Nông thôn ngày càng khang trang nhưng cũng có không ít cánh đồng bỏ hoang, người dân phải tha phương đi làm ăn xa. Đó là thực trạng được nhiều đại biểu nhắc đến tại tọa đàm “Phát triển nông thôn bền vững, nông thôn đáng sống” do UBND tỉnh Cà Mau tổ chức ngày 9.5 trong khuôn khổ sự kiện “Hương rừng U Minh 2026”.
Bên cạnh các tiêu chí hạ tầng, nhiều ý kiến tại tọa đàm cho rằng điều quan trọng hơn là làm sao để người dân còn muốn sống ở quê, làm kinh tế được trên chính mảnh đất quê hương mình.
Phát biểu tại tọa đàm, ông Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, cho biết sau nhiều năm xây dựng nông thôn mới, toàn tỉnh hiện có 43/55 xã đạt chuẩn; diện mạo nông thôn thay đổi đáng kể với hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo tỉnh Cà Mau, xây dựng nông thôn mới không thể chỉ dừng ở những con số hay danh hiệu đạt chuẩn.
“Phát triển nông thôn bền vững, nông thôn đáng sống là tổng hòa của không gian sống an toàn, không gian văn hóa bản địa và không gian quan hệ gắn kết”, ông Sử nói.
Ông Sử cũng nhấn mạnh U Minh Hạ không chỉ là vùng rừng tràm đơn thuần mà còn là phần ký ức, văn hóa và bản sắc đặc trưng của vùng đất cực Nam. Theo ông, giữ rừng cũng là giữ “hồn đất, hồn nước” của Cà Mau.
Điểm đáng chú ý của tọa đàm là nhiều tham luận không đi theo hướng ca ngợi thành tích mà đặt ra những câu hỏi khá trực diện về chất lượng sống ở nông thôn hiện nay.
Ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó chủ tịch Quốc hội khóa XV cho rằng nhiều nơi có hạ tầng đẹp nhưng người dân vẫn rời quê vì thiếu việc làm, thiếu cơ hội phát triển và dần mất kết nối với không gian sống truyền thống.
“Đi hết con đường bê tông sạch đẹp đó, nếu không có sinh kế, không có tiếng cười, không có ký ức được giữ lại thì nông thôn vẫn chưa phải là không gian đáng sống”, ông Hoan chia sẻ.
Theo ông Hoan, nông thôn không nên chỉ được nhìn như một “không gian vật lý” mà phải là một “không gian xã hội” đa tầng, nơi con người còn giữ được sự gắn kết cộng đồng, văn hóa bản địa và cảm giác thuộc về quê hương.
Từ góc nhìn này, ông Hoan đề xuất phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đa giá trị, kết hợp nông nghiệp với du lịch, làng nghề, văn hóa bản địa và sản phẩm OCOP để tạo thêm sinh kế cho người dân.
Tại tọa đàm, nhiều đại biểu cũng nhìn nhận thực tế sản xuất nông nghiệp ở nhiều nơi vẫn nhỏ lẻ, thiếu liên kết, giá trị nông sản bấp bênh khiến một bộ phận lao động nông thôn phải rời quê đi làm thuê.
Nông dân Hồ Quốc Trạng, ở phường Tân Thành cho rằng muốn nông thôn đáng sống thì trước hết người dân phải sống được bằng nghề của mình.
“Theo tôi, nông thôn đáng sống phải bảo đảm điện, đường, trường, trạm; người dân có thu nhập ổn định thì đời sống văn hóa, tinh thần mới phát triển được”, ông Trạng nói.
Trong khi đó, tiến sĩ Trần Minh Hải, Phó hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn – Học viện Nông nghiệp Việt Nam cảnh báo tình trạng bỏ quê đi làm thuê vẫn còn diễn ra phổ biến; thậm chí một số nơi xuất hiện tình trạng bỏ hoang ruộng đất do sản xuất kém hiệu quả.
Theo ông Hải, muốn giữ người dân ở lại nông thôn thì phải tạo điều kiện để họ có thể lao động, sáng tạo và nâng cao thu nhập ngay tại quê nhà. Khi kinh tế nông thôn phát triển hiệu quả, các hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp mới có thể kéo lao động quay trở lại.
Đại diện doanh nghiệp du lịch và người dân cũng đề xuất tỉnh đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch bản địa gắn với bảo tồn hệ sinh thái và văn hóa địa phương.
Theo nhiều ý kiến, nếu khai thác tốt lợi thế sông, rừng, biển và bản sắc riêng của vùng đất cực Nam, nông thôn Cà Mau không chỉ giữ chân được người dân mà còn có thể trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách.
Chiều 3.5, vụ sập nhà khi sửa chữa xảy ra tại P.Bình Khê (Quảng Ninh) khiến 3 người mắc kẹt dưới đống đổ nát. Vụ việc khiến 1 người tử vong, 2 người bị thương.
