Tháng 12/2025, Australia trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới chính thức cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Các nền tảng như TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat hay YouTube buộc phải ngăn người dùng vị thành niên truy cập, nếu không có thể đối mặt mức phạt lên tới hàng chục triệu USD.
Kể từ sau lệnh cấm của Australia, làn sóng cấm trẻ em dùng mạng xã hội dần hình thành và lan rộng đến nhiều quốc gia trên toàn cầu.
Các nước châu Âu đồng loạt siết chặt mạng xã hội với trẻ em
Pháp là quốc gia đầu tiên phát đi tín hiệu tiếp bước Australia trong việc siết chặt mạng xã hội đối với trẻ vị thành niên. Tháng 11/2025, nhiều nghị sĩ, chủ yếu thuộc Đảng Phục hưng của Tổng thống Emmanuel Macron đã đề xuất dự luật cấm các nền tảng trực tuyến cung cấp dịch vụ mạng xã hội cho người dưới 15 tuổi kể từ ngày 1/9/2026.
Ngày 27/1, sau một phiên họp kéo dài, Hạ viện Pháp chính thức thông qua dự luật với 130 phiếu thuận và 21 phiếu chống.
Đến 31/3, Thượng viện Pháp tiếp tục thông qua dự luật nhưng kèm theo một số sửa đổi đáng chú ý. Trong đó, các nền tảng được phân loại dựa trên mức độ ảnh hưởng tới “sự phát triển thể chất, tinh thần và đạo đức” của trẻ em, đồng thời phụ huynh được trao thêm quyền kiểm soát việc truy cập vào một số nền tảng nhất định.
Tuy nhiên, do những điều chỉnh từ phía Thượng viện phản ánh khác biệt quan điểm với Hạ viện, dự luật hiện vẫn cần được hai viện thống nhất trước khi có thể chính thức ban hành.
Tại Anh, Chính phủ cũng đang cân nhắc áp dụng lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi theo mô hình của Australia, đồng thời xây dựng các quy định an toàn nghiêm ngặt hơn đối với chatbot AI. Thông tin này được Bộ trưởng Công nghệ Liz Kendall đưa ra hồi tháng 2.
Ngoài ra, Anh dự kiến triển khai thử nghiệm tại 300 hộ gia đình với các thử nghiệm bao gồm nhiều kịch bản như cấm hoàn toàn mạng xã hội, giới hạn thời gian sử dụng mỗi ngày hoặc áp dụng “giới nghiêm kỹ thuật số” vào ban đêm. Mục đích thử nghiệm nhằm theo dõi ảnh hưởng của các kịch bản tới giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và hành vi của trẻ.
Hồi tháng 2, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho biết nước này sẽ cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội và yêu cầu các nền tảng triển khai hệ thống xác minh độ tuổi. Dẫu vậy, hiện chưa rõ đề xuất có được Hạ viện thông qua hay không.
Bồ Đào Nha lựa chọn hướng tiếp cận mềm hơn khi yêu cầu trẻ từ 13-16 tuổi phải có sự đồng ý rõ ràng của phụ huynh để sử dụng mạng xã hội, đồng thời áp dụng mức phạt tới 2% doanh thu toàn cầu với các công ty vi phạm. Italia cũng quy định trẻ dưới 14 tuổi phải được phụ huynh cho phép mới có thể tạo tài khoản mạng xã hội.
Còn tại Ba Lan, đảng cầm quyền đang xây dựng luật cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội và buộc các nền tảng chịu trách nhiệm xác minh độ tuổi người dùng. Slovenia cũng chuẩn bị dự luật tương tự.
Trong khi đó, Chính phủ Áo dự kiến cấm trẻ dưới 14 tuổi sử dụng mạng xã hội và hoàn thiện dự thảo luật trước tháng 6. Nước này cũng lên kế hoạch thúc đẩy các chương trình giáo dục giúp trẻ em học cách sử dụng phương tiện truyền thông, đối phó với AI.
Nhiều quốc gia châu Âu khác cũng đã thể hiện lập trường. Hy Lạp tuyên bố sẽ cấm trẻ dưới 15 tuổi truy cập mạng xã hội từ ngày 1/1/2027. Na Uy cho biết sẽ trình Quốc hội dự luật cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội trước cuối năm 2026 và giao trách nhiệm xác minh độ tuổi cho các công ty công nghệ.
Tại Đan Mạch, chính phủ dự kiến cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội nhưng vẫn cho phép phụ huynh quyết định việc tiếp cận đối với trẻ từ 13 tuổi.
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 23/4 đã thông qua dự luật hạn chế trẻ em dưới 15 tuổi truy cập mạng xã hội. Theo luật mới, các “không gian số an toàn” dành cho trẻ dưới độ tuổi quy định sẽ được xây dựng, đồng thời khuyến khích hình thức sử dụng có kiểm soát.
Đối với tình hình tại Đức, Phe bảo thủ thuộc Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo của Thủ tướng Friedrich Merz ủng hộ áp dụng giới hạn độ tuổi mạng xã hội theo mô hình Australia. Song Đảng Dân chủ Xã hội bày tỏ sự dè dặt với phương án cấm toàn diện, cho rằng cần ưu tiên các biện pháp kiểm soát từ chính phía các nền tảng.
Ở cấp độ khu vực, Nghị viện châu Âu đã thông qua một nghị quyết không mang tính ràng buộc pháp lý, kêu gọi áp dụng độ tuổi tối thiểu 16 với mạng xã hội trên toàn EU. Đồng thời, nghị quyết này cũng đề xuất thống nhất giới hạn 13 tuổi cho việc sử dụng dịch vụ chia sẻ video và các ứng dụng chatbot AI.
