Theo South China Morning Post ngày 12.5, nhà máy hiện sản xuất linh kiện cho các dòng tiêm kích tiên tiến nhất của Trung Quốc, trong đó có J-20 Mãnh Long – mẫu tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 được xem là đối trọng của Trung Quốc với F-22 Raptor của Mỹ.
“Nhà máy bóng tối” là mô hình sản xuất cần rất ít hoặc gần như không cần sự can thiệp trực tiếp của con người, qua đó giảm nhu cầu chiếu sáng, tiết kiệm năng lượng và hạ chi phí vận hành. Tại cơ sở này, các bộ phận khung của máy bay có thể được sản xuất trong điều kiện gần như tối hoàn toàn.
J-20 do Công ty máy bay Thành Đô thuộc Tập đoàn công nghiệp hàng không Trung Quốc phát triển. Mẫu máy bay này được tuyên bố sẵn sàng chiến đấu vào năm 2018 và bắt đầu được sản xuất hàng loạt hai năm sau đó.
Ông Song Ge, Giám đốc trung tâm sản xuất kỹ thuật số của nhà máy Thành Đô, cho biết J-20 có hàng nghìn linh kiện chuyên biệt. Trước đây, dây chuyền sản xuất cần 2 – 3 nhân viên làm việc theo ca để giám sát máy móc suốt ngày đêm. Hiện nay, các phương tiện tự động đảm nhiệm việc vận chuyển nguyên vật liệu, trong khi các máy móc có độ chính xác cao xử lý linh kiện.
Nhà máy cũng được trang bị hệ thống quét thông minh và robot có khả năng kiểm tra sản phẩm, sau đó nhanh chóng tạo báo cáo. Một thách thức lớn là hàng chục máy móc trong nhà máy vốn sử dụng các giao thức và ngôn ngữ phần mềm khác nhau, khiến việc tự động hóa toàn bộ dây chuyền gặp khó khăn.
Tuy nhiên, ông Song cho biết “giờ đây các thiết bị hiện đã có thể nói cùng một ngôn ngữ”, được điều khiển từ xa và giao tiếp với nhau. Nhờ hệ thống mới, hiệu quả sản xuất tăng gần 150%, trong khi máy móc có thể hoạt động hết công suất hơn 21 giờ/ngày.
Mô hình này cũng giúp giảm hơn 80% số giờ lao động cần thiết để vận hành nhà máy, dù con người vẫn tham gia vào công đoạn lắp ráp cuối cùng của máy bay. Theo tờ Science and Technology Daily, nhà máy đang lên kế hoạch mở rộng ứng dụng các công nghệ như 5G, AI và bản sao số thời gian thực để tiếp tục nâng cao năng lực sản xuất.
Tiêm kích J-20 đã trải qua nhiều đợt nâng cấp kể từ khi ra mắt, trong đó có việc thay thế động cơ ban đầu do Nga sản xuất bằng động cơ nội địa mạnh hơn. Theo CCTV hồi tháng 1, dòng tiêm kích này dự kiến tiếp tục được nâng cấp với AI, hệ thống điện tử hàng không cải tiến, radar và động cơ mới.
Phiên bản 2 chỗ ngồi của J-20, được xem là tiêm kích tàng hình 2 chỗ đầu tiên trên thế giới, đã chính thức ra mắt năm 2024. Theo Viện Nghiên cứu quân sự hoàng gia Anh (RUSI), Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc có khoảng 300 chiếc J-20 đang hoạt động vào giữa năm ngoái, và con số này có thể tăng lên 1.000 chiếc vào năm 2030.
Diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc và Mỹ đang cạnh tranh quyết liệt trong lĩnh vực tiêm kích thế hệ mới. Bắc Kinh được cho là đã bắt đầu thử nghiệm các mẫu J-36 và J-50 vào năm 2024, trong khi Washington đã trao cho Boeing hợp đồng phát triển mẫu F-47.
Theo tờ New York Times, tối 12-5 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chào đón ông Jesen Huang - CEO của hãng chip khổng lồ Nvidia - lên chuyên cơ Air Force One khi ông lên đường tới Bắc Kinh dự hội nghị thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Trung Quốc.
Ông Huang, người đứng đầu công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới, ban đầu không có tên trong danh sách các lãnh đạo doanh nghiệp dự kiến tháp tùng tổng thống.
Tuy nhiên sau khi thấy thông tin về sự vắng mặt này, ông Trump đã gọi điện trực tiếp cho vị CEO vào sáng cùng ngày và đưa ra lời mời, theo một nguồn thạo tin.
Ông Huang đã bay tới Alaska (Mỹ) vào tối 12-5 và lên chuyên cơ Air Force One trong thời gian máy bay dừng để trung chuyển.
"Ông Jensen tham dự hội nghị thượng đỉnh theo lời mời của Tổng thống Trump nhằm ủng hộ nước Mỹ và các mục tiêu của chính quyền", người phát ngôn Công ty Nvidia cho biết.
