Thói quen ăn mặn từ lâu đã trở thành một phần trong văn hóa ẩm thực của người Việt, từ bát nước mắm trên mâm cơm gia đình đến các loại gia vị chấm sẵn trên bàn ăn tại hàng quán. Tuy nhiên, đằng sau vị đậm đà quen thuộc ấy là một nguy cơ sức khỏe âm thầm nhưng đáng lo ngại: tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.
“Ăn mặn” không chỉ đến từ muối tinh mà còn từ nhiều nguồn gia vị chứa natri cao như bột canh, hạt nêm, nước mắm, xì dầu (nước tương), mì chính… Những gia vị này nếu sử dụng thường xuyên và vượt mức khuyến nghị có thể khiến lượng natri nạp vào cơ thể tăng cao.
Trong bữa ăn của người Việt, phần lớn lượng muối và natri đến từ chính quá trình nấu nướng và nêm nếm tại bàn ăn, chiếm khoảng 70%. Khoảng 20% đến từ thực phẩm chế biến sẵn, đồ đóng gói và thức ăn nhanh, trong khi 10% còn lại có sẵn tự nhiên trong thực phẩm.
Theo các chuyên gia, muối là gia vị cần thiết cho cơ thể, giúp duy trì cân bằng điện giải và hỗ trợ hoạt động của cơ bắp, thần kinh. Song nếu tiêu thụ vượt quá mức cần thiết, muối trở thành “kẻ thù thầm lặng” của sức khỏe.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo, chế độ ăn mặn có thể liên quan tới 62% các ca đột quỵ não. WHO cũng khuyến nghị giảm tiêu thụ muối là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa tăng huyết áp.
Chia sẻ với Người Đưa Tin, TS. BS Hoàng Thị Đức Ngàn – Phụ trách Khoa dinh dưỡng cộng đồng – Viện Dinh dưỡng, việc tiêu thụ nhiều natri có liên quan trực tiếp đến nguy cơ tăng huyết áp ở người trưởng thành. Ngược lại, giảm natri giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ các bệnh tim mạch như đột quỵ và bệnh mạch vành.
Hiện nay, tăng huyết áp đang là một trong những bệnh lý phổ biến cũng như gánh nặng bệnh tật của Việt Nam. Tính trung bình, cứ 5 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp. Đáng lo ngại hơn, bệnh thường tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng, nên nhiều người không biết mình đang mắc bệnh cho đến khi xảy ra biến chứng.
Tăng huyết áp được ví như “kẻ giết người thầm lặng” bởi nó có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ, suy tim, suy thận và mù lòa. Theo thống kê, trung bình cứ 3 trường hợp tử vong thì có 1 trường hợp liên quan đến các bệnh tim mạch do tăng huyết áp.
Không chỉ đến từ thói quen nêm nếm, natri còn “ẩn mình” trong nhiều loại thực phẩm bao gói sẵn. Theo các chuyên gia, sự phát triển nhanh chóng của ngành thực phẩm công nghiệp và đồ ăn tiện lợi khiến người tiêu dùng ngày càng tiêu thụ nhiều muối cũng như đường và chất béo bão hòa hơn trước.
Các sản phẩm bao gói sẵn như mì ăn liền, xúc xích, giò chả, bim bim, đồ hộp… thường có hàm lượng natri cao, góp phần làm tăng tổng lượng muối nạp vào cơ thể mỗi ngày.
Theo nghiên cứu của Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ, từ từ giảm hàm lượng natri trong thực phẩm có thể làm giảm vị giác của thức ăn mặn theo thời gian, mà đối với một số người, có thể làm cho thực phẩm có mức natri vừa phải cảm thấy ngon miệng. Lượng Natri trong một suất ăn nếu dưới hoặc bằng 5% nhu cầu khuyến nghị một ngày thì thực phẩm đó được coi là có hàm lượng Natri thấp, nếu lớn hơn hoặc bằng 20% thì được coi là có hàm lượng Natri cao, nên tránh sử dụng.
