Quyết định này là nỗ lực nhằm tái định nghĩa khái niệm an toàn trực tuyến cho trẻ và còn như “phát súng lệnh” khiến thế giới phải soi chiếu những lỗ hổng trong chính sách bảo vệ thế hệ tương lai trước mặt tối công nghệ.
Trở về năm 2010, Allem Halkic là thiếu niên 17 tuổi đến từ Melbourne tràn trề nhựa sống. Cậu chọn cách tự kết liễu cuộc đời sau nhiều tuần bị bắt nạt trên Facebook. Theo tờ Herald Sun, trường hợp Allem là một trong những hồi chuông cảnh báo đầu tiên tại Úc về hậu quả tiêu cực liên quan đến mạng xã hội.
Hai năm sau, Courtney Love – cô bé 15 tuổi ở bang New South Wales, Úc – cũng ra đi mãi mãi sau khi đăng tải hàng trăm bức ảnh tự gây thương tích trước những lời kêu gọi tự sát đầy ác ý trên mạng.
Không riêng Allem Halkic hay Corurney Love, danh sách nạn nhân nhỏ tuổi còn có Jessie Tolhurst – cô bé ước mơ làm nhân viên sở thú, James Boyd-Gergely – cậu bé thích lái xe ở trang trại yên bìn, hay Esra Haynes – nhà vô địch thể dục nhịp điệu cấp tiểu bang… Tất cả đều có điểm chung: những đứa trẻ với tương lai rạng rỡ phía trước nhưng không thể thực hiện vì tổn thương tâm lý do “sát thủ vô hình” từ thế giới ảo.
Đó chỉ là những lát cắt nằm trong số hơn hàng nghìn câu chuyện đau lòng được tập hợp trong chiến dịch “Let Them Be Kids” (Tạm dịch: Hãy để trẻ em được là trẻ em) do Tập đoàn truyền thông News Corp cùng nhiều chuyên gia sức khỏe tâm thần phát động năm 2024 thu hút hơn 54.000 chữ ký kiến nghị.
Vài tháng sau, Thủ tướng Úc Anthony Albanese tiếp tục cùng MC nổi tiếng Michael “Wippa” Wipfli triển khai chiến dịch “36 tháng”, vận động nâng độ tuổi tối thiểu sử dụng mạng xã hội lên 16 và thu về hơn 124.000 chữ ký cùng 3.200 tin bài truyền thông – một con số kỷ lục thế giới – chính thức đưa vấn đề lên bàn nghị sự quốc gia.
Ngoài ra, nhiều nghiên cứu tại Úc càng chứng minh các nội dung độc hại trên mạng xã hội đang giết dần thế hệ trẻ em Úc, đặc biệt là gen Z.
Tạp chí Time dẫn một khảo sát cho thấy khoảng 84% trẻ em ở Úc từ 8-12 tuổi sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội – tương đương 1 triệu người dùng dưới tuổi vị thành niên. Con số này chạm ngưỡng 95% đối với thanh thiếu niên từ 13-15 tuổi.
Viện Nhân quyền Úc dẫn báo cáo của Ủy ban An toàn trực tuyến năm 2021 ghi nhận 44% thanh thiếu niên phải đối mặt những trải nghiệm tiêu cực trên mạng, trong đó 15% bị đe dọa hoặc lạm dụng.
Một nghiên cứu năm 2022 cho thấy gần nửa thanh thiếu niên thừa nhận mạng xã hội khiến họ cảm thấy tệ hơn về hình ảnh bản thân, kéo theo tỉ lệ rối loạn ăn uống tăng 200% trong 12 năm qua.
Năm 2025, Canberra tiếp tục công bố kết quả nghiên cứu mới nhất trình bày những “con số biết nói”: 7 trên 10 trẻ từng tiếp xúc với nội dung độc hại như bạo lực, kỳ thị phụ nữ, cổ xúy rối loạn ăn uống và tự tử. Cứ 7 trẻ thì có 1 em cho biết từng bị gạ gẫm và hơn một nửa từng là nạn nhân của bắt nạt trực tuyến.
Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng đối với một số thanh thiếu niên, việc dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội làm giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng đến học tập, hạn chế vận động và tác động tiêu cực đến tính cách, lối sinh hoạt… Đáng chú ý, tỉ lệ tự tử và tự gây thương tích ở trẻ dưới 19 tuổi cũng tăng vọt.
