Nội dung trên được Sở GD&ĐT Hà Nội nêu trong kế hoạch tổ chức hoạt động hè cho học sinh năm 2026.
Theo đó, các cơ sở giáo dục được yêu cầu xây dựng kế hoạch ôn tập văn hóa, bồi dưỡng kiến thức cho những học sinh yếu, kém, tổ chức kiểm tra và xét lên lớp cho những học sinh thuộc diện thi lại, học sinh phải rèn luyện trong hè.
Tuy nhiên, việc này phải bảo đảm đúng quy định, không biến thành hoạt động dạy thêm trá hình. Các hoạt động bị cấm là tổ chức dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi, kiểm tra, khảo sát để xếp lớp năm học 2026-2027.
Sở cũng yêu cầu các trường thực hiện nghiêm túc quy định dạy thêm, học thêm của Bộ Giáo dục và Đào tạo theo Thông tư 29/2024 và Thông tư 19/2026.
Đối với bậc mầm non, trường học căn cứ điều kiện thực tế để xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động hè phù hợp nhu cầu gửi trẻ của cha mẹ, song phải trên tinh thần tự nguyện đăng ký làm việc của giáo viên.
Về học phí học hè, trường mầm non thực hiện thu, chi trên nguyên tắc thỏa thuận với cha mẹ trẻ, được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm công khai, minh bạch theo quy định. Đồng thời, các trường cần thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với giáo viên làm việc trong hè.
Tin Gốc: Dân Trí
Một nghiên cứu hồi tháng trước của Cục Nghiên cứu Kinh tế Mỹ chỉ ra rằng khi giáo viên cho điểm A dễ dàng, học sinh có nhiều khả năng bỏ học, đạt điểm kém hơn và kiếm được ít tiền hơn nhiều năm sau đó.
Tương tự, theo một nghiên cứu của Đại học Maryland (Mỹ) năm ngoái, lạm phát điểm có thể khiến tổng thu nhập tương lai của một lớp học giảm khoảng 213.000 USD mỗi năm. Các phép tính cho thấy một học sinh sẽ mất 150 USD mỗi lần điểm được nâng lên một bậc, chẳng hạn từ B- lên B+.
Lý do là khi mọi người dễ được điểm cao hơn, điểm số không còn chức năng phân loại như trước. Cùng đó, học sinh có xu hướng ít nỗ lực hơn, kết quả các bài kiểm tra sau này kém hơn, ít có khả năng gắn bó lâu dài với việc học, dẫn đến thu nhập khi trưởng thành cũng thấp hơn.
"Tác động này thường không xuất hiện ngay lập tức mà chỉ trở nên rõ ràng sau một thời gian dài gia nhập thị trường lao động", Nolan Pope, nhà kinh tế lao động tại Đại học Maryland, nhận định trên tờ Fortune.
Những nghiên cứu trên được thực hiện giữa bối cảnh lạm phát điểm tại Mỹ đang ngày càng rõ nét, cả ở những trường danh tiếng.
Tờ Yale Daily News chỉ ra rằng nếu năm 1963, chỉ khoảng 10% điểm tại Đại học Yale là A- trở lên, thì năm học 2022-2023, số này đã gấp gần 8 lần. Còn ở Harvard, từ năm 2015 đến nay, tỷ lệ sinh viên nhận điểm A tăng thêm khoảng 20%.
"Với giáo viên, cho điểm cao hơn một chút thường giúp giảm bớt phàn nàn từ phụ huynh đến học sinh. Nhà trường cũng có hình ảnh tốt hơn khi mặt bằng điểm số cao. Gần như bên nào cũng thấy mình được lợi", Pope nói.
Những hệ quả dài hạn không chỉ dừng lại ở giáo dục. Các chuyên gia nhận định ngày càng nhiều sinh viên tốt nghiệp không sẵn sàng nhận những công việc có thu nhập khá như các vị trí quản lý cấp thấp trong ngành bán lẻ, dẫn đến tình trạng thất nghiệp và tâm lý bất mãn, kéo theo hệ lụy kinh tế và xã hội.
Để hạn chế tình trạng cho điểm cao tùy tiện, tháng 11/2025, Tổng thống Donald Trump đề xuất gắn nguồn tài trợ liên bang cho các đại học với các tiêu chí chấm điểm nghiêm ngặt hơn.
Ở phía trường, tháng trước, hội đồng giảng viên tại Đại học Harvard đã bỏ phiếu để siết giới hạn số điểm A không quá 20% mỗi khóa học.
