Thực tiễn thời gian qua cho thấy, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ đã phát huy khá rõ nét vai trò của mình trên nhiều phương diện.
Từ công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; đến tham gia tư vấn, phản biện xã hội; từ hoạt động nhân đạo, an sinh xã hội đến phát triển khoa học – công nghệ, văn hóa – nghệ thuật, đối ngoại nhân dân… các hội đều có những đóng góp thiết thực.
Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, các hội đã trở thành nơi quy tụ đội ngũ trí thức, chuyên gia, văn nghệ sĩ, doanh nhân – những lực lượng có vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển đất nước.
Nhiều hội đã tham gia tích cực vào quá trình xây dựng chính sách, đóng góp hàng chục nghìn ý kiến phản biện, tư vấn cho các dự thảo văn bản pháp luật và các chương trình phát triển kinh tế – xã hội.
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là nhiệm vụ chiến lược, là động lực và nguồn lực quan trọng để phát triển đất nước nhanh và bền vững.
Trong tổng thể đó, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, trong đó có các hội quần chúng, giữ vai trò nòng cốt trong việc tập hợp, đoàn kết, phát huy sức mạnh của các giai tầng xã hội.
Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi, bổ sung, ban hành và triển khai Quyết định số 118-QĐ/TW của Ban Bí thư, cùng với Kết luận số 230-KL/TW ngày 5.1.2026 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sắp xếp, tinh gọn các hội quần chúng đã tạo ra khuôn khổ chính trị – pháp lý quan trọng để tái cấu trúc hệ thống hội theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Theo đó, hệ thống các hội ở Trung ương đã được rà soát, điều chỉnh còn 29 hội, đồng thời thực hiện hợp nhất, sắp xếp lại một số tổ chức bên trong theo hướng giảm đầu mối, khắc phục chồng chéo, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Đây không chỉ là sự điều chỉnh về số lượng, mà quan trọng hơn là sự chuyển đổi về tư duy tổ chức, từ “mở rộng quy mô” sang “nâng cao chất lượng và hiệu quả thực chất”.
Việc kiện toàn tổ chức đảng các hội đặt trực thuộc Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương cũng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong phương thức lãnh đạo của Đảng, bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, thống nhất, đồng thời tăng cường tính định hướng chính trị đối với hoạt động của các hội.
Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách khách quan, quá trình sắp xếp hiện nay cần tiếp tục điều chỉnh cho phù hợp với tình hình mới. Mô hình tổ chức của nhiều hội vẫn còn cồng kềnh; số lượng đơn vị trực thuộc lớn; chức năng, nhiệm vụ một số hội còn có bất cập; hiệu quả hoạt động chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Một trong những vấn đề nổi lên hiện nay là cơ chế hoạt động của các hội chưa thực sự theo kịp yêu cầu phát triển. Cơ chế giao nhiệm vụ còn mang tính hành chính, chưa gắn chặt với sản phẩm đầu ra và hiệu quả thực tế. Trong khi đó, nguồn lực tài chính lại chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, dẫn đến hạn chế tính chủ động, sáng tạo của tổ chức hội.
Thực tế cho thấy, trong giai đoạn 2021 – 2025, ngân sách nhà nước đã phân bổ cho hoạt động của các hội còn khá lớn, nhưng cơ chế phân bổ chưa thực sự gắn với hiệu quả, chưa tạo động lực đủ mạnh để các hội đổi mới phương thức hoạt động.
Bên cạnh đó, năng lực quản trị nội bộ, nhất là quản lý các đơn vị trực thuộc, ở một số hội còn hạn chế; việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số chưa đồng bộ; phương thức tập hợp, vận động hội viên còn chậm đổi mới, chưa phù hợp với bối cảnh xã hội số, kinh tế số.
Những hạn chế này, nếu không được khắc phục kịp thời, sẽ làm suy giảm vai trò của các hội trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội.
Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội, các hội quần chúng bảo đảm thiết thực, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở, lấy người dân làm trung tâm.
Trong cùng mạch tư duy đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới nhấn mạnh yêu cầu phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, các hội nghề nghiệp trong việc xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.
Đặt trong tổng thể đó, đổi mới tổ chức và hoạt động của các hội cần được định hướng theo một số trục lớn.
Trước hết, tiếp tục rà soát, hoàn thiện mô hình tổ chức theo hướng tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, bảo đảm rõ chức năng, nhiệm vụ, tránh chồng chéo. Việc duy trì hay giải thể các đơn vị trực thuộc phải dựa trên tiêu chí hiệu quả thực chất, đúng tôn chỉ, mục đích.
Thứ hai, chuyển mạnh sang cơ chế “đặt hàng – giao nhiệm vụ” gắn với sản phẩm cụ thể, có đánh giá đầu ra rõ ràng. Ngân sách nhà nước cần được phân bổ theo nguyên tắc hiệu quả, minh bạch, đồng thời thúc đẩy các hội từng bước tự chủ tài chính, tăng cường xã hội hóa.
Thứ ba, đổi mới phương thức hoạt động theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, lấy hội viên và người dân làm trung tâm phục vụ. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị, điều hành; phát triển các nền tảng kết nối hội viên; nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện xã hội.
Thứ tư, phát huy mạnh mẽ vai trò của các hội trong việc nắm bắt, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước; góp phần củng cố đồng thuận xã hội – yếu tố cốt lõi của “thế trận lòng dân”.
Đổi mới tổ chức và hoạt động của các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ là một quá trình tất yếu, xuất phát từ yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Đây không chỉ là vấn đề tổ chức bộ máy, mà là vấn đề nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, tái định vị vai trò của các hội trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội.
Khi được tổ chức hợp lý, vận hành hiệu quả và gắn chặt với lợi ích của nhân dân, các hội sẽ tiếp tục là lực lượng quan trọng góp phần phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố niềm tin xã hội, tạo động lực cho phát triển nhanh và bền vững, đúng như tinh thần mà Đại hội XIV của Đảng đã xác định.
Thủ tướng Phạm Minh Chính nhắc lại, cách đây đúng 5 năm, ngày 5.4.2021, ông được bầu giữ chức Thủ tướng Chính phủ và ngày 6.4.2021, Chính phủ được kiện toàn.
Trong 5 năm qua, tình hình có thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen, nhưng nhìn chung thách thức, khó khăn nhiều hơn là thời cơ và thuận lợi. Theo Thủ tướng, dù phải vượt qua nhiều "cơn gió ngược", nhưng con thuyền kinh tế - xã hội của đất nước chúng ta đã cập bến an toàn, cơ bản đạt được các mục tiêu đã đề ra như đánh giá của Trung ương, Quốc hội và các cơ quan.
Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ sự biết ơn sâu sắc nhất đến Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Tổng Bí thư, các lãnh đạo chủ chốt, các lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan, đơn vị, địa phương và toàn thể nhân dân; các cơ quan báo chí, nhà báo, phóng viên luôn sát cánh, chia sẻ ngọt bùi cùng với Chính phủ, các thành viên Chính phủ trong những lúc khó khăn, gian khổ và thách thức.
Thủ tướng gửi lời tri ân đến cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước đã đồng hành cùng với Chính phủ trong những năm vừa qua; cảm ơn bạn bè, đối tác quốc tế về sự giúp đỡ rất hiệu quả đối với Việt Nam trong những lúc khó khăn về vắc xin, xăng dầu…
Đặc biệt, Thủ tướng gửi lời tri ân, cảm ơn đến tất cả nhân dân cả nước đã chia sẻ, giúp đỡ, ủng hộ Chính phủ trong suốt 5 năm vừa qua và trong suốt quá trình trưởng thành, lớn mạnh của Chính phủ trong hơn 80 năm từ khi thành lập đến nay.