Xa hơn ở châu Mỹ, tại Brazil, Đạo luật Kỹ thuật số dành cho trẻ em và thanh thiếu niên có hiệu lực từ ngày 17/3. Luật yêu cầu người dùng dưới 16 tuổi phải liên kết tài khoản mạng xã hội với người giám hộ hợp pháp và cấm các tính năng gây nghiện như thuật toán tự động lướt xuống.
Ở Mỹ, Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trẻ em Trực tuyến cấm các công ty thu thập dữ liệu cá nhân của trẻ dưới 13 tuổi nếu không có sự đồng ý của phụ huynh. Một số bang của nước này đã thông qua luật yêu cầu phụ huynh đồng ý trước khi trẻ vị thành niên sử dụng mạng xã hội, tuy nhiên nhiều đạo luật đang đối mặt với thách thức pháp lý liên quan đến quyền tự do ngôn luận.
Những động thái từ châu Á
Ngày 28/3 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi Indonesia trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.
“Nền tảng của quyết định này rất rõ ràng. Trẻ em của chúng ta đang đối mặt với những mối đe dọa ngày càng thực tế: Từ việc tiếp xúc với nội dung khiêu dâm, bắt nạt trên mạng, lừa đảo trực tuyến, và quan trọng nhất là nghiện mạng xã hội. Chính phủ có mặt ở đây để cha mẹ không còn phải đơn độc đối đầu với gã khổng lồ thuật toán”, bà Meutya Hafid, Bộ trưởng Truyền thông và Các vấn đề Kỹ thuật số Indonesia nói.
Malaysia cũng đang đẩy mạnh kế hoạch cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, trở thành một trong những quốc gia Đông Nam Á có động thái kiểm soát Internet mạnh tay nhất hiện nay.
Theo đó, Chính phủ Malaysia dự kiến triển khai quy định này thông qua Đạo luật An toàn trực tuyến. Đáng chú ý, Kuala Lumpur còn xây dựng cơ chế xác minh danh tính điện tử, yêu cầu người dùng cung cấp giấy tờ như căn cước, hộ chiếu hoặc tài khoản định danh điện tử để xác minh độ tuổi khi đăng ký tài khoản mạng xã hội, đặc biệt với người dùng dưới 13 tuổi.
Tại Philippines, nhiều dự luật đã được trình lên Thượng viện nhằm cấm trẻ dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản mạng xã hội. Trong khi đó, Singapore cũng phát tín hiệu có thể siết chặt hơn nữa việc trẻ em tiếp cận mạng xã hội nhằm bảo vệ trẻ trước các tính năng gây hại từ các nền tảng.
Ngoài khu vực Đông Nam Á, tại Trung Quốc, chính phủ đã triển khai hàng loạt quy định nhằm kiểm soát việc trẻ em sử dụng Internet và mạng xã hội.
Từ năm 2024, các ứng dụng có chức năng mạng xã hội bắt buộc áp dụng xác thực danh tính thật, đồng thời kích hoạt “chế độ trẻ vị thành niên” với giới hạn thời gian sử dụng theo độ tuổi. Theo đó, trẻ dưới 16 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày, còn nhóm 16-18 tuổi không quá 2 giờ.
Bang Karnataka cũng trở thành bang đầu tiên tại Ấn Độ cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội vào tháng 3. Các bang Goa và Andhra Pradesh cũng đang cân nhắc biện pháp tương tự.
Tuy vậy, làn sóng này cũng kéo theo nhiều tranh cãi. Một số tổ chức bảo vệ quyền số lo ngại việc xác minh độ tuổi trên diện rộng có thể dẫn tới thu thập dữ liệu cá nhân quá mức, mở rộng giám sát kỹ thuật số và làm suy giảm quyền riêng tư của người dùng.
Nhiều chuyên gia cũng đặt câu hỏi về hiệu quả thực tế của các lệnh cấm khi thanh thiếu niên hoàn toàn có thể chuyển sang những nền tảng khác khó kiểm soát hơn hoặc tìm ra những cách lách luật.
Đối với Việt Nam, tranh luận về việc hạn chế trẻ em dùng mạng xã hội cũng đã xuất hiện.
Tại phiên thảo luận tổ về kinh tế - xã hội ngày 9/4, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn Hải Phòng) bày tỏ lo ngại trước tình trạng trẻ em bị xâm hại trên không gian mạng với nhiều hình thức ngày càng tinh vi như bắt cóc trực tuyến, bạo lực mạng hay bắt nạt qua mạng.
Để hạn chế các nguy cơ này, bà Thoa đề xuất nghiên cứu giải pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng một số nền tảng mạng xã hội phổ biến, đi kèm các điều kiện và biện pháp quản lý cụ thể.
Trước đó, trong phiên thảo luận về phát triển kinh tế - xã hội tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội vào tháng 12/2025, Đại biểu Châu Quỳnh Dao (Đoàn An Giang) đã nêu lên hồi chuông cảnh báo khẩn thiết về tác động tiêu cực của mạng xã hội lên thanh thiếu niên, những hệ lụy bi thảm khi trẻ em lạc lối trong thế giới ảo và đưa ra kiến nghị cần bổ sung thêm quy định giới hạn độ tuổi truy cập và giới hạn thời gian truy cập.
Tin Gốc: Dân Trí