Tin Gốc: Vnexpress
Kết quả môn ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021–2025 cho thấy Hải Phòng và Hà Nội duy trì điểm khá cao, Huế tăng rõ rệt, TP.HCM và Cần Thơ biến động mạnh, trong khi Đà Nẵng thuộc nhóm cuối.
Kết quả đối sánh môn ngữ văn 6 thành phố trước sáp nhập
Trong nhiều năm, đánh giá chất lượng giáo dục Việt Nam chủ yếu dựa vào đối sánh kết quả thi THPT giữa các địa phương với so sánh chung toàn quốc. Cách làm này thiếu công bằng vì điều kiện kinh tế – xã hội, đầu vào học sinh rất khác nhau. Trong bối cảnh đó, đối sánh nhóm trở thành cách tiếp cận phù hợp. Đối sánh nhóm là so sánh kết quả học tập, thi cử giữa các đơn vị tương đồng về điều kiện. Chẳng hạn, với 6 thành phố trực thuộc T.Ư trước và sau khi sáp nhập.
Xét điểm trung bình môn ngữ văn giai đoạn 2021–2025, Hải Phòng dẫn đầu với hơn 7,44 điểm, tiếp đến là Hà Nội trên 7,14 điểm, đều cao hơn mức trung bình của nhóm khoảng 6,75 điểm. Hai địa phương này duy trì chất lượng khá ổn định. Huế đạt mức trung bình, có xu hướng cải thiện trong các năm 2024–2025 gần đây rõ rệt hơn.
Ngược lại, TP.HCM và Cần Thơ thuộc nhóm trung bình thấp, điểm số không quá yếu nhưng thứ hạng biến động mạnh. Đáng chú ý, Sóc Trăng có điểm ngữ văn cao hơn Cần Thơ và Hậu Giang. Điều này phản ánh đặc trưng đô thị lớn, nơi thí sinh đông, phân hóa cao và nhiều học sinh không đặt nặng kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Riêng Đà Nẵng (cũ), điểm trung bình 5 năm chỉ hơn 6 điểm, thấp nhất; thứ hạng hầu như luôn nằm ở nhóm cuối của cả nước, và năm 2025 rơi xuống vị trí 63/63.
Để đảm bảo tính so sánh tương đồng, giá trị trung bình của nhóm được xác định bằng trung bình cộng điểm trung bình môn ngữ văn của 12 địa phương theo từng năm; trong khi đó, trung bình cả nước được tính bằng trung bình cộng điểm trung bình của 63 tỉnh, thành. Dữ liệu điểm thi và thứ hạng môn ngữ văn 12 địa phương thể hiện ở bảng sau.
Bức tranh điểm trung bình và xếp hạng môn ngữ văn năm 2025 của 6 thành phố trực thuộc T.Ư sau sáp nhập cho thấy sự phân hóa khá rõ.
Hà Nội giữ vị trí cao với 7,62 điểm, xếp 3/34, nhờ không thay đổi địa giới, bảo đảm sự ổn định về đội ngũ và cách đánh giá. Cần Thơ sau khi sáp nhập Hậu Giang và Sóc Trăng đạt 7,23 điểm, xếp 5/34; Huế với điểm trung bình 7,18 điểm, xếp 7/34, vẫn phát huy truyền thống dạy – học ngữ văn.
TP.HCM sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đạt 7,07 điểm, xếp 9/34; Hải Phòng sáp nhập Hải Dương đạt 7,03 điểm, xếp 10/34.
Riêng Đà Nẵng sau khi sáp nhập với Quảng Nam chỉ đạt 6,26 điểm, xếp 33/34. Kết quả này vừa phản ánh sự chênh lệch vùng miền, vừa gợi lại tranh luận về cách chấm ngữ văn ở Đà Nẵng vốn được cho là nghiêm và chặt.
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến chất lượng ngữ văn ở các thành phố không cao nằm ở sự thay đổi trong việc ưu tiên trong học tập. Trong nhiều năm, các đô thị lớn tập trung mạnh vào ngành nghề STEM, công nghệ, ngoại ngữ, kỹ năng số và hội nhập quốc tế. Đây là lựa chọn hợp lý trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số nhưng hệ quả không mong muốn là ngữ văn dần bị đẩy xuống vị trí thứ yếu.
Với không ít học sinh thành phố, ngữ văn trở thành môn chỉ cần "đủ điểm tốt nghiệp", không phải môn quyết định tương lai. Khi động lực học tập không cao, kết quả trung bình khó có thể bứt phá, đặc biệt trong một kỳ thi ngày càng coi trọng năng lực đọc hiểu và nghị luận xã hội, thể hiện ý kiến cá nhân về một vấn đề nào đó.
