Phần lớn giới đầu tư coi sự thống trị của USD là một chân lý vĩnh cửu trên thị trường tài chính. Thế nhưng, lịch sử lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Việc đồng tiền này giữ vị thế dự trữ toàn cầu không phải là điều độc nhất mà chỉ là chương mới nhất trong một chu kỳ tiền tệ lặp đi lặp lại.
Nếu mô hình lịch sử này tiếp diễn, thế giới không chỉ chứng kiến sự thay đổi trong thương mại toàn cầu. Chúng ta có thể sắp bước vào một trong những đợt chuyển giao tài sản lớn nhất. Trong vòng xoáy biến động đó, vàng và bạc đang dần khẳng định lại vị trí trung tâm của mình.
Chu kỳ tàn lụi của những “đế chế” tiền tệ
Đồng USD không tự nhiên ngồi lên ngai vàng. Trật tự này được thiết lập từ năm 1944 tại Hội nghị Bretton Woods, khi các quốc gia đồng ý neo nội tệ vào USD và USD được bảo chứng bằng vàng. Nhưng đến năm 1971, mối liên kết cuối cùng này bị cắt đứt. Thế giới bước vào kỷ nguyên tiền pháp định, nơi hệ thống dự trữ chỉ dựa vào cam kết của chính phủ.
Tuy nhiên, không có hệ thống nào tồn tại mãi mãi. Trung bình cứ 30-40 năm, thế giới lại trải qua một cuộc chuyển đổi tiền tệ lớn. Kỷ nguyên của đồng USD hiện đã vượt xa ngưỡng thời gian đó.
Theo dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã lao dốc từ đỉnh 72% năm 2001 xuống còn khoảng 57% hiện nay. Mức sụt giảm này mang tính cấu trúc, phản ánh sự xói mòn sâu sắc về niềm tin thể chế và vị thế địa chính trị.
Quá trình này gợi nhớ đến sự sụp đổ của đồng bảng Anh sau Thế chiến thứ hai. Khi đó, tỷ trọng dự trữ của đồng tiền này bốc hơi từ 81% xuống dưới 3% trong vài thập kỷ, cuốn trôi tài sản của những người nắm giữ do lạm phát và phá giá.
Khoảng trống quyền lực và bước đi của các “cá mập”
Điều khiến giới tài chính lo ngại là thế giới hiện không có một đồng tiền thay thế xứng tầm. Các cuộc chuyển đổi trong quá khứ vẫn giữ lại một phần liên kết với tài sản cứng. Ngày nay, toàn bộ hệ thống dựa hoàn toàn vào tiền giấy. Đồng nhân dân tệ dù được nhắc đến nhiều nhưng mới chỉ chiếm khoảng 2% dự trữ toàn cầu.
Nếu đồng tiền mạnh nhất thế giới tiếp tục suy yếu, một cuộc khủng hoảng niềm tin sẽ lan rộng sang cả euro, yên Nhật hay bảng Anh. Bởi lẽ, tất cả đều vận hành trên cùng một nền tảng cam kết của chính phủ phát hành.
Nhận thức rõ rủi ro này, các ngân hàng trung ương đang âm thầm hành động. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), các tổ chức này đã ồ ạt mua vào hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm trong giai đoạn 2022-2024. Tốc độ gom hàng gấp đôi thập kỷ trước cho thấy họ không hề lướt sóng ngắn hạn.
Giới chức tiền tệ đang tìm kiếm một “lá chắn cấu trúc”, một loại tài sản không đi kèm rủi ro vỡ nợ từ bất kỳ bên thứ ba nào.
Sức bật của kim loại quý trong trật tự mới
Khi hệ thống tiền tệ rạn nứt, dòng vốn không biến mất mà sẽ chảy về những tài sản hữu hạn. Vàng nhiều khả năng sẽ hưởng lợi kép. Kim loại quý này không chỉ tăng giá khi USD yếu đi mà còn có cơ hội trở thành mỏ neo trung lập cho hệ thống tài chính mới.
Một mô hình giả định của quỹ VanEck từng chỉ ra rằng, nếu vàng hấp thụ hoàn toàn vai trò dự trữ của USD, mức định giá có thể đạt những con số khổng lồ. Dù chỉ là kịch bản cực đoan, dữ liệu này cho thấy dư địa định giá lại của vàng là rất lớn. Khảo sát năm 2025 của World Gold Council cũng khẳng định 95% ngân hàng trung ương dự kiến tiếp tục tăng dự trữ vàng.
