Đông Nam Á sẽ tăng tốc phát triển điện hạt nhân

Báo New York Times ngày 5/5 công bố cuộc phỏng vấn nhóm tình nguyện viên Ukraine đang sử dụng máy bay vận tải An-28 làm nhiệm vụ phòng không, cho thấy trên thân phi cơ được sơn tổng cộng 213 biểu tượng phi cơ không người lái (UAV) của Nga.

Phi công Timur Fatkullin tuyên bố đây là số lượng UAV Nga mà tổ lái An-28 đã bắn hạ, thêm rằng họ còn sơn các dấu phẩy để phân biệt đã đánh chặn được bao nhiêu mục tiêu trong mỗi lần xuất kích.

Máy bay được trang bị một khẩu súng máy do Mỹ sản xuất, có tốc độ bắn 3.000 phát mỗi phút.

"Mất khoảng 500 USD tiền đạn để hạ một UAV. Đây là món hời khi UAV đối phương có giá hàng chục nghìn USD mỗi chiếc, trong khi tên lửa phòng không để đối phó chúng có thể lên tới hàng triệu USD mỗi quả", New York Times cho hay.

Trước khi xung đột bùng phát, chiếc An-28 được dùng làm máy bay chở người nhảy dù. Valerey Slipkan, một phi công khác trong nhóm tình nguyện, bắt đầu hoán cải phi cơ để làm nhiệm vụ chiến đấu sau khi mất con trai trong những ngày đầu cuộc chiến.

"Khi tôi tới trụ sở chính của không quân, họ nói rằng 'Ông quá già rồi'. Nếu không được nhập ngũ, tôi sẽ tự tạo ra đội quân của riêng mình", Slipkan cho hay.

Kể từ giữa năm 2025, Ukraine đã cho phép và khuyến khích những người được miễn nghĩa vụ quân sự tham gia đối phó UAV Nga, trong bối cảnh lực lượng phòng không nước này không thể chặn hết phi cơ đối phương trong các đòn tập kích.

Các đơn vị tình nguyện thường nhận lệnh điều động và dữ liệu mục tiêu từ không quân Ukraine. "Trong tuần đầu tiên, chúng tôi đã bắn rơi hơn 15 UAV", Slipkan nói.

An-28 là sản phẩm của Cục Thiết kế Antonov, thực hiện chuyến bay thử đầu tiên năm 1969, đưa vào biên chế không quân Liên Xô và hãng hàng không dân dụng Aeroflot năm 1986. Tổng cộng 191 máy bay đã được xuất xưởng trong giai đoạn 1975-1993, trong đó 16 chiếc vẫn được sử dụng tại một số quốc gia trước năm 2016.

Phi cơ này là một trong những phương án giá rẻ được Ukraine sử dụng để đối phó UAV tầm xa Nga. Nhiều UAV đã bị phá hủy bằng súng máy gắn trên vận tải cơ An-28, giúp máy bay được đặt biệt danh là "thợ săn Geran".

Ukraine gần đây cải tiến dòng An-28 thành "tàu sân bay trên không" với khả năng phóng thiết bị bay không người lái (drone) đánh chặn từ giá treo dưới cánh. Phi cơ còn được trang bị cảm biến quang học, giúp tổ bay xác định vị trí UAV mục tiêu trước khi triển khai vũ khí đánh chặn.

Tin Gốc: Vnexpress

Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột gần hai tháng qua giữa Mỹ - Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu của thế giới đến từ vùng Vịnh. Tuy nhiên, ngay khi chiến sự bùng phát, Hormuz đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn, chỉ cho phép tàu của một số quốc gia "thân thiện" đi qua.

Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy lưu lượng tàu sau đó giảm tới 95%, từ khoảng 130 tàu mỗi ngày trước xung đột xuống còn trung bình 8 tàu mỗi ngày. Hàng trăm tàu chấp nhận mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, do lo ngại bị IRGC tấn công.

Để đi qua Hormuz, các hãng vận hành tàu phải tìm đến những bên trung gian có thể liên hệ với IRGC và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu tàu vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải thực hiện.

Dữ liệu từ nền tảng vận tải biển Lloyd's List Intelligence cho thấy số tàu có liên hệ với Iran được di chuyển qua Hormuz nhiều hơn so với những tàu không có liên hệ nào.