Trước đó ngày 11-5, Nhà Trắng công bố danh sách 16 giám đốc điều hành tháp tùng chuyến đi của ông Trump đến Bắc Kinh, trong đó có ông Tim Cook của Apple, ông Larry Fink của BlackRock cùng lãnh đạo nhiều tập đoàn khác đang xúc tiến các thỏa thuận với Trung Quốc - nhưng không có tên ông Huang.
Sự vắng mặt này nhanh chóng thu hút sự chú ý tại Thung lũng Silicon và Washington, bởi ông Huang được biết đến là người có quan hệ chặt chẽ với ông Trump và từng đóng vai trò cầu nối giữa Washington và Bắc Kinh.
Gần một năm qua, ông liên tục vận động hành lang với các quan chức ở cả hai phía nhằm tạo điều kiện để Nvidia được phép bán chip trí tuệ nhân tạo cho Trung Quốc.
Chip của Nvidia là yếu tố then chốt thúc đẩy làn sóng AI đang định hình lại nền kinh tế toàn cầu, được các chính phủ và doanh nghiệp trên khắp thế giới săn đón.
Song việc xuất khẩu mặt hàng này sang Trung Quốc vẫn là vấn đề gây tranh cãi gay gắt ở Washington.
Mùa hè năm ngoái, ông Trump phê duyệt thương vụ bán thế hệ chip cũ hơn của Nvidia cho Trung Quốc và dự tính thu một phần lợi nhuận, nhưng đến nay phía Bắc Kinh vẫn chưa phê duyệt bất kỳ đơn hàng nào.
Một số nghị sĩ Cộng hòa đã thúc đẩy các dự luật nhằm siết chặt phạm vi giao dịch này, trong khi các quan chức trong chính quyền cũng từng can thiệp để ngăn ông Trump cấp phép xuất khẩu những dòng chip tiên tiến hơn, với lý do an ninh quốc gia.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo người dân Mỹ sẽ ngày càng phải gánh chịu hậu quả kinh tế từ cuộc chiến mà ông gọi là "do Tổng thống Donald Trump lựa chọn" nhằm vào Iran.
Theo ông Araghchi, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm, 10 năm và 30 năm đồng loạt tăng cho thấy các điều kiện tài chính tại Mỹ đang bị siết chặt. Ông cho rằng điều này sẽ kéo theo áp lực lớn hơn đối với nợ công, lãi suất vay mua nhà và các khoản vay tiêu dùng.
Nhà ngoại giao Iran cũng nhận định giá năng lượng sẽ tiếp tục tăng, trong khi các hộ gia đình Mỹ có nguy cơ đối mặt căng thẳng tín dụng ngày càng lớn.
Ông Araghchi khẳng định toàn bộ tình hình hiện nay "hoàn toàn có thể tránh được", tiếp tục cáo buộc Mỹ và Israel đã phát động cuộc chiến nhằm vào Iran.
Ngày 15-5, Israel tiến hành không kích vào thành phố Gaza, nhắm mục tiêu vào ông Izz al-Din al-Haddad - lãnh đạo quân sự cấp cao nhất của Hamas ở Gaza - bất chấp lệnh ngừng bắn mong manh do Mỹ làm trung gian vẫn đang có hiệu lực.
Theo tuyên bố của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz, al-Haddad là một trong những "kiến trúc sư" đứng sau cuộc tấn công ngày 7-10-2023 của Hamas nhằm vào Israel.
Lực lượng cứu hộ Gaza cho biết các cuộc không kích đánh trúng một tòa nhà dân cư ở khu al-Rimal và một chiếc ô tô gần đó, khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và hơn 50 người bị thương. Giám đốc Bệnh viện Al-Shifa xác nhận trong số người chết có ba phụ nữ và một trẻ em.
Hiện chưa rõ ông al-Haddad có thiệt mạng hay không, song một quan chức an ninh Israel cho biết các dấu hiệu ban đầu cho thấy chiến dịch ám sát đã thành công.
Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) tuyên bố sẽ không từ bỏ việc bảo vệ lợi ích của quốc gia, cũng như lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công và đe dọa từ Iran nhằm vào nước này và các nước khác trong khu vực.
Trong thông cáo ngày 15-5, Bộ Ngoại giao UAE cho biết Iran đã phóng khoảng 3.000 tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái nhằm vào UAE.
UAE mô tả các vụ tấn công là "sự vi phạm rõ ràng chủ quyền quốc gia" và là "mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh, ổn định của khu vực".
Chính phủ UAE khẳng định mọi biện pháp phòng thủ được triển khai đều nhằm bảo vệ chủ quyền, người dân và các cơ sở hạ tầng trọng yếu của đất nước. Thông cáo cũng nhấn mạnh UAE giữ đầy đủ "quyền chủ quyền, pháp lý, ngoại giao và quân sự" để đối phó với bất kỳ hành động thù địch nào.
