Tôi đến Thiềng Liềng (ở Cần Giờ) lần đầu vào năm 2014, trong một chuyến đi gần như không có kế hoạch. Hòn đảo nhỏ bao quanh bởi những cánh rừng đước mênh mông và dòng Soài Rạp quanh năm sóng vỗ khi đó hiện ra đúng nghĩa là một vùng đất xa xôi hẻo lánh nhất của TP.HCM: không nhà trọ, không dịch vụ du lịch, không nhiều người biết đến.
Muốn ở lại, chúng tôi chỉ có thể xin ngủ nhờ một người dân làm muối tốt bụng. Đêm xuống, cả đảo chìm trong bóng tối, thỉnh thoảng mới thấy vài ánh đèn le lói.
Không gian yên tĩnh đến mức có thể nghe rõ tiếng tàu chạy ngoài sông, tiếng máy nổ phát điện đều đều. Đón tôi là chị Mười Giạ – chủ homestay đã gắn bó với hòn đảo nhỏ hơn 30 năm. Năm 1993, chị Giạ lúc đó mới 23 tuổi đã theo chồng về làm dâu ở đảo, bắt đầu làm quen với nghề làm muối truyền thống của gia đình.
Chị Giạ nhớ mãi những ngày đầu bước chân về nhà chồng: vài nóc nhà rải rác, lối đi nhỏ xíu len lỏi giữa ruộng muối, tiếng ếch nhái kêu và những ánh đèn dầu leo lét ban đêm, nhà nào khá giả lắm thì chạy thêm máy nổ phát điện. Nghề làm muối thời gian đó phụ thuộc hoàn toàn vào nắng gió và sức người: từ lăn ruộng, làm bờ, quay nước…
Cuộc sống sinh hoạt đã khó khăn, việc tìm con chữ của trẻ em Thiềng Liềng ngày ấy cũng thật gian nan khi trên đảo chỉ có trường mẫu giáo và tiểu học. Muốn học tiếp cấp 2, cấp 3 các em phải vào Thạnh An, mỗi ngày thức dậy từ 4 giờ sáng, rọi đèn pin men theo những con đường nhỏ để kịp chuyến đò 5 giờ xuất bến.
Gần 40 năm người dân Thiềng Liềng sống bằng đèn dầu, bằng máy phát điện cho đến năm 2011, Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) thực hiện lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên đảo. Tuy nhiên, nguồn năng lượng này chỉ đủ để thắp sáng, xem tivi, còn máy bơm nước, máy giặt, tủ lạnh, máy lạnh hay xa hơn nữa là giúp sức cho nghề làm muối lúc đó vẫn còn xa vời với chị Giạ và dân đảo.
Ngày 29.4.2016, công trình xây dựng lưới điện 22 kV xuyên rừng cấp điện cho ấp Thiềng Liềng chính thức được khánh thành và đóng điện. Hàng trăm hộ dân trên đảo trong đó có gia đình chị Giạ đã vỡ òa trong niềm vui – một khoảnh khắc mà nhiều người chờ đợi suốt hàng chục năm.
Ít ai biết rằng, để có được ánh sáng ấy, những người làm điện đã phải vượt qua không ít khó khăn: kéo cáp ngầm băng qua sông, xuyên qua rừng ngập mặn, đi qua những cánh đồng muối mênh mông – những địa hình phức tạp bậc nhất của vùng ven biển Cần Giờ.
Thế nhưng, bằng sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền các cấp và quyết tâm của ngành điện thành phố, công trình vẫn được hoàn thành, đưa điện lưới quốc gia đến với Thiềng Liềng – mở ra một bước ngoặt thực sự trong đời sống và sinh kế của người dân nơi đây.
Đường điện kéo tới đâu, ánh sáng theo về tới đó, không chỉ thắp sáng một vùng quê mà còn thắp lên những ước mơ và khát khao bao đời của những người như chị Giạ. Điện về, những đứa trẻ ở Thiềng Liềng có thể tự ra bến đò trên con đường sáng trưng, có thể học bài dưới ánh đèn sáng và tiếp cận với internet qua nhiều thiết bị hiện đại. Từ đây một bước ngoặt thực sự mở ra với đời sống sản xuất của người dân đảo. Qua rồi cái thời ngồi hì hục ngồi quay nước cả ngày để nước đầy vuông muối, giờ đây chỉ cần chiếc mô tơ điện, bật công tắc là nước đã được bơm đều vào ruộng muối giúp tiết kiệm không chỉ thời gian mà cả sức lực cho diêm dân.