Trong khi đó, bạc đóng vai trò như một phiên bản khuếch đại biến động. Lịch sử lạm phát đình trệ thập niên 1970 từng chứng kiến giá bạc bứt tốc từ dưới 2 USD lên gần 50 USD mỗi ounce, vượt xa biên độ tăng của vàng.
Bên cạnh yếu tố tiền tệ, bạc còn nắm giữ lợi thế độc tôn nhờ nhu cầu công nghiệp khổng lồ. Kim loại này là vật liệu cốt lõi trong sản xuất xe điện, pin mặt trời và công nghệ cao. Lực đẩy kép này giúp bạc có thể bứt phá cực mạnh khi thị trường bước vào chu kỳ tăng giá mới.
Luận điểm đầu tư vào kim loại quý không nhất thiết dựa trên việc xác định chính xác thời điểm đồng USD suy giảm vai trò trong hệ thống tài chính toàn cầu mà nó dựa trên quy luật tất yếu của các chu kỳ tài chính.
Những nhà đầu tư chiến thắng trong các cuộc chuyển giao lịch sử không bao giờ đợi đến khi khủng hoảng tràn ngập trên các mặt báo. Cửa sổ cơ hội tích lũy tài sản luôn lặng lẽ mở ra từ rất lâu trước khi đám đông kịp nhận biết.
Theo thống kê của Forbes, người giàu nhất Hàn Quốc hiện nay là Chủ tịch điều hành Samsung Electronics Lee Jae-yong, hiện sở hữu khối tài sản 34 tỷ USD, tăng thêm 12,4 tỷ USD so với cuối tháng 3.
Hai em gái của ông là Lee Boo-jin và Lee Seo-hyun, nắm giữ vị trí giàu thứ hai và ba nước này, với tài sản ròng lần lượt 12,4 tỷ USD và 12 tỷ USD.
Bà Boo-jin hiện là Chủ tịch kiêm CEO Hotel Shillam, khách sạn và trung tâm hội nghị hàng đầu Seoul. Bà Seo-hyun đảm nhiệm vai trò Chủ tịch phụ trách hoạch định chiến lược tại Samsung C&T, trên thực tế là công ty mẹ của Samsung.
Trong khi đó, bà Hong Ra-hee, mẹ của ba anh em và là vợ cố Chủ tịch Samsung Lee Kun-hee, nắm giữ tài sản trị giá 11,2 tỷ USD. Bà từng điều hành Samsung Museum of Art Leeum và bảo tàng Ho-Am trước khi từ chức năm 2017.
Phần lớn tài sản của gia đình Lee đến từ cổ phần tại Samsung Electronics, với giá cổ phiếu tăng gấp 5 lần trong một năm qua. Tuần trước, vốn hóa thị trường của Samsung Electronics đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, trở thành công ty châu Á thứ hai gia nhập câu lạc bộ nghìn tỷ USD, sau TSMC.
Samsung hiện là nhà sản xuất chip nhớ phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) lớn nhất thế giới tính theo doanh số. Dòng bộ nhớ băng thông cao (HBM) của Samsung được sử dụng cho các chip AI của Nvidia, AMD và Alphabet.
Nhu cầu với các dòng chip nhớ phổ thông của Samsung cũng tăng mạnh. Chẳng hạn, NAND flash - loại chip dùng để lưu trữ trong ổ SSD, đang được triển khai tại các trung tâm dữ liệu.
Tháng trước, Samsung Electronics công bố kết quả kinh doanh quý I kỷ lục nhờ mảng chip. Doanh thu tăng 69% so với cùng kỳ 2025, đạt 133.900 tỷ won (89,96 tỷ USD), lợi nhuận hoạt động tăng vọt 756%, lên 57.200 tỷ won (38,44 tỷ USD).
"Nhờ đà bùng nổ do giá chip nhớ tăng, chúng tôi kỳ vọng quý tới sẽ khả quan hơn quý I và năm 2026 sẽ là năm tốt nhất từ trước đến nay của Samsung", ông Jeongku Choi, chuyên viên phân tích nghiên cứu tại Counterpoint Research, nhận định.
