Học sinh trường nghề ở Tây Ninh bị đánh giữa đường, người nhà đăng clip lên Facebook tìm người

Đào tạo tiến sĩ là bậc học cao nhất cấp bằng tốt nghiệp trong hệ thống cơ sở đào tạo ĐH. Bậc học này đang được đào tạo tập trung ở nhóm trường nào, học phí cao tới mức nào trong bối cảnh học phí ngày càng tăng như hiện nay?

Cuối tháng 3 vừa qua, ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học quốc gia "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội 14, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới". Tại đây, thông tin được ĐH Quốc gia TP.HCM công bố cho thấy cả nước hiện có hơn 95.300 giảng viên nhưng số giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ và tương đương chỉ đạt khoảng 33%. Riêng lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, giảng viên chủ yếu là thạc sĩ.

Một thống kê khác của Bộ GD-ĐT cho thấy, năm học 2019 - 2020 tổng chỉ tiêu tuyển sinh đào tạo trình độ tiến sĩ do các cơ sở đào tạo xác định là 5.111, tuy nhiên toàn hệ thống chỉ tuyển được 1.274 nghiên cứu sinh (tương đương 24,93% so với tổng chỉ tiêu đã xác định). Đến năm học 2020 - 2021, chỉ tiêu đào tạo trình độ tiến sĩ là 5.056 và tuyển được 1.735 (34,32%).

Thống kê này cũng cho thấy quy mô đào tạo tiến sĩ những năm gần đây có xu hướng tăng nhưng vẫn ở mức thấp so với trước năm 2017. Đáng chú ý, năm 2022 quy mô đào tạo tiến sĩ của cả nước chỉ trên 9.000 người, năm 2024 tăng lên mức trên 11.000 người nhưng vẫn chưa đạt mức gần 15.000 người của thời điểm năm 2017.

Năm 2026, nhiều trường ĐH đã ban hành thông báo tuyển sinh đào tạo bậc tiến sĩ. Trong đó, các trường tuyển sinh bậc học này tập trung nhóm các trường công lập, trường đào tạo 20 - 30 ngành nhưng có trường chỉ tuyển sinh vài ngành. Chẳng hạn, Trường ĐH Y dược TP.HCM tuyển sinh 334 chỉ tiêu cho 23 ngành trình độ tiến sĩ năm 2026. Thời gian đào tạo 3 năm đối với trình độ đầu vào của người học có bằng thạc sĩ hoặc bác sĩ nội trú hoặc chuyên khoa cấp 2; 4 năm đối với trình độ đầu vào của người học có bằng tốt nghiệp ĐH. Năm 2026, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM cũng thông báo tuyển sinh 32 ngành đào tạo bậc tiến sĩ và 135 chỉ tiêu, thời gian đào tạo trong 3 năm.

Nhiều trường công lập khác chỉ tuyển sinh đào tạo tiến sĩ vài ngành. Ví dụ, Trường ĐH Công nghệ thông tin TP.HCM năm nay có 40 chỉ tiêu đào tạo tiến sĩ với 2 ngành: công nghệ thông tin và khoa học máy tính.

Ở hệ thống trường tư thục, nhiều trường hiện chưa đào tạo bậc tiến sĩ. Một số trường, số lượng ngành đào tạo tiến sĩ cũng ở mức thấp. Trường ĐH Văn Lang có chương trình tiến sĩ ngành khoa học môi trường, thời gian đào tạo 3 năm với người có bằng thạc sĩ và 4 năm với người có bằng ĐH loại giỏi trở lên. Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng thông báo tuyển sinh 3 ngành trình độ tiến sĩ gồm: quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng và Việt Nam học. Trường ĐH Nguyễn Tất Thành tuyển sinh 4 ngành trình độ tiến sĩ trong năm 2025...

