Giữa ánh đèn sân khấu, tiếng nhạc, tiếng cười và cả những lúc chạnh lòng, những nghệ sĩ như Cẩm Nhung vẫn ở lại, không phải vì hào quang mà vì một điều giản dị hơn, ấy là được diễn, được sống với nghề và được yêu thương.
Chiều xuống, khi nhiều người vừa tan sở, đường phố bắt đầu ken đặc dòng xe cộ trở về nhà, thì ở phía sau cánh gà, Cẩm Nhung đã ngồi trước gương chuẩn bị cho một đêm lô tô show mới. Hộp phấn mở nắp, ánh đèn bàn hắt lên khuôn mặt còn chưa hoàn thiện lớp trang điểm. Bộ tóc giả được đặt ngay ngắn bên cạnh, chiếc váy sân khấu treo phía sau lưng, chờ chủ nhân khoác vào người.
Chỉ ít giờ nữa thôi, cô sẽ bước ra dưới ánh đèn rực rỡ với nụ cười quen thuộc, tiếng nhạc nổi lên, khán giả vỗ tay, cả sân khấu lại náo nhiệt như chưa từng có những phút lặng lẽ phía sau hậu trường.
Ít ai nhìn thấy quãng đường phía sau nụ cười ấy đã kéo dài hơn 20 năm. Từ những chuyến xe rong ruổi theo các đoàn lô tô miền Tây Nam bộ đến sân khấu Sài Gòn Tân Thời hôm nay, cuộc đời Cẩm Nhung gần như gắn trọn với tiếng nhạc mở màn, tiếng gọi số dồn dập và những đêm diễn nối nhau không dứt. Có người xem lô tô là cuộc vui vài tiếng đồng hồ. Nhưng với những nghệ sĩ như cô, đó là một đời người.
Cẩm Nhung (nghệ danh), 43 tuổi, quê An Giang cho biết cô theo nghề hát lô tô từ khi còn rất trẻ. “Tui đi diễn từ hồi còn ở tỉnh. Ở miền Tây đoàn đi nhiều nơi, chỗ nào đông thì ở lại lâu, vắng thì đoàn dọn đi chỗ khác, cứ vậy mà theo nghề”, cô kể.
Suốt hơn 20 năm qua, hát lô tô gần như là công việc duy nhất của cô. Trước đó, Cẩm Nhung từng làm nhiều nghề khác để trang trải cuộc sống, nhưng rồi cuối cùng vẫn quay về với sân khấu.
Cô nói cơ duyên đến với nghề cũng rất ngẫu nhiên. Ban đầu, cô chỉ theo một người quen đi diễn lễ Kỳ Yên ở miền Tây (lễ cầu an) – lễ hội lớn trong năm tại các đình miếu Nam bộ, thường diễn ra từ tháng giêng đến tháng 3 âm lịch, nhằm thờ cúng Thành hoàng Bổn Cảnh.
Hôm ấy, cô phụ việc các nghệ sĩ chính, “tao đứng nói, mày hát”, người quen bảo vậy. Và từ lần thử đầu tiên ấy, Cẩm Nhung nói mình “dính nghề” luôn. “Ông Tổ chọn rất nhanh”, cô cười và cho rằng mình được Tổ nghề độ nên có duyên và ở lại với nghề đến tận bây giờ.
Theo Cẩm Nhung, việc đến với đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời cũng là một cái duyên đặc biệt. Sau một biến cố cá nhân, cô được một người bạn rủ lên TP.HCM thi tuyển.
“Lúc đó tui cũng không muốn đi thi đâu, tại tui nghĩ ở dưới quê mình đã có nghề rồi. Nhưng bạn tui nói lên Sài Gòn chơi đi, tiện thể đi thi xem đậu thì đậu”. Kết quả, cô trở thành quán quân. Nhắc lại chuyện cũ, ánh mắt Cẩm Nhung ánh lên niềm vui. Từ đó đến nay, cô đã gắn bó với đoàn hơn 6 năm.
