Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến hoàn thiện theo hướng siết chặt quản lý ô nhiễm ngay từ nguồn, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài trong thực thi luật hiện hành.
Ba nhóm chính sách lớn được đặt ra gồm: phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, quản lý chất lượng môi trường nước mặt và kiểm soát ô nhiễm không khí. Các điều chỉnh này được xây dựng trên cơ sở tổng kết thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020, trong đó nhiều quy định được đánh giá là chưa theo kịp thực tiễn, đặc biệt ở khâu tổ chức thực hiện và hạ tầng.
Hai phương án phân loại rác tại nguồn
Một trong những điểm cần thay đổi là quy định phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, dù được luật hóa nhưng triển khai chưa hiệu quả. Dự thảo hiện đưa ra hai phương án: giữ mô hình ba nhóm gồm rác có khả năng tái sử dụng, tái chế; rác thực phẩm và rác sinh hoạt khác. Hoặc đơn giản hóa còn hai nhóm, trong đó rác thực phẩm được gộp vào rác sinh hoạt.
Báo cáo đánh giá thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cho thấy sau nhiều năm triển khai, việc phân loại rác tại nguồn mới chủ yếu dừng ở thí điểm, chưa được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước. Nguyên nhân lớn nhất là thiếu đồng bộ giữa quy định, hạ tầng thu gom xử lý và cơ chế tổ chức thực hiện.
Hiện khoảng 63% chất thải rắn sinh hoạt vẫn được xử lý bằng chôn lấp, trong đó nhiều bãi không hợp vệ sinh. Trong khi đó, rác thực phẩm chiếm hơn 50% tổng lượng rác nhưng năng lực xử lý thành phân hữu cơ mới đạt khoảng 13%. Điều này khiến việc tách riêng rác hữu cơ trụ cột của mô hình ba nhóm gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn.
Không ít địa phương chưa có hệ thống thu gom và xử lý tương ứng sau phân loại. Dù người dân phân loại tại nguồn, rác vẫn bị thu gom chung do thiếu hạ tầng riêng biệt. Cùng với đó là hạn chế về quỹ đất, chi phí đầu tư cao và sự phụ thuộc vào các hợp đồng xử lý rác theo công nghệ chôn lấp kéo dài.
Một số địa phương như Hải Phòng ghi nhận tỷ lệ xử lý bằng chôn lấp có thời điểm lên tới 85%, cao hơn nhiều so với mục tiêu giảm xuống dưới 30%.
Không cấp phép nếu sông, hồ vượt sức chịu tải
Với môi trường nước mặt, dự thảo sửa đổi nhấn mạnh nguyên tắc kiểm soát ô nhiễm theo khả năng chịu tải của từng sông, hồ. Theo đó, các dự án có xả thải trực tiếp sẽ không được phê duyệt đánh giá tác động môi trường hoặc cấp phép môi trường nếu nguồn tiếp nhận đã được xác định không còn khả năng tiếp nhận thêm chất ô nhiễm.
Điểm mới là việc phân tách rõ hai trường hợp: nguồn nước không còn khả năng chịu tải đối với toàn bộ thông số và trường hợp chỉ vượt ngưỡng ở một số thông số nhất định. Cách tiếp cận này nhằm khắc phục bất cập hiện hành khi khái niệm “hết khả năng chịu tải” chưa được định lượng rõ ràng, gây khó khăn trong áp dụng.
Báo cáo tổng kết thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cho thấy việc cấp phép hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên từng dự án riêng lẻ, chưa tính đến tổng tải lượng ô nhiễm của toàn lưu vực. Hệ quả là nhiều dự án đều đạt quy chuẩn nhưng tổng xả thải lại vượt khả năng tự làm sạch của sông, hồ.
Thực tế, nhiều hệ thống sông đã rơi vào tình trạng quá tải kéo dài. Dự thảo vì vậy chuyển sang cách tiếp cận theo lưu vực và sức chịu tải tổng thể, thay vì quản lý rời rạc từng nguồn thải. Tuy nhiên, vẫn có cơ chế linh hoạt cho dự án áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến, tái sử dụng nước hoặc không làm gia tăng ô nhiễm.
Theo dự thảo, trách nhiệm của chính quyền địa phương cũng được nâng lên, trong đó chủ tịch UBND cấp tỉnh có thể bị xem xét trách nhiệm nếu để xảy ra ô nhiễm nghiêm trọng trên địa bàn.
Trong lĩnh vực không khí, dự thảo chuyển từ cơ chế cảnh báo sang dự báo ô nhiễm, nhằm tăng tính chủ động trong phòng ngừa thay vì phản ứng khi ô nhiễm đã xảy ra.
Theo cơ quan soạn thảo, quy định hiện hành mới chủ yếu dừng ở cảnh báo, chưa tạo đủ cơ sở pháp lý để triển khai các biện pháp ứng phó sớm trong các đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng.
