Trong bài phát biểu tại Cameroon ngày 16.4, Giáo hoàng Leo XIV nói rằng thế giới đang “bị tàn phá bởi một vài bạo chúa” đã chi hàng tỉ USD cho chiến tranh. Người đứng đầu Tòa thánh Vatican lên án những lãnh đạo thế giới đã dùng tôn giáo để biện minh cho hành động bạo lực chống lại nước khác, theo tờ The Guardian.
Ông nói rằng có những người “lợi dụng tôn giáo và chính danh xưng của Chúa để phục vụ lợi ích quân sự, kinh tế và chính trị của riêng mình, kéo những điều thiêng liêng vào bóng tối và sự dơ bẩn”. “Họ nhắm mắt làm ngơ trước thực tế rằng hàng tỉ USD được chi cho việc giết chóc và tàn phá, trong khi các nguồn lực cần thiết cho việc chữa lành, giáo dục và phục hồi lại không hề có”, Giáo hoàng Leo XIV nói với đám đông tại Nhà thờ Thánh Giuse ở thành phố Bamenda, miền tây Cameroon.
Giáo hoàng Leo XIV, lãnh đạo Giáo hội Công giáo đầu tiên là người Mỹ, không nhắc đến cụ thể nhân vật nào trong bài phát biểu.
Trên máy bay bắt đầu chuyến công du châu Phi dài 11 ngày vào đầu tuần này, Giáo hoàng Leo XIV nói ông không phải là chính trị gia và không muốn tranh luận với Tổng thống Mỹ, song ông nhấn mạnh sẽ tiếp tục phản đối chiến tranh, thúc đẩy hòa bình và không sợ chính quyền ông Donald Trump
Trong ngày 16.4, Tổng thống Trump tiếp tục có phát biểu mới, cho rằng Giáo hoàng Leo XIV có quyền nói điều ông ấy muốn nhưng quan trọng là người đứng đầu giáo hội phải hiểu rằng Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, theo Reuters.
Trước đó, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance, quan chức cấp cao nhất của Nhà Trắng theo Công giáo, đã can thiệp để bênh vực Tổng thống Trump và cho rằng giáo hoàng nên đứng ngoài chính trị và nên tập trung vào vấn đề đạo đức.
Ông Vance còn đặt vấn đề về quan điểm phản chiến của Giáo hoàng Leo XIV, khiến Hội đồng Giám mục Công giáo Mỹ đã ra một tuyên bố bảo vệ lãnh đạo Tòa thánh Vatican
"Những nền tảng tích lũy được trong tiến trình hòa bình cho phép chúng tôi nói rằng hồi kết thực sự đang đến gần", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên khi được yêu cầu bình luận về phát biểu mới đây của Tổng thống Putin rằng cuộc chiến Ukraine sắp kết thúc.
Ông cho biết một khối lượng nhất định công việc 3 bên với Ukraine và Mỹ đã được thực hiện nhằm tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, ông nói thêm, rất khó để cung cấp các chi tiết cụ thể vào thời điểm hiện tại.
Ông Peskov nhấn mạnh, Nga sẽ hoan nghênh các nỗ lực hòa giải tiếp theo của Mỹ và Tổng thống Putin sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky một khi tiến trình hòa bình được hoàn tất.
"Để đi đến sự hoàn tất đó, nhằm đặt một dấu chấm hết toàn diện, vẫn cần phải thực hiện một khối lượng lớn công việc chuẩn bị", ông nói và nhấn mạnh cuộc xung đột có thể kết thúc bất cứ lúc nào ngay khi Ukraine và ông Zelensky "đưa ra quyết định cần thiết".
Trước đó, trong cuộc họp báo sau khi kết thúc các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9/5) tại Nga, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố cuộc xung đột ở Ukraine đang đi đến hồi kết.
"Tôi nghĩ rằng cuộc xung đột Ukraine đang gần kết thúc”, ông Putin phát biểu.
Ông Putin cho biết cuộc gặp với ông Zelensky có thể diễn ra “ở bất kỳ đâu”, kể cả ở một quốc gia thứ ba. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga nói cuộc gặp chỉ diễn ra sau khi một thỏa thuận hòa bình dài hạn cuối cùng được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng để ký kết.
Tổng thống Nga nhấn mạnh cuộc gặp giữa 2 nhà lãnh đạo phải là “sự kiện cuối cùng”, là lễ ký kết, chứ không phải là các cuộc đàm phán.