Với trường hợp Đà Nẵng, thành phố này không chỉ được biết đến với sự quan tâm cho giáo dục mà còn nổi bật bởi văn hóa thi cử nghiêm túc, kỷ cương. Tuy nhiên, điểm thi môn ngữ văn thấp gần đây làm dấy lên nhiều tranh luận. Một số ý kiến cho rằng cách chấm thi còn chặt, thiên về "ý chuẩn", ít linh hoạt với bài viết sáng tạo. Ý kiến khác lại nhìn nhận học sinh chưa đầu tư đúng mức cho môn văn khi xu hướng lựa chọn các ngành STEM ngày càng mạnh.
Những nhận định này cần được nhìn nhận thận trọng nhưng có cơ sở. Đà Nẵng vốn đề cao sự chuẩn mực, rõ ràng trong quản lý – điều phù hợp với các lĩnh vực khoa học, công nghệ. Nhưng với ngữ văn, môn học đòi hỏi tư duy mở và cá tính, cách chấm quá khuôn mẫu có thể khiến những bài viết sáng tạo bị đánh giá thấp.
Từ năm 2025, khi đề thi ngữ văn không còn bám sách giáo khoa, tăng yêu cầu đọc hiểu và bày tỏ chính kiến, hạn chế này càng bộc lộ rõ. Chấm mở không đồng nghĩa với chấm dễ, mà đòi hỏi bản lĩnh nghề nghiệp và sự đổi mới tư duy của giáo viên.
Cũng cần nhấn mạnh rằng điểm thi thấp không đồng nghĩa học sinh Đà Nẵng yếu. Đây là địa phương có tỷ lệ học sinh theo học chương trình chất lượng cao, quốc tế khá lớn, nên ít tập trung vào bài thi ngữ văn theo chuẩn quốc gia. Dù vậy, trong bối cảnh hội nhập, năng lực ngôn ngữ và viết vẫn là nền tảng quan trọng cho học tập và phát triển lâu dài.
Trong khi đó, Hà Nội và Hải Phòng, cũng là những đô thị lớn, nhưng vẫn duy trì được chất lượng ngữ văn khá ổn định.
Huế là ví dụ điển hình cho sự trở lại của "văn hóa học văn". Khi đề thi chuyển sang đánh giá năng lực đọc hiểu, Huế – với truyền thống nhân văn và chiều sâu văn hóa – đã cải thiện thứ hạng rõ rệt năm 2024, 2025. Điều này cho thấy đề thi mới không bất lợi cho đô thị, mà bất lợi cho nơi chưa coi trọng năng lực ngôn ngữ đúng mức.
Để nâng cao chất lượng môn ngữ văn, các thành phố cần thay đổi từ gốc, chứ không chỉ điều chỉnh kỹ thuật ôn thi hay chấm thi.
Trước hết, cần khẳng định ngữ văn là môn học công cụ, nền tảng cho tư duy phản biện, giao tiếp, hợp tác và sáng tạo – những năng lực cốt lõi của công dân toàn cầu. Ngữ văn không đối lập với STEM mà là môi trường để STEM vận hành hiệu quả. Ngữ văn cùng với toán là 2 trụ cột chính trong các tổ hợp tuyển sinh ĐH.
Thứ hai, cần đổi mới cách dạy theo hướng phát triển năng lực đọc – viết – nói – nghe, gắn với các vấn đề đương đại, liên ngành, toàn cầu. Học sinh phải được tranh luận, phản biện, trình bày chính kiến, thay vì chỉ học thuộc văn mẫu và phân tích tác phẩm.
Thứ ba, đổi mới cách chấm và đánh giá. Chấp nhận sự khác biệt có lý lẽ, khuyến khích lập luận độc lập, coi trọng cách diễn đạt sáng tạo. Đây là khâu khó nhất nhưng quyết định thành công của đề thi mở. Riêng Đà Nẵng, giải pháp then chốt là chuyển từ kỷ cương cứng sang kỷ cương mềm trong môn ngữ văn. Nghiêm túc không đồng nghĩa với khép chặt. Thành phố cần đầu tư bồi dưỡng giáo viên ngữ văn theo hướng giáo dục ngôn ngữ hiện đại, giúp họ tự tin đánh giá bài viết sáng tạo mà vẫn công bằng.
Cùng đó, đưa ngữ văn trở lại đúng vị thế trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực: coi năng lực diễn đạt, thuyết phục, phản biện là kỹ năng sống còn của công dân toàn cầu và trái tim bản sắc dân tộc Việt Nam.