Theo cô, chỉ khi lên TP.HCM làm nghề mới thấy lô tô ở tỉnh và lô tô tại Sài Gòn Tân Thời là hai màu sắc hoàn toàn khác nhau. Ở tỉnh, phần lớn là gọi số, phục vụ nhanh để bán vòng. Còn ở đoàn, đó là biểu diễn nghệ thuật, có chủ đề, có tiết mục, có sự dàn dựng.
“Ở đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời, mỗi đêm chúng tôi đi diễn là một chủ đề khác nhau, trang phục cũng phải theo chủ đề. Không chỉ kêu số mà còn phải diễn xuất, phải hóa thân vào nhân vật”. Cẩm Nhung cho biết lô tô ngày xưa vốn cũng có hát, nhưng dần dần vì áp lực kinh tế, nhiều nơi chỉ còn “đọc không” để chạy vòng nhanh.
Ở sân khấu lô tô hiện đại, theo Cẩm Nhung, một nghệ sĩ không thể chỉ biết “kêu số”: “Đứng trên sân khấu mà chỉ có một sở trường thôi là không được. Là nghệ sĩ lô tô thì phải đa năng, cái gì cũng phải biết. Nếu chỉ đứng im kêu số là không ai xem”.
Cô cho biết, có thể hát bolero, nhạc trẻ, diễn xuất, tương tác với bạn diễn… tùy theo từng tiết mục. Theo cô, ngoài việc bắt nhịp tốt với bạn diễn, nghệ sĩ còn phải khiến khán giả nhớ đến mình.
Nói về thu nhập, Cẩm Nhung cho biết nghề này phụ thuộc nhiều vào cách chi tiêu và sự yêu thương của khán giả. Ngoài mức lương cố định, nghệ sĩ còn nhận thêm những món quà đặc biệt gọi là “sash” – băng đeo chéo có in tên danh hiệu, được khán giả mua để tặng trực tiếp trên sân khấu.
Sash có nhiều mức giá, phổ biến từ 500.000 đồng đến 10 triệu đồng. “Có nghệ sĩ một đêm đeo 4 – 5 sash luôn, nhiều khi tiền khán giả tặng còn hơn lương nữa”, cô chia sẻ.
Theo Cẩm Nhung, đây là nguồn thu quan trọng, đặc biệt với những nghệ sĩ được yêu thích.
Cẩm Nhung là con duy nhất trong một gia đình làm nông ở vùng sông nước miền Tây. Cha mẹ không đòi hỏi con cái phải lo cho mình, nhưng hiểu nỗi vất vả, cơ cực của cha mẹ, cô đi hát không chỉ để nuôi sống bản thân mà còn gửi tiền về phụ giúp gia đình.
“Nhà có mình tui thôi, mọi thứ tui phải lo”. Ngay cả khi biết cô có giới tính thứ ba hay theo nghề hát lô tô, gia đình cũng không phản đối nhiều.
“Ngày xưa tui giấu dữ lắm. Đi diễn mà đồ diễn không dám để ở nhà, phải gửi chỗ này chỗ nọ. Đi hát cũng không dám nói cho ai biết vì sợ định kiến”. Nói đến đây, giọng cô chùng lại, Cẩm Nhung cho rằng so với nhiều người cùng hoàn cảnh, bản thân mình đã là người may mắn.
Khi được hỏi về những kỷ niệm trong hơn 20 năm theo nghề, Cẩm Nhung đan đôi bàn tay vào nhau, nói chậm rãi. Một trong những ký ức cô nhớ nhất là thời điểm đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời phải rời điểm diễn ở Rubik (trong khuôn viên Thảo Cầm Viên, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, quận 1 cũ).
“Khi đó mọi người khóc nhiều lắm, tui cũng buồn, nhưng tui sợ mất chỗ làm hơn”, cô nói và cho biết lúc ấy mới lên Sài Gòn được vài tháng. Nỗi lo lớn nhất là phải về quê vì không còn việc làm: “Người ta buồn vì gắn bó, vì có nhiều kỷ niệm. Còn mình buồn vì sợ thất nghiệp”.