Để bảo vệ sức khoẻ cộng đồng, Bộ Y tế phối hợp với WHO, chương trình sức khoẻ Việt Nam đã xây dựng tờ rơi truyền thông nhằm giảm tiêu thụ muối trong khẩu phần ăn, trong đó khuyến cáo: người dân nên thay đổi thói quen ăn mặn, đặc biệt là bỏ thói quen chấm ngập thức ăn vào nước chấm, gia vị như nước mắm, xì dầu, muối tiêu hay tương ớt.
Hạn chế để nước mắm, nước tương và muối trên bàn ăn; không nên chấm các món ăn mặn vào muối, gia vị, nước mắm; hạn chế chấm trái cây với muối và gia vị; không nên rưới nước mắm, nước kho/rim cá, thịt hay nước sốt vào cơm khi ăn; không nên cố uống hết nước canh, nước phở, bún, miến; đặc biệt khi ăn ở hàng quán.
Cùng với đó, nên hạn chế ăn các thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối như: mỳ tôm, xúc xích, giò chả, bim bim…
Dưới góc độ truyền thông dinh dưỡng, Ths.BS. Ngô Thị Hà Phương – Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng cho rằng, chỉ cần những thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống cũng có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe.
Mỗi cá nhân và gia đình có thể giảm lượng muối ăn bằng những biện pháp rất đơn giản như hạn chế lượng muối, bột canh, nước mắm… cho vào thức ăn khi nấu nướng, mức tối đa là không quá một phần năm thìa cà phê muối cho một bữa ăn của một người một ngày.
Hạn chế thường xuyên sử dụng các sản phẩm có hàm lượng muối cao như khoai tây chiên, pizza, thực phẩm đóng hộp…
Cùng với đó, lựa chọn các sản phẩm có hàm lượng muối thấp khi mua thực phẩm chế biến sẵn; đọc nhãn khi mua thực phẩm đã được chế biến sẵn để kiểm tra hàm lượng muối. Nên cho trẻ em ăn thực phẩm tự nhiên và kiểm soát chặt chẽ việc thêm các gia vị mặn.
Đầu tháng 4, truyền thông thành phố Rotterdam đăng ảnh tranh cử của bà Patricia Reichman. Bức ảnh cho thấy một phụ nữ tóc vàng, mắt nâu, làn da không nếp nhăn. Tuy nhiên sau khi trúng cử chức ủy viên hội đồng thành phố, cử tri phát hiện diện mạo ngoài đời của bà quá khác biệt.
Trả lời dư luận, bà Reichman cho biết đã dùng một công cụ trực tuyến để tăng độ nét do ảnh gốc có độ phân giải thấp. Bà nói diện mạo hiện tại khác biệt là do tác dụng phụ của thuốc đang điều trị bệnh.
Bà Reichman cho biết diện mạo hàng ngày của mình vẫn trẻ trung giống trong ảnh. "Mọi người thường khen tôi trẻ, có người nhầm tôi là bạn gái của con trai khi đi cùng nhau", bà nói.
Tuy nhiên, đảng Leefbaar Rotterdam bác bỏ lời giải thích này. Tuyên bố cho biết thông tin bà Reichman cung cấp không khớp với thực tế. Tổ chức này xác định AI đã can thiệp sâu khiến bức ảnh không phản ánh đúng sự thật.
Đảng Leefbaar Rotterdam yêu cầu bà Reichman từ chức ủy viên hội đồng. Sau khi bà khước từ, tổ chức này quyết định thu hồi tư cách đảng viên và chính thức khai trừ bà. Theo luật, bà vẫn giữ được vị trí của mình và tiếp tục hoạt động tại hội đồng với tư cách là một ủy viên độc lập.
Trên mạng xã hội, nhiều người chỉ ra việc "tăng độ nét" không thể đổi cả màu mắt. Một tài khoản bình luận: "Chắc chắn các loại thuốc điều trị đã khiến bà ấy mang diện mạo của tuổi 59, chứ hoàn toàn không phải do bà ấy đã 59 tuổi".