Trong khi đó, Ukraine tỏ ra hoài nghi với các tuyên bố từ Nga. Ông Zelensky cho rằng Nga đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm trung gian cho các cuộc hòa đàm giữa Nga và Ukraine. Mặc dù vậy, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả đột phá khi cuộc chiến đã bước sang năm thứ 5.
Vào giai đoạn đầu của cuộc xung đột, Moscow đã vạch ra các mục tiêu mà Nga tìm cách đạt được thông qua chiến dịch quân sự ở Ukraine và khẳng định chúng vẫn không thay đổi kể từ đó. Những mục tiêu này bao gồm “phi quân sự hóa”, “phi phát xít hóa” đất nước và bảo vệ những người nói tiếng Nga, cũng như đảm bảo vị thế trung lập của Ukraine.
Các mục tiêu bổ sung xuất hiện sau đó cũng bao gồm việc công nhận các vùng lãnh thổ cũ của Ukraine đã bỏ phiếu để sáp nhập vào Nga. Nga nhiều lần nêu rõ, một thỏa thuận hòa bình phải bao gồm việc Ukraiane rút hết quân, nhượng lại toàn bộ lãnh thổ vùng Donbass ở miền Đông. Kiev đã bác bỏ yêu cầu này.
"Mỹ đã chuyển câu trả lời cho kế hoạch 14 điểm của Iran thông qua Pakistan, chúng tôi đang xem xét văn bản này", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 3/5 cho biết. "Đề xuất của chúng tôi tập trung vào chấm dứt xung đột, hoàn toàn không có chi tiết nào liên quan đến vấn đề hạt nhân".
Ông Baghaei bác thông tin cho rằng kế hoạch của Iran có đề cập đến việc đình chỉ chương trình hạt nhân trong 15 năm, cũng như khả năng nước này hợp tác với Mỹ rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Quan chức này nhấn mạnh trọng tâm ngoại giao và an ninh trước mắt của Iran là ngăn chặn xung đột tại khu vực, đặc biệt là ở Lebanon. Khung đề xuất dựa trên việc ngừng bắn trước, sau đó là 30 ngày xem xét các điều khoản chi tiết.
"Vấn đề hạt nhân đã được nêu ra trong các cuộc đàm phán trước đây giữa Iran và Mỹ", ông Baghaei nói. " Chúng tôi hiện tại không tham gia bất cứ cuộc thảo luận nào liên quan vấn đề hạt nhân và các quyết định trong tương lai sẽ đến vào thời điểm phù hợp".
Ông Baghaei khẳng định Iran về cơ bản không chấp nhận đàm phán dưới áp lực hoặc thời hạn bị áp đặt. Ông nhấn mạnh Iran đặt niềm tin vào những lời hứa của Mỹ, mà coi sức mạnh nội tại mới là "lá bài" bảo đảm thực sự cho mọi thỏa thuận.
"Sức mạnh trên chiến trường và các đòn bẩy là những đảm bảo quan trọng nhất để thực hiện bất cứ thỏa thuận tiềm năng nào", ông Baghaei nói.
Hãng thông tấn IRNA của Iran ngày 1/5 đưa tin nước này đã chuyển đề xuất đàm phán cho Mỹ thông qua Pakistan một ngày trước đó. Đề xuất kêu gọi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận trong vòng 30 ngày, đồng thời kêu gọi hai bên tập trung vào chấm dứt xung đột thay vì gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại.
Trong văn bản, Iran yêu cầu Mỹ rút quân khỏi khu vực xung quanh nước này, chấm dứt phong tỏa các hải cảng của họ và mọi hoạt động xung đột, bao gồm cả chiến dịch của Israel tại Lebanon.
Tổng thống Donald Trump ngày 2/5 xác nhận Mỹ đã nhận đề xuất mới của Iran và cho biết sẽ sớm xem xét, song tuyên bố "không thể tưởng tượng rằng chúng tôi sẽ chấp nhận nó vì Iran chưa trả giá đủ cho những gì họ gây ra trong 47 năm qua".
Khi được hỏi liệu Mỹ có tiếp tục tấn công các mục tiêu tại Iran trở lại hay không, ông Trump đáp "đó là một khả năng". "Điều này sẽ xảy ra nếu Iran hành xử không đúng hoặc làm điều gì đó xấu. Tuy nhiên, vào thời điểm này, chúng tôi đang xem xét", ông nói.
Mỹ và Iran vẫn duy trì lệnh ngừng bắn, song triển vọng đạt thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn chưa rõ ràng. Ông Trump ngày 3/5 cho biết các cuộc thảo luận giữa hai nước đang diễn ra và "có thể dẫn đến điều gì đó tích cực".
