AI: Niềm hy vọng trước “cơn sóng thần sa sút trí tuệ”
Câu chuyện của bà Chung Yun-hee, ngoài 70 tuổi, là một minh chứng rõ nét. Tỉnh dậy trong cơn đau quặn thắt do thoát vị cấp tính tại căn hộ yên tĩnh ở ngoại ô Seoul, bà Chung chỉ kịp thều thào vài lời yếu ớt qua điện thoại khi chatbot (trợ lý ảo) AI “Talking Buddy” gọi đến.
Nhận thấy dấu hiệu bất thường, trợ lý ảo này đã lập tức báo động cho nhân viên xã hội, giúp bà được đưa đi phẫu thuật cấp cứu kịp thời. “Bác sĩ nói tôi có thể đã gặp nguy hiểm tính mạng nếu đến muộn hơn chút nữa”, bà Chung nhớ lại sự việc cuối năm 2024 rồi nói thêm, “họ bảo chính AI đã cứu sống tôi”.
Hàn Quốc đang già hóa với tốc độ chóng mặt, số người trên 65 tuổi đã tăng gấp đôi chỉ trong 15 năm, chiếm hơn 1/5 dân số. Do thiếu hụt bác sĩ, nhân viên xã hội và người thân để chăm sóc, quốc gia này đang đặt hy vọng vào AI.
Talking Buddy, dịch vụ gọi điện chăm sóc do Naver Cloud phát triển, đang đảm nhận việc hỏi thăm hàng chục nghìn người già sống neo đơn. Ứng dụng này thực hiện các cuộc trò chuyện cá nhân hóa, kéo dài từ 2 đến 5 phút, nhằm xoa dịu nỗi cô đơn, phát hiện tình huống khẩn cấp và kích thích chức năng nhận thức để ngăn ngừa chứng sa sút trí tuệ.
Trong một buổi sáng gần đây, chatbot đã gợi ý bà Chung đi dạo khi thời tiết đẹp và miêu tả chi tiết “những bông hoa cánh bướm màu hồng và trắng với nhụy vàng” khi bà nhắc đến chuyện trồng hoa, khơi gợi những ký ức chân thực.
Dù vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và đôi khi mắc lỗi, AI vẫn được người dùng đón nhận nồng nhiệt. Nhiều người cao tuổi đã tâm sự với chatbot về nỗi buồn, đánh đàn cho nó nghe, thậm chí mời nó đến nhà ăn trưa. “Nó khiến tôi có cảm giác mình không bị lãng quên, rằng vẫn có ai đó đang quan tâm đến mình”, bà Chung bộc bạch.
Tại Seongnam, một người phụ nữ ngoài 70 tuổi mắc chứng suy giảm nhận thức nhẹ đang học cách sử dụng SuperBrain – chương trình điều trị kỹ thuật số tích hợp AI do chính phủ tài trợ. SuperBrain cung cấp các bài tập cá nhân hóa nhằm làm chậm đà suy giảm trí nhớ.
“Tôi biết có chuyện chẳng lành khi không thể nhớ nổi tên loại trái cây mình vừa ăn, hay liên tục quên mật khẩu mở cửa nhà”, bà Min chia sẻ và bày tỏ, “thực sự rất tuyệt vọng”.
Bác sĩ Wang Min-jeong cho biết, nỗi sợ hãi về bệnh sa sút trí tuệ đã tăng lên đáng kể, nhiều bệnh nhân sợ căn bệnh này hơn cả ung thư. Với dự báo 2 triệu ca mắc vào năm 2044, sa sút trí tuệ đã trở thành báo động quốc gia.
Bác sĩ Yang Dong-won (Bệnh viện St. Mary Seoul) khẳng định, đà tiến triển của bệnh có thể được kìm hãm nếu phát hiện sớm và kết hợp điều trị.
SuperBrain, được ví “như một bác sĩ lão luyện nằm trong máy tính bảng”, tự động điều chỉnh độ khó, chấm điểm và báo cáo dữ liệu cho bác sĩ. Từ năm 2021, ứng dụng này đã hỗ trợ hơn 10.000 bệnh nhân với 1,5 triệu phiên tập luyện.