Ủy ban điều tra đặc biệt của Quốc hội Úc kết luận: các nền tảng mạng xã hội đang “thiết kế có chủ đích để gây nghiện”. Trước đó, các ông lớn công nghệ từng cam kết tự điều tiết nội dung độc hại nhưng liên tục thất bại. Và tệ hơn, nhiều ý kiến cho rằng Big Tech biết rõ tác hại nhưng vẫn che giấu, tiếp tục thu lợi từ dữ liệu của những đứa trẻ.
Trong bối cảnh đó, một sự đồng thuận hiếm hoi đã xuất hiện trên chính trường Úc. Cùng với Thủ tướng Úc Anthony Albanese, ông Peter Dutton, khi đó lãnh đạo phe đối lập, là những tiếng nói đầu tiên ủng hộ chiến dịch áp lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội. Ông Peter Dutton tuyên bố Đảng Tự do “sẽ đứng cùng chiến tuyến” với Đảng Lao động về vấn đề này, đồng thời chỉ trích công ty công nghệ “chỉ xem trẻ em như món hàng, như một dòng lợi nhuận trên mạng”.
Sau hành trình vận động bền bỉ, ngày 28-11-2024 Quốc hội Úc chính thức thông qua Luật sửa đổi an toàn trực tuyến (Online Safety Amendment) với tỉ lệ áp đảo 102 phiếu thuận trên 13 phiếu chống, giành được sự ủng hộ lưỡng đảng.
Canberra chính thức đặt viên gạch đầu tiên cho một hành lang pháp lý nghiêm ngặt nhất thế giới, nhằm bảo vệ trẻ em khỏi những nội dung độc hại, thuật toán gây nghiện và “bóng ma” của nạn bắt nạt trực tuyến.
Theo Hãng tin Reuters, lệnh cấm được thực thi quyết liệt đối với 10 “ông lớn” công nghệ, gồm Instagram, Facebook, Threads, Snapchat, TikTok, YouTube, X, Reddit, Twitch và Kick.
Theo đó, trẻ em dưới 16 tuổi tại Úc không còn được phép tạo tài khoản mới hay truy cập vào các tài khoản hiện có trên những nền tảng này.
Bà Julie Inman Grant, Ủy viên An toàn mạng của Úc, giải thích danh sách này được lựa chọn vì “mục đích duy nhất và quan trọng của chúng là tạo điều kiện cho tương tác xã hội trực tuyến”. Bà cũng cho biết văn phòng mình ưu tiên các nền tảng có số lượng người dùng dưới 16 tuổi lớn nhất, song cam kết chính phủ có thể cập nhật danh sách cấm để bao trùm nhiều nền tảng khác.
Theo Đài BBC, khác biệt hoàn toàn với những nỗ lực tại Mỹ hay Liên minh châu Âu (EU), đạo luật của Úc không chấp nhận bất kỳ ngoại lệ nào, kể cả khi có sự đồng thuận từ phụ huynh.
Chính vì vậy, mô hình này đang trở thành “phòng thí nghiệm” được nhiều quốc gia theo dõi. Ngoài ra, một trọng tâm quan trọng của đạo luật là không nhắm vào việc trừng phạt người dùng nhỏ tuổi hay gia đình mà đặt gánh nặng trách nhiệm lên vai các gã khổng lồ công nghệ.
Để hiện thực hóa hai mục tiêu trên, Chính phủ Úc buộc các nền tảng phải triển khai “các bước hợp lý” để xác minh danh tính người dùng thay vì chỉ dựa vào khai báo ngày sinh thủ công. Những phương thức hiện đại như gửi tài liệu định danh, sử dụng dữ liệu sinh trắc học qua video selfie (video tự quay khuôn mặt bằng camera trước) hay phân tích hành vi lướt mạng cũng được xem xét như những giải pháp tất yếu.
“Mạng xã hội có mục đích riêng nhưng chúng cũng cần có trách nhiệm bảo vệ trẻ em và đó là điều mà luật này sẽ thực hiện – Bộ trưởng Truyền thông Úc Anika Wells chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với Đài CNN – Mục tiêu cuối cùng của chúng tôi là đưa các em rời khỏi màn hình, trở lại sân bóng đá, lớp học nghệ thuật hoặc tương tác với nhau ngoài đời thực” – bà nói thêm.