Báo cáo thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020 cũng chỉ ra hạn chế này, khi hệ thống quản lý chưa đủ công cụ để dự báo và kích hoạt biện pháp phòng ngừa kịp thời, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Dự thảo đồng thời làm rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong tổ chức ứng phó khẩn cấp và chịu trách nhiệm về chất lượng không khí trên địa bàn.
Một điểm mới của dự thảo là kiểm soát phát thải từ giao thông vận tải – nguồn gây ô nhiễm ngày càng lớn tại đô thị. Dự thảo bổ sung cơ sở pháp lý để lắp đặt thiết bị giám sát phát thải đối với một số loại phương tiện, đồng thời cho phép địa phương điều tiết phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại một số khu vực, thời điểm phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội.
Cơ quan soạn thảo cũng rà soát quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật đối với phương tiện giao thông nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp để phù hợp với mô hình quản lý mới.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi được xây dựng nhằm khắc phục các bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Bảo vệ môi trường 2020, bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan và phù hợp hơn với thực tiễn quản lý môi trường hiện nay.
Việc sửa đổi tập trung hoàn thiện các công cụ quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch, tăng cường phân cấp, phân quyền và nâng cao tính khả thi trong tổ chức thực hiện, đồng thời đáp ứng yêu cầu kiểm soát ô nhiễm và thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Ngày 7.5, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết vừa có văn bản khẩn chỉ đạo Công an tỉnh, Sở Xây dựng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng UBND các xã, phường tăng cường bảo đảm trật tự an toàn giao thông trên địa bàn, đặc biệt liên quan đến người nước ngoài thuê và điều khiển phương tiện cơ giới.
Theo đó, Công an tỉnh được giao tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nhất là điều khiển phương tiện sau khi sử dụng rượu bia, chạy quá tốc độ, lạng lách, không có giấy phép lái xe phù hợp. Đồng thời, phối hợp kiểm tra, xử lý các tổ chức, cá nhân kinh doanh cho thuê phương tiện không bảo đảm điều kiện hoặc giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển.
Sở Xây dựng được giao khẩn trương rà soát toàn diện điều kiện kinh doanh của các cơ sở cho thuê phương tiện cơ giới trên địa bàn tỉnh, đảm bảo phương tiện và người điều khiển đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện pháp lý theo quy định, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 31.5.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo các cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành yêu cầu khách du lịch, đặc biệt là khách nước ngoài, ký cam kết tuân thủ pháp luật về giao thông đường bộ của Việt Nam, tuyệt đối không thuê và sử dụng phương tiện khi chưa đủ điều kiện theo quy định.
UBND các xã, phường, đặc biệt tại khu vực Nha Trang và Phan Rang, trực tiếp chịu trách nhiệm rà soát, lập danh sách quản lý các cơ sở cho thuê phương tiện và yêu cầu chủ cơ sở ký cam kết không giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển.
Về vấn đề siết chặt quản lý người nước ngoài thuê xe, trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, lãnh đạo UBND phường Nha Trang cho biết thời gian qua phường đã tổ chức kiểm tra và yêu cầu toàn bộ các cơ sở cho thuê ô tô, xe máy trên địa bàn ký cam kết chấp hành nghiêm quy định pháp luật, đặc biệt trong việc cung cấp dịch vụ cho người nước ngoài. Chính quyền địa phương khẳng định sẽ kiên quyết xử phạt hành chính, thậm chí kiến nghị thu hồi giấy phép kinh doanh đối với những cơ sở giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển.
Trung tá Lê Đức Thuận, Đội phó Đội CSGT đường bộ khu vực Nha Trang, khẳng định đơn vị vẫn duy trì công tác tuần tra, xử lý thường xuyên. Đặc biệt, lực lượng CSGT đang tham mưu Ban giám đốc Công an tỉnh triển khai các kế hoạch chuyên đề, ra quân quyết liệt nhằm xử lý triệt để các hành vi vi phạm của người nước ngoài trên địa bàn trong thời gian tới.
Trước đó, như Thanh Niên đã thông tin, ngày 5.5, Công an phường Nha Trang tạm giữ Smoliakov Konstantin (35 tuổi, quốc tịch Nga) để điều tra về hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo đó, rạng sáng 4.5, sau khi uống rượu bia cùng bạn bè, Smoliakov Konstantin điều khiển xe mô tô trên đường trở về nơi lưu trú. Do không làm chủ tốc độ và tay lái trong tình trạng say xỉn, người này đã tông vào bà Đ.T.N.T (69 tuổi, ở phường Nha Trang) khi bà đang đi bộ qua đường Trần Phú, đoạn ngay Quảng trường 2 Tháng 4. Vụ tai nạn khiến bà T. tử vong sau khi được đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Kết quả kiểm tra định lượng nồng độ cồn trong máu của Smoliakov Konstantin đo được 268,8 mg/100 ml máu, vượt nhiều lần ngưỡng vi phạm kịch khung theo quy định pháp luật hiện hành (trên 80 mg/100 ml máu).
