"Tôi đang dắt xe thì nghe cái đùng, chưa kịp định thần đã cùng chiếc xe rơi xuống hố sâu", bà Trần Thị Ly, 53 tuổi, nhớ lại thời điểm xảy ra sạt lở trước nhà ở xã Bình Phú, tỉnh Đồng Tháp, cách đây hơn hai tuần.
Vào buổi sáng, khi đi chợ về, bà Ly thấy sân nhà lún sâu cả gang tay. Do khu vực này từng xảy ra sạt lở làm sập ba căn nhà tiền chế hồi năm ngoái, bà vội di dời xe máy sang nhà hàng xóm. Khi quay lại dắt chiếc xe thứ hai thì mặt đất bất ngờ sụp xuống.
May mắn không bị thương, bà Ly hô hoán con gái cùng cháu ngoại đang ngủ trong nhà chạy ra ngoài.
Chỉ trong ít phút, đoạn đê ven sông Phú An dài khoảng 75 m, rộng hơn 4 m ở ấp 2, xã Bình Phú đổ sập xuống sông, tạo hàm ếch khoét sâu sát nền nhà của 6 hộ dân. Tuyến đường trên đê bị chia cắt, ảnh hưởng việc đi lại của khoảng 1.000 hộ trong khu vực.
Gia đình bà Ly có 4 người, sống bằng nghề làm thuê. Con rể bà làm bốc vác tại kho gạo, còn con gái mở tiệm cắt tóc nhỏ trước hiên nhà, thu nhập mỗi ngày khoảng 50.000-70.000 đồng. Sau vụ sạt lở, cả nhà dựng chòi tạm trên mảnh đất gần đó để ở.
Nhà ở cạnh bên, ông Nguyễn Văn Hùng, 62 tuổi, cho biết vụ sạt lở làm đoạn tường rào dài hơn 10 m của gia đình bị đổ sập. Phía trong đê là 7 công sầu riêng Ri6 hơn 8 năm tuổi đang cho trái.
"Vị trí sạt lở chỉ cách sông Tiền khoảng 5 km. Nếu không sớm gia cố, nước mặn có thể xâm nhập, đe dọa khoảng 500 ha sầu riêng", ông Hùng nói.
Sau sự cố, chính quyền hỗ trợ các hộ dân tháo dỡ nhà cửa, di dời tài sản đến ở tạm tại trung tâm văn hóa cũ của xã.
Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, cho biết từ đầu năm đến nay tỉnh ghi nhận 4 vụ sạt lở bờ sông tại các xã Phú Hựu, Tân Hội Cơ, Bình Phú và Mỹ Thành.
Trong đó, vụ sạt lở ở xã Phú Hựu làm thiệt hại hơn 2.000 m2 đất nông nghiệp; vụ sạt lở bờ Tây kênh Tân Thành, xã Tân Hội Cơ gây thiệt hại 2,2 ha ao nuôi cá, ước tính hơn 5 tỷ đồng.
Giáp ranh với Đồng Tháp, tỉnh Tây Ninh cũng xảy ra 3 vụ sạt lở tại các xã Cần Đước, Tân lân, Vĩnh Hưng với tổng chiều dài khoảng 110 m, ảnh hưởng 28 hộ dân.
Nghiêm trọng nhất là vụ sụt lún đê bao sông Lò Gạch ở xã Vĩnh Hưng sáng 12/4. Đoạn đê sụt dài khoảng 70 m, rộng 5 m, nơi sâu nhất khoảng 2 m. Công trình dài hơn 8 km, vốn đầu tư 14,3 tỷ đồng, vừa hoàn thành cuối tháng 3 và chưa nghiệm thu.
Sự cố khiến ôtô phải đi vòng hơn 3 km, nhiều tuyến ống nước bị vỡ. Theo cơ quan chức năng, nguyên nhân là tuyến đê nằm trên nền đất yếu, chịu tác động của biến động mực nước giữa mùa lũ và mùa khô.
Ông Thảo, người dân sống gần khu vực sạt lở, cho biết trước đây đã chi khoảng 3 tỷ đồng xây kè bảo vệ nhà do lo ngại nền đất yếu. Tuy nhiên sau vụ lở đường, đoạn kè này cũng đổ sập.
"Đường bị lở khiến xe tải, ghe lớn không thể cập bến. Gia đình phải thuê kho nơi khác để duy trì việc buôn bán, chỉ một tuần đã phát sinh hơn 50 triệu đồng chi phí", ông nói.
Cạnh đó, cơ sở sản xuất nước đá của ông Nguyễn Minh Trạng cũng bị ảnh hưởng khi bến cẩu hàng sụp lún, ghe không thể vào lấy hàng. Ông phải giảm công suất hoạt động vì đầu ra gián đoạn.
Ở Cà Mau, tình trạng sạt lở diễn biến phức tạp trong tháng 4. Ở phường Tân Thành, sạt lở bờ kênh xáng Bạc Liêu - Cà Mau làm bốn căn nhà bị nhấn chìm. Nhiều hộ dân phải di dời khẩn cấp.
Tại xã Cái Nước, nhiều đoạn đường ven Kinh xáng Đông Hưng bị sụt lún. Rạng sáng 9/4, đoạn đường nhựa dài khoảng 30 m vừa đưa vào sử dụng bị lún sâu 0,5-1 m. Đến ngày 22/4, thêm hơn 60 m đường ở ấp Kinh Lớn tiếp tục sụp xuống, gây gián đoạn giao thông và sản xuất.
Theo thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái Đồng bằng sông Cửu Long, sạt lở hiện xuất hiện trên diện rộng, kể cả ở các kênh rạch nhỏ.
Ông cho rằng nguyên nhân chính là đáy sông Tiền, sông Hậu bị hạ thấp do thiếu phù sa, thiếu cát từ thượng nguồn kết hợp với khai thác cát kéo dài. Khi đáy sông hạ thấp, bờ sông trở nên cao và nặng hơn, dễ sụp đổ.
Ở các vùng nông thôn, việc nạo vét lòng sông để đắp đường sát mép nước cũng làm tăng nguy cơ sạt lở. Những đoạn bờ lõm ở khúc cua thường chịu tác động mạnh của dòng chảy nên dễ bị khoét chân.
Theo ông Thiện, sạt lở thường xuất hiện từ giữa mùa khô và đạt đỉnh vào cuối mùa khô, đầu mùa mưa. Khi mực nước xuống thấp, dòng chảy âm thầm khoét chân bờ. Đến mùa mưa, lớp đất phía trên mềm đi và trượt xuống sông.
Ngoài ra, tại các vùng ngọt hóa ven biển, việc khép kín đê bao để giữ nước ngọt quanh năm khiến đất yếu dễ co ngót khi thiếu nước trong mùa nắng nóng, dẫn đến sụt lún và sạt lở bờ kênh.
Cách điểm sạt lở sông Phú An gần 2 km, bà Nguyễn Thị Đó, 76 tuổi, đang sống tạm trong trung tâm văn hóa cũ cùng nhiều hộ dân khác.
Chiếc bàn thờ tổ tiên được ghép tạm từ hai bàn gỗ nhỏ đặt ở góc phòng, xung quanh là quần áo, nồi niêu vừa kịp mang đi sau vụ lở. Bà Đó cho biết từ ngày rời nhà, đêm nào bà cũng mất ngủ vì nhớ nhà và lo cho tương lai của gia đình.
"Mỗi sáng tôi đều nhờ con cháu chở về nhà cũ xem còn nhặt được gì không. Nhìn căn nhà nghiêng thêm từng ngày mà xót ruột", bà nói.
Tin Gốc: Vnexpress
