Gia Bảo, 30 tuổi, sống tại Hà Nội, mới chuyển từ máy tính dùng hệ điều hành Windows sang MacBook. Trước đây, anh quen sử dụng một số phần mềm crack trên Windows.
Khi chuyển sang hệ điều hành mới, do nhu cầu công việc cần dùng Word, PowerPoint và Excel, Bảo tiếp tục tìm tải về bộ phần mềm này cho máy MacBook.
Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng, máy tính của anh thường xuyên bị treo, phần mềm đóng đột ngột. Có lần, khi đang hoàn thiện tài liệu, ứng dụng bất ngờ thoát ra khiến phần nội dung chưa kịp lưu bị mất.
“Tôi nghĩ chỉ cần dùng các ứng dụng văn phòng cơ bản, không cần trả tiền mua phần mềm bản quyền. Nhưng khi phần mềm thoát đột ngột giữa lúc làm việc thì rất bất tiện, mất hết công việc đang xử lý, nhất là những việc sát deadline”, Bảo nói.
Thanh, 22 tuổi, sống tại Hà Nội, cũng cho biết bản thân trước đây sử dụng một phần mềm chỉnh sửa ảnh bản crack nhưng cũng đã phải chuyển sang dùng phần mềm bản quyền. Công cụ này chủ yếu phục vụ nhu cầu chỉnh ảnh cá nhân, đôi khi được dùng cho một số buổi chụp dịch vụ nhỏ lẻ.
“Mình chụp và chỉnh sửa ảnh vì sở thích, thỉnh thoảng mới nhận chụp dịch vụ nên thu nhập từ việc này không nhiều.Bỏ ra một khoản lớn để mua phần mềm chính hãng, mình phải cân nhắc rất kỹ. Tuy nhiên phí mua là trọn đời sản phẩm nên mình đã quyết định mua. Phần mềm bản quyền chạy mượt mà hơn rất nhiều”, Thanh chia sẻ.
Không chỉ người làm nội dung bán chuyên, phần mềm bản quyền cũng là bài toán với nhiều sinh viên ngành truyền thông, thiết kế, mỹ thuật hoặc công nghệ đa phương tiện. Các ngành học này thường yêu cầu sinh viên sử dụng nhiều công cụ cùng lúc như phần mềm dựng video, chỉnh sửa ảnh, thiết kế đồ họa hoặc xử lý âm thanh.
Tiến, sinh viên năm cuối tại Hà Nội, cho biết trong quá trình học, anh thường xuyên phải quay, dựng video, thiết kế poster và chỉnh sửa ảnh. Điều đó đồng nghĩa với việc cần sử dụng nhiều phần mềm khác nhau.
“Việc bỏ nhiều tiền để mua phần mềm là quá sức với mình”, Tiến nói. Giải pháp sinh viên này đưa ra là tìm những ứng dụng miễn phí, được cộng đồng đánh giá cao.
Ở góc nhìn của Hưng, một nhiếp ảnh gia tự do, vấn đề không chỉ nằm ở ý thức bản quyền mà còn liên quan tới khả năng chi trả của người trẻ. “Với người làm nghề tự do, chi phí phần mềm cao cũng có thể khiến họ phải tăng giá dịch vụ, trong khi thị trường cạnh tranh rất mạnh”, Hưng nhận định.
Rủi ro khi sử dụng phần mềm không bản quyền
Thanh cho biết việc dùng phần mềm không bản quyền không hề thuận tiện. Trong quá trình sử dụng, phần mềm thường lỗi, bị văng khỏi ứng dụng hoặc phải tắt mạng để tránh bị kiểm tra bản quyền.
“Có lúc đang chỉnh ảnh thì phần mềm bị lỗi, rất mất thời gian. Đôi khi chỉ cần quên bật lại mạng, phần mềm crack bị quét và bị đăng xuất, mất hết các phần đang làm dở”, Thanh chia sẻ.
Theo một số người dùng, phần mềm lậu trước đây phổ biến vì dễ tìm, dễ cài đặt và không mất chi phí ban đầu. Tuy nhiên, đi kèm với đó là nhiều rủi ro như phần mềm hoạt động thiếu ổn định, mất dữ liệu, máy tính nhiễm mã độc hoặc bị đánh cắp thông tin cá nhân.
Trong bối cảnh nhiều website phim lậu, phần mềm crack, game crack bị rà soát hoặc tự đóng cửa, người dùng cũng bắt đầu thận trọng hơn với các nguồn tải không chính thống. Một số trang web lậu còn chứa quảng cáo cờ bạc, đường link độc hại hoặc các nội dung có nguy cơ lừa đảo.