Bộ GD-ĐT dự kiến thành lập Quỹ Học bổng Quốc gia (viết tắt là Quỹ) trực thuộc Bộ, trong bối cảnh hệ thống học bổng còn phân tán và tới nay chưa có một đầu mối cấp quốc gia để điều phối, huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực học bổng từ ngân sách nhà nước và xã hội.
Theo dự thảo Nghị định công bố hôm 4.5, Quỹ sẽ tổ chức 5 chương trình học bổng gồm: học bổng tài năng; học bổng đi học tại nước ngoài; học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế; học bổng thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam; học bổng tạo cơ hội phát triển đối với người học thuộc các nhóm ưu tiên.
Như vậy, lần đầu tiên Quỹ có học bổng ở cấp quốc gia thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam. Hiện nay học bổng dạng này chỉ dừng ở việc các cơ sở giáo dục, chủ yếu là các trường ĐH, chủ động cấp học bổng cho sinh viên quốc tế.
Theo dự thảo, chương trình học bổng này sẽ hỗ trợ người nước ngoài tới học tập và nghiên cứu ở các cơ sở giáo dục của Việt Nam, góp phần thúc đẩy quốc tế hóa giáo dục, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài quốc tế, cũng như nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và vị thế học thuật của nước ta.
Bộ GD-ĐT thông tin trong dự thảo, mức hỗ trợ của học bổng được xác định dựa trên chi phí học tập, nghiên cứu và sinh hoạt phí "hợp lý" trong thời gian du học Việt Nam, phù hợp với nguồn lực của Quỹ. Mức hỗ trợ có thể bao gồm toàn bộ học phí hoặc một phần học phí, chi phí đào tạo; sinh hoạt phí thiết yếu; phí bảo hiểm y tế, thị thực, cư trú và những chi phí cần thiết khác theo quy định.
Học bổng thu hút người nước ngoài đề ra 5 trường hợp ưu tiên.
Thứ nhất là những công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu các lĩnh vực về Việt Nam, Đông Nam Á, ngôn ngữ Việt, dạy tiếng Việt và các khía cạnh khác của Việt Nam như lịch sử, văn hóa, kinh tế... Thứ hai là các chương trình đào tạo, nghiên cứu trình độ sau ĐH và chương trình nghiên cứu chuyên sâu gắn với bối cảnh, dữ liệu và thực tiễn Việt Nam.
Thứ ba là một số ngành hoặc lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, công nghệ... Thứ tư là các chương trình, đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu gắn với phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm nghiên cứu quốc gia và các dự án Việt Nam ưu tiên. Cuối cùng là người nước ngoài đến từ một số quốc gia, vùng lãnh thổ và đối tác theo danh mục hoặc tiêu chí do Bộ GD-ĐT quy định.
Trong quá trình xét chọn, Bộ GD-ĐT cho biết ưu tiên cá nhân nước ngoài có thành tích học tập, nghiên cứu tốt, hoặc có đóng góp tích cực cho Việt Nam trong những lĩnh vực phù hợp theo từng giai đoạn.
Về phương án phối hợp, Quỹ sẽ công bố chương trình học bổng, điều kiện, tiêu chí lẫn chỉ tiêu. Các cơ sở giáo dục sẽ đánh giá năng lực học thuật và đề cử ứng viên đáp ứng yêu cầu của học bổng cũng như tiêu chí tiếp nhận của đơn vị. Sau đó, Quỹ sẽ xem xét và quyết định cấp học bổng dựa trên danh sách ứng viên do các đơn vị đề cử và tiêu chí đã đề ra. Đây là quy trình tương tự nhiều chương trình học bổng của các chính phủ khác trên thế giới.
Ngoài ra, một trong 5 chương trình học bổng khác của Quỹ là học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế cũng sẽ có suất cho công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại Việt Nam.
Trước Việt Nam, nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ cũng đang vận hành chương trình học bổng chính phủ để thu hút người nước ngoài tới học tập, nghiên cứu và đóng góp cho địa phương. Có thể kể đến chương trình Fulbright của Mỹ gồm nhiều loại học bổng cho các hình thức khác nhau; Australia Awards Scholarship của Úc, Manaaki của New Zealand, Chevening của Anh chú trọng bậc thạc sĩ...
Tại khu vực Đông Nam Á, nhiều quốc gia hiện cũng thành lập chương trình học bổng chính phủ để thu hút sinh viên quốc tế, như học bổng ASEAN dành cho bậc THPT của Singapore, học bổng MIS (Malaysia) và học bổng Thailand Scholarships (Thái Lan) cho bậc thạc sĩ và tiến sĩ, hay học bổng Kemitraan Negara Berkembang cho bậc học từ cử nhân tới tiến sĩ của Indonesia...
Tin Gốc: Thanh Niên