Bộ Ngoại giao UAE cho biết các "nỗ lực gây sức ép hoặc lan truyền cáo buộc ác ý" sẽ không làm thay đổi lập trường của nước này, đồng thời khẳng định Abu Dhabi sẽ tiếp tục bảo vệ chủ quyền và quyền tự quyết độc lập của mình.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng tầm quan trọng của eo biển Hormuz đối với hoạt động vận chuyển dầu khí toàn cầu sẽ giảm dần trong tương lai, khi các quốc gia Trung Đông mở rộng hệ thống đường ống năng lượng thay thế.
Trả lời Đài CNBC ngày 15-5, ông Wright cho biết Mỹ kỳ vọng Saudi Arabia, UAE và nhiều nước khác trong khu vực sẽ tiếp tục tăng năng lực vận chuyển dầu khí qua các tuyến đường ống mới, giúp giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
"Sẽ có thêm nhiều tuyến đường khác để năng lượng rời khỏi khu vực vùng Vịnh", ông nói.
Theo Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, dù vai trò của eo biển Hormuz có thể suy giảm, các quốc gia vùng Vịnh vẫn sẽ giữ vị trí then chốt trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Ông Wright nhấn mạnh các nước này là "đồng minh tuyệt vời của Mỹ" và là những nhà cung cấp năng lượng quan trọng của thế giới.
"Chúng tôi muốn thấy sự thịnh vượng, hòa bình và tăng trưởng kinh tế quay trở lại khu vực này", ông nói thêm.
"Tôi không muốn tiết lộ, nhưng chúng tôi đang làm việc với những người nắm quyền hiện tại", Tổng thống Donald Trump nói với Reuters trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại ngày 24/4, khi được hỏi Mỹ đang đàm phán với quan chức nào của Iran.
"Họ đang đưa ra đề xuất và chúng tôi sẽ chờ xem", ông nói, thêm rằng chưa thể biết cụ thể Iran sẽ đưa ra những đề xuất nào. Lãnh đạo Mỹ luôn duy trì quan điểm rằng mọi thỏa thuận sẽ phải có điều khoản Tehran từ bỏ uranium làm giàu và duy trì hoạt động vận chuyển dầu tự do qua eo biển Hormuz.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cùng ngày thông báo đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, sẽ khởi hành đến Pakistan vào sáng 25/4 để tham gia đàm phán với đại diện Iran. "Phía Iran đã liên lạc và yêu cầu tổ chức cuộc gặp trực tiếp này", bà Leavitt nói, bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán sẽ thúc đẩy tiến trình hướng tới thỏa thuận.
Quan chức Nhà Trắng thêm rằng Phó tổng thống JD Vance, người dẫn đầu vòng đàm phán đầu tiên tại Islamabad cách đây hai tuần, sẽ không tham gia sự kiện lần này nhưng vẫn sẵn sàng bay đến Pakistan nếu cần thiết.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Các nguồn tin Pakistan trước đó cho biết đội hậu cần và an ninh của Mỹ đã có mặt tại Islamabad để chuẩn bị cho cuộc đàm phán tiềm năng.
Bộ Ngoại giao Pakistan cho biết Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã đến Islamabad ngày 24/4 để thảo luận về "những nỗ lực nhằm đạt được hòa bình và ổn định khu vực" với quan chức Pakistan. Tuy nhiên, họ không đề cập đến cuộc đàm phán với ông Witkoff và Kushner.
Hai nguồn tin chính phủ cho biết khi tới Islamabad, ông Araqchi đã đi thẳng tới cuộc họp với Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar tại khách sạn Serena, nơi từng diễn ra vòng đàm phán đầu tiên với Mỹ.
Ngoại trưởng Araqchi viết trên mạng xã hội rằng ông đang thăm Pakistan, Oman và Nga để "phối hợp với các đối tác về những vấn đề song phương và tham vấn tình hình khu vực". Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho hay quan chức nước này không có kế hoạch gặp gỡ đại diện Mỹ, các mối quan tâm của Iran sẽ được chuyển qua Pakistan.
Mỹ và Iran từng đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan hôm 11/4, nhưng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Tổng thống Trump đã ra lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Đàm phán hòa bình từng được kỳ vọng nối lại hôm 21/4 nhưng không diễn ra, do Iran tuyên bố chưa sẵn sàng đối thoại trực tiếp với Mỹ. Tổng thống Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho tới khi Tehran đưa ra đề xuất cụ thể với Washington.
Trong buổi họp báo sáng 24/4, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nói rằng Tehran đang có cơ hội để đạt "thỏa thuận tốt" với Washington. "Iran biết rằng họ vẫn còn cơ hội mở để đưa ra lựa chọn khôn ngoan. Tất cả những gì họ phải làm là từ bỏ vũ khí hạt nhân theo những cách có ý nghĩa và có thể kiểm chứng được", ông nói.