Vụ việc làm dấy lên tranh cãi trong bối cảnh Luật Bầu cử Hà Lan bỏ ngỏ các quy định cấm sử dụng ảnh AI trong tranh cử. Do thiếu chế tài pháp lý, án phạt duy nhất đối với bà Reichman là hình thức kỷ luật nội bộ từ đảng do vi phạm nguyên tắc về sự trung thực với cử tri.
Một nghiên cứu của Đại học Amsterdam chỉ ra có tới 90% hình ảnh do AI tạo ra trong chiến dịch bầu cử địa phương tại Hà Lan không hề được dán nhãn cảnh báo.
Vitamin C là một vi chất quan trọng giúp cơ thể duy trì sức khỏe toàn diện, đặc biệt là tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ làn da trước các tác nhân gây hại từ môi trường. Nhờ khả năng hỗ trợ hấp thu sắt từ thực phẩm có nguồn gốc thực vật, vitamin C còn góp phần phòng ngừa tình trạng thiếu máu.
Bên cạnh đó, vitamin C còn được biết đến như một chất chống oxy hóa mạnh, giúp trung hòa các gốc tự do – nguyên nhân gây lão hóa và tổn thương tế bào. Việc bổ sung vitamin C đều đặn từ các nguồn tự nhiên giúp kích thích sản sinh collagen, từ đó cải thiện độ đàn hồi của da, hỗ trợ quá trình lành vết thương và giữ cho làn da luôn tươi trẻ.
Trong số các loại trái cây phổ biến, ổi được xem là một trong những nguồn trái cây giàu vitamin C tự nhiên hàng đầu. Một nghiên cứu đánh giá trên 74 giống ổi khác nhau cho thấy hàm lượng vitamin C trung bình đạt khoảng 221 mg/100g, với mức dao động từ 152 đến 284 mg/100g tùy theo giống và điều kiện trồng trọt. Kết quả này cho thấy ngay cả ở mức thấp, ổi vẫn cung cấp lượng vitamin C cao hơn nhiều loại trái cây quen thuộc.
Dữ liệu dinh dưỡng từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cũng củng cố nhận định này khi cho thấy ổi tươi chứa khoảng 228 mg vitamin C/100g, tương đương gấp khoảng 4 lần so với cam. Điều này giúp ổi trở thành lựa chọn đáng chú ý trong việc bổ sung vitamin C hàng ngày. Theo Medical News Today, vitamin C trong ổi mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể thông qua những cơ chế khác nhau.
Điều đáng nói dưỡng chất này tham gia trực tiếp vào quá trình tổng hợp collagen - thành phần cấu tạo nên da, mạch máu, xương và sụn. Khi cơ thể được cung cấp đủ vitamin C, quá trình tái tạo mô diễn ra hiệu quả hơn, giúp vết thương mau lành, đồng thời duy trì độ đàn hồi của da và sự bền vững của thành mạch. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp làm chậm các dấu hiệu lão hóa theo thời gian.
Không chỉ vậy, vitamin C trong ổi còn được ghi nhận khả năng hỗ trợ hấp thu sắt, đặc biệt là sắt từ nguồn thực vật vốn khó hấp thu hơn. Dưỡng chất này giúp chuyển sắt sang dạng dễ hòa tan và dễ hấp thu tại ruột, từ đó cải thiện hiệu quả sử dụng sắt trong cơ thể. Nhờ vậy, việc bổ sung vitamin C đầy đủ có thể góp phần giảm nguy cơ thiếu máu, hạn chế tình trạng mệt mỏi, chóng mặt kéo dài do thiếu sắt.
