Các chuyên gia nội tiết tại Mỹ khẳng định dù bạn có mắc tiểu đường hay không, trái cây hay tinh bột không phải là “kẻ thù” nếu biết ăn đúng cách. Chìa khóa để duy trì chỉ số đường huyết ổn định không phải kiêng khem cực đoan mà do liều lượng, sự kết hợp thực phẩm và thời điểm ăn.
Trái cây có thực sự là “kẻ thù” của đường huyết?
Bà Kaitlin Hippley, chuyên gia dinh dưỡng kiêm chuyên gia giáo dục chăm sóc bệnh nhân tiểu đường, cho biết lầm tưởng phổ biến nhất mà bà thường gặp là quan niệm trái cây “chứa quá nhiều đường” nên cần phải loại bỏ hoàn toàn khỏi thực đơn.
Thực tế, trái cây nguyên quả rất giàu chất xơ, vitamin và các chất chống oxy hóa. “Chính những thành phần này giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu”, bà Hippley giải thích.
Một phân tích tổng hợp từ 19 thử nghiệm kiểm soát ngẫu nhiên cho thấy ăn trái cây tươi hoặc khô đều giúp người bị tiểu đường giảm đường huyết lúc đói. Do đó, bà Hippley khuyên thay vì đoạn tuyệt với nguồn dinh dưỡng này, hãy ăn với lượng vừa phải và kết hợp protein hoặc chất béo lành mạnh.
Ví dụ, một quả táo ăn kèm bơ đậu phộng. Một chén quả mọng (dâu tây, việt quất) ăn cùng sữa chua Hy Lạp. Một ít nho khô kết hợp với hạt hạnh nhân.
Có nhất thiết phải cắt bỏ tinh bột và đồ ngọt?
Bà Erin Palinski-Wade, một chuyên gia về bệnh tiểu đường, khuyên không cần theo đuổi chế độ ăn “Low-carb” (ít tinh bột) hoặc “No-carb” (không tinh bột) để kiểm soát đường huyết. Điều quan trọng là ở loại tinh bột và khối lượng nạp vào cơ thể.
Các chuyên gia khuyến nghị nên ăn các loại carbohydrate giàu chất xơ, ít chế biến, với khẩu phần hợp lý như đậu, ngũ cốc nguyên hạt và trái cây. Khi ăn nên kết hợp với protein, chất béo tốt. Vận động nhẹ sau bữa ăn để làm chậm quá trình tăng đường huyết đột ngột.
Cơ thể được nạp đủ chất xơ sẽ kiểm soát đường, có lợi cho việc quản lý cân nặng, hệ tiêu hóa và sức khỏe tim mạch. Người trưởng thành nên bổ sung 22 đến 34 g chất xơ mỗi ngày.
Bà Hippley cũng cảnh báo về các thực phẩm đóng gói dán nhãn “không đường” (sugar-free). Những sản phẩm này vẫn có thể chứa các loại carbohydrate khác gây tăng đường huyết. Người dùng cần kiểm tra kỹ mục “Tổng lượng carbohydrate” (Total carbohydrate) trên nhãn dinh dưỡng.
Riêng đồ ngọt không cấm kỵ tuyệt đối. “Quản lý đường huyết là câu chuyện của sự cân bằng, không phải sự hạn chế khắt khe”, bà Hippley nói. Chỉ cần chú ý tần suất, khẩu phần và sự cân bằng tổng thể của bữa ăn, bạn vẫn có thể thưởng thức món tráng miệng trong kế hoạch kiểm soát đường huyết của mình.
Những “tuyệt chiêu” ổn định đường huyết ngoài ăn uống
Bên cạnh thực đơn, các chuyên gia gợi ý thêm những chiến lược lối sống hiệu quả để giữ chỉ số đường huyết ở mức an toàn:
Uống đủ nước và đi bộ ngắn sau ăn: Bà Hippley cho rằng nước giúp làm loãng lượng đường trong máu. Trong khi đó, các nghiên cứu cho thấy 10 phút đi bộ sau bữa ăn có thể giúp ổn định đường huyết hiệu quả.