Theo Cẩm Nhung, một đêm diễn bắt đầu từ rất sớm. Khoảng 15 giờ, nghệ sĩ đã phải có mặt tại đoàn để trang điểm, chuẩn bị trang phục, tập luyện với vũ đoàn nếu có tiết mục. Đến 19 giờ chương trình bắt đầu và kéo dài đến khuya.
“Mất nhiều thời gian lắm, nhưng mà vui nên ai cũng theo”, Cẩm Nhung nói và cho biết ở đây, tất cả nghệ sĩ đều tự trang điểm, tự chuẩn bị trang phục, tự tập luyện.
Dù chuẩn bị kỹ lưỡng, song sự cố sân khấu vẫn là điều khó tránh khỏi. Có khi đang diễn thì rớt tóc giả, rớt phụ kiện, trục trặc trang phục… Cách xử lý của cô và bạn diễn khá đơn giản, đó là cười với khán giả, chạy vào chỉnh lại rồi bước ra diễn tiếp. “Mình phải biến sự cố thành nét duyên dáng, càng vui thì khán giả càng thích”.
Ở đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời, các nghệ sĩ đều tự trang điểm, chuẩn bị trang phục…
ẢNH: VÕ HÀ LAM
Theo Cẩm Nhung, bên cạnh những thuận lợi và may mắn, nghề này cũng có không ít khó khăn. Nhưng cô khẳng định chưa từng nghĩ sẽ bỏ nghề. “Lên sân khấu vui muốn chết luôn. Bữa nào ở nhà không đi diễn là tui buồn lắm”.
Những ngày không có lịch diễn, cô nói “thấy trống trải”. Thấy người khác đi diễn mà mình ở nhà cũng buồn. Cuộc sống của Cẩm Nhung khá đơn giản, ban ngày nghỉ ngơi để tái tạo năng lượng, tối đi diễn, thi thoảng đi ăn, đi chơi với những khán giả thân quen.
“Tụi tui sống như vậy đó. Yêu đời thì trẻ hoài, buồn là già liền”, cô cười xòa.
Sau hơn 20 năm làm nghề, với Cẩm Nhung, lô tô không chỉ là nghề mà là cuộc sống. Cô nói nếu không có nghề này, chắc cũng không biết mình sẽ làm gì khác.
Giữa ánh đèn sân khấu, tiếng nhạc, tiếng cười và cả những lúc chạnh lòng, những nghệ sĩ như cô vẫn ở lại, không phải vì hào quang mà vì một điều giản dị hơn, ấy là được diễn, được sống với nghề và được khán giả yêu thương.
Ngày 8-4, Thường trực HĐND TP.HCM làm việc với các ban của HĐND TP, nghe báo cáo tình hình theo dõi, đôn đốc triển khai, cụ thể hóa thực hiện các nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển thành phố.
Đồng thời trao đổi về công tác nghiên cứu, đề xuất các nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND TP, phục vụ chuẩn bị các luận cứ pháp lý xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Phó chủ tịch thường trực HĐND TP.HCM Nguyễn Văn Thọ chủ trì buổi làm việc.
Buổi làm việc còn có sự tham dự của Phó chủ tịch HĐND TP Nguyễn Trường Nhật Phượng và lãnh đạo các ban của HĐND, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND TP.HCM.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM cho biết việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM bước đầu đạt nhiều kết quả quan trọng.
HĐND TP.HCM đã ban hành nhiều nghị quyết nhằm cụ thể hóa các cơ chế, chính sách đặc thù.
Đối với nghị quyết 98/2023 của Quốc hội về cơ chế chính sách đặc thù phát triển TP.HCM, tới nay thành phố đã ban hành 53 nghị quyết, tập trung triển khai trong các lĩnh vực tài chính ngân sách, đầu tư, giao thông, môi trường.
Còn một số nội dung chưa thực hiện do vướng mắc pháp lý và chưa bảo đảm tính đồng bộ, chủ yếu trong các lĩnh vực cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, cơ chế thu phí, thị trường tín chỉ carbon và kiểm soát khí thải phương tiện.