Nghị định số 238/2025 có hiệu lực từ ngày 3.9.2025 của Chính phủ quy định về khung học phí các bậc học từ năm học 2025 - 2026 trở đi. Trong đó, mức trần học phí đối với đào tạo tiến sĩ của các cơ sở giáo dục ĐH công lập được xác định bằng mức trần học phí đào tạo ĐH nhân hệ số 2,5 tương ứng với từng khối ngành đào tạo của từng năm học theo các mức độ tự chủ. Học phí bậc đào tạo tiến sĩ tại các trường tư thục do các trường quyết định dựa trên cơ sở đảm bảo chất lượng đào tạo, chi phí vận hành và cơ sở vật chất.

Theo quy định này, học phí bậc đào tạo tiến sĩ có nhiều mức khác nhau tùy ngành học, loại hình trường. Năm học 2025 - 2026, Trường ĐH Tôn Đức Thắng thu học phí chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ theo niên chế. Học phí đóng theo từng học kỳ từ thời điểm nghiên cứu sinh nhập học đến khi tốt nghiệp. Mức học phí theo năm học của chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ 66,55 triệu đồng/năm.

Trường ĐH Luật TP.HCM công bố học phí đào tạo tiến sĩ luật khóa 22 (2025 - 2028) dự kiến từng năm gồm: 59.625.000 đồng năm thứ nhất, 67.125.000 đồng năm thứ 2 và 75.570.000 đồng năm cuối. Tổng học phí dự kiến toàn khóa học ở mức trên 200 triệu đồng.

Trường ĐH Y dược TP.HCM thu học phí năm học 2025 - 2026 của học viên trình độ tiến sĩ ở mức 80 triệu đồng/năm với các ngành của Trường Y, Trường Dược và khoa Răng - Hàm - Mặt; 64 triệu đồng/năm với các ngành thuộc khoa Y học cổ truyền, Trường Điều dưỡng - Kỹ thuật y học; 55 triệu đồng/năm với khoa Y tế công cộng.

Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch thu học phí nghiên cứu sinh năm học 2025 - 2026 ở mức 84 triệu đồng/năm.

Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM dự kiến học phí năm học 2026 - 2027 là 63 triệu đồng/năm và tăng lên mức 67 triệu đồng/năm vào năm học 2027 - 2028. Như vậy, học phí của nghiên cứu sinh hoàn tất chương trình trong thời gian tiêu chuẩn khoảng trên dưới 200 triệu đồng.

Trường ĐH Công nghệ thông tin TP.HCM có mức thu học phí áp dụng cho năm thứ nhất ở mức 50 triệu đồng, các năm tiếp theo ở mức 53 và 56 triệu đồng. Trường ĐH Kinh tế - Luật thông báo mức thu học phí trình độ tiến sĩ năm 2025 gồm 6 học kỳ (2 học kỳ/năm), trung bình thu 27,4 triệu đồng/kỳ. Tính toàn khóa 6 học kỳ, nghiên cứu sinh cần đóng trên 160 triệu đồng. Với khóa tuyển sinh năm 2026, học phí dự kiến tăng nhẹ lên mức 59 triệu đồng/năm.

Năm học 2025 - 2026, học phí đào tạo tiến sĩ của Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM ở mức trên 66,4 triệu đồng/năm (với người VN) và trên 73,3 triệu đồng/năm (với người nước ngoài). Học phí có thể được điều chỉnh hằng năm nhưng không vượt quá 15% so với năm trước. Lý do điều chỉnh học phí được trường nêu ra nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và chương trình đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị, tăng chi phí vận hành và quản lý, phát triển các dịch vụ hỗ trợ người học, đáp ứng yêu cầu về định hướng tự chủ tài chính. Ngoài ra, để duy trì chất lượng đào tạo, trường cần điều chỉnh học phí phù hợp với mức trượt giá hằng năm.