Thủ tướng cũng cảm ơn những đóng góp và chúc mừng 5 cơ quan trước đây thuộc Chính phủ vừa được chuyển sang là đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, mong muốn và tin tưởng các cơ quan sẽ tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ phục vụ Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Thủ tướng tin tưởng và hy vọng, Chính phủ mới của nhiệm kỳ tới sẽ tiếp tục kế thừa, tôn trọng, phát huy truyền thống tốt đẹp của Chính phủ qua các thời kỳ, khắc phục những hạn chế, bất cập để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó, với tinh thần kết quả của năm sau, của nhiệm kỳ sau phải cao hơn năm trước, nhiệm kỳ trước.
Về các nhiệm vụ thời gian tới, người đứng đầu Chính phủ cũng khẳng định kiên định mục tiêu tăng trưởng "2 con số" gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, tạo thế, tạo lực, tạo đà cho cả năm 2026 và những năm tiếp theo.
Theo đó, thúc đẩy quyết liệt đầu tư công, bảo đảm giải ngân 100%. Khẩn trương phê duyệt, triển khai các chương trình, dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; kiên quyết không để tình trạng đã bố trí vốn mà không triển khai thực hiện.
Đẩy nhanh khởi công, xây dựng các dự án thành phần 2, 3 các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc. Tập trung giải quyết vướng mắc pháp lý các dự án tồn đọng kéo dài, góp phần giải phóng nguồn lực, không để tiếp tục lãng phí.
Về quản lý thị trường, giá cả, Bộ Tài chính, Bộ Công thương và các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ thực hiện nghiêm các quy định về kê khai, niêm yết giá; xử lý nghiêm vi phạm; đẩy mạnh đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh khó khăn, thách thức là cơ hội để chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tái cấu trúc nền kinh tế bền vững, tiết kiệm xăng dầu, năng lượng, thúc đẩy triển khai điện mặt trời áp mái, xử lý các dự án tồn đọng kéo dài, dự án điện hạt nhân…
Tập trung bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài, nhất là bảo đảm nguồn cung dầu thô, khí đốt. Hoàn thành hồ sơ trình Chính phủ trong ngày 5.4 để trình Chủ tịch nước trình Quốc hội phê chuẩn Hiệp định liên Chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga về xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Chiều 9.4, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố quyết định về đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước, nhân dịp 51 năm Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài cho biết, năm 2026 là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước chuyển tiếp sang một giai đoạn phát triển mới của đất nước, gắn với nhiều sự kiện chính trị có tầm vóc chiến lược.
Trong bối cảnh đó, theo đề nghị của Chính phủ, ngày 7.4 - ngày làm việc đầu tiên của Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026 - 2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký quyết định về đặc xá năm 2026.
Ông Tài cho biết thêm, những năm qua, các đợt đặc xá được triển khai chặt chẽ, đúng quy định, đạt hiệu quả tích cực trên nhiều phương diện cả về chính trị, pháp lý, xã hội và đối ngoại.
Riêng năm 2025, hơn 22.000 phạm nhân được đặc xá tha tù trước thời hạn nhưng vẫn bảo đảm vững chắc an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Đa số người được đặc xá đã nhanh chóng ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng, được người dân đồng tình và dư luận quốc tế ghi nhận.
Quyết định đặc xá năm 2026 tiếp tục khẳng định rõ quan điểm nhất quán: bảo đảm sự kết hợp chặt chẽ giữa tính nghiêm minh của pháp luật với chính sách khoan hồng, có điều kiện; việc xem xét đặc xá được thực hiện thận trọng, đúng đối tượng, gắn với yêu cầu giữ vững kỷ cương, trật tự, an toàn xã hội.
Theo quyết định đặc xá năm 2026, người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn được đề nghị đặc xá phải đáp ứng đủ nhiều điều kiện.