Ưu tiên quả bơ và các loại đậu: Bà Palinski-Wade gợi ý thêm bơ vào chế độ ăn vì chúng giàu chất xơ và chất béo tốt, giúp ổn định đường huyết và giảm nguy cơ mắc tiểu đường type 2. Các loại đậu (đậu lăng, đậu nành, đậu gà…) cũng là nguồn cung cấp chất xơ và tinh bột tiêu hóa chậm lý tưởng.
Ngủ đủ giấc và quản lý căng thẳng: Đây là hai yếu tố then chốt. Thiếu ngủ kinh niên hoặc căng thẳng kéo dài sẽ gây rối loạn hormone, dẫn đến đường huyết tăng cao.
Sáng 13/5, bác sĩ Đỗ Thị Ngọc Khánh, Phó khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết ê kíp điều trị đã cắt cơn co giật và kiểm soát thành công huyết áp cho người bệnh. Tri giác bà cải thiện nhẹ nhờ y bác sĩ phối hợp nhiều thiết bị hồi sức và áp dụng phác đồ giải độc Lidocaine chuyên biệt trong những ngày qua.
Dù vậy, người phụ nữ vẫn phải thở máy qua nội khí quản và cần bác sĩ theo dõi sát các chỉ số sinh tồn.
Trước đó, ngày 8/5, cơ sở thẩm mỹ chuyển người phụ nữ này đến Bệnh viện Chợ Rẫy cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Ngay sau ca hút mỡ, bà lên cơn co giật liên tục, rối loạn tri giác rồi nhanh chóng rơi vào hôn mê với thang điểm đánh giá tổn thương ý thức ở mức rất nặng. Bệnh nhân cũng tụt huyết áp, suy hô hấp, buộc nhân viên y tế bóp bóng hỗ trợ thở.
Các bác sĩ khoa Cấp cứu lập tức dùng thuốc an thần, can thiệp ổn định hô hấp và tuần hoàn trước khi chuyển bà lên tuyến chuyên khoa.
Đại diện bệnh viện cho biết đã báo cáo trường hợp tai biến thẩm mỹ này đến Sở Y tế TP HCM để phối hợp xử lý.
Thuốc tê giúp ức chế tạm thời dẫn truyền thần kinh, giảm cảm giác đau và được sử dụng phổ biến trong nhiều thủ thuật, phẫu thuật. Tình trạng ngộ độc thuốc tê gần đây gia tăng, chủ yếu liên quan các thủ thuật không do bác sĩ chuyên ngành gây mê - hồi sức thực hiện.
Tối 15/4, trao đổi với phóng viên Dân trí, Chủ tịch UBND phường Bến Cát Trần Thị Thảo xác nhận đã yêu cầu Trường Tiểu học Lương Thế Vinh làm quy trình kỷ luật đối với một nữ giáo viên chủ nhiệm vì đã phạt học sinh bằng cách đâm kim tiêm vào tay.
"Cô M. đã thừa nhận có làm việc này để răn đe học sinh. Tôi không rõ tại sao cô M. lại chọn cách xử lý như vậy. Phường đang làm báo cáo để gửi Sở Giáo dục", Chủ tịch UBND phường Bến Cát nói.
Cũng theo lãnh đạo phường Bến Cát, nhân viên y tế của phường đã lấy mẫu để làm xét nghiệm, kiểm tra sức khỏe học sinh. Hiện, tình hình sức khỏe của các em ổn định.
Theo nội dung vụ việc, ngày 13/4, chị N.T.T.L. (ngụ phường Bến Cát) phát hiện con trai học lớp 3 ở Trường Tiểu học Lương Thế Vinh có biểu hiện bất thường.