Ở nhóm trường tư thục, học phí cũng có mức tương tự hoặc cao hơn không đáng kể. Trường ĐH Văn Lang công bố học phí toàn khóa ở mức 145 triệu đồng, trong đó năm thứ nhất thu 50 triệu đồng, năm thứ hai 45 triệu đồng và năm cuối 50 triệu đồng. Trường ĐH Nguyễn Tất Thành thu học phí toàn khóa với nghiên cứu sinh chương trình 3 năm dao động từ 180 - 195 triệu đồng; chương trình 4 năm học phí từ 240 - 260 triệu đồng. Học phí chương trình đào tạo tiến sĩ tại Trường ĐH Công nghệ TP.HCM hiện nay ở mức 210 triệu đồng/khóa học/90 tín chỉ. Học phí Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng ở mức 44 triệu đồng/học kỳ…

Theo công bố của các trường ĐH, ngoài học phí, nghiên cứu sinh cần nộp thêm lệ phí xét tuyển đầu vào theo mức khác nhau tùy trường.

Tin Gốc: Thanh Niên

Đến cuối tháng 4, 25 trong 35 trường đại học đào tạo Y khoa đã công bố tổ hợp xét tuyển năm 2026.

Trong đó, các trường Đại học Y Hà Nội, Y Dược TP HCM, Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Y Dược Cần Thơ chỉ xét điểm thi tốt nghiệp THPT theo khối B00 (Toán, Hóa, Sinh). Còn lại, các trường sử dụng 3-12 tổ hợp, cá biệt có trường dùng điểm môn Ngoại ngữ với 7 thứ tiếng.

Ngoài B00 cùng một số tổ hợp phổ biến như A00 (Toán, Lý, Hóa), D08 (Toán, Sinh, Anh), 10 trường sử dụng các tổ hợp chứa Văn, Sử hoặc Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học hay Công nghệ.

Dù vậy, hai môn Toán - Hóa, Toán - Sinh hoặc Toán - Lý là bắt buộc, có trường đặt thêm điều kiện về môn Sinh học ở bậc THPT để đảm bảo thí sinh phù hợp học ngành Y khoa.

Năm ngoái, khi một số trường sử dụng các tổ hợp "lạ" để xét tuyển ngành Y khoa, ví dụ D01 (Toán, Văn, Anh), nhiều chuyên gia và bác sĩ đã cảnh báo về chất lượng đào tạo, cho rằng các tổ hợp cần có Toán, Hóa, Sinh bởi đây là kiến thức nền tảng sinh viên theo ngành này phải có.

Danh sách tổ hợp xét tuyển ngành Y khoa năm 2026 của các trường Y phía Bắc, tính đến ngày 29/4:

Theo Quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường có thể tự chọn môn trong tổ hợp xét tuyển, miễn là mỗi tổ hợp có tối đa ba bài thi, trong đó có Toán hoặc Văn.

Năm ngoái, Bộ đã phải yêu cầu các trường dùng tổ hợp xét tuyển không có môn nền tảng, liên quan đến ngành học phải giải trình căn cứ khoa học, thực tiễn. Một số trường sau đó đã điều chỉnh.

Tin Gốc: Vnexpress

Chị Thu Uyên, có con học lớp 8 tại Hà Nội, cho biết nếu như trước kia học sinh (HS) học thêm tại trường phải đóng 16.000 đồng/tiết học (45 phút) thì nay khi ra trung tâm, gia đình phải đóng 120.000 - 150.000 đồng cho mỗi buổi học 90 phút.

Điều đáng nói là dù mức đóng góp cao hơn nhiều lần nhưng chất lượng thì không khác biệt, vẫn là giáo viên (GV) trong trường nhưng các thầy cô "đổi chéo" cho nhau để đảm bảo đúng quy định không dạy thêm với HS chính khóa. Cơ sở vật chất thì chật hẹp hơn do phải đi thuê mướn nhà dân ở gần trường.