Đến Thiềng Liềng những ngày này, tôi cảm nhận không khí tất bật của hòn đảo nhỏ, bận rộn nhưng ai cũng phấn khởi vui mừng. Những cánh đồng muối trắng trải dài tít tắp, những thuyền ghe neo san sát ngoài sông chờ thu mua, những dáng người ngược xuôi gánh muối từ ruộng về kho, chở muối ra bến và cả tiếng nói cười xôn xao của những du khách… Mang ra ly nước trái siro từ vườn nhà, chị Giạ hồ hởi kể về vai trò mới của mình: chủ homestay kiêm hướng dẫn viên.
Năm 2022, Thiềng Liềng bắt đầu phát triển du lịch cộng đồng, và chị Giạ là một trong những người tiên phong. Có điện lưới quốc gia, chị Giạ mở rộng căn nhà, trang bị thêm tủ đông trữ đồ ăn, quạt, máy lạnh. Từ ruộng muối, chị mở thêm dịch vụ homestay lưu trú, làm siro giải khát đồng thời kể câu chuyện của Thiềng Liềng cho du khách. “Ngày mới ra đảo chị không bao giờ nghĩ đến cảnh sẽ có ai ra đây du lịch chứ đừng nói tới ở lại” – chị cười tươi rói.
Tuy mới chỉ có khoảng 16 hộ làm du lịch cộng đồng, thế nhưng Thiềng Liềng đã tạo được dấu ấn về một hòn đảo mộc mạc bình yên không chỉ có muối mà còn đa dạng trải nghiệm từ cảnh sắc, ẩm thực đến văn hóa nghệ thuật.
Những đứa trẻ Thiềng Liềng năm xưa học bài dưới ánh đèn dầu giờ bắt đầu quay lại xây dựng quê hương trong vai trò những hướng dẫn viên bản địa, những chủ homestay, chủ quán cà phê. Nhờ hòa lưới điện quốc gia, hòn đảo nhỏ thực sự đã thay áo mới, đầy sức sống, đầy nội lực cho một chặng đường phát triển mới.
Hơn ba thập kỷ trôi qua, chị Giạ từ một cô gái trẻ liều lĩnh theo chồng đi khởi nghiệp đã trở thành bà ngoại của những đứa trẻ, là chủ homestay đồng thời cũng là người chứng kiến vô vàn những đổi thay của một hòn đảo leo lét ánh đèn dầu, rồi bỗng bừng sáng với điện lưới quốc gia.
Hành trình đưa điện ra Thiềng Liềng không đơn thuần là câu chuyện kỹ thuật, mà là câu chuyện của sự kiên trì, của những nỗ lực của ngành điện thành phố manh tên Bác đã rút ngắn khoảng cách giữa đảo xa và đất liền. Điện giờ đây không chỉ thắp sáng những ngôi nhà mà còn mở ra một hướng đi mới giúp bà con trên đảo phát triển kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ông William Allen là họa sĩ kiêm giáo viên tiếng Anh đến từ Mỹ, đồng thời là tình nguyện viên lâu năm của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV). Ông thường xuyên tham gia giải cứu động vật hoang dã khi sinh sống và làm việc ở Việt Nam.
Những câu chuyện về đất nước và con người Việt Nam do một người quen kể lại đã thôi thúc ông quyết định chọn nơi này làm điểm đến mới cho cuộc đời mình. Ban đầu, ông chưa thể thực hiện kế hoạch vì vướng điều kiện công việc. Tuy nhiên, ông vẫn chủ động tìm hiểu về Việt Nam qua sách báo, thư viện trước khi chính thức đến đây vào năm 2007. Hiện ông đang sinh sống tại TP.HCM.
Chia sẻ với Thanh Niên, ông William cho biết niềm yêu thích và mong muốn cứu động vật hoang dã đã hình thành từ khi ông còn sống tại Mỹ. Trước đây, ông từng làm việc với nhiều loài động vật, đặc biệt là bò sát, tại một chuỗi cửa hàng thú cưng địa phương.
Dù không phải bác sĩ thú y, ông cho biết nhiều người vẫn mang những con thằn lằn ốm yếu, thậm chí cận kề cái chết, đến nhờ ông hỗ trợ rồi bỏ lại. Để có thể chăm sóc chúng, ông chủ động tìm đọc tài liệu, học cách điều trị cho các loài này.
