Thầy thuốc ưu tú, BS.CKII Trần Thanh Thảo: ‘Tôi hạnh phúc khi thấy bệnh nhân vui’
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Ngày 24/4, tại hội thảo “Cập nhật một số điểm mới trong sàng lọc, điều trị bệnh lý đột quỵ não cấp” diễn ra tại Cà Mau, các chuyên gia, bác sĩ đến từ Cà Mau và TPHCM đã nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng của đột quỵ.
Theo các chuyên gia, đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế. Trong cấp cứu đột quỵ, thời gian là yếu tố then chốt, quyết định khả năng cứu sống, phục hồi và giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh.
Từ góc độ chuyên gia, PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, cho rằng việc mỗi địa phương có bệnh viện hoặc trung tâm đạt chứng nhận điều trị đột quỵ sẽ giúp nhiều bệnh nhân khu vực lân cận được hưởng lợi.
“Khi bệnh nhân bị đột quỵ, thời gian rất quan trọng. Nếu từ Bạc Liêu, Cà Mau di chuyển đến các thành phố lớn, bệnh nhân sẽ mất nhiều thời gian. Điều này khiến khả năng hồi phục và kết quả điều trị giảm đáng kể, so với việc có thể triển khai các kỹ thuật điều trị ngay tại địa phương”, ông Thắng nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, với bệnh nhân đột quỵ, mỗi phút trôi qua có hàng triệu tế bào não bị tổn thương. Vì vậy, việc rút ngắn thời gian từ khi nhập viện đến lúc tiêm thuốc tiêu sợi huyết (door-to-needle) xuống ≤60 phút là yếu tố quyết định.
Để đạt được điều này, các cơ sở y tế cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại và quy trình chuẩn hóa, nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và cơ hội hồi phục cho người bệnh.
Chia sẻ tại hội thảo, ThS.BS Phạm Thanh Vũ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Bệnh viện Đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu, cho biết đến nay bệnh viện đã điều trị khoảng 190 ca đột quỵ trong “giờ vàng”, với tỷ lệ thành công gần 80%, trong đó can thiệp nội mạch chiếm khoảng 20%.
Theo bác sĩ Vũ, trong bối cảnh hiện nay, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, giúp rút ngắn thời gian đánh giá tổn thương não, hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị nhanh và chính xác hơn.
Ông cũng cho rằng, việc kết hợp công nghệ hiện đại với quy trình cấp cứu chuẩn hóa đã góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, đồng thời giảm nguy cơ di chứng cho người bệnh.
“Việc xây dựng hệ thống điều trị đột quỵ hiệu quả ngay tại địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với người dân khu vực Đồng bằng sông Cửu Long”, bác sĩ Vũ nhấn mạnh, đồng thời cho biết bệnh viện vừa nhận giải thưởng vàng trong điều trị đột quỵ não cấp từ Tổ chức Đột quỵ Thế giới.
Cập nhật về điều trị đột quỵ năm 2026, BS.CKI Trần Quốc Tuấn, phụ trách Đơn nguyên Can thiệp nội mạch thần kinh - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, đã trình bày các điểm mới trong sàng lọc, chẩn đoán hình ảnh và chiến lược điều trị theo khuyến cáo quốc tế.
Theo bác sĩ Tuấn, việc nhận diện sớm, tối ưu quy trình cấp cứu trong “giờ vàng”, kết hợp ứng dụng chẩn đoán hình ảnh và cá thể hóa điều trị là chìa khóa để nâng cao cơ hội sống và phục hồi cho bệnh nhân.
Tin Gốc: Dân Trí
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền như tăng huyết áp.
Khi trời nóng, cơ thể giãn mạch để tỏa nhiệt, điều này có thể khiến huyết áp giảm tạm thời. Tuy nhiên, việc mất nước do đổ mồ hôi nhiều lại khiến thể tích máu giảm và tim phải làm việc nhiều hơn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, mất nước trong thời tiết nắng nóng có thể gây tụt huyết áp, chóng mặt, thậm chí ngất xỉu. Ở một số người, đặc biệt là người có bệnh nền, huyết áp cũng có thể dao động theo hướng tăng.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), huyết áp được phân loại như sau:
Ngay từ mức 130/80 mmHg, nguy cơ tim mạch đã bắt đầu tăng. Đặc biệt, huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên được xem là tình trạng cấp cứu. Mức huyết áp này có thể gây tổn thương nhanh đến các cơ quan như não, tim, thận và mắt nếu không được xử trí kịp thời, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ Nieca Goldberg, bác sĩ tim mạch tại NYU Langone Health (Mỹ), cho biết thời tiết nóng có thể làm rối loạn điều hòa huyết áp, đặc biệt ở những người đang dùng thuốc điều trị.
Một số thuốc như thuốc lợi tiểu có thể làm cơ thể mất nước, khiến huyết áp biến động mạnh hơn trong điều kiện nắng nóng.
Trong thời tiết nóng, người có vấn đề về huyết áp cần chú ý:
Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần nghỉ ngơi, bổ sung nước và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần.
Các chuyên gia khuyến nghị:
Nắng nóng có thể khiến huyết áp dao động theo nhiều hướng, từ tụt huyết áp do mất nước đến tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Việc hiểu rõ các ngưỡng huyết áp nguy hiểm và chủ động bảo vệ sức khỏe là điều cần thiết, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online về vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam) cho biết không ít người tin rằng các sản phẩm "viên bổ", "chiết xuất thảo dược" hay "detox" là an toàn, có thể dùng dài ngày mà không cần theo dõi y khoa.
