Hơn 130 triệu thuê bao di động trong và ngoài nước, 80 tỉ bản ghi dữ liệu được tạo ra mỗi ngày, kỹ sư Nguyễn Chí Đông cùng cộng sự tại Viettel đối mặt với bài toán cũng là mục tiêu hướng đến là phải xây dựng một hệ thống xử lý dữ liệu do người Việt làm chủ.
Chí Đông vừa được vinh danh là một trong 10 Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu, đồng thời cũng là Gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quân năm 2025 trong Tháng thanh niên 2026 mới đây.
Là một kỹ sư trẻ trong lĩnh vực quản trị dữ liệu của Tập đoàn Viettel, Đông chia sẻ mỗi sản phẩm không chỉ là một nhiệm vụ mà còn là một thử thách, thậm chí vượt qua giới hạn năng lực của bản thân. Một trong những thách thức lớn nhất mà anh cùng đồng đội phải đối mặt là bài toán dữ liệu khổng lồ.
Thời điểm năm 2022 với tổng số hơn 130 triệu thuê bao di động tại cả thị trường trong nước và đầu tư ở nước ngoài, trung bình mỗi ngày Viettel có khoảng 80 tỉ bản ghi dữ liệu từ các hoạt động như cuộc gọi, tin nhắn hay vận hành mạng lưới.
Với tốc độ phát triển thuê bao ngày càng tăng, Viettel luôn phải đối mặt với bài toán về quản trị và làm sao khai thác hiệu quả kho dữ liệu ngày càng lớn ấy.
Thách thức càng lớn hơn khi lãnh đạo tập đoàn đặt mục tiêu cần xây dựng hệ thống xử lý dữ liệu do chính người của Viettel làm chủ để thay thế các sản phẩm mua của đối tác nước ngoài.
Và nhiệm vụ này đã được lập thành dự án và giao cho nhóm do Nguyễn Chí Đông chủ trì. “Được tin tưởng và giao nhiệm vụ này, với mình đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sự trao quyền và kỳ vọng lớn từ các thủ trưởng”, Đông chia sẻ.
Ngay khi bắt tay triển khai, Đông kể anh cùng cộng sự đã vấp ngay với khá nhiều khó khăn. Đó là hệ thống dữ liệu khổng lồ với hơn 200 máy chủ, nhóm dự án đã có nhiều thử nghiệm kéo dài song vẫn chưa nhìn thấy đích đến rõ ràng.
Phải mất chừng bốn tháng làm liên tục, phiên bản đầu tiên của sản phẩm mới tạm hình thành. Không hài lòng với kết quả ấy, Đông muốn cùng đồng đội đặt ra mục tiêu cao hơn, chính là phải hoàn thiện sản phẩm và đưa ra thị trường. Mục tiêu ấy biến thành quyết tâm cao nhất cùng tinh thần dấn thân, sự sáng tạo, nhóm dự án đã hoàn thiện “Nền tảng dữ liệu lớn Viettel (VLP)” và làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ lõi.
Với Đông, đặt mục tiêu cao để chinh phục cũng chính là kim chỉ nam giúp anh hoàn thiện bản thân, chinh phục những đỉnh cao công nghệ khác lớn hơn.
Ngoài làm chủ chuỗi công nghệ lõi nền tảng dữ liệu lớn, Đông còn chủ trì phát triển nhiều sản phẩm khác như Nền tảng học máy Viettel (vMLP) với giá trị làm lợi khoảng 12 tỉ đồng mỗi năm hay hệ thống số liệu thông minh GenBI với giá trị làm lợi khoảng 9,8 tỉ đồng và giúp tiết kiệm khoảng 13,4 tỉ đồng mỗi năm do không phải mua sản phẩm của nước ngoài.
Trở thành Gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quân năm 2025, Đông đã nhận được bằng khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Anh cũng được lãnh đạo tập đoàn khen thưởng cùng một số giải thưởng danh giá trong nước và quốc tế…
Ông Trần Đăng Hòa – Phó giám đốc Trung tâm Viettel – đánh giá Đông luôn sẵn sàng đảm nhận các nhiệm vụ thách thức. Chẳng hạn như chuyển hóa các thuật toán dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) phức tạp thành những giải pháp thực tiễn có khả năng ứng dụng và mở rộng quy mô cực lớn. “Anh ấy còn là chuyên gia dẫn dắt trong việc xây dựng đội ngũ kỹ sư big data và AI, góp phần đào tạo nhân lực công nghệ trẻ và truyền cảm hứng cho lớp kỹ sư kế cận”, ông Hòa thông tin.
Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa có văn bản gửi Sở Y tế tỉnh Cà Mau về việc điều tra, xử lý vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm trên địa bàn xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau.
Cục An toàn thực phẩm cho biết, đã nhận được thông tin ngày 24/4, hơn 40 học sinh tại địa phương phải nhập viện cấp cứu sau khi tham gia một bữa ăn miễn phí (bếp ăn không đồng). Các em xuất hiện những triệu chứng như mệt mỏi, nôn ói, đau bụng. Hiện các học sinh được theo dõi, điều trị tại Trung tâm Y tế khu vực Hồng Dân.
Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế tỉnh Cà Mau khẩn trương chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh tập trung tối đa nguồn lực để điều trị cho các trường hợp nghi ngộ độc, bảo đảm an toàn sức khỏe, không để xảy ra biến chứng nghiêm trọng.
Đồng thời, ngành y tế địa phương cần khẩn trương tổ chức điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm liên quan bữa ăn nghi gây ngộ độc; xác định rõ nguồn cung cấp nguyên liệu, quy trình chế biến. Các mẫu thực phẩm và bệnh phẩm cần được lấy để xét nghiệm, tìm nguyên nhân chính xác.
Cục An toàn thực phẩm cũng đề nghị xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (nếu có), đồng thời công khai kết quả để kịp thời cảnh báo cộng đồng, tránh các sự cố tương tự.
Bên cạnh đó, Sở Y tế tỉnh Cà Mau được giao phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm trong trường học, đặc biệt với các bếp ăn tập thể. Trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm cần được nhấn mạnh, nhất là khi tổ chức các hoạt động ăn uống cho học sinh.
Cơ quan chức năng cũng được đề nghị đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức về an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng, tập trung vào nhóm bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố.
Sở Y tế tỉnh Cà Mau phải theo dõi sát diễn biến vụ việc, thực hiện báo cáo nhanh, chủ động cung cấp thông tin chính thức và sớm công bố kết quả điều tra theo quy định.
Thông tin ban đầu trước đó, vào sáng 24/4, bếp ăn không đồng thuộc Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vĩnh Lộc phát các suất ăn miễn phí cho học sinh Trường tiểu học Nhụy Cầm (xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau).
Khoảng hai giờ sau khi ăn, nhiều em đồng loạt có biểu hiện mệt mỏi, nôn ói kèm đau bụng. Nhà trường nhanh chóng thông báo cho phụ huynh và cơ quan chức năng.Tổng cộng 46 học sinh được phụ huynh và giáo viên đưa đến Trung tâm Y tế khu vực Hồng Dân khám, theo dõi sức khỏe.
Hiện sức khỏe các em đã ổn định, nhiều em được xuất viện. Bước đầu nghi các em bị ngộ độc thực phẩm, song nguyên nhân cụ thể vẫn chờ kết luận từ cơ quan chức năng.
Từng là trung tâm luyện kim của xứ Wales những năm 1990, Ebbw Vale giờ đây là "thủ phủ đồ ăn nhanh" tập trung hàng loạt cửa hàng bán burger, kebab và pizza. Toàn thị trấn chỉ còn một cửa hàng rau quả tươi, khách hàng chủ yếu trên 50 tuổi.
Sự thay đổi cơ cấu ngành nghề và tỷ lệ thất nghiệp khiến thu nhập của người dân sụt giảm. Thực phẩm siêu chế biến trở thành lựa chọn phổ biến vì giá thành rẻ và tiện lợi. Cư dân ở đây "nghiện" đồ ăn nhanh đến mức hàng dài xe chờ đợi trước cửa hàng McDonald’s thường xuyên chắn lối vào nhà dân. Nhiều gia đình coi việc ăn đồ nhanh ba bữa mỗi ngày là điều bình thường. Số liệu cho thấy 73% cơ sở ăn uống tại đây là cửa hàng bán đồ mang về. Ngay cả những cửa hàng bán đồ chay cũng phải bán thêm bánh mì kẹp phô mai và khoai tây chiên để chiều lòng khách.