Dọc chiều dài lịch sử, phương Nam không chỉ là không gian địa lý mà còn là biểu tượng của ý chí mở cõi, của tinh thần vượt khó và hội nhập. Nói đến phương Nam là nói đến một phần căn cốt của dân tộc, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị làm nên bản sắc Việt Nam. Từ sau công cuộc Đổi mới, phương Nam nhanh chóng khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế. Các trung tâm lớn như TP.HCM, vùng Đông Nam bộ và ĐBSCL đóng góp tỷ trọng lớn trong GDP quốc gia.
Đáng chú ý, trong bối cảnh đất nước tái định vị không gian phát triển, việc tổ chức lại các đơn vị hành chính, quy hoạch vùng và liên kết vùng đã mở ra dư địa mới cho phương Nam, tạo nền tảng cho một không gian phát triển liên thông, đồng bộ. Song hành với đó là làn sóng đầu tư hạ tầng quy mô lớn. Hàng loạt dự án trọng điểm như cao tốc Bắc - Nam phía đông đoạn qua miền Trung và Nam bộ, sân bay quốc tế Long Thành, các tuyến vành đai TP.HCM, hệ thống cảng biển nước sâu… đang từng bước hoàn thiện.
Điều làm nên sức sống bền bỉ và khác biệt của phương Nam không chỉ nằm ở tài nguyên hay vị trí địa lý, mà chính là con người. Người phương Nam - cũng như con dân nước Việt, qua bao thế hệ, luôn mang trong mình tinh thần sáng tạo, nghĩa tình, phóng khoáng và hào sảng.
Trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển bền vững, phương Nam đang đứng trước những cơ hội lớn, đồng thời cũng đối mặt không ít thách thức. Nhưng với nền tảng đã được tích lũy suốt hơn nửa thế kỷ, cùng với quyết tâm chính trị cao và sự năng động vốn có, phương Nam hoàn toàn có thể vượt qua khó khăn để bứt phá.
Xuất bản ấn phẩm đặc biệt đúng vào dịp kỷ niệm 51 năm đất nước thống nhất và ngày Quốc tế Lao động 1.5, Thanh Niên mong muốn cho bạn đọc thấy một phương Nam đang vươn mình mạnh mẽ, cùng góp phần định hình tương lai của đất nước. Đó không chỉ là sự phát triển về kinh tế, mà còn là hành trình khẳng định vị thế, bản lĩnh và khát vọng của một vùng đất luôn đi đầu trong đổi mới, sáng tạo.
Thông tin nêu trên được Phó bí thư Đảng ủy Chính phủ Nguyễn Thị Tuyến nêu ra tại buổi tiếp xúc cử tri các phường: Chương Mỹ, Phú Nghĩa, Xuân Mai, Trần Phú, Hòa Phú, Quảng Bị, Thạch Thất, Hạ Bằng, Tây Phương, Hòa Lạc, Yên Xuân, Quốc Oai, Hưng Đạo, Kiều Phú, Phú Cát mới đây.
Tại buổi tiếp xúc, cử tri xã Quốc Oai đã kiến nghị về việc điều chỉnh chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở thôn, nhất là sau sáp nhập.
Trả lời kiến nghị cử tri, bà Nguyễn Thị Tuyến cho biết Chính phủ sẽ sớm ban hành hướng dẫn sắp xếp thôn, tổ dân phố. Trong đó, với địa bàn Hà Nội, tại khu vực nông thôn từ 500 hộ trở lên sẽ thành lập thôn; tại khu vực đô thị từ 700 hộ trở lên sẽ thành lập tổ dân phố.
"Đối với cán bộ không chuyên trách tại thôn, tổ dân phố, chủ trương của Chính phủ là giao cho địa phương cân đối để bảo đảm chế độ, chính sách", bà Tuyến cho biết thêm.
Chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố đã được Chính phủ đặt ra hồi tháng 4.2025, trong đề án tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4 vừa qua, Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan tổ chức sơ kết, đánh giá 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; khẩn trương hoàn thành việc sắp xếp tổ dân phố, thôn, bản và các đơn vị sự nghiệp công lập…
Theo quy định hiện hành, thôn được tổ chức ở xã, gồm các tên gọi như thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc; tổ dân phố được tổ chức ở phường với các tên gọi như tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu.
Theo số liệu đến hết năm 2021, cả nước có 90.508 thôn, tổ dân phố, trong đó gồm 69.580 thôn và 20.928 tổ dân phố. Tại Hà Nội, tính đến hết năm 2024, thành phố có 5.438 thôn, tổ dân phố, trong đó 2.407 thôn và 3.031 tổ dân phố.
Hiện nay, quy mô số hộ gia đình đối với thôn ở xã được quy định tại Thông tư 04/2012/TT-BNV (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 14/2018/TT-BNV). Cụ thể, thôn ở khu vực đồng bằng sông Hồng có từ 300 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố ở phường thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng có từ 350 hộ gia đình trở lên, riêng Hà Nội có từ 450 hộ gia đình trở lên.