Iran cũng tiếp tục cho đội tàu của mình vận chuyển dầu xuất khẩu qua eo biển Hormuz, với trung bình 1,7 triệu đến 1,8 triệu thùng từ 15/3 đến 14/4, giúp nước này thu về khoảng 5 tỷ USD, theo thống kê của công ty dữ liệu thương mại Kpler. Trước khi xung đột bùng phát, Iran chỉ thu về 115 triệu USD mỗi ngày hồi tháng 2 nhờ xuất khẩu dầu thô, tương đương 3,45 tỷ USD mỗi tháng.

Tuy nhiên, tình hình thay đổi khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 tuyên bố áp lệnh phong tỏa với các cảng biển Iran, nhằm cắt đứt nguồn thu từ xuất khẩu dầu, gia tăng sức ép về kinh tế với Tehran.

Theo lệnh này, các tàu khu trục Mỹ hiện diện ở khu vực cách Hormuz hơn 600 km sẽ chặn những tàu hàng đến hoặc đi từ Iran, trong khi phương tiện đến hoặc đi từ cảng của những nước khác vẫn được phép đi qua eo biển.

"Chúng tôi triển khai trực thăng AH-64 Apache ở trong và quanh eo Hormuz, nhằm tạo hiện diện rõ ràng và răn đe, đồng thời thúc đẩy dòng chảy thương mại thông suốt", chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper nói.

CENTCOM sau đó cho biết lệnh phong tỏa đã "hoàn toàn chặn đứng" hoạt động giao thương bằng đường biển của Iran. Hàng loạt tàu dầu, tàu hàng đã phải quay đầu về cảng Iran khi đối mặt với vòng phong tỏa của Mỹ, khiến Tehran đối mặt tổn thất kinh tế ngày càng lớn.

Theo ước tính của Miad Maleki, nhà phân tích của Quỹ Phòng vệ Dân chủ tại Mỹ, Iran có thể mất khoảng 435 triệu USD mỗi ngày vì lệnh phong tỏa, trong đó có 276 triệu USD xuất khẩu và chủ yếu là dầu thô, sản phẩm hóa dầu.

Đến ngày 17/4, Iran bất ngờ thông báo gỡ phong tỏa Hormuz để hưởng ứng việc Israel và Hezbollah đạt thỏa thuận ngừng bắn. Nhiều tàu bắt đầu di chuyển về phía eo biển Hormuz với ý định đi qua. Nhưng chưa đầy 24 giờ sau đó, Iran đảo ngược quyết định, do Mỹ chưa chấm dứt phong tỏa đối với các cảng của Tehran.

"Trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó, nhiều tàu đã vào vị trí để rời đi", Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia tại công ty phân tích hàng hải Windward, cho biết. "Nhưng thông tin về việc hai tàu bị tấn công khi đi qua Hormuz xuất hiện và dữ liệu theo dõi cho thấy 33 tàu đã từ bỏ ý định ban đầu".

Theo bà Bockmann, 12 tàu không có liên hệ rõ ràng với Iran đã đi qua được eo biển. Những tàu này cũng phải xin phép Iran và Tehran yêu cầu họ đi theo tuyến gần bờ nước này, thay vì hai luồng chính ở giữa eo biển như trước chiến sự.

"Không còn tự do hàng hải qua eo biển Hormuz", bà Bockmann nói.

Căng thẳng ở eo biển Hormuz sau đó gia tăng đáng kể, khi các tàu thương mại đối mặt với vòng "phong tỏa kép". Chỉ những tàu đã xin phép hoặc nộp phí cho Iran mới được đi qua eo biển Hormuz, nhưng khi ra tới vịnh Oman, họ đối mặt nguy cơ bị hải quân Mỹ chặn bắt.

Quân đội Mỹ ngày 19/4 đã bắt giữ một tàu chở dầu của Iran, khi phương tiện này tìm cách vượt qua vòng phong tỏa. CENTCOM cho biết hôm 22/4 rằng quân đội Mỹ đã buộc 29 tàu phải quay đầu kể từ khi áp lệnh phong tỏa.