Hiện 37% dân số thị trấn mắc bệnh béo phì và phụ nữ có tuổi thọ trung bình thấp nhất cả nước. Trên mạng xã hội, nhiều người đặt cho Ebbw Vale biệt danh "thị trấn béo nhất nước Anh".
Thói quen ăn uống này ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng người dân. Bà Elaine, một cư dân nặng 108 kg, cho biết đang đối mặt với nguy cơ tiểu đường. "Tôi không tự nấu nướng hay đi siêu thị mà thường gọi đồ giao tận nhà vì mệt mỏi sau giờ làm", bà Elaine nói.
Jodie Hughes, 37 tuổi, từng phẫu thuật thắt đai dạ dày để giảm cân sau khi vượt mốc 100 kg. Cô cho rằng béo phì là vấn đề nhức nhối do sự bủa vây của các loại thực phẩm gây nghiện. "Nền kinh tế khiến mọi người làm việc quá sức nhưng thu nhập thấp, đẩy họ đến với các bữa ăn rẻ và thiếu lành mạnh", Jodie nói.
Ông Scott, 55 tuổi, cho biết giá thực phẩm tươi sống và hữu cơ cao là rào cản với người dân trong khi đồ ăn chế biến sẵn giá rẻ, dễ tiếp cận nên được ưu tiên.
Bà Angela Carpenter, 68 tuổi, từng làm việc tại một tiệm khoai tây chiên, cho biết lượng thức ăn trong một suất giá 11 bảng rất nhiều. Có khách hàng sống ngay cạnh cửa tiệm nhưng vẫn gọi giao hàng thay vì đi bộ đến mua.
Béo phì cũng làm giảm khả năng vận động của nhiều người. Bà Sue Collyer, 62 tuổi, phải sử dụng xe lăn điện từ năm ngoái vì cơ thể nặng nề khiến bà bị gãy chân và khó đi lại. Trong khi đó, ông Bryn Booth, 57 tuổi, người từng thừa 30 kg so với tiêu chuẩn, cho biết phải dùng liệu trình tiêm hỗ trợ giảm cân sau khi lên cơn đau tim vào năm 2024.
Để giải quyết tình trạng này, Hội đồng quận Blaenau Gwent đã đề xuất cấm quảng cáo thực phẩm nhiều chất béo, muối, đường trên các khu vực công cộng và ngừng cấp phép cho các điểm bán đồ ăn trực tiếp trên xe (drive-through).
Giáo sư Tracy Daszkiewicz, Giám đốc Y tế Công cộng vùng Gwent, cho biết chính quyền cần thay đổi hệ thống cung ứng thực phẩm và xây dựng chiến lược sức khỏe trong 10 năm tới để cải thiện thể trạng cộng đồng. Trong khi đó, nghị viên Sonia Behr nói việc thay đổi thói quen dùng đồ ăn nhanh của người dân là một quá trình cần nhiều thời gian.
Theo hệ thống phân loại NOVA, thực phẩm siêu chế biến (UPF - Ultra-processed foods) là sản phẩm sử dụng những thành phần hiếm khi có trong nhà bếp như siro bắp có hàm lượng fructose cao, dầu hydro hóa cùng nhiều chất phụ gia (chất bảo quản, chất nhũ hóa, màu và hương liệu nhân tạo). Các thực phẩm này thường chứa lượng lớn đường, muối, chất béo xấu nhưng lại thiếu hụt chất xơ và protein, tiêu biểu như bánh mì sản xuất hàng loạt, pizza đông lạnh, mì ăn liền và các loại đồ uống có ga.
Sự lạm dụng UPF đang tạo ra cuộc khủng hoảng y tế lớn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chi phí y tế toàn cầu dành cho các bệnh lý liên quan đến thừa cân và béo phì dự kiến chạm mức 3.000 tỷ USD mỗi năm vào năm 2030 và vượt 18.000 tỷ USD vào năm 2060. Tính riêng tại Anh, báo cáo mới nhất cho thấy béo phì gây thiệt hại cho nền kinh tế khoảng 74 tỷ bảng mỗi năm, trong đó chi phí điều trị trực tiếp của Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) lên tới 11 tỷ bảng.
