Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang phục kích chiến đấu cơ và máy bay không người lái (UAV) của đối phương bằng “các phương pháp và khí tài nội địa hiện đại”, vốn được thiết kế để săn lùng chiến đấu cơ thế hệ 5 và những hệ thống không người lái tiên tiến.
Tướng Iran khẳng định Tehran bắn hạ được các máy bay hiện đại của Mỹ nhờ triển khai chiến thuật hợp lý, kết hợp với “các thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ”. “Điều này khiến đối phương bối rối và hoang mang”, ông nói nhưng không nêu cụ thể những thay đổi được áp dụng.
Tướng Elhami khẳng định lực lượng Iran đã phá hủy một số tiêm kích hiện đại, hàng chục tên lửa hành trình và hơn 160 UAV, trong đó có dòng Hermes hiện đại nhất của Israel và phi cơ tự sát LUCAS do Mỹ sản xuất.
Truyền thông Mỹ hôm 3/4 dẫn lời các quan chức giấu tên xác nhận một tiêm kích đa năng F-15E của nước này đã bị bắn hạ và rơi xuống Iran. Tổ lái hai người phóng ghế thoát hiểm, trong đó một người đã được giải cứu, chưa rõ tung tích của phi công còn lại. Đây là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
Iran sau đó bắn rơi một cường kích A-10 Mỹ đang yểm trợ chiến dịch tìm kiếm tổ bay F-15E. Phi công chiếc A-10 đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được cứu hộ thành công.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đến nay chưa lên tiếng về các sự việc trên.
Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
Tạp chí Air & Space Forces của Mỹ hôm 22/3 dẫn các nguồn thạo tin cho biết chiếc F-35A đã bị hỏng nặng sau khi trúng tên lửa trên bầu trời Iran và khó lòng trở lại hoạt động trong tương lai gần, phi công cũng bị thương do trúng mảnh văng.
Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, cho rằng năng lực quân sự Iran đã suy yếu sau hơn một tháng bị Mỹ – Israel tập kích liên tục. Mỹ được đánh giá là đang chiếm ưu thế trên không tại Iran, song điều này không đồng nghĩa họ miễn nhiễm với mọi mối đe dọa.
“Hệ thống phòng không bị suy giảm không có nghĩa là đã bị phá hủy hoàn toàn. Chúng ta không nên ngạc nhiên khi họ vẫn tiếp tục chiến đấu”, Taleblu cho hay.
Chuyên gia này cho biết máy bay Mỹ hiện bay thấp hơn bình thường nên dễ bị tổn thương trước tên lửa Iran. Ông cho rằng nhiều khả năng phi cơ F-15E đã bị hạ bởi tên lửa phòng không vác vai, vũ khí có tầm bắn ngắn song rất khó bị phát hiện và đối phó.
Bản đánh giá trên của CIA đã được gửi cho các nhà hoạch định chính sách cấp cao của Mỹ trong tuần này, theo tờ The Washington Post ngày 7.5. Cơ quan tình báo Mỹ xác định rằng Iran vẫn duy trì phần lớn năng lực tên lửa bất chấp sự oanh tạc của Mỹ và Israel trong nhiều tuần.
Một quan chức Mỹ cho rằng Iran vẫn sở hữu 70% kho tên lửa và khoảng 75% giàn phóng di động. Đồng thời, nước này cũng đang mở lại các cơ sở lưu trữ ngầm và sửa chữa những hệ thống vũ khí bị hư hại.
Ngoài ra, năng lực máy bay không người lái của Iran vẫn là mối đe dọa lớn cho tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Đánh giá của CIA có phần trái ngược với những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump. Gần đây nhất, vào ngày 6.5, ông nói rằng kho tên lửa của Iran hầu như đã bị tàn phá.
"Kho tên lửa của họ đã bị tàn phá hầu hết. Có lẽ họ còn khoảng 18 - 19% nhưng không nhiều so với những gì họ từng có", ông Trump nói.