Ở cấp độ tế bào, theo Healthline, vitamin C hoạt động như một "lá chắn" chống lại các tác nhân gây hại từ môi trường. Nó giúp trung hòa các gốc tự do sinh ra từ ô nhiễm, khói bụi, căng thẳng hoặc tia UV, từ đó hạn chế tổn thương tế bào và giảm áp lực lên cơ thể. Cơ chế này đặc biệt quan trọng trong việc duy trì sức khỏe lâu dài và hỗ trợ cơ thể thích nghi với môi trường sống hiện đại.
Ngoài ra, vitamin C còn tham gia vào quá trình điều hòa phản ứng viêm và hỗ trợ chức năng mạch máu. Khi được cung cấp đầy đủ, dưỡng chất này có thể giúp cải thiện độ linh hoạt của thành mạch, góp phần ổn định tuần hoàn và hỗ trợ sức khỏe tim mạch ở một mức độ nhất định.
Với hàm lượng vitamin C cao vượt trội, ổi không chỉ đơn thuần là nguồn bổ sung vi chất mà còn góp phần hỗ trợ cơ thể toàn diện, từ phục hồi mô, hấp thu dinh dưỡng đến bảo vệ tế bào và duy trì hoạt động ổn định của nhiều hệ cơ quan.
Trước thông tin quốc tế về chùm ca bệnh do virus Hanta trên tàu du lịch quốc tế MV Hondius, ngày 13/5, Bộ Y tế đã phát đi thông tin cập nhật khẩn nhằm cảnh báo người dân, đồng thời nhấn mạnh không hoang mang, suy diễn về nguy cơ bùng phát dịch diện rộng.
Theo thông tin mới nhất từ WHO, đến nay chùm ca bệnh trên tàu MV Hondius đã ghi nhận 9 trường hợp mắc virus Hanta chủng Andes (ANDV), trong đó có 3 ca tử vong.
WHO đánh giá nguy cơ đối với hành khách và thủy thủ đoàn ở mức trung bình, trong khi nguy cơ với cộng đồng toàn cầu ở mức thấp. Tổ chức này cũng nhấn mạnh cơ chế lây truyền của virus Hanta khác với COVID-19 và đang tiếp tục theo dõi diễn biến dịch tễ.
Về nguồn lây, WHO cho biết vẫn đang điều tra. Giả thuyết hiện nay là ca bệnh đầu tiên có thể nhiễm virus khi tiếp xúc môi trường hoặc chuột mang mầm bệnh trong hoạt động ngoài trời trước khi lên tàu. Sau đó, khả năng lây truyền hạn chế giữa người với người có thể xảy ra trong điều kiện tiếp xúc gần, kéo dài.
Cơ quan này khuyến cáo những người có mặt trên tàu hoặc các chuyến bay liên quan theo dõi sức khỏe trong 42 ngày kể từ lần phơi nhiễm cuối cùng.
Các triệu chứng ban đầu cần lưu ý gồm đau đầu, chóng mặt, ớn lạnh, sốt, đau cơ và rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng. Người dân cần thường xuyên vệ sinh tay.
Đối với người tiếp xúc nguy cơ cao, WHO khuyến cáo theo dõi chủ động và có thể cách ly tại nhà hoặc cơ sở phù hợp trong 42 ngày. Người nguy cơ thấp không cần cách ly, nhưng cần tự theo dõi sức khỏe và đi khám khi xuất hiện triệu chứng.
Tại Việt Nam, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết chưa ghi nhận công dân liên quan đến chùm ca bệnh này. Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu và cơ sở y tế, đồng thời đẩy mạnh vệ sinh môi trường, diệt chuột và phòng chống bệnh lây từ động vật sang người.
Theo cơ quan này, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do chủng virus Andes. Một số nghiên cứu trước đây chỉ phát hiện các chủng Hanta khác như virus Seoul trên động vật.
Ngoài ra, người dân không nên hoang mang, tiếp tục giữ vệ sinh môi trường, hạn chế tiếp xúc với chuột và chất thải của chuột. Nếu xuất hiện sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa hoặc khó thở sau khi tiếp xúc nguồn nguy cơ, cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và tư vấn phù hợp.
