Mới nhớ cách đây mấy năm, một hôm ngồi cà phê sớm trên đường Trương Định (TP.HCM) trước cơ quan, tôi bỗng thấy một cái gì thiêu thiếu, hơi buồn buồn trong khi nhìn đường phố dường như thoáng đãng hơn. À, tôi không còn thấy hình ảnh những chú sóc quen thuộc nhanh nhẹn chạy trên dây điện chuyền từ cây cổ thụ này sang cây cổ thụ khác. Thì ra công ty điện lực đã đưa các dây điện, cáp viễn thông xuống lòng đất.
Đường phố rõ ràng trở nên sáng sủa hơn, đẹp hơn, ít nguy hiểm hơn, đặc biệt vào những ngày giông gió; check-in sẽ mộng mơ hơn vì không vướng cái “mạng nhện” chằng chịt. Điện góp phần làm đẹp cho thành phố. Và tất nhiên chuyện cúp điện đã trở thành “cổ tích”.
Nói như thế vì tôi là bác sĩ chuyên khoa nội soi tiêu hóa, một chuyên khoa gắn bó với điện như hình với bóng. Một lần tôi đang nội soi cắt polyp đại tràng thì điện cúp. Màn hình nội soi lập tức chìm trong bóng tối. Tôi cực kỳ sốt ruột, còn bệnh nhân thì lo sợ hoang mang. Dĩ nhiên chúng tôi chạy máy phát dự phòng, nhưng trong khi chờ đợi, tôi và có lẽ bệnh nhân thấm thía sự cần thiết của ánh sáng, của điện. Tự dưng trong tôi mơ ước ngày không còn cúp điện.
Đó là chuyện của gần 15 năm trước, còn bây giờ tôi không gặp tình huống nguy hiểm, dở khóc dở cười như vậy nữa.
Có thể nói, điện cũng như không khí, như nước là những thứ cực kỳ cần thiết cho cuộc sống con người, nhưng theo quán tính, rất nhiều người coi đó là điều hiển nhiên, ít được quan tâm. Có một câu nói vui: “Điện, nước để nhà nước lo”. Trước đây tôi cũng nghĩ lệch lạc như thế, nhưng từ các cuộc thi về đề tài ngành điện trên Báo Thanh Niên, suy nghĩ của tôi và nhiều người khác đã thay đổi: “phải tiết kiệm năng lượng”.
Tôi tâm đắc với bài viết của các tác giả cuộc thi Tiết kiệm điện thành thói quen; tôi thực sự ngạc nhiên về sự đa dạng, phong phú của các bài viết. Tôi thực sự ngưỡng mộ về tri thức, về cách mà người ta làm để tiết kiệm điện. Đó không chỉ là bài toán về kinh tế mà còn là văn hóa. Thực sự các cuộc thi đã nâng tầm ngành điện của chúng ta.
Từ cảm hứng của nhiều bài dự thi trên Báo Thanh Niên, đêm thứ bảy 28.3.2026, từ 20 giờ 30 đến 21 giờ 30, gia đình chúng tôi cũng như nhiều người hào hứng thực hiện chủ trương của ngành điện: tắt điện tham gia chương trình Giờ trái đất. Gia đình chúng tôi lên ngồi chơi trên sân thượng đón gió mát, ngắm bầu trời đầy sao và sung sướng rằng đã góp phần vào tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Mà ở đây chúng tôi chủ động chứ không phải thụ động bị cúp điện như thuở nào.
Sáng sớm hôm sau, xem trên truyền hình thấy trong 1 giờ tắt đèn, cả nước đã tiết kiệm được 463.000 kWh điện, tương đương khoảng 1,02 tỉ đồng. Thực là một con số ấn tượng và ý nghĩa. Từ đó, tôi cũng như rất nhiều người đã thay đổi cách nhìn về EVNHCMC, nơi không chỉ quản lý, phân phối điện mà còn là nơi đem niềm tin ánh sáng qua các cuộc thi viết về điện trên báo chí.
Không chỉ riêng gia đình tôi mà mọi người đều hào hứng đọc những bài viết về cuộc thi và đưa vào áp dụng trong đời sống hằng ngày. Các con tôi cũng ý thức tốt hơn nhiều về ý thức và cách để tiết kiệm điện, cùng tự hào về ngành điện “50 năm thắp sáng niềm tin” trên thành phố mang tên Bác.