Nhà lãnh đạo và các quan chức khác trong chính quyền bảo vệ mức độ hiệu quả của lệnh phong tỏa cảng biển Iran, khiến nước này chịu thiệt hại kinh tế nặng nề và gia tăng nguy cơ sụp đổ.
"Trong chiến dịch Epic Fury, Iran đã bị nghiền nát về quân sự. Giờ đây, họ đang bị bóp nghẹt về kinh tế bởi chiến dịch Economic Fury và mất 500 triệu USD mỗi ngày do việc phong tỏa thành công của quân đội Mỹ đối với các cảng của Iran. Chế độ Iran biết rõ thực tế hiện nay là không thể duy trì và Tổng thống Trump nắm mọi lá bài trong khi các nhà đàm phán làm việc để đạt thỏa thuận", người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói.
Tuy nhiên, các quan chức được The Washington Post dẫn lời cho rằng Iran đã thích nghi với các lệnh cấm vận và sức ép quân sự bằng cách tích trữ dầu mỏ trên tàu biển, giảm sản xuất dầu nhằm để dành hạ tầng và chuẩn bị phương án xuất khẩu bằng đường bộ qua Trung Á. Có quan chức còn lưu ý rằng đánh giá của CIA thậm chí còn khiêm tốn so với sức chống chịu của Iran.
Iran chưa bình luận về những thông tin trên nhưng vẫn sẵn sàng ăn miếng, trả miếng với Mỹ về quân sự như vụ việc ngày 7.5 và vẫn đóng cửa eo biển Hormuz.
"Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh lập trường nguyên tắc của Trung Quốc trong việc thúc đẩy hòa bình và kêu gọi đàm phán", Xinhua dẫn lời ông Tập khi gặp Khaled bin Mohamed, Thái tử tiểu vương quốc Abu Dhabi thuộc Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), tại Bắc Kinh hôm nay.
Trong cuộc gặp, ông Tập nêu đề xuất 4 điểm nhằm thúc đẩy hòa bình tại Trung Đông, gồm tuân thủ nguyên tắc chung sống hòa bình; nguyên tắc chủ quyền quốc gia; thượng tôn luật pháp quốc tế; phối hợp giữa phát triển và an ninh.
"Chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia vùng Vịnh ở Trung Đông cần phải được tôn trọng một cách chân thành. Bảo vệ thẩm quyền của luật pháp quốc tế không thể đồng nghĩa với kiểu 'dùng khi có lợi, bỏ khi không thuận'", Chủ tịch Trung Quốc cho hay.
Theo ông Tập, cần phải bảo vệ một trật tự thế giới dựa vào Liên Hợp Quốc, đồng thời tăng cường phối hợp trong các vấn đề về an ninh và phát triển. Ông cũng kêu gọi thế giới không được phép "quay lại luật rừng".
Ông Tập cho hay Trung Quốc sẽ tiếp tục đóng vai trò mang tính xây dựng trong thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình ở Trung Đông.
Vòng đàm phán đầu tiên giữa Iran và Mỹ diễn ra tại Pakistan cuối tuần qua đã không đạt được thỏa thuận nào. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó lệnh cho hải quân phong tỏa những tàu ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran ở vịnh Ba Tư, động thái bị Tehran chỉ trích là "lố bịch". Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc gọi lệnh phong tỏa của ông Trump "vi phạm nghiêm trọng" chủ quyền của Tehran.
Tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh ngày 14/4, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn nói rằng Mỹ đã tăng cường triển khai quân sự và thực hiện phong tỏa có chủ đích.
"Điều này chỉ làm trầm trọng thêm căng thẳng và làm suy yếu thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh, đồng thời gây nguy hiểm hơn nữa cho an ninh giao thông qua eo biển Hormuz. Đây là hành vi nguy hiểm và vô trách nhiệm", ông Quách cho hay.
