Hôm nay là Tết Thanh minh. Dương lịch hôm nay là ngày chủ nhật cuối tuần, cũng là ngày thứ 95 của năm 2026. Theo lịch âm, ngày 5.4 là ngày 18 tháng 2, theo cách gọi can chi là ngày Kỷ Dậu, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.
Hôm qua 4.4, người Việt vừa trải qua ngày cuối cùng của tiết Xuân phân, tiết khí thứ 4 trong 24 tiết khí trong năm. Xuân phân là tiết khí quan trọng, đánh dấu khởi đầu mùa xuân thiên văn.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Môn. Dân gian quan niệm đây là ngày đẹp, thích hợp để khởi sự khi “xuất hành làm mọi việc đều vừa ý, cầu được ước thấy mọi việc đều thành đạt”.
24 tiết khí trong năm gồm: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ, Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử, Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn và Đại hàn.
Theo chuyên gia, 24 tiết khí là 24 khoảng thời gian, mỗi khoảng dài 15 hoặc 16 ngày, mô tả 24 giai đoạn thời tiết khác nhau trong năm. Vì chu kỳ này phụ thuộc vào vị trí của trái đất trên quỹ đạo.
Theo quy ước, tiết Thanh minh là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 4 hay 5.4 khi kết thúc tiết Xuân phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21.4 khi tiết Cốc vũ bắt đầu.
Năm 2026, tiết Thanh minh bắt đầu vào ngày 5.4 và kết thúc vào ngày 21.4. Nếu tính điểm Xuân phân là gốc (kinh độ mặt trời bằng 0°) thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Thanh minh là kinh độ Mặt Trời bằng 15°. Ngày đầu tiên trong tiết Thanh minh thường được dân gian gọi là Tết Thanh minh.
Theo chuyên gia lịch pháp, Thanh minh có ý nghĩa là “trời trong sáng”. Dưới góc độ ngôn ngữ, “thanh” trong tiết Thanh minh mang nghĩa là “sạch sẽ” hay “trong lành”, không phải thanh mang nghĩa là “màu xanh lam”. Trong khi đó, “minh” mang nghĩa là “tươi sáng”.
Tết Thanh minh là một trong những dịp quan trọng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Không chỉ gắn với vòng tuần hoàn của thời tiết, tiết Thanh minh còn mang đậm ý nghĩa văn hóa khi trở thành thời điểm để con cháu hướng về tổ tiên, chăm sóc phần mộ và gìn giữ truyền thống gia đình.
Tại Việt Nam, hoạt động quan trọng và có ý nghĩa nhất trong dịp này là tảo mộ, hay còn gọi là viếng mộ. Đây là dịp để con cháu sửa sang, chăm sóc phần mộ tổ tiên, dọn dẹp cỏ dại, lau chùi bia mộ, thay hoa và thắp hương tưởng niệm.
Những hoạt động trong ngày Tết Thanh minh thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng đối với những người đã khuất, đồng thời tiếp nối truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam bao đời nay.
Về mặt thời tiết, theo kinh nghiệm dân gian tiết khí Thanh minh đánh dấu thời điểm mà trời đất giao hòa, thời tiết trở nên trong lành, bầu trời quang đãng, cây cối đâm chồi nảy lộc.
Những ngày gần đây, thay vì tìm đến các khu chuồng thú quen thuộc, nhiều người ghé Thảo Cầm Viên Sài Gòn lại hào hứng "săn tìm" những bức tượng thú đặt trong khuôn viên để chụp ảnh. Trào lưu này được cho là bùng lên sau khi ca sĩ Sơn Tùng M-TP đăng tải hình chụp cùng các tượng thú ngộ nghĩnh tại khu hồ sen từ tháng 10 năm ngoái. Những tượng ếch, ngựa vằn, hươu cao cổ, hà mã, khủng long hay cây nấm vốn đã hiện diện ở đây nhiều năm nay nay bất ngờ trở thành điểm check-in hút khách.
Xu hướng này lan rộng nhờ loạt video trên mạng xã hội, ghi lại hình ảnh các bạn trẻ tạo dáng ngộ nghĩnh, sáng tạo bên những tượng thú ở Thảo Cầm Viên, thu hút hàng trăm nghìn lượt xem và chia sẻ. Không ít bạn trẻ di chuyển quãng đường xa, dậy từ sớm để "bắt" trend. Dù là đầu tuần, nhiều bạn trẻ vẫn đổ về đây để ghi lại những khoảnh khắc đáng yêu bên các bức tượng quen thuộc.