Iran đáp trả bằng cách tăng cường nhắm mục tiêu vào các tàu hàng di chuyển qua Hormuz. Ít nhất ba tàu container đã bị xuồng vũ trang Iran nhắm bắn khi đi qua Hormuz trong ngày 22/4, theo Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO). IRGC sau đó thông báo bắt hai tàu hàng MSC Francesca và Epaminondas với cáo buộc "hoạt động mà không có giấy phép cần thiết".

Các diễn biến cho thấy Tehran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz, "át chủ bài" có thể mang lại lợi thế cho Iran trong bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh.

"Iran đang nhắc nhở Mỹ rằng những lời đe dọa tấn công tàu thuyền là thật, và riêng điều đó cũng đủ để làm suy giảm lưu lượng qua Hormuz", Rosemary Kelanic, giám đốc tổ chức nghiên cứu đối ngoại Defense Priorities, cho biết.

Một nhà ngoại giao châu Âu tại Trung Đông nói với Washington Post rằng đây là cách Iran phát thông điệp "đừng thách chúng tôi, chúng tôi nói là làm", thêm rằng Tehran tin họ đang ở vị thế có lợi hơn và quyết định chưa tham gia đàm phán vòng hai với Mỹ.

Theo một số nhà phân tích, việc thiếu vắng sự hiện diện hải quân quy mô lớn của Mỹ tại Hormuz cho thấy Iran vẫn tạo ra sức ép đáng kể ở eo biển.

"Không ai cảm thấy yên tâm để nối lại hoạt động vận tải qua Hormuz, nếu chính hải quân Mỹ còn không muốn hoạt động tại đây", bà Kelanic nhận định.

"Chừng nào Iran còn tấn công, các hãng vận tải biển nhiều khả năng sẽ tiếp tục tránh xa khu vực", Anders Boenaes, giám đốc điều hành cấp cao của tập đoàn vận tải biển Đức Hapag-Lloyd, cho biết. "Việc không có cảnh báo trước đang khiến tình hình trở nên khó lường hơn".

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin AFP, Bộ Quốc phòng Nga ngày 28-4 cho biết nước này sẽ không trưng bày các loại khí tài quân sự trong lễ duyệt binh kỷ niệm 81 năm Ngày Liên Xô chiến thắng phát xít Đức trong Thế chiến II, còn gọi là Ngày Chiến thắng.

Sự kiện diễn ra vào ngày 9-5 tại quảng trường Đỏ, thành phố Matxcơva, vốn gây ấn tượng bằng những màn phô trương sức mạnh quân sự hoành tráng.

Trên Telegram, Bộ Quốc phòng Nga thông báo: "Do tình hình tác chiến hiện tại, một số trường quân sự, quân đoàn học viên, cũng như các đoàn xe khí tài quân sự sẽ không tham gia lễ duyệt binh năm nay".

Tuy nhiên buổi lễ dự kiến vẫn có sự góp mặt của đại diện tất cả binh chủng thuộc lực lượng vũ trang, cùng với các video trình chiếu cảnh quân nhân "đang thực hiện nhiệm vụ tại khu vực chiến dịch quân sự đặc biệt" - cách Nga gọi cuộc xung đột tại Ukraine.

"Trong phần trình diễn trên không, các đội bay biểu diễn của Nga sẽ bay qua quảng trường Đỏ.

Kết thúc buổi lễ, các phi công điều khiển cường kích Su-25 sẽ nhuộm bầu trời Matxcơva bằng màu sắc của quốc kỳ Liên bang Nga", bộ này cho biết thêm.

Theo Hãng tin AP, Liên Xô đã mất đi 27 triệu người trong Thế chiến II, được biết đến ở Nga là Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (1941-1945).

Sự hy sinh to lớn này đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm trí toàn dân tộc.

Năm ngoái, lễ duyệt binh được tổ chức với quy mô lớn, quy tụ số lãnh đạo thế giới đến Matxcơva nhiều nhất trong một thập kỷ.

Sự kiện có sự tham gia của hơn 11.500 binh sĩ và 180 phương tiện quân sự, bao gồm xe tăng, xe bọc thép chở bộ binh và pháo binh từng tham chiến tại Ukraine.

Bên cạnh đó lễ duyệt binh còn có sự xuất hiện của các bệ phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa tầm xa Yars cỡ lớn, các máy bay không người lái được chở trên xe tải quân sự, cùng màn trình diễn của các phi đội tiêm kích trên bầu trời quảng trường Đỏ.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