Đối với nghị quyết 260/2025 của Quốc hội (sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị quyết 98/2023), TP.HCM đã ban hành 6 nghị quyết để cụ thể hóa, liên quan đến quy hoạch, phát triển hạ tầng và cơ chế tài chính ngân sách. Các nhiệm vụ còn lại đang tiếp tục triển khai.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo các ban của HĐND TP.HCM báo cáo kết quả theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các nghị quyết về cơ chế chính sách đặc thù, và rà soát các nội dung thuộc lĩnh vực phụ trách cần được cụ thể hóa thành quy phạm pháp luật, phục vụ việc tổ chức hội thảo khoa học, lấy ý kiến chuyên gia nhằm góp ý xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Phó chủ tịch thường trực HĐND TP.HCM Nguyễn Văn Thọ kết luận buổi làm việc yêu cầu các ban của HĐND TP theo chức năng, nhiệm vụ được giao tiếp tục rà soát việc triển khai các nghị quyết của Quốc hội và nghị quyết của HĐND TP.HCM về cơ chế chính sách đặc thù về phát triển thành phố.
Đồng thời, các ban của HĐND TP cũng cần chủ động tham mưu đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách và định hướng khung pháp lý, góp phần xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, TP.HCM đang xây dựng báo cáo tổng kết, xây dựng nghị quyết mới thay thế nghị quyết 31 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đồng thời, TP.HCM cũng được đồng ý để xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Qua đó nhằm tạo công cụ pháp lý cao hơn, với kỳ vọng tiếp tục phân quyền, tăng quyền để TP.HCM phát triển nhanh, bền vững hơn, đóng góp cho phát triển chung của đất nước.
Ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học sẽ được cơ quan chức năng tiếp thu trong quá trình xây dựng dự thảo luật. Dự kiến dự thảo Luật Đô thị đặc biệt sẽ được cơ quan có thẩm quyền trình Quốc hội xem xét trong năm nay.
Tờ trình miễn phí xe buýt được Sở Xây dựng TP.HCM thực hiện nhanh chóng ngay sau ý kiến chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang tại Hội nghị Thành ủy lần thứ 5, nhiệm kỳ 2025 - 2030 vừa diễn ra.
Cũng theo Sở Xây dựng, việc xây dựng tờ trình dự thảo nghị quyết còn căn cứ vào Chỉ thị số 23 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong tình hình mới.
Trong đó có nêu: "Tăng cường quản lý hoạt động vận tải, ưu tiên đầu tư phát triển vận tải hành khách công cộng, chuyển đổi sang các phương tiện giao thông xanh gắn với lộ trình hạn chế dần phương tiện cá nhân tham gia giao thông tại các đô thị lớn".
Và Nghị quyết số 25 của HĐND TP.HCM về thực hiện tăng cường vận tải hành khách công cộng kết hợp với kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân tham gia giao thông: "Ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo (bao gồm đầu tư hạ tầng và vận hành khai thác) nhằm đảm bảo hệ thống giao thông công cộng phát triển bền vững".
Ngoài ra tại Luật Đường bộ số 35 do Quốc hội ban hành năm 2024 cũng quy định "HĐND cấp tỉnh căn cứ vào nguồn lực địa phương quyết định hỗ trợ lãi suất vay vốn tại các tổ chức tín dụng đối với các dự án đầu tư phương tiện xe buýt, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt; hỗ trợ kinh phí hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt; hỗ trợ cho người sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt thông qua chính sách miễn, giảm giá vé".
Bên cạnh đó nhiều quy định khác cũng thuận lợi cho việc xây dựng nghị quyết miễn phí xe buýt toàn dân tại TP.HCM.
Do đó, HĐND TP.HCM có thẩm quyền quyết định các chế độ chi ngân sách đối với một số nhiệm vụ chi có tính chất đặc thù ở địa phương ngoài các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu do Chính phủ, Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành.
Sở Xây dựng nhận định việc miễn phí xe buýt sẽ kịp thời hỗ trợ người dân sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, nhằm kéo giảm ùn tắc giao thông, hạn chế ô nhiễm môi trường do khí thải phương tiện cá nhân.