"Qua việc đọc sách, tôi hiểu rõ hơn về nạn buôn bán động vật hoang dã trái phép cũng như thực tế ngay cả những loài có giấy tờ hợp lệ vẫn có thể bị tuồn vào các đường dây buôn lậu", ông William chia sẻ.
Ông thừa nhận từng nuôi nhốt thằn lằn, chứng kiến chúng sinh con, chết, trốn thoát ra ngoài… Sau khi đến Việt Nam, những ký ức đó ùa về nên ông quyết định giúp đỡ động vật sẽ là một phần quan trọng trong cuộc đời mình.
Thời điểm sống ở Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ), ông đi lại giữa nơi ở và nơi làm việc mỗi ngày dù cách nhau hàng chục km. Trong một lần, nam giáo viên dừng chân uống cà phê tại một quán ven đường và thấy con khỉ đuôi cụt bị nhốt cạnh con khỉ đuôi lợn.
"Con khỉ đuôi cụt trông rất buồn bã và chán nản, nhìn nó khiến tôi đau lòng. Con khỉ đuôi lợn thì lại rất tức giận, khiến tôi cũng cảm thấy thương nó. Lúc đó tôi không biết phải làm gì. Vì vậy, tôi về nhà tìm kiếm trên mạng và liên hệ với nhiều tổ chức phi chính phủ ở Việt Nam. Nỗ lực ban đầu không mang lại kết quả, tôi gần như mất hy vọng cho đến khi liên hệ đường dây nóng ENV và mừng rỡ khi chúng được giải cứu", họa sĩ nhớ lại.
Ông William cho biết trong quá trình tham gia các hoạt động cứu hộ, ông đã trải qua nhiều kỷ niệm đáng nhớ. Trong đó, có lần ông phát hiện con rùa biển xanh mắc kẹt trong ao tại một ngôi chùa và phối hợp với cơ quan chức năng để thả về môi trường tự nhiên. Ông cũng từng hỗ trợ lực lượng chức năng giải cứu một con đại bàng vàng bị mắc kẹt trên cây tại khu vực núi Lớn (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ).
Bên cạnh những câu chuyện tích cực, ông cũng không ít lần chứng kiến thực trạng đáng buồn khi nhiều động vật hoang dã bị nuôi nhốt. Theo ông, phần lớn các trường hợp này đều có kết cục không khả quan, để lại nhiều trăn trở trong quá trình làm công tác bảo tồn.
Ông William chia sẻ, trong quá trình tham gia bảo vệ động vật hoang dã, ông từng đối mặt với một số tình huống tiềm ẩn rủi ro đến từ lực lượng bảo vệ và chủ cơ sở kinh doanh. Trong đó, có lần ông bị dùng chó để răn đe nhưng tình huống không trở nên nghiêm trọng khi con vật không xem ông là mối đe dọa.
"Tôi thấy ở TP.HCM nhiều con rùa cạn và rùa đầu và rùa đầu vàng bị nuôi nhốt chật chội. Điều này sẽ làm suy giảm nghiêm trọng số lượng ngoài tự nhiên nếu hoạt động nuôi nhốt không được kiểm soát. Tôi nghĩ nỗ lực cá nhân khó tạo ra thay đổi nếu không có sự vào cuộc mạnh mẽ từ cộng đồng và các tổ chức liên quan", người đàn ông nói.
Ông William cho rằng, đối với các loài động vật hoang dã được phát hiện trong tự nhiên, điều tốt nhất là để chúng chạy thoát bất kể tình trạng ra sao, bởi hệ sinh thái tự nhiên có cơ chế cân bằng riêng.
Trong trường hợp phát hiện động vật bị nuôi nhốt, ông khuyến nghị mọi người nên chủ động trao đổi, thuyết phục người đang giữ. Nếu gặp rào cản ngôn ngữ, có thể tìm đến sự hỗ trợ từ bạn bè người Việt có cùng mối quan tâm hoặc liên hệ với các tổ chức cứu trợ động vật.
"Khi cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng, mọi người cần nêu rõ về loài động vật, địa điểm, thời gian cụ thể. Những chi tiết bổ sung như thái độ của người nuôi nhốt hay dấu hiệu vi phạm pháp luật cũng có thể giúp quá trình xử lý đạt hiệu quả cao hơn", ông cho hay.
Đại diện Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) cho hay, ông William là một tình nguyện viên lâu năm, nhiệt tình và có nhiều đóng góp tích cực cho công tác bảo vệ động vật hoang dã. Ông thường xuyên phát hiện, thông báo các trường hợp vi phạm, đồng thời nhiều lần trực tiếp tham gia hỗ trợ cứu hộ rùa bị nuôi nhốt.