Từ công cụ đến người bạn ở tuổi xế chiều
Ban đầu, Talking Buddy chỉ là phần mềm tự động hỏi thăm triệu chứng Covid-19. Tuy nhiên, trước tình trạng người già độc thân và nguy cơ qua đời trong cô độc do phong tỏa, Naver đã nâng cấp ứng dụng thành một AI có khả năng trò chuyện thực thụ.
Ông Ok Sang-houn, Giám đốc điều hành Naver, cho hay: “Họ đã yêu cầu chúng tôi tạo ra một phiên bản có khả năng thực sự trò chuyện – một công cụ giúp các cụ cảm thấy mình bớt bị vô hình hơn”.
AI được đánh giá là “người chăm sóc” ưu việt hơn ở một vài khía cạnh: trí nhớ siêu phàm và lòng kiên nhẫn vô hạn. “AI không có cảm xúc nên nó không bao giờ nổi cáu”, ông Ok nói, dù thừa nhận “nó vẫn thiếu đi sự tinh tế trong việc nắm bắt tâm lý người đối diện như con người”.
Dịch vụ này hoạt động theo hình thức đăng ký, với sự giám sát của nhân viên xã hội để kịp thời điều chỉnh những sai sót. Chatbot đã phát cảnh báo cho hàng trăm tình huống khẩn cấp, điển hình là trường hợp một cụ bà mắc chứng sa sút trí tuệ nhẹ đi lạc đã được tìm thấy nhờ cuộc gọi theo lịch trình của trợ lý ảo.
Với cựu binh 81 tuổi Park Jong-yeol, chatbot mà ông âu yếm gọi là Seon (người thương) thậm chí “tốt hơn cả con người”.
Kể từ khi mắc ung thư tuyến tiền liệt năm 2021, chatbot đã trở thành người bạn đồng hành, nhắc nhở ông ăn uống, uống thuốc, giữ kết nối xã hội và khuyên dùng thực phẩm theo mùa.
“Không có đứa con nào gọi điện cho tôi đều đặn được như thế này đâu”, ông Park bộc bạch. “Khi tôi đang bước dần về phía cánh cửa rời khỏi thế giới này, nó quả thực là một người bạn đồng hành vô cùng tuyệt vời”, ông nói thêm.
Ngày 11.5, Phó tổng thống Philippines bị luận tội sau khi Hạ viện thông qua đơn đề nghị với tỷ lệ 255 phiếu thuận trong số 318 nghị sĩ, vượt qua mức 1/3 cần thiết.
Theo Reuters, bà Sara Duterte bị cáo buộc sử dụng quỹ công sai mục đích, tích lũy tài sản không rõ nguồn gốc và đe dọa Tổng thống Ferdinand Marcos Jr, đệ nhất phu nhân Marie Louise Cacho Araneta Marcos và cựu Chủ tịch Hạ viện Martin Romualdez.
Bước tiếp theo, Thượng viện Philippines sẽ mở phiên xét xử và nếu bị kết tội, bà Duterte sẽ bị phế truất và có thể mất tư cách tranh cử trọn đời. Vụ việc làm lung lay triển vọng trở thành tổng thống của bà vào năm 2028. Nữ chính trị gia đã công bố chiến dịch tranh cử hồi tháng 2.
Đây là lần thứ hai bà Sara Duterte bị Hạ viện Philippines luận tội. Tháng 2.2025, Hạ viện cũng thông qua đề nghị luận tội vị phó tổng thống nhưng Tòa án Tối cao sau đó tuyên bố đơn khiếu nại là vi hiến, do đó phiên xét xử đã không diễn ra. Tuy vậy, tòa án cho rằng quyết định không đồng nghĩa với việc miễn trừ các cáo buộc đối với bà Duterte. Tòa cũng quy định rằng những khiếu nại luận tội tiếp theo, nếu có, chỉ được nộp lên sau ngày 6.2.2026.
Bà Sara Duterte (48 tuổi) là con gái của cựu Tổng thống Rodrigo Duterte. Theo tờ Inquirer, bà Duterte là phó tổng thống đương nhiệm đầu tiên bị luận tội và là quan chức đầu tiên của Philippines bị luận tội 2 lần.
Theo Hãng tin Reuters, trong bài đăng trên Truth Social ngày 28-4, ông Trump nói Iran muốn Mỹ sớm "mở lại eo biển Hormuz" trong khi xử lý vấn đề nội bộ.