Theo kênh Euronews, bất kỳ nền tảng nào cố tình “lách luật” hoặc buông lỏng quản lý để trẻ vị thành niên truy cập trái phép sẽ phải đối mặt với mức phạt khổng lồ lên tới 49,5 triệu đôla Úc (khoảng 32 triệu USD). Đạo luật đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ công chúng Úc, bao gồm cả phụ huynh và trẻ em. Vào thời điểm được thông qua năm ngoái, luật này nhận được sự ủng hộ của 77% người Úc được khảo sát.
“Hôm nay là ngày các gia đình trên toàn thể nước Úc chiến thắng các công ty công nghệ. Chúng ta đang khẳng định quyền được sống đúng với tuổi thơ của trẻ em và quyền được an tâm hơn của cha mẹ” – Thủ tướng Albanese phát biểu trên Đài ABC News ngày 10-12-2025.
Đến nay, giới khoa học biết rất ít về bạch tuộc cổ đại vì chúng có cơ thể mềm và hiếm khi được bảo tồn dưới dạng hóa thạch, ngoại trừ phần mỏ cứng chắc.
Trong nghiên cứu mới, nhà cổ sinh vật Yasuhiro Iba tại Đại học Hokkaido (Nhật Bản) cùng đồng nghiệp nghiên cứu 15 hóa thạch mỏ lớn từng được cho là của mực ma cà rồng, nhưng thực chất thuộc về nhóm bạch tuộc cổ đại Nanaimoteuthis. Sử dụng hình ảnh kỹ thuật số, họ cũng phát hiện thêm 12 hóa thạch mỏ bạch tuộc khác ẩn trong các lớp đá kỷ Phấn trắng với niên đại 72-100 triệu năm.
Trong số này, đáng chú ý nhất là Nanaimoteuthis haggarti, loài bạch tuộc có mỏ lớn hơn mực khổng lồ hiện đại, vốn có cơ thể dài tới 13 m và được coi là động vật không xương sống lớn nhất từng ghi nhận. Dựa vào mối quan hệ giữa kích thước hàm và chiều dài cơ thể ở các loài bạch tuộc vây ngày nay, nhóm nghiên cứu ước tính N. haggarti thậm chí có chiều dài toàn thân 7-19 m, vượt qua mực khổng lồ hiện đại. Nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí Science hôm 23/4.
Theo Guardian, bạch tuộc hiện đại không nuốt chửng con mồi mà dùng những cánh tay dài, linh hoạt để bắt và khống chế, sau đó xé mồi bằng mỏ. Các hóa thạch mỏ mang dấu mòn rõ rệt, chỉ ra chiến lược săn mồi tương tự thời xưa. Ở những cá thể lớn nhất, mỏ bị mài mòn đáng kể, dần trở nên cùn và tròn hơn, đồng thời có một số vết trầy xước, sứt mẻ.
Iba nói: "Bạch tuộc có lẽ đã sử dụng cánh tay dài để tóm lấy con mồi và dùng hàm dưới mạnh mẽ để nghiền nát cấu trúc cứng như vỏ hoặc xương. Vết mòn rõ rệt trên hàm cho thấy chúng thường xuyên xử lý con mồi cứng".
N. haggarti có thể là đối thủ xứng tầm của những kẻ săn mồi có xương sống thời tiền sử như cá mập, thằn lằn cổ rắn, thương long. Theo Iba, loài bạch tuộc này đã tận dụng kích thước khổng lồ, những cánh tay linh hoạt và cú cắn mạnh để trở thành kẻ săn mồi hàng đầu đại dương cổ đại.
"Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy chúng không đơn thuần là phiên bản lớn của bạch tuộc hiện đại. Chúng là kẻ săn mồi khổng lồ đứng đầu chuỗi thức ăn biển vào kỷ Phấn trắng. Điều này thay đổi quan điểm cho rằng trong kỷ Phấn trắng, biển chỉ do những loài săn mồi có xương sống kích thước lớn thống trị", Iba cho biết.