Các nhà phân tích của ngân hàng Barclays cũng dự báo doanh thu HBM của Samsung có thể tăng gấp ba trong năm nay, do tình trạng mất cân đối cung - cầu của thị trường chip nhớ vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trong ngắn hạn, đặc biệt khi nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI tiếp tục bùng nổ.
Samsung được sáng lập năm 1938 bởi ông nội Chủ tịch Lee Jae-yong là Lee Byung-chull, ban đầu là công ty thương mại, trước khi phát triển thành đế chế đa ngành trong các lĩnh vực thực phẩm, dệt may và điện tử.
Với quy mô hơn 1,3 tỉ USD, Việt Nam đang có thị trường chuỗi cà phê và trà lớn thứ 3 Đông Nam Á. Dù vẫn còn dư địa tăng trưởng nhờ dân số trẻ, nhưng áp lực thị trường và hiệu quả đang khiến các chuỗi phải thay đổi.
Anh Thiên Long (26 tuổi, nhân viên văn phòng) cho hay anh trở thành khách hàng của chuỗi Mixue qua một lần dùng thử. Ngoài mua về thêm cho gia đình, anh Long còn đặt qua các ứng dụng giao hàng vì có kèm nhiều chương trình khuyến mãi, giá khá tốt. "Họ có nhiều điểm bán, dễ tiếp cận. Mình hay đi ngang qua hoặc chỉ cần gõ tên lên các ứng dụng là thấy có cửa hàng gần ngay", anh Long chia sẻ.
Mixue đến Việt Nam năm 2018 và tạo nên một cơn sốt với các loại đồ uống giá bình dân, khi giá dao động chỉ từ 25.000 - 30.000 đồng. Với chiến lược nhượng quyền, Mixue trong năm 2023 đạt 1.000 cửa hàng tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong báo cáo thường niên vừa công bố, Mixue Group cho biết họ đã đóng hơn 400 cửa hàng thuộc thương hiệu đồ uống Mixue, chủ yếu tại Indonesia và Việt Nam, nhằm tối ưu hóa hoạt động.
Theo các quan sát, giai đoạn 2021 - 2023 là thời điểm các chuỗi đồ uống phát triển ồ ạt tại Việt Nam. Ngoài Mixue, thông tin từ Vietdata cho thấy chuỗi trà sữa Toco Toco trong năm 2023 cũng ghi nhận có gần 500 cửa hàng, Ding Tea có 200 cửa hàng, cùng sự hiện diện nổi bật của một số thương hiệu khác như Bobapop, The Alley...
Tuy nhiên xu hướng các chuỗi phải thu hẹp bớt mạng lưới, đóng điểm bán đang ngày càng rõ hơn từ đầu năm đến nay. Đáng chú ý việc thu hẹp của các chuỗi trà sữa diễn ra trong bối cảnh các "ông lớn" như Phúc Long, Katinat, Highlands hay Starbucks tiếp tục cuộc đua mở rộng.
Nghiên cứu của Công ty nghiên cứu thị trường Momentum Works chỉ ra các chuỗi trà và cà phê trên khắp Đông Nam Á cũng đang có giải pháp "công nghiệp hóa" vận hành, kết hợp công nghệ, nhằm tăng năng suất và tối ưu mô hình kinh tế tại mỗi cửa hàng.
Tại Việt Nam, các chuỗi đồ uống lớn từ khoảng 100 cửa hàng trở lên như Highlands Coffee, Starbucks, Phúc Long... đều có quy trình để khách hàng tự phục vụ, tự đến quầy lấy đồ uống. Như chuỗi trà sữa Chagee hiện đã sử dụng cốc gắn mã QR để xác định chính xác công thức đồ uống, cho phép máy móc tự động chiết xuất và pha trộn nguyên liệu chỉ trong vài giây, không cần sự tham gia quá nhiều của nhân viên pha chế như mô hình truyền thống.
Trong tiêu chí "nhanh, tiện, tiết kiệm", các mô hình đồ uống, trà sữa giá rẻ từ 7.000 đồng cũng tạo được hiệu ứng mạnh. Các thương hiệu như Trà sữa Viên Viên, Hồng trà Tam Hảo mọc lên nhanh tại các địa điểm như ở các điểm giao đông dân cư, trường học... với hình thức đơn giản, tinh gọn khoảng một ki ốt nhỏ, chủ yếu bán mang đi.