Damien Tarrant, 43 tuổi, một thợ làm vườn, dự định cho hai con rời thị trấn khi lớn lên vì thấy "môi trường sống quá tồi tệ". Anh thất vọng vì sự thiếu đầu tư và thực đơn nghèo nàn trên phố chính: "Buổi tối không có nơi nào để ngồi xuống dùng một bữa ăn tử tế".
Nhiều người tận dụng các cài đặt ẩn, ứng dụng ngụy trang và tính năng tự xóa trên điện thoại thông minh để giấu lịch sử liên lạc.
Kerry, một nữ nhân viên văn phòng ở Los Angeles, Mỹ nhận ra điểm bất thường khi các đoạn trò chuyện trên điện thoại của chồng biến mất. "Anh ấy xóa mọi thứ trên điện thoại nhưng quên chiếc iPad đặt trên tủ đầu giường", cô kể.
Khi mở iPad, Kerry tìm thấy lịch sử nhắn tin suốt nhiều tháng, từ việc sắp xếp các cuộc hẹn đến những chuyến đi nhà hàng chưa từng được nhắc tới. Chồng của Kerry dùng tính năng tự xóa tin nhắn trên WhatsApp. Cô còn phát hiện một tài liệu Google Docs chung giữa chồng và người phụ nữ khác, ghi rõ các kế hoạch gặp gỡ.
Chuyên gia công nghệ Kim Komando cho biết hiện tượng này được gọi là "chế độ ngoại tình". Bà chỉ ra các thủ thuật phổ biến và cách nhận diện.
Ứng dụng ngụy trang
Các ứng dụng như Calculator Pro+, Calculator Vault có giao diện giống ứng dụng máy tính mặc định. Khi người dùng nhập mã PIN, thiết bị mở ra một kho ảnh ẩn hoặc ứng dụng nhắn tin riêng tư.
Để kiểm tra, người dùng có thể xem dung lượng trong phần Cài đặt. Ứng dụng máy tính thông thường chỉ nặng dưới 5 MB. Nếu ứng dụng chiếm từ 30 MB trở lên hoặc yêu cầu quyền truy cập danh bạ, máy ảnh, đó không phải là công cụ làm toán. Tính năng ẩn ứng dụng cũng cho phép người dùng che khuất biểu tượng trên màn hình chính và khóa các ứng dụng mặc định bằng Face ID.
Lịch sử định vị
Trên iPhone, mục "Vị trí" quan trọng lưu trữ chi tiết những nơi thiết bị đã đến theo ngày giờ. Tính năng Dòng thời gian của Google Maps hoạt động tương tự trên Android. Google lưu dữ liệu trên đám mây, cho phép truy cập từ các thiết bị đăng nhập cùng tài khoản.
Tin nhắn tự xóa và khóa cuộc trò chuyện
Trên iPhone, nếu thiết lập thời gian giữ tin nhắn là 30 ngày, các cuộc trò chuyện cũ sẽ tự động biến mất. Tuy nhiên, iMessage đồng bộ hóa giữa các thiết bị nên tin nhắn bị xóa trên điện thoại vẫn tồn tại trên máy Mac hoặc iPad. Với WhatsApp, cuộc trò chuyện có thể tự xóa sau 24 giờ, 7 ngày hoặc 90 ngày.
Hệ điều hành Android và WhatsApp cho phép lưu trữ hoặc khóa các cuộc trò chuyện. Các đoạn trò chuyện bị khóa yêu cầu Face ID hoặc mã bí mật để truy cập.
Ứng dụng chạy ngầm
Các ứng dụng bị ẩn vẫn chạy ngầm và tiêu thụ pin. Người dùng có thể kiểm tra danh sách ứng dụng hoạt động gần đây trong phần cài đặt pin.
Nhiều người cũng ẩn chi tiết thông báo trên màn hình khóa hoặc dùng chế độ Tập trung để nhận liên lạc từ một số người cụ thể vào những khung giờ nhất định.
Bà Kim Komando lưu ý, không phải mọi thư mục bị khóa đều là bằng chứng ngoại tình, vì nhiều người cần bảo mật thông tin y tế, tài chính. "Công nghệ không tạo ra sự lừa dối, nguyên nhân nằm ở hành vi", bà nói.