Nghiên cứu mới khiến các nhà khoa học đặt câu hỏi, liệu có những sinh vật biển thậm chí còn lớn hơn hay không. Adiel Klompmaker, nhà cổ sinh vật tại Bảo tàng Đại học Alabama, lưu ý rằng những hóa thạch mỏ mới được tìm thấy trong trầm tích nước tương đối nông. Ông chia sẻ với National Geographic: "Tôi tự hỏi dưới vùng biển sâu hơn trong kỷ Phấn trắng từng tồn tại những gì, còn những sinh vật nào đang ẩn náu ngoài kia mà chúng ta chưa biết đến".
Chia sẻ tại Diễn đàn Data & AI mùa hè năm 2026, do Hội Tin học TP.HCM (HCA) phối hợp tổ chức, ông Nguyễn Hữu Yên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho rằng, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) đã vượt ra khỏi khái niệm những công cụ hỗ trợ để trở thành "nguyên tử" cốt lõi cấu thành nên sự phát triển của nền kinh tế số. Nếu dữ liệu được ví như nguồn tài nguyên vô tận thì AI là chìa khóa để khai phóng và chuyển hóa tài nguyên đó thành những giá trị thực tiễn.
Tại Việt Nam, việc ứng dụng AI vào các hoạt động kinh doanh, sản xuất đang diễn ra ở quy mô lớn. Tuy nhiên, nghiên cứu thực tế của Microsoft cho thấy không phải mọi mô hình áp dụng đều thành công.
Theo bà Trần Kim Sa, Giám đốc Tư vấn Giải pháp, phụ trách khối doanh nghiệp SME - Microsoft Việt Nam, có ba nguyên nhân chính khiến các dự án AI trong doanh nghiệp thất bại. Đầu tiên là không gắn giải pháp AI với bài toán kinh doanh rõ ràng. Tiếp đến là dữ liệu chưa sẵn sàng. Cuối cùng là thiếu quản trị và bảo mật.
Theo nghiên cứu của Microsoft, các doanh nghiệp thành công thường tập trung vào giải quyết 4 bài toán lớn. Trong đó, bài toán quan trọng nhất, nhưng thường bị bỏ quên là dùng AI để nâng cao trải nghiệm của nhân viên.
"Các doanh nghiệp thường nghĩ đến các bài toán lớn, xây dựng mô hình AI hay với kỳ vọng cao nhưng cuối cùng không nhân viên nào trong công ty dùng", bà Sa chỉ ra nguyên nhân đầu tiên và cũng là quan trọng nhất khiến việc áp dụng các mô hình AI ở doanh nghiệp bị thất bại.
Lời khuyên của chuyên gia Microsoft dành cho các doanh nghiệp Việt là nên chọn những bài toán nhỏ, đơn giản để nhân viên trong công ty dễ tiếp cận, thấy được hiệu quả của AI. Lãnh đạo không nên chọn bài toán quá khó để bắt đầu, vì tâm lý chung mọi người sẽ không muốn làm.
Ba bài toán còn lại là dùng AI để đổi mới trải nghiệm khách hàng; tái cấu trúc quy trình kinh doanh và dẫn dắt đổi mới. Theo bà Sa, bài toán thứ hai và thứ ba đang được các doanh nghiệp Việt ứng dụng tốt. Nhưng bài toán thứ tư thách thức hơn nhiều.
"AI không chỉ tối ưu quy trình, công việc mà còn làm thay đổi quỹ đạo tăng trưởng. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo không chỉ còn là công cụ mà đã trở thành 'người dùng' dữ liệu kiểu mới", bà Sa nhận định. Nói cách khác, dữ liệu từ việc lưu trữ để phục vụ con người chuyển sang lưu trữ để phục vụ AI.
Đồng quan điểm này, thạc sĩ Nguyễn Đình Tuấn, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Hạ tầng số Viettel IDC, cho rằng AI không chỉ thay đổi cuộc sống mọi người mà còn thay đổi hạ tầng dữ liệu.
Theo ông Tuấn, AI không chỉ là xu hướng mà là cuộc dịch chuyển cấu trúc. Tốc độ phát triển theo cấp số nhân của AI khiến mô hình dữ liệu, ứng dụng cũng thay đổi theo. Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần hành động ngay để không bỏ lỡ cơ hội và tránh bị tụt hậu.