Chị Thu Uyên cho rằng quy định mới của Bộ GD-ĐT thì các trường chỉ được tổ chức dạy thêm miễn phí với HS cuối cấp để phục vụ thi cử, mà con chị mới học lớp 8 nên muốn học thêm trong trường cũng phải chờ sang năm. Tuy nhiên, chị cũng cho biết thực tế mà phụ huynh lớp 9 chia sẻ thì không có gì là "miễn phí" cả, bằng cách này, cách khác phụ huynh vẫn đóng góp cho việc học của con mình, dù trên lớp hay ở trung tâm.

Bình luận của một phụ huynh về chủ đề này trên nhóm mạng xã hội dành cho phụ huynh HS Hà Nội nhận được nhiều "like": "Thực ra cứ như trước vẫn được cả nhà trường, HS và thầy cô mà chẳng phải dấm dúi. Giờ HS ra ngoài học, vẫn thầy cô đó dạy mà còn phải trả tiền nhiều hơn". Cạnh đó là loạt bình luận như: vẫn thu tiền thông qua ban đại diện cha mẹ HS nhưng danh nghĩa thì học miễn phí. Bộ, sở hỏi đến thì là do phụ huynh tự ý, nhà trường không biết…

Dù tự nguyện hay bắt buộc thì không ít phụ huynh đã đăng ký cho con học thêm có đóng phí bằng cách "lách luật" này và thực tế này không riêng ở địa phương nào.

Có phụ huynh ở Thanh Hóa chia sẻ, một phụ huynh khác trong lớp liên lạc với từng người hỏi có muốn cho con học thêm với cô giáo dạy toán trên lớp không, nếu muốn cho con học thì đăng ký với phụ huynh đó trên tinh thần tự nguyện ôn phụ đạo để củng cố kiến thức. Hết tháng, gửi tiền học cho phụ huynh đó để gửi lại GV dạy gọi là "tiền bồi dưỡng" cho GV.

Tại tỉnh Ninh Bình, đầu năm 2026, dư luận cũng xôn xao khi một hiệu phó Trường THCS Ninh Thành (P.Hoa Lư) bị kỷ luật cảnh cáo khi cùng với một GV tự ý đưa HS bên ngoài vào trường dạy thêm ban đêm để thu tiền. Sự việc cho thấy có rất nhiều cách lách luật dạy thêm mà các văn bản quy phạm pháp luật cũng chưa lường hết được.

Năm 2025, sau một thời gian thông tư mới về dạy thêm học thêm (DTHT) được thực thi, trong báo cáo của Ủy ban MTTQ VN, một loạt tỉnh, thành phố cho thấy cử tri và nhân dân đánh giá việc Bộ GD-ĐT ban hành Thông tư số 29 với các quy định cụ thể nhằm quản lý chặt chẽ hoạt động DTHT, tránh tình trạng lạm dụng và tiêu cực trong giáo dục là bước tiến trong việc minh bạch hóa hoạt động DTHT, bảo đảm quyền lợi cho HS và GV, đồng thời giảm áp lực tài chính cho phụ huynh.

Tuy nhiên, nhân dân phản ánh tình trạng phụ huynh tự tổ chức thu tiền dưới danh nghĩa "bồi dưỡng" nhưng không công khai, dẫn đến sự không đồng thuận giữa các phụ huynh trong lớp. Trong khi đó, GV cũng đối mặt với áp lực lớn khi phải bảo đảm chất lượng giảng dạy và ôn tập mà không được thu phí, gây thiếu công bằng và ảnh hưởng đến đời sống của GV.

Một số địa phương gặp khó khăn trong việc giám sát và thực thi quy định, đặc biệt tại các trung tâm dạy thêm ngoài nhà trường. Từ thực tế trên, cử tri đề nghị các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương cần có biện pháp giám sát, thanh tra thường xuyên để bảo đảm thực hiện đúng quy định, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Đầu năm 2026, trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Bình về việc "cho phép tổ chức dạy thêm tại trường để giúp giảm chi phí học thêm cho phụ huynh, hạn chế tình trạng dạy thêm tràn lan bên ngoài, nâng cao chất lượng giáo dục", Bộ GD-ĐT giữ quy định hạn chế đối tượng HS được học thêm trong nhà trường theo Thông tư 29 và không thu tiền của HS, đồng thời khẳng định: "Quan điểm của Bộ GD-ĐT là hướng tới mô hình trường học không có DTHT".