Tiến sĩ Võ Đình Tùng, giảng viên Viện Kỹ thuật, Trường đại học Công nghệ TP.HCM cho biết một bộ khóa thông minh cơ bản thường được cấu thành từ 3 bộ phận chính: cảm biến xác thực (nhận diện vân tay, thẻ từ, mã số), bo mạch điều khiển và cơ cấu chấp hành (thường là motor hoặc nam châm điện). Trong đó, cơ cấu chấp hành là bộ phận trực tiếp quyết định việc đóng hay mở chốt khóa.
Khi sử dụng, chỉ cần thiết lập ghi nhớ vân tay, số hoặc thẻ từ thì một người bình thường vẫn có thể mở khóa một cách dễ dàng và thuận tiện nhất.
Về nguyên lý hoạt động, phản ứng của khóa phụ thuộc vào yếu tố kỹ thuật then chốt như: khóa sẽ tự động mở khi mất nguồn điện (fail - safe), khóa vẫn giữ trạng thái đóng ngay cả khi không có điện (fail - secure).
Tuy nhiên, về nhược điểm, tiến sĩ Tùng cảnh báo rằng trong điều kiện hỏa hoạn, nhiệt độ cao không chỉ làm bo mạch ngừng hoạt động mà còn gây ra hiện tượng giãn nở, biến dạng cơ khí, dẫn đến tình trạng chốt khóa bị "kẹt cứng". Đây là giới hạn về vật liệu và thiết kế cơ khí chứ không đơn thuần là lỗi điện tử.
Để đảm bảo an toàn, một chiếc khóa thông minh đúng chuẩn cần có các lớp dự phòng như nguồn pin khẩn cấp và đặc biệt là cơ chế mở cơ khí (chìa cơ hoặc tay gạt nội bộ). Tiêu chí quan trọng nhất là khóa phải luôn mở được từ bên trong trong mọi tình huống, kể cả khi mất điện hay cháy, thông qua các thao tác đơn giản một bước để không gây cản trở dòng người thoát nạn.
Dưới góc độ không gian sống, thạc sĩ, kiến trúc sư Lê Hải Hồng Phong, Phó trưởng khoa Kiến trúc - nội thất - mỹ thuật ứng dụng, Đại học Nguyễn Tất Thành khẳng định việc tích hợp thiết bị thông minh vào nhà ở là xu hướng tất yếu của công nghệ hiện đại.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào điện tử mà thiếu đi các phương án dự phòng có thể biến những ngôi nhà hiện đại ngày nay thành "cạm bẫy".
Kiến trúc sư Phong chỉ ra một sai lầm lớn hiện nay tại các nhà trọ, chung cư là việc sử dụng các loại khóa "thuần điện tử" nhưng lại thiếu hệ thống lưu điện hoặc cảnh báo cháy. Khi xảy ra sự cố, nếu thiết bị không đủ nhạy hoặc mất điện đột ngột, việc thoát hiểm sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Về nguyên lý thiết kế kiến trúc, ông Phong nhấn mạnh rằng hạn chế tối đa việc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện cho các cửa thoát hiểm là quy tắc cốt lõi, bởi nguồn điện thường là yếu tố bị ảnh hưởng đầu tiên khi hỏa hoạn xảy ra.
Việc tách biệt rõ ràng giữa tính năng an ninh (chống trộm) và an toàn thoát nạn, kết hợp với các tiêu chuẩn vật liệu chịu nhiệt, sẽ là hướng đi cần thiết cho công nghệ khóa thông minh trong tương lai.
Để khắc phục rủi ro, kiến trúc sư này đưa ra các lời khuyên thiết thực cho gia chủ. Trong đó, về trang bị nguồn dự phòng cần có máy phát điện hoặc bộ lưu điện (UPS) riêng cho các thiết bị thông minh, đặc biệt là cửa chính để đảm bảo hoạt động xuyên suốt khi có sự cố.
Bên cạnh đó là lựa chọn thiết bị uy tín, người sử dụng nên tìm hiểu kỹ nhà sản xuất để đảm bảo thiết bị có độ nhạy cao và khả năng phản ứng kịp thời với các rủi ro. Cuối cùng là đảm bảo hạ tầng PCCC tổng thể.
Với các loại hình cư trú đông người, bên cạnh khóa thông minh, nhất thiết phải duy trì đầy đủ các biện pháp PCCC truyền thống như thang thoát hiểm và bình chữa cháy.