Theo Tiến, anh đã tìm được cách thích ứng phù hợp. Phần mềm miễn phí có thể xử lý được các tác vụ phổ thông, ngoài ra anh tận dụng bản dùng thử, mua gói sinh viên và chỉ đăng ký công cụ thật sự cần thiết trong từng giai đoạn.
Hưng cho rằng việc siết chặt phần mềm lậu là xu hướng khó tránh. Khi thị trường sáng tạo nội dung phát triển, người làm nghề cũng cần sử dụng công cụ hợp pháp, để bắt kịp xu thế.
Thay đổi thói quen sử dụng nội dung số
Không chỉ phần mềm, câu chuyện bản quyền còn liên quan đến phim, nhạc, game, báo chí, truyền hình và nhiều loại nội dung số khác trên môi trường mạng.
Với nhiều người trẻ, đợt siết bản quyền lần này không chỉ khiến họ nhìn lại việc sử dụng các công cụ quen thuộc, mà còn đặt ra câu hỏi về thói quen tiêu thụ nội dung số trên Internet.
Từ phần mềm chỉnh ảnh, dựng video đến phim, nhạc, game và các tài khoản chia sẻ giá rẻ, những lựa chọn từng được xem là “tiện đâu dùng đó” nay đang dần trở thành vấn đề cần cân nhắc kỹ hơn.
Trong bối cảnh đó, nhiều bạn trẻ cho rằng cần thêm các gói bản quyền linh hoạt, mức giá phù hợp với sinh viên, người mới bắt đầu làm nghề hoặc người dùng cá nhân. Đây có thể là cách giúp người dùng chuyển dần sang công cụ hợp pháp, thay vì phụ thuộc vào phần mềm không bản quyền như trước.
Trong một động thái đầy bất ngờ và mang tính biểu tượng, Microsoft đã chính thức gỡ bỏ giới hạn dung lượng 32 GB vốn tồn tại trên hệ thống tệp FAT32 kể từ thời Windows 95, mở ra kỷ nguyên mới cho khả năng tương thích lưu trữ.
Hệ thống tệp FAT32 từ lâu đã là 'người bạn đồng hành' quen thuộc nhưng cũng đầy phiền toái đối với người dùng Windows. Dù linh hoạt và tương thích tốt với nhiều thiết bị từ máy ảnh, TV đến các hệ máy chơi game cầm tay, nhưng giới hạn dung lượng 32 GB trên Windows đã buộc hàng triệu người dùng phải tìm đến các phần mềm của bên thứ ba suốt ba thập kỷ qua. Tuy nhiên, với bản cập nhật Windows 11 Insider mới nhất (Build 26300.8170), giới hạn này đã chính thức được nâng lên mức 2 TB.
Theo tiết lộ từ các cựu kỹ sư Microsoft, con số 32 GB thực chất không phải là giới hạn kỹ thuật của hệ thống tệp FAT32. Thực tế, đó chỉ là một lựa chọn có phần ngẫu nhiên khi thiết kế giao diện định dạng cho Windows 95 nhằm ưu tiên hệ thống tệp NTFS hiện đại hơn. Suốt nhiều năm, giới hạn này vẫn được giữ lại như một 'di sản' lỗi thời, gây không ít khó khăn cho người dùng khi muốn định dạng các ổ cứng di động hay thẻ nhớ dung lượng lớn.
Hiện tại, người dùng tham gia chương trình Windows Insider đã có thể tạo các phân vùng FAT32 khổng lồ lên tới 2 TB. Một chi tiết cần lưu ý là Microsoft vẫn chưa cập nhật giao diện đồ họa (GUI) truyền thống cho thay đổi này. Để tận dụng sức mạnh mới, người dùng sẽ sử dụng lệnh Format thông qua cửa sổ dòng lệnh Command Prompt. Đây được xem là bước đi cẩn trọng của Microsoft để đảm bảo tính ổn định trước khi phát hành rộng rãi.
Việc nâng cấp này mang lại ý nghĩa lớn trong kỷ nguyên lưu trữ di động dung lượng cao. Giờ đây, việc trao đổi dữ liệu giữa Windows và các nền tảng khác như macOS, Linux hay Android sẽ trở nên mượt mà hơn bao giờ hết. Đặc biệt là đối với các thiết bị ngoại vi chỉ hỗ trợ FAT32, người dùng sẽ không còn phải lo lắng về việc phân tách phân vùng hay cài đặt các công cụ hỗ trợ phức tạp.
Dự kiến sau khi hoàn tất các thử nghiệm, tính năng này sẽ sớm được cập nhật cho phiên bản Windows 11 ổn định trong các bản vá lỗi vào cuối năm 2026.