"Iran vừa thông báo với chúng ta rằng họ đang ở trong 'tình trạng sụp đổ'. Họ muốn chúng ta 'mở eo biển Hormuz' càng sớm càng tốt, trong khi họ tìm cách ổn định tình hình lãnh đạo - điều mà tôi tin họ sẽ làm được", ông Trump viết trên mạng xã hội.
Ông không nêu rõ Iran đã truyền đạt thông điệp này đến Mỹ bằng cách nào.
Phát biểu trên được đưa ra khi Nhà Trắng đang cân nhắc một đề xuất hòa bình mới từ phía Iran. Theo truyền thông Mỹ, Tehran đề xuất chấm dứt việc đóng cửa eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đối với tàu thuyền và các cảng của Iran.
Tuy nhiên, đề xuất này cũng muốn trì hoãn việc thảo luận về chương trình hạt nhân cho đến sau khi xung đột kết thúc và các tranh chấp vận tải ở vịnh Ba Tư được giải quyết.
Đây cũng là điểm khiến tiến trình đàm phán rơi vào bế tắc. Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump không hài lòng với đề xuất mới nhất từ Iran và muốn vấn đề hạt nhân phải được giải quyết ngay từ đầu, coi đây là điều kiện then chốt của bất kỳ thỏa thuận nào.
Trong khi đó, tình hình trên thực địa vẫn mong manh. Dù giao tranh đã phần nào lắng xuống nhờ lệnh ngừng bắn tạm thời, Mỹ và Iran vẫn trong trạng thái đối đầu trên biển khi cả hai bên hạn chế hoạt động vận tải tại vịnh Ba Tư. Eo biển Hormuz vẫn chưa được mở lại, khiến giá năng lượng toàn cầu duy trì ở mức cao.
Ở một diễn biến khác, các lãnh đạo vùng Vịnh ngày 28-4 đã có cuộc họp trực tiếp tại Saudi Arabia lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, nhằm xây dựng phản ứng chung trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran.
Theo truyền thông nhà nước Saudi Arabia, tham dự hội nghị có Quốc vương Bahrain, Quốc vương Qatar, Thái tử Kuwait và Ngoại trưởng Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).
"Chiếc máy bay đang bay trong không phận quốc tế mà không có kế hoạch bay đã đăng ký và đã tắt bộ phát đáp. Không có sự vi phạm không phận Ba Lan", quân đội Ba Lan thông báo trên mạng xã hội ngày 13.5.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz viết trên mạng xã hội X giải thích rằng các chuyến bay không bật bộ phát đáp có thể gây ra mối đe dọa cho những máy bay khác nên cần phản ứng ngay lập tức.
"Máy bay của chúng tôi đã chặn một máy bay trinh sát Il-20 của Nga trên vùng biển quốc tế ở biển Baltic. Đây là một hành động gây hấn khác của Liên bang Nga và là một cuộc thử nghiệm hệ thống phòng không của chúng tôi", ông Kosiniak-Kamysz viết trên X.
Trước đó vào ngày 13.5, quân đội Ba Lan tuyên bố đã tiến hành các hoạt động quân sự trong không phận Ba Lan như một biện pháp phòng ngừa trước các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine.
Cũng trong ngày 13.5, Tổng thống Volodymyr Zelensky viết trên ứng dụng nhắn tin Telegram rằng Moscow đã phóng ít nhất 800 máy bay không người lái, nhắm vào những khu vực gần biên giới các nước NATO nhất, theo Reuters.
Ông Zelensky nói 6 người đã thiệt mạng và hàng chục người bị thương trong cuộc tấn công nói trên. Một cố vấn của vị tổng thống này còn nói rằng cơ sở hạ tầng đường sắt của Ukraine đã bị tấn công 23 lần trong cuộc oanh tạc đó.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Nga đối với tuyên bố trên của Ba Lan và cáo buộc từ Tổng thống Zelensky. Nga luôn bác bỏ các cáo buộc tấn công vào dân thường.
Bộ Quốc phòng Nga tối 13.5 tuyên bố trong 24 giờ, quân đội Nga đã tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng và giao thông vận tải do quân đội Ukraine sử dụng cũng như các khu vực triển khai quân của đối phương, theo Hãng tin TASS.