Người thực hiện bộ ảnh về đàn sếu đầu đỏ này là nhiếp ảnh gia Nguyễn Thị Minh Hải. Chị Hải cho biết đàn sếu đầu đỏ trong bộ ảnh được chị ghi lại tại địa phận Campuchia, nơi giáp ranh Hà Tiên (An Giang) vào tháng 2 vừa qua. Nơi đây, mỗi năm vào khoảng từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau, sếu di cư về rất nhiều.
Đây là lần thứ 3 nữ nhiếp ảnh gia quay lại "săn ảnh" loài sếu đầu đỏ tuyệt đẹp này. Dù đã ở độ tuổi U.70, việc di chuyển vất vả, nhưng chị vẫn đam mê... theo chân đàn sếu.
Chị Hải kể vào buổi trưa (khoảng 12 giờ), sau khi làm thủ tục xuất cảnh qua cửa khẩu Hà Tiên, khoảng 15 giờ chị có mặt tại điểm bên ngoài nơi sếu cư trú trên đất Campuchia. Đến 16 giờ, chị cùng nhóm chụp ảnh bắt đầu đi bộ băng qua cánh rừng, lội qua các vùng sình lầy đất đen mới tiếp cận được khu vực bờ ruộng, nơi đàn sếu thường xuất hiện. Sau khoảng 2 tiếng chờ đợi, đến khoảng 17 giờ 30 những đàn sếu đầu tiên bắt đầu bay về.
"Vào những ngày nắng, hơi nước bốc lên từ mặt ruộng khiến việc chụp ảnh trở nên khó khăn. Đàn sếu lại bay về rải rác nên không thể ghi lại trọn vẹn cả đàn", chị Hải chia sẻ.
Tuy nhiên, việc chụp ảnh sếu với chị không phải chỉ trong một buổi mà kéo dài đến nhiều ngày liên tiếp mới mong có những bức ảnh đẹp.
Cho nên, hôm sau, chị lại có mặt tại điểm chụp từ lúc rạng sáng. Trong không gian tĩnh lặng, mọi cử động đều phải nhẹ nhàng, hạn chế tối đa bất kỳ tiếng động lạ nào để tránh làm đàn sếu hoảng sợ. Khoảng 5 giờ 30, sếu bắt đầu cất tiếng gọi nhau, tạo nên những khoảnh khắc sinh động. Tuy nhiên, do ánh sáng yếu, nhiều bức ảnh chị chụp chưa đạt như kỳ vọng. Đến khoảng 6 giờ, khi trời vừa hửng sáng, nắng đẹp thì đàn sếu lại bay đi trong sự tiếc nuối.
Theo nữ nhiếp ảnh gia, những khó khăn để "săn" ảnh sếu đòi hỏi phải có máy ảnh tính năng cao, có tốc độ cao khi chụp loạt ảnh cho những khoảnh khắc hoạt động của chúng. Ngược lại, nếu điều kiện thời tiết thuận lợi và thiết bị đảm bảo thì việc chụp không quá khó khăn.
"Ai cũng biết chụp chim rất vất vả bởi những hoạt động bản năng của chúng. Thời gian, dựng lều đợi, bỏ ăn uống, nắng thiêu đốt, mưa xối xả… cũng không gặp được chúng, đôi khi đỏ cả mắt ngóng trông mà điểm chụp hầu hết là ruộng, đầm, bãi sông. Cái khó nhất với tôi lúc này là việc di chuyển, nhất là khi tuổi đã cao", chị Hải bày tỏ.
Chị Hải nói rằng mỗi loài chim đều có những đặc điểm riêng đáng để khám phá. Chính vì thế, chị luôn dành tình yêu đặc biệt cho nhiếp ảnh thiên nhiên, các loài chim hoang dã, đặc biệt là sếu đầu đỏ.
Báo Thanh Niên cập nhật nhanh nhất kết quả xổ số miền Nam ngày 22 tháng 4; xổ số miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Trung (XSMT), số điện toán trực tiếp nhanh nhất hôm nay thứ tư ngày 22.4.2026.
Xổ số Đồng Nai, Cần Thơ, Sóc Trăng, Đà Nẵng, Khánh Hòa...
Mời bạn đọc xem kết quả xổ số (KQXS) miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Nam (XSMN), kết quả xổ số miền Trung (XSMT) được cập nhật trên Báo Thanh Niên mỗi ngày.