Lý do cho quan niệm này bắt nguồn từ việc hệ điều hành Windows lưu trữ dữ liệu trong bộ nhớ RAM trước khi ghi vào ổ đĩa ngoài nhằm cải thiện hiệu suất. Nếu người dùng rút USB mà không ngắt kết nối đúng cách, dữ liệu có thể bị hỏng hoặc mất vĩnh viễn do vẫn còn lưu trong bộ nhớ đệm. Quy trình ngắt kết nối an toàn giúp Windows thực hiện các thao tác dọn dẹp, như xóa bộ nhớ đệm và giải phóng các thao tác ghi đang chờ xử lý.
Tuy nhiên, từ phiên bản Windows 10 1809, phát hành vào tháng 11.2018, Microsoft đã giới thiệu tính năng Quick removal và đặt nó làm chính sách mặc định cho việc gỡ bỏ thiết bị lưu trữ ngoài. Kết quả là Windows không còn lưu trữ các thao tác ghi đĩa trong bộ nhớ, cho phép người dùng gỡ bỏ ổ đĩa ngoài bất cứ lúc nào mà không cần thực hiện quy trình gỡ bỏ an toàn.
Dù vậy, người dùng lưu ý tính năng Quick removal không hoàn toàn loại bỏ nhu cầu ngắt kết nối an toàn trong một số trường hợp nhất định. Nếu không chắc chắn, bạn hãy thực hiện quy trình rút an toàn.
Đối với người dùng macOS và Linux, tính năng ghi bộ nhớ đệm vẫn được bật theo mặc định, do đó, việc rút USB hoặc ổ cứng ngoài một cách an toàn là rất quan trọng. Hiện tại, không có tài liệu chính thức hướng dẫn cách tắt tính năng này trên các trang hỗ trợ của Apple hoặc Linux, vì vậy người dùng nên tuân thủ quy trình rút an toàn.
Trong một số trường hợp, người dùng có thể cần bật lại tính năng ghi vào bộ nhớ đệm trên Windows, buộc họ phải rút USB một cách an toàn. Mặc dù việc rút ổ đĩa có thể gây phiền phức, nhưng tính năng ghi vào bộ nhớ đệm giúp đảm bảo hiệu suất hệ thống không bị ảnh hưởng tiêu cực. Do đó, người dùng nên bật lại tính năng khi nhận thấy việc truyền tệp làm chậm máy tính.
Để kích hoạt lại tính năng ghi vào bộ nhớ đệm trên Windows, người dùng có thể thực hiện theo các bước sau:
Trong kỷ nguyên số, chúng ta có thói quen đưa mọi thứ lên các dịch vụ đám mây như Google Drive, iCloud hay OneDrive để có thể truy cập mọi lúc mọi nơi. Tuy nhiên, các chuyên gia bảo mật cảnh báo bộ nhớ cục bộ (ổ cứng rời, máy tính cá nhân) vẫn là nơi duy nhất an toàn cho những thông tin quan trọng. Đám mây dù bảo mật đến đâu vẫn tồn tại rủi ro rò rỉ dữ liệu và khi đó, mọi thông tin nhạy cảm của bạn sẽ nằm gọn trong tay kẻ xấu.
Đứng đầu danh sách đen là các loại giấy tờ tùy thân. Việc lưu ảnh chụp hộ chiếu, bằng lái xe hay căn cước công dân lên đám mây để tiện đặt vé máy bay là một sai lầm phổ biến. Chỉ với một tài liệu này, tội phạm có thể dễ dàng thực hiện hành vi đánh cắp danh tính, mở tài khoản ngân hàng ảo hoặc vay tiền dưới tên bạn, gây ra những hệ lụy pháp lý khủng khiếp.
Tiếp theo là hồ sơ tài chính và hồ sơ y tế. Sao kê ngân hàng, tờ khai thuế hay kết quả khám bệnh chứa đựng những thông tin riêng tư về tài sản và tình trạng sức khỏe. Nếu bị lộ, bạn không chỉ đối mặt với nguy cơ mất tiền mà còn có thể bị tống tiền hoặc bị mạo danh để mua thuốc kê đơn trái phép.
Cuối cùng, các tài liệu pháp lý như di chúc, giấy ủy quyền hay giấy tờ nhà đất là những thứ tuyệt đối không nên xuất hiện trên mạng để tránh bị làm giả hoặc chiếm đoạt tài sản.
Để bảo vệ bản thân trước những rủi ro không đáng có, các chuyên gia khuyên bạn nên áp dụng quy tắc phân chia dữ liệu lưu trữ theo loại:
Bảo mật không phải là sự tiện lợi, đó là sự cẩn trọng. Hãy rà soát lại kho lưu trữ đám mây của bạn ngay hôm nay trước khi quá muộn.