Xung quanh yêu cầu cần quản lý, giám sát tốt hơn việc DTHT, đại diện Bộ GD-ĐT cho rằng: việc thanh tra, kiểm tra hoạt động DTHT được thực hiện theo nguyên tắc công khai, khách quan, đúng thẩm quyền; kịp thời phát hiện, xử lý theo quy định của pháp luật đối với các hành vi vi phạm.

Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ 15.5 quy định rõ xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, tái phạm hoặc có hành vi ép buộc, trục lợi trong hoạt động DTHT.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục VN, khẳng định dù quản lý còn khó khăn nhưng ông đồng tình với tinh thần Thông tư 29, đó là hướng tới chấm dứt tình trạng DTHT tràn lan trong nhà trường. Tuy nhiên theo ông, hiện nay việc dạy thêm vẫn còn khá phổ biến. Nguyên nhân chính không chỉ vì thi cử, mà là do nhiều HS chưa biết cách học, chưa có khả năng tự học. Khi các em chưa tự học được thì nhu cầu học thêm là có thật, không thể phủ nhận.

Ông Lâm cho rằng Thông tư 19/2026 đã điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với thực tế, không phải là nới lỏng, mà là làm rõ để tổ chức cho đúng. Những HS yếu, chưa biết cách học thì cần được hỗ trợ, được phân loại rõ ràng, không làm tràn lan, không biến thành dạy thêm đại trà. "Tôi cho rằng điểm tích cực là quy định rõ hơn. Khi đã rõ ràng thì việc tổ chức sẽ công khai, minh bạch, đi vào nền nếp hơn", ông Lâm bày tỏ.

Ông Lâm cũng cho rằng hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm toàn diện về việc tổ chức DTHT trong nhà trường. Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch cho từng khối lớp, từng nhóm đối tượng, không thể làm chung chung. Với HS khá giỏi thì không cần học thêm nhiều, các em phải tự học là chính. GV chỉ cần tổ chức các buổi chữa bài, nêu vấn đề, định hướng; có thể học trực tuyến, không nhất thiết phải đến trường.

Ông Lâm đề xuất 3 vấn đề để thay đổi khi tổ chức DTHT trong nhà trường. Thứ nhất là nhận thức. Phải hiểu dạy thêm là để hỗ trợ HS phát triển, không phải là áp lực, cũng không phải là nguồn thu.

Thứ hai là công tác quản lý trong nhà trường. Hiệu trưởng phải tổ chức khoa học, kiểm tra đầy đủ, bảo đảm đúng quy định và đúng yêu cầu sư phạm.

Thứ ba là sự tham gia của gia đình và xã hội. Không thể chỉ giao cho nhà trường. Phụ huynh phải đồng hành, chính quyền địa phương cũng cần tham gia giám sát một cách khách quan. Khi làm được những điều này thì DTHT sẽ trở về đúng nghĩa là hoạt động hỗ trợ HS, đúng tinh thần gỡ khó cho thầy và tạo thuận lợi cho trò.

Dù vậy, TS Lâm cũng bày tỏ băn khoăn về tính khả thi trong thực hiện quy định không thu tiền dạy thêm. Thực tế, không ít sở GD-ĐT cũng đã từng kiến nghị với Bộ GD-ĐT có hướng dẫn hoặc giải pháp cho vấn đề này, bởi yêu cầu GV dạy miễn phí không thể kéo dài mà chi từ ngân sách địa phương thì không phải địa phương nào cũng thực hiện và thiếu căn cứ pháp lý về tài chính để thực hiện.

Tin Gốc: Thanh Niên