Theo thông tin ban đầu từ UBND P.Bình Khê, khoảng 16 giờ 15 cùng ngày, căn nhà 2 tầng tại số 381 đường ĐT 326, khu Thượng 2 bất ngờ đổ sập trong quá trình chủ nhà tự ý cải tạo, sửa chữa.
Ngay sau khi nhận tin báo, lực lượng công an địa phương đã phối hợp với Phòng Cảnh sát PCCC và Cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Quảng Ninh cùng các đơn vị liên quan khẩn trương có mặt tại hiện trường, triển khai công tác tìm kiếm nạn nhân.
Đến tối cùng ngày, 2 nạn nhân bị thương đã được đưa đi cấp cứu gồm ông Lương Xuân Viết (46 tuổi, trú Đông Triều, Quảng Ninh) và ông Đặng Văn Phiêu (58 tuổi, trú Hải Phòng).
Nạn nhân còn lại là ông Nguyễn Văn Luyện (63 tuổi, chủ nhà) được xác định đã tử vong sau khi được tìm thấy dưới phần công trình bị sập.
Ngay sau vụ việc, chính quyền địa phương đã tổ chức thăm hỏi, hỗ trợ gia đình nạn nhân, đồng thời triển khai các biện pháp ổn định tình hình.
Công an tỉnh Quảng Ninh cũng đã phong tỏa hiện trường, lấy lời khai của các nhân chứng và tiến hành điều trac. Cơ quan chức năng làm rõ việc tự ý thay đổi kết cấu công trình.
Theo UBND P.Bình Khê, từ vụ việc trên, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không tự ý sửa chữa nhà ở khi chưa đảm bảo điều kiện kỹ thuật, đặc biệt không tháo dỡ các kết cấu chịu lực. Việc cải tạo phải tuân thủ quy định pháp luật và có đơn vị chuyên môn thực hiện nhằm tránh những tai nạn đáng tiếc.
Chiều 27.4, ông Nguyễn Thanh Luận, Chủ tịch UBND xã Bình An, tỉnh An Giang xác nhận, trên địa bàn vừa xảy ra vụ nổ tàu thu mua hải sản khi đang neo đậu ở khu vực bến phà Tắc Cậu. Vụ nổ khiến tàu hư hỏng hoàn toàn, 5 người trên tàu bị thương.
Theo ông Luận, báo cáo ban đầu của Công an xã Bình An cho biết vào trưa cùng ngày tàu thu mua hải sản của ông N.V.L đang đậu ở khu vực phà Tắc Cậu (xã Bình An) để lên xuống hàng và bơm dầu vào động cơ chuẩn bị cho chuyến thu mua mới thì phát nổ.
Thời điểm xảy ra vụ nổ, chủ tàu cho bơm dầu xuống tàu chuẩn bị cho chuyến ra khơi nhưng nhiên liệu bị tràn ra bên ngoài tàu. Sau đó, nghĩ rằng dầu đã bốc hơi nên chủ tàu cho khởi động máy để vận hành phương tiện thì bất ngờ tàu phát nổ.
Vụ nổ tàu khiến chiếc tàu thu mua hải sản của ông L. bị hư hỏng hoàn toàn và làm 5 người đi trên tàu bị thương gồm ông L. (chủ tàu), 1 tài công và 3 nhân viên. Ước tính thiệt hại về tài sản ban đầu khoảng 1,5 tỉ đồng.
Ngay sau khi xảy ra vụ nổ tàu thu mua hải sản, chính quyền địa phương và lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu hộ cứu nạn Công an tỉnh An Giang nhanh chóng đến giúp người dân dọn dẹp hiện trường và xử lý tai nạn. Hiện vụ việc được Công an tỉnh An Giang tiếp tục điều tra, làm rõ.
Phản hồi sau bài viết "Tuổi 15 và 'canh bạc' chọn tổ hợp môn lớp 10" đăng trên Tuổi Trẻ Online, nhiều ý kiến đồng tình với việc học sinh 15 tuổi phải chọn tổ hợp môn ở lớp 10 là quá rủi ro bởi ranh giới giữa chọn sai và đúng rất mong manh, ảnh hưởng con đường học tập lâu dài, thậm chí mất cơ hội xét tuyển sau này.
Bạn đọc Chung Hoàng Chương dẫn ra chuyện của con mình khi đang học chương trình chuyên Pháp, đến lớp 10 thì bé bị buộc bỏ môn lý và hóa, nhóm bạn thi vào trường chuyên thì bỏ môn hóa, sinh.
"Giờ gần hết lớp 11 mà tụi nhỏ còn chưa biết theo ngành nào, mà con đường hầu như 'bít cửa' với các con", bạn đọc này bày tỏ quan điểm.