Từ các báo cáo chuyên sâu, Viettel IDC cho biết TP.HCM đang là khu vực có tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước trong lĩnh vực phát triển trung tâm dữ liệu (DC - Data center), hướng đến mục tiêu là điểm sáng của cả khu vực Đông Nam Á.
Tuy nhiên, có một đặc thù là hầu hết thị phần của DC đều nằm trong tay các doanh nghiệp trong nước, chưa có sự xuất hiện của các doanh nghiệp quốc tế. Ngoài ưu điểm, mô hình này cũng bộc lộ một số hạn chế là quy mô DC của doanh nghiệp Việt vẫn nhỏ, chưa đáp ứng được hạ tầng lớn của các đơn vị quốc tế, thiếu việc phối hợp hoạt động toàn cầu.
Để cải thiện việc này, các nhà cung cấp DC của Việt Nam đang tìm cách mở rộng quy mô bên cạnh việc hợp tác với đối tác quốc tế. Tuy nhiên, từ quá trình nghiên cứu và triển khai thực tế, ông Tuấn lưu ý việc lựa chọn hướng đầu tư, phát triển cần tính toán kỹ. Vì lĩnh vực này thay đổi rất nhanh, nhiều mô hình hôm nay phù hợp nhưng vài năm sau đã lỗi thời. Doanh nghiệp cần tránh rủi ro đầu tư rất nhiều nhưng khi đưa vào vận hành thì lỗi thời, không đáp ứng được yêu cầu thực tế của thị trường.
Là một trong những thương hiệu nổi tiếng với di sản máy ảnh ấn tượng, Sony đã định hình lại khả năng của cảm biến full-frame thông qua dòng sản phẩm Alpha. Với sự chú trọng vào màu sắc và cân bằng trắng, Sony đã thu hút sự tin tưởng từ các nhà quay phim, nhiếp ảnh gia và người dùng công nghệ.
Loạt ảnh so sánh "Origin vs. AI Camera Assistant" được Sony quảng bá cho Xperia 1 VIII
Tuy nhiên, khi tài khoản chính thức của Sony Xperia đăng tải những bức ảnh so sánh giữa "Origin vs. AI Camera Assistant" nhằm quảng bá cho Xperia 1 VIII, nhiều người đã không khỏi ngạc nhiên. Những bức ảnh được đăng tải đã gây ra nhiều tranh cãi từ cộng đồng.
Ở bức chân dung đầu tiên, tính năng Xperia Intelligence đã làm tăng độ phơi sáng vùng trung gian quá mức, dẫn đến việc mất chi tiết ở vùng sáng trên cỏ và khuôn mặt của chủ thể. Tương tự, bức ảnh có chiếc bình hoa cho thấy độ sắc nét của vùng tối bị giảm, khiến sàn nhà mất đi kết cấu tự nhiên. Bức ảnh chụp bánh sandwich cũng không ngoại lệ, khi AI của Sony đã giảm độ bão hòa màu đỏ và xanh lá cây một cách khó hiểu, tạo ra một tông màu vàng cam gượng ép.
Trên cả ba mẫu ảnh, AI đã tạo ra một sự thay đổi cân bằng trắng không tự nhiên, khiến màu sắc trở nên giống như đã qua xử lý bằng bộ lọc trên Instagram hay Snapchat. Tất cả các bức ảnh đều có vẻ đẹp hơn trước khi chỉnh sửa, nhưng AI Camera Assistant của Sony đã "sửa" chúng theo cách không cần thiết. Điều đáng lưu ý là những bức ảnh này được sử dụng để quảng bá khả năng chụp ảnh của Xperia 1 VIII.
Được biết, dòng Xperia 1 luôn được Sony hướng đến việc mang lại trải nghiệm chụp ảnh giống như máy ảnh chuyên nghiệp. Tuy nhiên, có vẻ như Xperia Intelligence đang theo đuổi phong cách xử lý ảnh quá mức, với độ bão hòa màu cao. Mặc dù những bức ảnh gốc có màu sắc tự nhiên và dải tương phản tốt, nhưng phiên bản AI lại khiến camera của Xperia trở nên kém hấp dẫn.
