“Chúng tôi lo ngại về việc Trung Quốc và Nga tăng cường và hiện đại hóa vũ khí hạt nhân một cách đáng kể”, Nhóm Giám đốc Không phổ biến vũ khí hạt nhân G7 cho hay trong một tuyên bố được đăng trên trang web của Bộ Ngoại giao Pháp. Hiện chưa có thông tin về phản ứng từ Nga và Trung Quốc.
Nhóm Giám đốc Không phổ biến vũ khí hạt nhân G7 tập hợp nhà ngoại giao từ các nước G7, gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và Mỹ. Nhóm này dẫn đầu công việc hạn chế sự lan rộng của vũ khí hạt nhân.
Tuyên bố trên được đưa ra trước thềm khai mạc hội nghị kéo dài một tháng tại thành phố New York (Mỹ) vào ngày 27.4 để sửa đổi NPT, trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt và nhiều cuộc khủng hoảng liên quan đến hạt nhân.
“Chúng tôi cam kết hợp tác với tất cả các quốc gia thành viên để đạt được một hội nghị xem xét thành công vào năm 2026 và theo đuổi sự đồng thuận rộng rãi nhất có thể về các biện pháp nhằm củng cố thể chế NPT trên cả ba trụ cột của hiệp ước”, Nhóm Giám đốc Không phổ biến vũ khí hạt nhân G7 nhấn mạnh. Ba trụ cột của NPT là giải trừ quân bị, không phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Nhóm này cũng cho biết thêm họ “khuyến khích mạnh mẽ Mỹ theo đuổi sự ổn định chiến lược đa phương”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên bày tỏ thái độ chống đối và nghi ngờ đối với các hiệp ước đa phương lớn.
Tuy nhiên, ông đã ủng hộ ý tưởng về một thỏa thuận ba bên giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc – cũng như đe dọa nối lại các cuộc thử nghiệm hạt nhân.
Hội nghị NPT sắp tới sẽ tìm kiếm sự đồng thuận để duy trì hiệu lực của hiệp ước rộng lớn hơn này. Hai cuộc họp trước đó đã chứng kiến 191 quốc gia ký kết không đạt được thỏa thuận về văn bản cuối cùng, và giới quan sát dự đoán điều tương tự sẽ lặp lại tại sự kiện năm nay, theo AFP.
Phía Nga hồi tháng 2 khẳng định vẫn là một cường quốc hạt nhân “có trách nhiệm” sau khi hiệp ước New START hết hiệu lực, đồng thời chỉ trích kế hoạch mở rộng năng lực hạt nhân của Pháp là “gây bất ổn nghiêm trọng”.
Trong khi đó, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 khẳng định nước này “luôn duy trì sức mạnh hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia và sẽ không bao giờ tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân”.
Trong báo cáo quốc gia về việc thực hiện NPT được Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố ngày 20.4, Bắc Kinh đã kêu gọi Mỹ thể hiện “sự chân thành” trong việc giải quyết vấn đề hạt nhân của Iran, đồng thời cảnh báo về các cuộc thảo luận của Nhật Bản về việc sở hữu vũ khí hạt nhân, theo tờ South China Morning Post.
Báo cáo cũng bác bỏ đề xuất đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân 3 bên Trung – Mỹ – Nga, cho rằng những đề xuất đó là “không công bằng, vô lý và không khả thi”. Trung Quốc cho rằng các nước sở hữu kho vũ khí lớn nhất cần tiếp tục cắt giảm đáng kể.
Theo ước tính của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ, Nga hiện sở hữu khoảng 4.400 đầu đạn hạt nhân, Mỹ có 3.700 và Trung Quốc có khoảng 620, Pháp có khoảng 290 và Anh có khoảng 225 đầu đạn.
Lễ đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc diễn ra sáng 15/4 theo nghi thức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, theo TTXVN.
Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân đã nồng nhiệt chào đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân tại Đại lễ đường Nhân dân. Hai lãnh đạo sau đó bước lên bục danh dự làm lễ chào cờ.
Quân nhạc cử quốc thiều Việt Nam và Trung Quốc, trong lúc 21 loạt đại bác chào mừng vang lên. Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sau đó duyệt Đội Danh dự Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Sau lễ đón, hai lãnh đạo dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam và Trung Quốc tiến hành hội đàm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc ngày 14-17/4. Đây là hoạt động đối ngoại song phương quan trọng nhất giữa hai Đảng, hai nước trong năm 2026.
Lãnh đạo Việt Nam ngày 14/4 đã đi khảo sát thực địa tại khu khởi động Khu mới Hùng An và trao đổi kinh nghiệm xây dựng dự án này. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sau đó hội kiến Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch Chính hiệp toàn quốc Trung Quốc Vương Hộ Ninh tại Đại lễ đường Nhân dân.
Cùng ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân và đoàn đại biểu đến thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc, gặp gỡ cán bộ các cơ quan đại diện và cộng đồng người Việt Nam tại Trung Quốc.
Phát biểu với các phóng viên sau cuộc cuộc duyệt binh kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng ở Moscow hôm 9.5, Tổng thống Putin nói rằng Nga đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn vào trung tâm thủ đô Kyiv nếu có bất kỳ ý đồ nào nhằm phá hoại lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng, theo Hãng tin TASS.
