Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 21/4 xác nhận tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng biển Iran. USS Abraham Lincoln được triển khai làm nhiệm vụ từ tháng 11/2025, đồng nghĩa chiến hạm Mỹ đã hoạt động gần 6 tháng liên tục trên biển.
Kênh tin tức Wion cho biết một trong những lợi thế quan trọng của USS Abraham Lincoln, cũng như các tàu sân bay hạt nhân lớp Nimitz và Ford, khi hoạt động dài ngày trên biển là không cần cập cảng để tiếp nước ngọt.
Theo hải quân Mỹ, quá trình khử muối, biến nước biển thành nước ngọt đóng vai trò quan trọng trong đáp ứng nhiệm vụ tác chiến và phục vụ nhu cầu hàng ngày của hàng nghìn quân nhân.
“Chúng tôi có 4 thiết bị chưng cất dùng để biến nước biển thành nước uống, với tổng sản lượng khoảng 1,5 triệu lít nước ngọt mỗi ngày”, Joel Cogan, kỹ thuật viên vận hành hệ thống nước trên USS Abraham Lincoln hồi năm 2017, cho biết.
4 hệ thống khử muối trên tàu ứng dụng nguyên lý bay hơi tức thời. Nguồn nhiệt khổng lồ từ hai lò phản ứng hạt nhân A4W được dùng để đun nóng nước biển, lượng nước này sau đó được đưa vào môi trường chân không và lập tức bốc hơi. Hơi nước tiếp tục chuyển đến khu vực ngưng tụ và trở thành nước ngọt tinh khiết.
“Loại nước này còn được xử lý bằng clo để bảo đảm an toàn. Nước sẽ tập kết trong các bể chứa và phân phối khắp tàu bằng máy bơm”, Daniel Sanchez, sĩ quan thuộc bộ phận quản lý lò phản ứng hạt nhân, cho hay.
Nước cất có độ tinh khiết cao và vị rất nhạt, nên kỹ thuật viên trên tàu phải thêm khoáng chất theo tỷ lệ phù hợp để thủy thủ đoàn dễ uống hơn. Điều này cũng giúp bù chất điện giải cho quân nhân, nhất là khi hoạt động dưới thời tiết nắng nóng và đổ nhiều mồ hôi.
Nước ngọt từ hệ thống khử muối không chỉ được dùng để uống, mà chia thành ba loại. Đầu tiên là “nước cấp” cho lò phản ứng hạt nhân, đòi hỏi có độ tinh khiết rất cao. Tiếp theo là nước dùng để ăn uống và tắm giặt. Cuối cùng là “nước rửa”, chuyên dùng để rửa trôi lớp muối ăn mòn thường bám trên các chiến đấu cơ và khí tài hoạt động dài ngày trên biển.
Quy trình khử muối không nằm trong chương trình đào tạo thợ máy, nên thủy thủ tàu sân bay phải học và đạt chứng chỉ cần thiết trước khi được vận hành chúng.
“Mất khoảng hai năm để lên cấp bậc cao hơn và thêm 4 năm nữa trước khi đủ điều kiện làm người trực gác hệ thống nước. Khi đã có chứng chỉ, chúng tôi vẫn được đào tạo 4 tiếng mỗi tuần để cập nhật kiến thức về lò phản ứng”, Cogan cho hay.
Nhân sự làm nhiệm vụ này phải kiểm soát chặt chẽ lượng nước đến từng giọt. “Chúng tôi phụ trách phân phối nước, kiểm tra thất thoát ở đâu và đảm bảo không lãng phí”, Cogan nói.
Trong trường hợp tàu suy giảm năng lực khử muối và không thể đáp ứng đủ nhu cầu, thủy thủ đoàn sẽ bị hạn chế thời gian sử dụng nước ngọt.
Dựa trên đề xuất của kỹ thuật viên, sĩ quan chỉ huy sẽ quyết định thời điểm áp dụng chế độ cấp nước theo khung giờ. Thủy thủ đoàn cũng phải sử dụng đĩa giấy và dao dĩa nhựa dùng một lần, để hạn chế tốn nước rửa. Các nhiệm vụ thiết yếu như lau rửa máy bay không bị ảnh hưởng bởi biện pháp hạn chế này.