Những ngày ngày, nhiều quán cà phê trang trí lễ 30.4 tại TP.HCM đồng loạt "khoác áo mới" với sắc cờ đỏ sao vàng, băng rôn, khẩu hiệu… tạo nên không khí kỷ niệm ngày đất nước thống nhất. Các quán được đầu tư chỉn chu, đa dạng phong cách, từ hoài niệm đến hiện đại.
Trong khi đó, Han Coffee đầu tư khoảng 10 góc chụp ảnh nổi bật, mang đậm sắc cờ đỏ sao vàng... Chị Lý Hồng Hân (40 tuổi, chủ quán) cho biết ý tưởng trang trí lễ 30.4 đã "rục rịch" từ tháng 3.
Theo chị Hân, mỗi góc trong quán đều được tính toán kỹ về bố cục và concept để khi lên hình tạo sự khác biệt, trong đó có khu vực lấy cảm hứng từ các nhân vật lịch sử, anh hùng dân tộc. "Góc nào chị cũng tâm huyết, nhưng khu này được nhiều bạn trẻ chụp hình nhất", chị nói.
Để hoàn thiện không gian lễ 30.4, chị dành nhiều thời gian và công sức cho từng chi tiết. Nhiều vật dụng trong quán là đồ cũ được chị cất công tìm kiếm, xin lại hoặc tự chỉnh sửa để phù hợp với tổng thể. "Có những món phải đi lùng từng chút một, thậm chí mang về sơn lại cho cũ đi để đúng ý tưởng", chị chia sẻ. Từ bảng hiệu, hình ảnh đến các chi tiết nhỏ đều do quán tự thiết kế, ghép và in ấn thủ công.
Chị Nguyễn Kiều Trang (25 tuổi, ở phường Bình Dương) dành khoảng 45 phút di chuyển để ghé quán sau khi xem các video trên mạng xã hội. "Một số góc lên hình giống trên mạng, có góc còn đẹp hơn. Quãng đường di chuyển là hoàn toàn xứng đáng", chị Trang nói.
Tại Mâm Coffee (phường Đông Hưng Thuận), không gian dịp lễ 30.4 được đầu tư trang trí từ đầu tháng, với mong muốn mang đến một concept vừa hoành tráng, vừa ý nghĩa để thu hút bạn trẻ check-in, chụp ảnh.
Anh Bình An (đại diện quán) cho biết toàn bộ ý tưởng decor đều xoay quanh tinh thần yêu nước và tri ân thế hệ đi trước. "Team phải ngồi lại bàn bạc để làm sao vừa đúng ý nghĩa ngày lễ, vừa nổi bật, vừa gợi nhớ lịch sử nhưng vẫn có yếu tố hiện đại để các bạn trẻ dễ tiếp cận", anh An chia sẻ.
Không gian được thiết kế với nhiều chi tiết gợi nhắc lịch sử, kết hợp màu cờ đỏ sao vàng làm chủ đạo. Mục tiêu không chỉ là tạo điểm chụp ảnh mà còn truyền tải thông điệp về lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc.
Anh Cao Hải Lâm (đại diện quán) cho biết quán bắt đầu chuẩn bị trang trí cách đây 2 tháng, nhằm kịp tạo dựng không gian check-in sớm cho khách. Với dịp 30.4, quán hướng đến phong cách giản dị nhưng vẫn thể hiện tinh thần của ngày lễ.
"Toàn bộ ý tưởng và decor tụi mình chủ yếu làm thủ công, xuất phát từ mong muốn tạo một không gian rộng rãi, chân thật để các bạn trẻ chụp ảnh", anh Lâm chia sẻ.
Không chỉ có bạn trẻ mà nhiều gia đình cũng đến đây để chụp hình. Anh Anh Tú (38 tuổi) đi cùng gia đình tới quán cafe cho biết: "Nhà mình ở gần đây đã thấy quán cà phê trang trí 30.4 từ hơn 1 tháng trước, vừa thể hiện được tinh thần yêu nước vừa thu hút được nhiều người đến, mình thấy rất hay".
Thử thách ngủ một đêm trong lồng sắt chật hẹp là sự kiện thường niên của tổ chức Free The Bears - hoạt động với mục đích bảo vệ, bảo tồn, đem lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho các loài gấu trên thế giới.
