì chúng ta biết người Tây nguyên bản địa chủ yếu đang sống với phương thức tự cung tự cấp, không có chợ, cần gì thì trao đổi hàng lấy hàng trong làng. Thế mà giờ, biến ngay ngôi làng mình, lối sống thường ngày của mình, công việc hằng ngày của mình... thành sản phẩm để thu hút du khách.
Trở lại chuyện cà phê trên đất này. Quả là tôi đã từng rất ngạc nhiên khi hồi mới lên Tây nguyên mà chả thấy cây cà phê đâu, hay chính xác là rất ít. Các quán cà phê cũng không nhiều như từng hình dung. Nhớ quán chúng tôi hay "ngồi đồng" mỗi sáng chủ nhật hồi ấy là cà phê Kim Liên của ông Giáp, một người đàn ông lịch thiệp di cư. Giờ mới đây nhất, trong hội nghị kêu gọi đầu tư do tỉnh Gia Lai tổ chức, ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, Gia Lai - một trong những doanh nghiệp dẫn đầu về xuất khẩu cà phê, thuộc Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam - đã trình bày hệ sinh thái chiến lược cho ngành cà phê thông qua 5 dự án trọng điểm với tổng vốn đầu tư hơn 710 triệu USD, tương đương khoảng 18.000 tỉ đồng.
Từ một cơ sở gia đình, Vĩnh Hiệp đã trở thành nhà xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam, hiện diện tại hơn 60 thị trường, đóng góp hơn 769 triệu USD trong niên vụ 2024 - 2025, chiếm 9,3% kim ngạch xuất khẩu cà phê của cả nước.
Ông Hiệp là người đưa ra thông điệp: "Việt Nam không chỉ xuất khẩu cà phê; chúng tôi muốn chia sẻ giá trị, bản sắc và tinh thần sáng tạo của người nông dân Việt Nam với thế giới".
Và tôi, người có tròn 45 năm ở đất này, được coi là người Pleiku, trở thành một phần ký ức ở đây, nhiều khi đi lại những con đường cũ đã ngỡ ngàng trước những đổi thay...
Gần 23h, anh Phạm Thiện Tâm (28 tuổi, trú Đăc Lăk) điều khiển xe chở 11 khách chạy trên quốc lộ 19, hướng Gia Lai - Quy Nhơn. Khi xuống đèo An Khê (xã Bình Khê), ôtô bị xe tải do Nguyễn Thanh Yên (28 tuổi, ở Gia Lai) cầm lái, chạy cùng chiều tông vào phía sau tông.
Va chạm mạnh khiến xe khách lao xuống vực sâu 40 m, hư hỏng và biến dạng. Hành khách Phạm Thị Nụ (38 tuổi, trú Đăk Lăk) bị thương nặng, đưa tới trạm y tế Tây Sơn cách đó gần 20 km, song không qua khỏi. 10 người bị thương, trong đó có 2 người chấn thương nặng được chuyển tới Bệnh viện Đa khoa trung tâm Gia Lai.
Đèo An Khê nằm trên quốc lộ 19, dài 243 km, bắt đầu từ cảng Quy Nhơn (Bình Định cũ) đến cửa khẩu Lệ Thanh (Gia Lai). Đây là tuyến huyết mạch nối các tỉnh Tây Nguyên với vùng duyên hải miền Trung, lượng xe đi lại lớn, song mặt đường chật hẹp, xuống cấp, mất an toàn giao thông. Năm 2024, hơn 17 km qua đèo được cải tạo, mở rộng.