"Dù không phải là lựa chọn thích nhất, nhưng vì mua về nhanh, giá thành rẻ và các điểm bán dễ tiếp cận, nên mình cũng hay chọn các điểm bán trà sữa này để mua mang đi", Trung Kiên (26 tuổi, ngụ phường Tân Bình) chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn - nhà sáng lập Trà sữa Viên Viên, trà sữa phân khúc tiết kiệm như trên không phải chiến lược "đốt tiền" để kéo khách, nhưng là mô hình kinh doanh tập trung vào việc tối ưu hóa vận hành và kiểm soát chi phí. Mô hình take-away theo đó cho phép cắt giảm nhân sự tối đa và tập trung, trải nghiệm khẩu vị của khách hàng.
Nhận định với Tuổi Trẻ, ông Phạm Anh Tuấn, Giám đốc quốc gia của Insight Asia, cho hay thị trường chuỗi đồ uống tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn "tái cân bằng", sau nhiều năm mở rộng ồ ạt, đặc biệt trong giai đoạn 2021 - 2023. Với việc các chuỗi cạnh tranh nhau mở mới liên tục, khiến mật độ cửa hàng tại các đô thị lớn trở nên dày đặc, dẫn đến cả tình trạng "các cửa hàng cùng thương hiệu cạnh tranh lẫn nhau", khiến doanh thu trung bình giảm. "Đây là dấu hiệu của sự bão hòa cục bộ", ông Tuấn phân tích.
Việc đóng bớt các điểm bán một phần phản ánh khó khăn của thị trường, nhưng cũng là chiến lược chủ động của các thương hiệu. Đó là loại bỏ điểm bán kém hiệu quả, tập trung vào vị trí đắc địa, nâng cấp mô hình cửa hàng để tăng trải nghiệm.
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiềm ẩn nhiều biến động do tình hình địa chính trị tại Trung Đông, việc hoàn thành nâng công suất tái hóa kho LNG nhằm đáp ứng yêu cầu cấp khí cho phát điện mùa khô để khẳng định năng lực chủ động, linh hoạt trong đảm bảo nguồn cung trong nước, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Theo đó, ngày 2-4, chi nhánh logistics - đơn vị trực thuộc PV Gas đã phối hợp cùng các bên liên quan hoàn thành chương trình chạy thử nâng công suất tái hóa kho LNG Thị Vải, sau các đợt triển khai vào ngày 18 đến 19-3 và 1 đến 2-4.
Kết quả cho thấy hệ thống vận hành an toàn, ổn định ở mức 288 tấn/giờ (so với công suất thiết kế ban đầu 171 tấn/giờ), tương đương khoảng 9,5 triệu sm³/ngày, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và điều kiện vận hành.
PV Gas cho hay toàn bộ hệ thống đã được kiểm định, đánh giá theo tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế, với sự giám sát của tổ chức đăng kiểm DNV.
Việc nâng công suất giúp PV Gas gia tăng đáng kể năng lực cấp khí, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu huy động cho các nhà máy điện theo điều độ của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) trong cao điểm mùa khô.
Đơn vị có thị phần cung cấp khí lớn nhất nước cho hay, việc vận hành kho LNG Thị Vải ổn định ở mức công suất cao hơn thiết kế ban đầu đòi hỏi trình độ kỹ thuật và kinh nghiệm vận hành cao. Việc chạy thử được duy trì giám sát liên tục 24/7, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ các thông số vận hành then chốt như nhiệt độ, áp suất, độ rung và chuyển vị thiết bị.
Việc nâng công suất kho LNG Thị Vải có ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu tiềm ẩn rủi ro. Hạ tầng này tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung cấp khí, góp phần đảm bảo nguồn nhiên liệu ổn định cho sản xuất điện tại khu vực Đông Nam Bộ.
Với nền tảng hạ tầng ngày càng hoàn thiện, năng lực vận hành được khẳng định và khả năng thích ứng linh hoạt, PV Gas tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong ngành công nghiệp khí Việt Nam, góp phần đảm bảo vững chắc an ninh năng lượng quốc gia và đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng của nền kinh tế.