Chị L. gặng hỏi, cậu bé cho biết bản thân cùng một số bạn khác trong lớp bị cô giáo chủ nhiệm tên L.T.M. xử phạt bằng hình thức đâm kim tiêm vào tay.
Vụ việc sau đó được chị L. trình báo với nhà trường. Trong ngày 15/4, lãnh đạo trường đã cho xác minh vụ việc, đồng thời mời các bên liên quan đến đối chất.
Tại buổi làm việc, cô L.T.M. cho biết, tối 12/4, cô M. có mua một ống kim tiêm mang về nhà vì con bị bệnh. Hôm sau, giáo viên này để kim tiêm trong túi xách và mang lên lớp học.
Tại lớp, cô M. mang kim tiêm ra để trên bàn và nói với các em học sinh rằng "cô có mua kim tiêm và để trên bàn, bạn nào vi phạm, không ngoan thì tự cầm kim tiêm chích vào tay mình".
Qua kết quả xác minh của nhà trường, có ít nhất 5 học sinh của lớp đã dùng kim tiêm nói trên để đâm vào tay.
Ngay khi nắm được thông tin, UBND phường Bến Cát đã yêu cầu Trường Tiểu học Lương Thế Vinh phân công công việc khác đối với cô L.T.M., không để giáo viên này tiếp xúc với học sinh.
Sau đây các chuyên gia sẽ giải thích rõ điều gì sẽ xảy ra cho cơ thể nếu bạn hấp thu quá nhiều axit béo omega-3, đồng thời cũng chỉ ra ngưỡng an toàn cần lưu ý, theo trang tin sức khỏe Eating Well.
Tiến sĩ Kari Hamrick, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết việc sử dụng quá liều omega-3 có thể dẫn đến một số tác dụng phụ.
Đường tiêu hóa. Ở đa số người dùng, các phản ứng thường gặp gồm đau đầu và các vấn đề tiêu hóa như ợ nóng, buồn nôn hoặc tiêu chảy.
Tim mạch. Chuyên gia dinh dưỡng Natalie Walsh, chuyên về tim mạch, cảnh báo rằng dùng dầu cá liều cao có thể gây rối loạn nhịp tim. Nguy cơ này tăng lên khi dùng khoảng 4.000 mg mỗi ngày, đặc biệt ở những người có bệnh tim mạch hoặc nguy cơ cao. Một số nghiên cứu cũng cho thấy ngay cả người khỏe mạnh vẫn có thể gặp tình trạng này nếu sử dụng liều cao. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Nguy cơ chảy máu. Omega-3 liều cao có thể làm chậm quá trình đông máu, từ đó làm tăng nhẹ nguy cơ chảy máu, nhất là ở người đang dùng thuốc chống đông. Tuy nhiên, các trường hợp chảy máu nghiêm trọng được ghi nhận là rất hiếm, kể cả ở liều cao. Với người khỏe mạnh dùng liều thông thường, nguy cơ này khá thấp. Dù vậy, nếu sắp phẫu thuật hoặc đang dùng thuốc, cần hỏi ý kiến bác sĩ.
Suy giảm miễn dịch. Việc sử dụng omega-3 với liều rất cao có thể ảnh hưởng đến một số hoạt động của hệ miễn dịch do đặc tính chống viêm. Tuy nhiên, tác động này nhìn chung không đáng kể và omega-3 vẫn được xem là an toàn khi dùng đúng khuyến nghị.
Bao nhiêu là quá nhiều? Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo không nên dùng quá 5 g omega-3 mỗi ngày (bao gồm EPA và DHA) từ thực phẩm bổ sung, trừ khi có chỉ định của bác sĩ.
Tiến sĩ Kari Hamrick nhấn mạnh: Dầu cá omega-3 nhìn chung an toàn và dễ dung nạp với đa số người dùng, nhưng việc sử dụng liều cao có thể tiềm ẩn rủi ro. Vì vậy, nếu có ý định bổ sung liều cao, nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế.