Sau khi Mỹ, Israel mở chiến dịch tấn công nhằm vào Iran hôm 28/2, Trung Quốc nhiều lần lên tiếng phản đối sử dụng vũ lực tại Trung Đông. Bắc Kinh được cho là đã thuyết phục Tehran ngồi vào bàn đàm phán với Washington tại Pakistan cuối tuần qua.
Reuters và AP ngày 13/4 dẫn nguồn quan chức, nhà ngoại giao Mỹ, cho biết phái đoàn nước này và Iran có thể "tiến tới vòng đàm phán thứ hai" trong ngày 16/4. Theo nguồn tin, dù các cuộc đàm phán lần đầu tại Pakistan không đạt được thỏa thuận, phía Mỹ và Iran vẫn đang làm việc với nhau.
Chiều 5-5 (giờ địa phương), chuyên cơ chở Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao đã đến sân bay quân sự Palam, thủ đô New Delhi (Ấn Độ).
Đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tại sân bay có Quốc vụ khanh Bộ Nội vụ Ấn Độ Nityanand Rai; Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Tshering Wangchuk Sherpa.
Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ Nguyễn Thanh Hải, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Mumbai Lê Quang Biên cùng đông đảo cán bộ, nhân viên đại sứ quán, cộng đồng người Việt Nam và lưu học sinh Việt Nam tại Ấn Độ cũng ra đón đoàn.
TTXVN mô tả sự đặc biệt coi trọng, tiếp đón trọng thị của phía Ấn Độ đối với chuyến thăm của người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam:
"Trên khắp thủ đô New Delhi, Chính phủ Ấn Độ đã bố trí các bức ảnh chân dung Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với khẩu hiệu song ngữ nhiệt liệt chào mừng. Tại khách sạn, đông đảo nghệ sĩ Ấn Độ đã nồng nhiệt chào đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam bằng các điệu múa truyền thống".
Ngay sau khi tới thủ đô New Delhi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Cố vấn an ninh quốc gia Ấn Độ Ajit Doval; gặp gỡ cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Việt Nam và cộng đồng người Việt Nam tại Ấn Độ.
Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên đến Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trên cương vị mới, cũng đúng vào dịp hai nước kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Chuyến thăm diễn ra theo lời mời của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, diễn ra từ ngày 5 đến 7-5.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, trong chuyến thăm Ấn Độ lần này, dự kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có chương trình rất phong phú ở thủ đô New Delhi và tại trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ phát triển nhất là Mumbai.
Lãnh đạo hai bên sẽ cùng trao đổi, thảo luận về các định hướng chiến lược thúc đẩy hợp tác, tạo ra đột phá trên các lĩnh vực tiềm năng như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, y tế, năng lượng sạch, cơ sở hạ tầng, thúc đẩy giao lưu Nhân dân, văn hóa, tôn giáo...
Bên cạnh các hoạt động hội đàm, hội kiến cấp cao giữa lãnh đạo hai nước, nhiều hoạt động sôi động, thiết thực sẽ được tổ chức như các diễn đàn về tài chính, thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo...
Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Tshering W. Sherpa nhấn mạnh: "Chính phủ Ấn Độ đặc biệt coi trọng chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Sự hiện diện của nhà lãnh đạo cao nhất Đảng, Nhà nước Việt Nam tại Ấn Độ và các cuộc gặp của ông với các lãnh đạo cấp cao Ấn Độ sẽ tạo thêm động lực cho quan hệ song phương vốn đã rất mạnh mẽ và năng động".
Giáo sư Harsh V. Pant, Phó chủ tịch Quỹ Nghiên cứu nhà quan sát, khẳng định chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này không chỉ mang tính biểu tượng, mà còn khẳng định Việt Nam coi trọng và mong muốn tiếp tục thúc đẩy quan hệ đối tác với Ấn Độ sau một thập niên thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.