Khả năng tạo ra lượng lớn nước ngọt còn giúp các tàu sân bay hạt nhân như USS Abraham Lincoln trở thành phương tiện hỗ trợ nhân đạo hàng đầu. Trong các nhiệm vụ cứu trợ thảm họa, chúng có thể neo đậu ngoài khơi và bơm hàng nghìn lít nước cho những khu vực bị cắt điện nước.
USS Abraham Lincoln là chiếc thứ 5 thuộc lớp siêu tàu sân bay Nimitz của Mỹ, được biên chế năm 1989. Tàu dài 333 m, rộng 76 m, có lượng giãn nước hơn 100.000 tấn.
Khi làm nhiệm vụ ở Trung Đông, tàu sân bay USS Abraham Lincoln mang theo loạt tiêm kích tàng hình F-35C, chiến đấu cơ F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, phi cơ cảnh báo sớm E-2D, trực thăng lai CMV-22B và trực thăng săn ngầm.
Một đoạn video ghi lại cảnh một máy bay hạ cánh xuống sân bay ở Nepal ngày 11-5 trong tình trạng bốc cháy ở càng đáp - Nguồn: Scope Report
Theo Hãng tin AP, sáng 11-5 (giờ địa phương), một máy bay của Hãng hàng không Turkish Airlines đã bốc cháy ở càng đáp phải khi hạ cánh xuống sân bay quốc tế Tribhuvan tại Kathmandu (Nepal), buộc sân bay phải tạm đóng cửa, toàn bộ hành khách và phi hành đoàn đều an toàn.
Theo giới chức hàng không Nepal, chuyến bay TK726 từ Istanbul chở 277 hành khách cùng 11 thành viên phi hành đoàn trên chiếc Airbus A330. Ngọn lửa bùng phát ở lốp phía sau bên phải của máy bay ngay sau khi tiếp đất.
Lực lượng cứu hỏa sân bay sau đó nhanh chóng khống chế đám cháy, trong khi toàn bộ hành khách được sơ tán qua các cửa thoát hiểm. Không có trường hợp thương vong nào được ghi nhận.
Ông Gyanendra Bhul, người phát ngôn Cơ quan Hàng không dân dụng Nepal, cho biết chiếc máy bay đã được kéo vào đường lăn và hiện phải tạm ngừng khai thác để phục vụ điều tra kỹ thuật.
Phía Turkish Airlines cho biết khói được phát hiện ở khu vực càng đáp trong lúc máy bay di chuyển trên đường lăn.
Theo đánh giá ban đầu, sự cố có thể bắt nguồn từ trục trặc kỹ thuật ở một đường ống thủy lực. Hãng cũng đã bố trí thêm chuyến bay để hỗ trợ hành khách.
Vụ việc khiến sân bay quốc tế duy nhất của Kathmandu phải đóng cửa khoảng một tiếng, đồng thời làm gián đoạn nhiều chuyến bay đến Nepal trong thời gian lực lượng chức năng xử lý hiện trường và kiểm tra đường băng.
Nepal được xem là một trong những quốc gia có điều kiện hàng không phức tạp do địa hình núi non hiểm trở và thời tiết thay đổi thất thường.
Trước đó hồi năm 2015, một máy bay khác của Hãng Turkish Airlines cũng từng trượt khỏi đường băng tại Kathmandu trong điều kiện sương mù dày đặc, khiến sân bay phải đóng cửa nhiều ngày. Không có ai thiệt mạng trong sự cố khi đó.
Theo Hãng tin Reuters ngày 12-5, trong cuộc họp được truyền hình trực tiếp, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết sức công phá của đầu đạn Sarmat lớn gấp hơn bốn lần các loại tương đương của phương Tây, với tầm bắn vượt quá 35.000km.
"Nó có khả năng xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ tên lửa hiện tại và trong tương lai", nhà lãnh đạo Nga nhấn mạnh.
Phát biểu của ông Putin được đưa ra sau khi quân đội Nga tiến hành vụ thử thành công loại tên lửa này.