"Vấn đề là cho chọn môn quá sớm, lớp 9 còn quá nhỏ, chưa hiểu rõ điểm mạnh yếu của bản thân.
Năm lớp 9 các em lại chỉ lo luyện vào lớp 10 nên chỉ tập trung toán, Anh, văn, chưa có khái niệm về lý, hóa, sinh, địa đã bắt chọn môn. Qua lớp 11, 12 muốn chọn lại thì là chuyện đã rồi", một bạn đọc phân tích thêm.
Hậu quả của việc chọn tổ hợp môn quá sớm là kiến thức của trẻ sớm bị khuyết: bỏ địa lý thì không hiểu gì về khái niệm địa lý, bỏ sinh chẳng biết gì về cơ thể hay bệnh lý cơ bản, còn bỏ lý, hóa thì khó nắm bắt về khoa học.
Bạn đọc Nguyễn Vũ phân tích các trường cấp 3 có cho học sinh chọn lại môn khi hết học kỳ 1 và học kỳ 2 lớp 10, học sinh vẫn còn cơ hội chọn lại nếu thấy mình không phù hợp.
Nhưng bạn đọc Huỳnh Liên cho rằng việc cho đổi tổ hợp của các trường chỉ là lý thuyết. "Việc cho phép đổi tổ hợp là trên lý thuyết, thực tế thì học sinh rất khó theo kịp chương trình. Chính sách có thể đúng về mặt ý tưởng, nhưng còn vướng lớn ở khâu triển khai".
Theo bạn đọc Huỳnh Liên, thực tế học sinh thường chọn theo phụ huynh hoặc điều kiện sẵn có của nhà trường, trong khi rất ít em 15 tuổi xác định được tương lai. Xã hội thay đổi nhanh, nhưng việc “chốt” tổ hợp lại dễ khiến các em bị bó hẹp.
Từ chuyện đặt học sinh vào thế phải "quyết định tương lai" quá sớm, nhiều bạn đọc nói ra kinh nghiệm và cách khắc phục trước mắt.
Bạn đọc tên Thiện Tâm chia sẻ: trong khi chờ Bộ Giáo dục - Đào tạo thay đổi cách thi cử thì phụ huynh và học sinh vẫn phải lựa chọn học gì.
Nhiều phụ huynh muốn con học nhẹ nhàng nên chọn khối xã hội (không phải học hóa và sinh) nhưng đến khi thi đại học thì ít trường, ít ngành hơn để lựa chọn. Khối xã hội thi đánh giá năng lực (bao gồm tổ hợp toán, lý, hóa, sinh, văn, Anh) cũng khó có điểm cao hơn.
"Tóm lại, nếu chọn học nhẹ nhàng ở trung học thì sau đó sẽ khó khăn khi chọn trường và ngược lại. Học gì cũng phải duy trì sự ổn định học lực suốt 3 năm, rất có lợi", bạn đọc này khuyên.
Người tên Dũng nhấn mạnh: phân môn sớm là cần thiết, ý tưởng chúng ta giống các nước trên thế giới, nhưng cách làm chúng ta lại khác.
Bạn đọc này đưa ra các giải pháp: không nên ép tổ hợp, mà nên cho học sinh chọn từng môn riêng lẻ miễn đảm bảo đủ môn.
Nên cho học sinh chọn lại môn sau mỗi học kỳ, miễn có làm bài test chứng tỏ đủ kiến thức để theo học môn chọn mới.
Việc học là tổng quát, nên thi cũng phải tổng quát. Học để có kiến thức, thi để chứng tỏ nạp kiến thức đủ chứ không phải là canh bạc. Có hướng nghiệp từ năm lớp 8-9 để cuối năm lớp 9 các em học sinh hiểu được các nghề nghiệp tương lai của mình.
Những môn không đủ học sinh thì các trường liên kết lại mở lớp online cho các em. Có thể hướng đến mô hình tín chỉ cho môn học, các em học sinh học đủ tín chỉ của môn nào đó thì đạt kiến thức môn.
Và thi tốt nghiệp và đại học nên là kỳ thi đánh giá năng lực tổng quát, không nên là phân môn hay tổ hợp môn.
Nhiều bạn đọc đề xuất cơ quan chức năng cần phải có đánh giá nghiêm túc, chính xác để không ảnh hưởng đến thế hệ trẻ sau này. Cụ thể là không chỉ đánh giá các kỳ thi mà phải đánh giá cả Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Bạn đọc Hùng đề xuất: "Cần đánh giá một cách khách quan Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nếu cần thì cho giáo viên đánh giá". Đồng quan điểm, bạn đọc Huỳnh cho rằng cốt lõi vấn đề nằm ở Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
"Tôi mong các cơ quan quản lý giáo dục hãy nghiêm túc đánh giá tác động và có giải pháp phù hợp, một lựa chọn sai là các con sai cả một quá trình, một sự nghiệp", một bạn đọc khác kiến nghị.