Chị Huỳnh Như (21 tuổi) chia sẻ: "Từ nhà mình chạy lên đây khoảng 1 tiếng nên mình phải dậy sớm để chuẩn bị, vì sợ muộn quá trời nắng gắt thì chụp hình không còn đẹp nữa". Trong số đó, tượng ếch ngồi thiền tại hồ sen là điểm check-in nổi bật nhất. Nhiều bạn chấp nhận đứng dưới nắng, xếp hàng chờ đến lượt chụp.
Với những nhóm đông người, các thành viên thường thay phiên nhau giữ chỗ để tiết kiệm thời gian. Chị Minh Thư (21 tuổi) cho biết được bạn bè rủ đến đây chụp ảnh, nhóm của chị còn chuẩn bị đồng phục để có những bức hình đồng nhất, ấn tượng hơn.
Nhóm của chị Minh Thư sau khi xem các video trên mạng xã hội, cả nhóm đã rủ nhau đi "đu" trend để lưu lại kỷ niệm cùng nhau. Những bức tượng vốn quen thuộc từ lâu bỗng trở thành "hiện tượng mạng" cũng khiến nhiều người bất ngờ.
Chị Minh Tuyền (21 tuổi) chia sẻ, trước đây khi đến đây, người lớn thường chụp hình cùng các tượng này như một kỷ niệm tuổi thơ. "Bây giờ quay lại chụp, mình thấy như được sống lại những ký ức cũ", chị nói. Đi cùng với chị Minh Tuyền, chị Kim Ngân (21 tuổi) cũng cho rằng trào lưu này không chỉ mang lại niềm vui cá nhân mà còn góp phần thu hút thêm du khách đến với Thảo Cầm Viên.
Trước đó, tại Thảo Cầm Viên cũng xuất hiện tình trạng nhiều du khách leo trèo khiến tượng hươu cao cổ bị gãy sừng, xuất hiện nhiều vết nứt. Tình trạng du khách leo trèo chụp ảnh không chỉ xảy ra với tượng hươu cao cổ mà còn ở nhiều tượng khác tại nơi này.
Trong clip, một khách Tây mặc trang phục thoải mái, ngồi bệt xuống đất cùng những người nông dân quây quần bên mâm cơm đơn sơ. Bữa ăn chỉ có vài món quen thuộc nhưng không khí lại vô cùng rôm rả, ấm cúng. Dù có rào cản ngôn ngữ, mọi người vẫn trò chuyện bằng những nụ cười, cử chỉ thân thiện và sự chân thành.
Điều khiến nhiều người thích thú là cách anh khách Tây hòa nhập rất tự nhiên. Anh thoải mái dùng đũa, thưởng thức từng món ăn và liên tục gật gù tỏ vẻ ngon miệng. Thấy người Việt đang trỉa bắp, anh hỏi cách thực hiện và sẵn sàng làm giúp.
Đoạn clip sau khi đăng tải đã nhanh chóng nhận về nhiều bình luận tương tác. Nhiều người cảm thấy thú vị trước khoảnh khắc giản dị này. Không ít bình luận cho rằng hình ảnh góp phần lan tỏa nét đẹp văn hóa Việt đến bạn bè quốc tế.
Chia sẻ với Thanh Niên, anh Bùi Anh Sĩ (28 tuổi, xã Thanh Sơn, Ninh Bình) cho biết, cách đây ít ngày, khi mọi người đang trỉa bắp ngoài đồng thì một du khách nước ngoài tham quan rừng Cúc Phương tình cờ ghé qua và dừng lại trò chuyện. Được mời dùng bữa, nam du khách thoải mái ngồi xuống ăn cùng mọi người.
"Theo dõi mọi người làm việc, anh ấy còn quay lại clip cảnh trỉa bắp. Do nhà ở xa đồng nên chúng tôi thường mang cơm theo để ăn trưa, lấy sức làm buổi chiều. Vì không biết tiếng Anh, mọi người phải nhờ đến ứng dụng dịch để giao tiếp với anh ấy", anh Sĩ kể.
Anh Sĩ cho biết nam du khách đến từ Đức, hôm đó anh đi cùng một đoàn tham quan. Cánh đồng nơi anh làm việc thường trồng bắp, lúa… theo từng mùa vụ. Dù thường xuyên thấy khách nước ngoài đến Ninh Bình du lịch, nhưng đây là lần đầu tiên anh có dịp trực tiếp trò chuyện và giao tiếp với họ.
"Tôi cảm thấy rất vui trước sự cởi mở, vui vẻ của nam du khách. Anh ấy không quên cảm ơn mọi người vì có trải nghiệm đáng nhớ trong chuyến đi đến Việt Nam. Sau khi trỉa bắp ở cánh đồng, người này xin phép rời đi để tham gia những hoạt động khám phá khác. Nhờ có sự xuất hiện của anh ấy, chúng tôi cũng có những giây phút thoải mái, vui vẻ sau buổi làm đồng vất vả", anh Sĩ nói.