Trong cuộc họp, Tư lệnh Lực lượng Tên lửa chiến lược Nga Sergey Karakayev báo cáo với ông Putin rằng trung đoàn đầu tiên được trang bị Sarmat sẽ bắt đầu trực chiến trước cuối năm nay tại vùng Krasnoyarsk ở Siberia.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 12-5 công bố video ghi lại vụ thử nghiệm thành công tên lửa đạn đạo liên lục địa Sarmat - Video: RUSSIA DEFENCE MINISTRY
Sarmat - được Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đặt tên là "Satan II" - là tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) đầu tiên do nước Nga hậu Liên Xô tự phát triển và sản xuất, thuộc hạng "siêu hạng nặng" - loại tên lửa lớn và mạnh nhất trong phân loại vũ khí chiến lược.
Tổng thống Putin lần đầu công bố dự án này trong bài phát biểu năm 2018, khi giới thiệu loạt vũ khí chiến lược mới mà ông cho rằng có thể khiến hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ trở nên "vô hiệu".
Trong đoạn video trình chiếu khi đó, các đầu đạn mô phỏng của Sarmat được thể hiện đang lao tới khu vực Nam Florida của Mỹ.
Theo hãng thông tấn nhà nước RIA Novosti, Sarmat ban đầu dự kiến được đưa vào biên chế từ cuối năm 2022. Tuy nhiên, chương trình nhiều lần bị trì hoãn và gặp trục trặc kỹ thuật.
Các chuyên gia phương Tây cho biết một vụ thử hồi tháng 9-2024 từng thất bại, để lại hố sâu lớn tại bệ phóng tên lửa.
Thông báo mới của Nga được đưa ra trong bối cảnh Hiệp ước New START - thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Nga và Mỹ - đã hết hiệu lực từ tháng 2 năm nay. Việc hiệp ước chấm dứt đồng nghĩa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới không còn bị ràng buộc bởi các giới hạn chiến lược trước đây.
Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 12/5 công bố một phần nội dung cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng Marco Rubio và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị hồi cuối hồi tháng 4, trong đó hai bên đã thảo luận vấn đề tàu thuyền đi lại ở eo biển Hormuz.
"Hai lãnh đạo nhất trí rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí để đi qua các tuyến hàng hải quốc tế như eo biển Hormuz", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho hay.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ không bác bỏ thông tin trên, cho biết Bắc Kinh hy vọng các bên có thể hợp tác để khôi phục hoạt động lưu thông bình thường qua eo biển. "Duy trì an toàn, ổn định trong khu vực và bảo đảm quyền đi lại không bị cản trở phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế", phát ngôn viên đại sứ quán Trung Quốc cho hay.
Kể từ sau cuộc điện đàm ngày 30/4, Bộ Ngoại giao Mỹ chưa đưa ra thông cáo nào về nội dung trao đổi, khác với quy cách thông thường. Trong khi đó, Bộ ngoại giao Trung Quốc cho biết hai ngoại trưởng đã thảo luận về ổn định quan hệ song phương, vấn đề Đài Loan và kỳ vọng mở rộng hợp tác.
Thông tin được công bố trước cuộc gặp quan trọng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cuối tuần này, trong đó tình hình tại eo biển Hormuz dự kiến là một trong những nội dung nghị sự.
Reuters nhận định đây là dấu hiệu hai nước đang tìm điểm đồng thuận trong nỗ lực thuyết phục Iran không áp đặt kiểm soát lên tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông.
Trung Quốc vẫn duy trì quan hệ với Iran và là khách hàng lớn với ngành xuất khẩu dầu của quốc gia này.
Trong cuộc gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuần trước, ông Vương Nghị nhấn mạnh cộng đồng quốc tế mong muốn khôi phục lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, đồng thời tái khẳng định Bắc Kinh ủng hộ Tehran bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa phần lớn kể từ khi chiến sự giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát ngày 28/2, gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.
Tàu thuyền vẫn chịu cản trở khi tìm cách đi qua eo biển này, dù Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn từ tháng 4. Tehran thông qua luật thu phí tàu thuyền qua lại trên eo biển chiến lược, trong khi Washington áp đặt phong tỏa với các cảng biển đối phương.
Tổng thống Trump từng đề cập khả năng Mỹ tự áp phí với tàu thuyền đi qua eo biển hoặc hợp tác với Iran để thu khoản phí này, nhưng Nhà Trắng sau đó cho biết ông muốn tuyến hàng hải được mở cửa hoàn toàn, không hạn chế.