Thế nhưng gan là "bộ lọc trung tâm" của cơ thể, nhưng đang phải gánh áp lực lớn từ làn sóng sử dụng vitamin và thực phẩm chức năng tràn lan. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp viêm gan cấp, suy gan, thậm chí phải ghép gan, có liên quan đến chính những sản phẩm được quảng cáo là "tăng đề kháng", "giải độc gan".
Khi cùng lúc sử dụng nhiều loại, liều cao hoặc kéo dài, gan dễ rơi vào tình trạng quá tải, dẫn đến tổn thương tế bào gan, tăng men gan, lâu dài có thể gây viêm gan, xơ gan, thậm chí suy gan. Trong y học, tình trạng này được gọi là tổn thương gan do thuốc và thực phẩm bổ sung (DILI/HILI).
Có hai cơ chế chính là độc tính trực tiếp, phụ thuộc liều, dùng càng nhiều nguy cơ càng cao, như vitamin A liều cao. Và độc tính đặc ứng xảy ra bất ngờ ở những người có cơ địa nhạy cảm, liên quan đến yếu tố gene và miễn dịch, rất khó dự đoán.
Bác sĩ Hoàng cho hay nhiều người có thói quen "nạp" đủ loại viên uống mỗi ngày: sáng uống đa vitamin, trưa thêm viên "giải độc gan", chiều uống collagen, tối uống viên hỗ trợ giấc ngủ, thậm chí dùng thêm sản phẩm giảm cân hoặc tăng cơ. Mỗi loại chứa hàng chục hoạt chất, phần lớn đều phải chuyển hóa qua gan.
Khi đó, hệ enzyme của gan, đặc biệt là Cytochrome P450 (CYP450) - phải hoạt động quá tải. Đây là hệ enzyme chịu trách nhiệm "xử lý" các chất lạ. Khi nhiều sản phẩm được dùng cùng lúc có thể xảy ra tình trạng chất này ức chế, chất kia cảm ứng enzyme, hoặc cạnh tranh gắn với protein vận chuyển trong máu.
Hệ quả là các chất dễ tích tụ vượt ngưỡng an toàn hoặc tạo ra nhiều chất chuyển hóa trung gian gây hại cho tế bào gan.
Đặc biệt, nhiều sản phẩm trên thị trường quảng cáo "công thức độc quyền", "chiết xuất bí truyền" nhưng không công bố rõ hàm lượng từng thành phần. Điều này khiến việc đánh giá nguy cơ trở nên khó khăn, trong khi gan vẫn phải xử lý một "hỗn hợp hóa học" không rõ nồng độ.
Không phải tất cả vitamin hay thực phẩm chức năng đều nguy hiểm như nhau. Tuy nhiên, các nghiên cứu quốc tế đã ghi nhận một số nhóm liên quan nhiều đến tổn thương gan nặng, thậm chí tử vong.
Đặc biệt, nhóm vitamin tan trong chất béo (A, D, E, K). Khác với vitamin tan trong nước có thể thải qua nước tiểu, nhóm này tích lũy trong gan và mô mỡ. Dùng liều cao kéo dài có thể gây hậu quả nghiêm trọng: vitamin A liên quan đến xơ gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa; vitamin D gây tăng canxi máu; vitamin E liều cao làm tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt khi dùng cùng thuốc chống đông.
Điều nguy hiểm là phần lớn tổn thương gan do các sản phẩm này diễn tiến âm thầm. Người dùng vẫn cảm thấy bình thường, chỉ đến khi kiểm tra sức khỏe mới phát hiện men gan tăng. Đây là dấu hiệu tế bào gan đã bị tổn thương.
Các dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm gồm rối loạn tiêu hóa kéo dài, đau vùng hạ sườn phải, vàng da - vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu, ngứa da dai dẳng, sốt nhẹ, phát ban hoặc nổi mề đay.
Theo bác sĩ Hoàng, phần lớn nhu cầu vitamin và khoáng chất có thể được đáp ứng qua chế độ ăn cân đối với rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm đa dạng.
Một số nhóm nên bổ sung theo chỉ định gồm: phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai, người cao tuổi, người có bệnh lý tiêu hóa hoặc kém hấp thu, người sau phẫu thuật đường ruột, trẻ suy dinh dưỡng.
Với người trưởng thành khỏe mạnh, việc tự ý dùng vitamin liều cao, kéo dài là không cần thiết, thậm chí có thể gây "nhiễm độc thầm lặng" cho gan và thận.
Khi phát hiện men gan tăng liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm bổ sung, bước quan trọng nhất là ngừng ngay tất cả các loại đang dùng, kể cả các sản phẩm "bổ gan" hay "giải độc". Trong nhiều trường hợp, gan có thể tự phục hồi sau vài tuần đến vài tháng nếu được can thiệp kịp thời.
Hiện chưa có thuốc đặc hiệu cho đa số trường hợp tổn thương gan do thực phẩm chức năng. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ, theo dõi và điều chỉnh lối sống: hạn chế rượu bia, không hút thuốc, ăn uống lành mạnh và duy trì vận động.
Để bảo vệ gan, nên ưu tiên dinh dưỡng tự nhiên thay vì phụ thuộc vào viên uống. Chỉ sử dụng vitamin và thực phẩm chức năng khi có chỉ định rõ ràng, đúng liều, đúng thời gian và có sự theo dõi của bác sĩ. Tránh dùng nhiều sản phẩm chồng chéo và không nên tin tuyệt đối vào những lời quảng cáo như "detox gan", "giảm cân cấp tốc" hay "tăng cơ thần tốc".
Tin Gốc: Tuổi Trẻ