Ông còn nói rằng Nga đã thảo luận với Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ và các đối tác khác về hậu quả có thể xảy ra của những cuộc tấn công từ Kyiv trong ngày 9.5 và phản ứng tiềm tàng từ Nga.
Mặt khác, nhà lãnh đạo Nga nói rằng ông không chủ động, cũng không từ chối cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. "Tôi chưa bao giờ từ chối. Tôi không đề xuất cuộc gặp này, nhưng nếu ai đó đề xuất thì hãy để họ đến. Ai muốn gặp thì hãy đến Moscow, và chúng ta sẽ gặp nhau", Tổng thống Putin nói.
Nhà lãnh đạo Nga nói thêm rằng ông cũng sẵn sàng gặp ở một quốc gia thứ ba, nhưng chỉ để ký kết thỏa thuận. "Tuy nhiên, đây phải là bước cuối cùng, chứ không phải là một số cuộc đàm phán", ông Putin nhấn mạnh. Ông nói thêm: "Tôi nghĩ [cuộc xung đột Nga - Ukraine] đang tiến gần đến hồi kết".
Trong khi đó, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 9.5 nói rằng việc đạt được thỏa thuận hòa bình về Ukraine là một con đường còn rất dài, theo Hãng tin TASS.
Hôm 8.5, Nga và Ukraine xác nhận rằng hai bên đã đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn 3 ngày do Mỹ làm trung gian, kéo dài từ ngày 9-11.5, và Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay ông hy vọng thỏa thuận này sẽ được gia hạn, theo Reuters.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Ukraine đối với tuyên bố trên của phía Nga.
Với việc cuộc đàm phán hòa bình bị đình trệ và Tổng thống Mỹ Donald Trump không đặt ra thời hạn để chấm dứt xung đột, câu hỏi được quan tâm nhất lúc này là bên nào có thể chịu đòn để chờ đối phương giương cờ trắng trước.
Tổng thống Trump đã sử dụng chiến thuật phong tỏa biển để gây sức ép lên Iran, tương tự như đã làm với Venezuela. Ông Trump tự tin rằng Mỹ có lợi thế về thời gian và việc phong tỏa sẽ sớm khiến nền kinh tế Iran sụp đổ, buộc nước này nhượng bộ như Venezuela. Trả lời báo chí tại Nhà Trắng ngày 23.4, ông Trump nói không vội trong việc đàm phán và nhấn mạnh điều ông muốn là "thỏa thuận tốt nhất, tồn tại mãi mãi", theo Reuters.
Trong khi đó, Iran cho rằng nước này đang ở thế cửa trên. Iran đã từ chối tham dự cuộc đàm phán được chuẩn bị vào đầu tuần này và tuyên bố sẽ không mở eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa. Việc ông Trump tự động gia hạn ngừng bắn có thể được Tehran xem là dấu hiệu xuống nước.
"Vấn đề thật sự vào lúc này là nước nào chịu đau giỏi hơn", sử gia quân sự Max Boot, nhà nghiên cứu an ninh quốc gia tại Viện Nghiên cứu hội đồng quan hệ ngoại giao (CFR, Mỹ), nói với AP. Nhà nghiên cứu Brian Carter tại Viện Doanh nghiệp Mỹ đánh giá: "Chế độ Iran cực kỳ cứng rắn về ý thức hệ. Những nhân tố đang nắm quyền rất quyết tâm giành chiến thắng cuộc chiến và có vẻ sẵn sàng chịu đựng thiệt hại kinh tế cực lớn để đạt được điều đó".
Giới chuyên gia cho rằng Tổng thống Trump có thể coi chiến thuật phong tỏa là yếu tố dẫn đến thành công tại Venezuela và mang sang áp dụng với Iran. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng thành công đó chủ yếu nhờ việc bắt Tổng thống Nicolas Maduro và sự hợp tác của người lên thay là bà Delcy Rodriguez. Trong khi đó, Iran lại là một thách thức hoàn toàn khác, cả về địa lý, chính trị lẫn quân sự.
Khác với Venezuela, Iran án ngữ vị trí yết hầu của tuyến hàng hải quan trọng, ảnh hưởng đến 20% dầu mỏ của thế giới. Điều này đồng nghĩa thế giằng co càng kéo dài, nền kinh tế toàn cầu càng bị thiệt hại. Đòn bẩy của Iran tại eo biển Hormuz trao cho nước này lợi thế trong giai đoạn đàm phán vì những rủi ro kinh tế, đặc biệt là khi giá xăng dầu tại Mỹ tăng cao trong năm bầu cử, có thể buộc Tổng thống Trump phải dỡ bỏ phong tỏa.
Quân đội Mỹ tuyên bố không có tàu nào trốn thoát sự phong tỏa và đang tăng cường lực lượng tại khu vực với tàu sân bay thứ 3 đã hiện diện, chiếc USS George H.W.Bush. Tuy nhiên, các hãng tình báo vận tải đường biển cho biết nhiều tàu chở dầu Iran đã rời khỏi vịnh Ba Tư bằng những chiêu thức khác nhau.
Theo dự báo, cuộc chiến phong tỏa sẽ còn kéo dài thêm một thời gian khi Mỹ và Iran tìm cách khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz và chờ xem nước nào sẽ phản ứng trước dưới sức ép từ thiệt hại kinh tế.