Chị Tạ Thương hiện đang làm quản lý khu bảo tồn gấu Cát Tiên (tỉnh Đồng Nai) - dự án hợp tác của tổ chức Free The Bears tại Việt Nam cho biết: "Người tham gia có thể tự chế 1 khu vực mô phỏng chuồng gấu (mô hình chuồng gấu mà các trang trại nuôi gấu lấy mật dùng) bằng bất kỳ vật liệu mà họ có hoặc chọn một không gian chật, hẹp để ngủ qua đêm".
Mục tiêu của sự kiện là để người tham gia trải nghiệm không gian chật hẹp, phần nào đó hiểu được những đau đớn, khó chịu mà những con gấu là nạn nhân của nạn nuôi gấu lấy mật trước đây và buôn bán động vật hoang dã trái phép đã trải qua.
Nhóm của chị Thương có 8 thành viên sẽ tham gia sự kiện lần này. Mọi người đều là thành viên của tổ chức Free The Bears tại Việt Nam, gồm: cán bộ giáo dục bảo tồn và nhân viên chăm sóc động vật. Đây là lần thứ 2 chị Thương tham gia sự kiện này trong khi các thành viên còn lại đều lần đầu tham gia.
Năm ngoái cũng trong tháng 5, chị Thương cùng bạn bè tham gia sự kiện tại Học viện bảo tồn Durrell tại Jersey (Anh). Chị Thương và bạn đã nằm trong 1 cái lồng tự chế bằng lưới sắt dài 1,6 m, cao 70 cm và rộng 1,2 m trong suốt 12 giờ.
"Chúng tôi phải nằm co quắp trong không gian hẹp của lồng sắt, trong cái lạnh buốt của vùng đảo. Dù có chăn ấm, nhưng sự ngột ngạt chật hẹp khiến toàn thân đau âm ỉ kéo dài khiến tôi và bạn mất ngủ cả đêm, cảm giác tù túng đến căng thẳng", chị kể.
Chị Thương chia sẻ, con người mới trải qua 1 đêm trong không gian chật hẹp đã không thể chịu đựng được thì những cá thể gấu to lớn nặng gần 200 kg sẽ phải chịu đau đớn như thế nào khi bị nhốt gần cả thập kỷ trong lồng sắt rỉ két. Dù mưa hay nắng, nóng hay lạnh đều không được tự do đi tìm chỗ trú ẩn, cả thập kỷ chỉ có thể xoay mình khó khăn nặng nhọc, đau đớn và căng thẳng trong lồng.
Năm nay, sự kiện được tổ chức toàn cầu vào ngày 9.5.2026. Các viên của Free The Bears tại Việt Nam sẽ trải nghiệm trong lồng sắt nhỏ hẹp, được đặt tại khu bếp trong nhà của 1 thành viên nhóm. Sự kiện đang có nhiều cá nhân và tập thể trên thế giới tham gia.
Độc giả có thể tham khảo hoạt động của nhóm chị Thương trên website của tổ chức Free The Bears theo đường dẫn: https://night-in-a-cage-2026.raiselysite.com/t/team-vietnam.
Bằng cách chia sẻ lên trang cá nhân, mạng xã hội, truyền miệng, người tham gia giúp truyền tải tới nhiều người hơn thông điệp bảo vệ loài gấu và động vật hoang dã. Hoạt động nhằm góp tiếng nói chung và mạnh mẽ để nâng cao nhận thức cho cộng đồng, tiến đến xóa bỏ, ngăn chặn các vấn nạn săn bắt động vật hoang dã càng sớm càng tốt.
Thông qua trang website của sự kiện, các nhà hảo tâm và yêu động vật có thể đóng góp tùy tâm. Số tiền gây quỹ được tổ chức Free The Bears dùng để mua thức ăn, thuốc men và cứu hộ các cá thể gấu bị buôn bán bất hợp pháp, hoặc các gấu đang bị nuôi nhốt tại các trang trại nuôi gấu lấy mật ở Lào, Campuchia và Việt Nam.
Sau ngày 9.5, đường dẫn sự kiện vẫn được mở tới cuối tháng 5, để những người quan tâm có thể đóng góp và có thể tham gia vào năm sau.
"Sự kiện giúp bản thân những người chăm sóc gấu được trải nghiệm để hiểu hơn về tổn thương thể chất và tinh thần mà các cá thể gấu hiện đang được chăm sóc tại khu bảo tồn đã trải qua. Việc làm cũng giúp nhiều người hiểu hơn những đóng góp to lớn nhưng thầm lặng của họ trong công tác bảo tồn loài gấu, cũng như cùng cố gắng để chăm sóc các cá thể này tốt hơn", chị Thương chia sẻ.