Việc miễn phí xe buýt còn tiết kiệm chi phí di chuyển, đảm bảo an toàn năng lượng, tăng tính kết nối cộng đồng và góp phần xây dựng TP.HCM trở thành nơi đáng sống, văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Sở Xây dựng xác định việc xây dựng chính sách hỗ trợ người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và chính sách hỗ trợ kinh phí hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt theo trình tự, thủ tục rút gọn là phù hợp.
Do đó, Sở Xây dựng kính trình UBND TP.HCM xem xét, trình HĐND TP.HCM áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng nghị quyết về hỗ trợ cho người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.
Theo đó nghị quyết này quy định sẽ miễn phí vé 135 tuyến xe buýt hoạt động tại TP.HCM (109 tuyến xe buýt trợ giá và 26 tuyến xe buýt trợ giá).
Tổng kinh phí khoảng 930 tỉ đồng (8 tháng còn lại của năm 2026), thời gian dự kiến trình thông qua nghị quyết là tháng 4.
Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao, nhận lời mời của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ từ ngày 5 đến 7-5.
Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Ấn Độ trên cương vị mới. Lần gần đây nhất một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm Ấn Độ là vào năm 2013.
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương tiếp tục phát triển tốt đẹp, đúng vào dịp hai bên kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Ấn Độ là nước thứ ba trên thế giới thiết lập quan hệ ở tầm mức này với Việt Nam (sau Trung Quốc tháng 5-2008 và Nga vào tháng 7-2012).
Tin cậy chính trị giữa hai nước không ngừng củng cố thông qua việc duy trì đều đặn các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao và các cấp, trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, địa phương và giao lưu Nhân dân.
Ngày 7-4 vừa qua, không lâu sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu giữ chức Chủ tịch nước, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi là một trong những nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên có thông điệp chúc mừng.
Trong thông điệp, Thủ tướng Narendra Modi bày tỏ tin tưởng rằng dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tình hữu nghị lâu đời giữa hai nước sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa.
"Tôi mong muốn được hợp tác chặt chẽ với Ngài để làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, vì sự tiến bộ và thịnh vượng của Nhân dân hai nước và khu vực", nhà lãnh đạo Ấn Độ viết.
Hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục là lĩnh vực hợp tác trụ cột, quan trọng và chiến lược. Hợp tác kinh tế - thương mại phục hồi và phát triển tích cực sau đại dịch.
Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và Ấn Độ đạt mức kỷ lục 16,46 tỉ USD trong năm 2025, tăng 10,5% so với năm 2024. Trong đó xuất khẩu từ Việt Nam sang Ấn Độ đạt 10,3 tỉ USD (tăng 14,2%), nhập khẩu từ Ấn Độ đạt 6,1 tỉ USD (tăng 4,9%).
Hợp tác trong lĩnh vực văn hóa, du lịch và giao lưu Nhân dân tiếp tục được tăng cường và mở rộng. Kết nối giữa hai nước về hàng không và hàng hải được đẩy mạnh với hàng chục chuyến bay thẳng mỗi tuần.
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được kỳ vọng sẽ củng cố hơn nữa quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ - một thành viên chủ chốt của Nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS. Đồng thời làm nổi bật sự hợp tác giữa các nước Phương Nam toàn cầu (Global South) trong bối cảnh thế giới nhiều diễn biến phức tạp.
Chuyến đi cũng được kỳ vọng sẽ mở rộng những lĩnh vực hợp tác mới mà hai bên có tiềm năng và thế mạnh như đổi mới sáng tạo, công nghệ trọng yếu và công nghệ mới nổi, năng lượng tái tạo và y tế.
Trong đó trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử, thiết kế chip thế hệ mới, khoáng sản đất hiếm, sản xuất tiên tiến, công nghệ vũ trụ, các giải pháp kỹ thuật số cho quản trị tốt, dữ liệu và an ninh mạng được xem là những lĩnh vực hợp tác nhiều hứa hẹn.