Trong đó, phải có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự.
Đã chấp hành án phạt tù ít nhất 1/3 thời gian đối với trường hợp bị phạt tù có thời hạn, nếu trước đó đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù thì thời hạn được giảm không được tính vào thời gian đã chấp hành án phạt tù; đã chấp hành án phạt tù ít nhất là 14 năm đối với trường hợp bị phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn, nếu sau khi đã được giảm xuống tù có thời hạn mà tiếp tục được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù thì thời hạn được giảm sau đó không được tính vào thời gian đã chấp hành án phạt tù...
Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, đã nộp án phí; đã thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác đối với người bị kết án phạt tù về các tội phạm tham nhũng...
Người có đủ các điều kiện nêu trên nhưng không được đề nghị đặc xá nếu thuộc một trong các trường hợp: bị kết án phạt tù về phản bội Tổ quốc, hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, gián điệp, xâm phạm an ninh lãnh thổ...
Làm việc với Bộ Ngoại giao, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, Đại hội XIV của Đảng đã xác định "đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên"; đây là bước chuyển tư duy chiến lược rất quan trọng của Đảng, cho thấy sự đánh giá cao đối với vai trò, vị trí rất quan trọng của lĩnh vực đối ngoại, ngoại giao.
Thời gian gần đây, tình hình thế giới biến chuyển nhanh, phức tạp, khó lường, trong khi những biến động dù nhỏ hay lớn đều tác động trực tiếp tới VN, cơ chế truyền tải tác động rất đa chiều, liên ngành; đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi phải phát huy chủ động, dự báo chiến lược, phản ứng chính sách, có kịch bản ứng phó với các tình huống có thể xảy ra.
Ghi nhận những nỗ lực của Bộ Ngoại giao, Thủ tướng cho rằng cần nhận diện rõ hạn chế, khó khăn, thách thức và những nguyên nhân để làm tốt hơn nữa thời gian tới; đẩy mạnh xây dựng ngành ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp. Thủ tướng lưu ý các cơ quan đại diện VN tại nước ngoài cần chủ động, tích cực hơn nữa, bám sát tình hình, diễn biến thế giới nói chung và nước sở tại nói riêng, nắm chắc địa bàn; tăng cường hơn nữa hợp tác giữa VN với các nước trên các lĩnh vực mà ta quan tâm, chú trọng; mở rộng thị trường xuất nhập khẩu hàng hóa, hợp tác thúc đẩy khoa học, công nghệ, lao động...
Tại cuộc làm việc với Bộ Tư pháp, Thủ tướng nhấn mạnh, là cơ quan "gác cổng pháp lý", Bộ có trách nhiệm rất lớn, vai trò quan trọng để pháp luật, thể chế thực sự là một đột phá chiến lược, phục vụ phát triển đất nước, tăng trưởng 2 con số.
Thủ tướng cũng lưu ý việc xây dựng thể chế cần đặc biệt lưu ý công tác kiểm soát, không để tình trạng luật chờ văn bản hướng dẫn thi hành như thời gian qua; phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, cơ chế "xin - cho" trong công tác xây dựng pháp luật; cũng như lưu ý các quy định trên môi trường mạng, môi trường số.
Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ phải rà soát rất kỹ dự thảo trước khi báo cáo Chính phủ, Thủ tướng, nếu còn ý kiến khác nhau phải tăng cường trao đổi trực tiếp với cơ quan soạn thảo. "Trao đổi trực tiếp thì chỉ mất một tiếng là có thể giải quyết rất thông suốt, nhưng nếu phát văn bản thì cả tháng không xong", Thủ tướng nêu.
Thủ tướng cũng yêu cầu hoàn thành việc xây dựng, kết nối, đồng bộ dữ liệu của các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành về Trung tâm dữ liệu quốc gia, khắc phục các lỗi kỹ thuật của hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử, hoàn thành trong tháng 5.
