Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã kết thúc chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc vào hôm 17.4. Một điểm nhấn đặc biệt ở chuyến đi này là bài phát biểu chính sách của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại học (ĐH) Thanh Hoa (Bắc Kinh) – cũng là nơi ông dự Diễn đàn Hợp tác giáo dục ĐH, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam-Trung Quốc.
Thanh Hoa, theo thống kê năm ngoái của hai tổ chức THE và QS, lần lượt xếp hạng 1 và 2 Trung Quốc, giữ vị trí thứ 12 và 17 toàn cầu. Ngôi trường sẽ kỷ niệm 115 năm thành lập vào năm nay có tiền thân là trường dự bị ĐH dành cho các sinh viên được Chính phủ Trung Quốc gửi sang Mỹ du học. Tới hiện tại, trường là “hạt nhân” quan trọng trong nền giáo dục ĐH Trung Quốc, có vai trò là một trong những “đầu tàu” học thuật của nước này.
Ngoài những con số thống kê, ngôi trường này còn có điểm gì đặc biệt qua trải nghiệm của du học sinh Việt đang học thực tế tại đây?
Là một trong số hơn 20 người Việt đang học tập và nghiên cứu tại Thanh Hoa tham gia tiếp đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Nguyễn Sơn Trà, học thạc sĩ ngành quan hệ quốc tế ở Trường Schwarzman, bày tỏ ấn tượng với bài phát biểu truyền cảm hứng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về vai trò của thanh niên Việt trong việc tập tinh hoa của thế giới để trở về đóng góp cho sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.
Trà kỳ vọng thông qua chuyến thăm, hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc, đặc biệt ở khía cạnh giáo dục sẽ ngày càng thực chất hơn, phát triển trên cơ sở cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau. “Tôi cũng hy vọng trường học hai nước cùng hợp tác để nâng chất lượng đào tạo, hỗ trợ học bổng và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao kỹ thuật để đóng góp cho tiến trình xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa phát triển bền vững trong thời kỳ mới”, Trà nói.
Theo nam học viên, điểm nổi bật của Thanh Hoa là sự kết hợp giữa triết lý giáo dục phương Đông với tư tưởng khai phóng, tiếp nhận tri thức toàn cầu. Tại đây, mỗi cá nhân không chỉ được học chương trình đào tạo chất lượng cao mà còn có thể tham gia nghiên cứu khoa học hay trải nghiệm nhiều kỹ năng mà có thể sẽ rất khó để tìm được cơ hội bên ngoài một cách dễ dàng.
“Từ khi vào trường, tôi đã thử trải nghiệm các bộ môn như võ thuật cổ truyền Trung Quốc, bắn cung, bơi lội và hát trong dàn hợp xướng. Tôi cũng đang thực hiện nghiên cứu về chính sách xe điện tại các quốc gia đang phát triển”, Trà chia sẻ. “Đây là điểm rất đặc biệt so với các quốc gia khác tôi từng có thời gian theo học và làm việc như Hungary, Hàn Quốc”.
Đến Thanh Hoa bằng học bổng toàn phần, Trà cho biết thêm anh hiện là thành viên của nhiều cộng đồng học thuật, có cơ hội dự nhiều hội thảo liên quan đến lĩnh vực bản thân quan tâm. Tuy nhiên, điều khiến anh bất ngờ là cứ đến 17 giờ, khi chuông báo kết thúc lớp học vang lên cũng là lúc trường phát đi khẩu hiệu, “Không thể thao, không Thanh Hoa” để thúc đẩy người học rèn sức khỏe.
“Các dịch vụ thể thao của trường có nhiều khung giờ hoàn toàn miễn phí cho sinh viên, và một số khung giờ khác chỉ thu phí rất thấp nếu đó là sinh viên trường. Thanh Hoa cũng có đầy đủ cơ sở vật chất, nhà thi đấu phục vụ gần như mọi loại hình thể dục thể thao. Bản thân là người yêu bơi lội, từ khi vào học tại Thanh Hoa, tôi cũng giữ nhịp độ đi bơi ít nhất 3 lần mỗi tuần”, Trà kể.
“Thanh Hoa không chỉ mang đến cảm giác thanh xuân vườn trường, mà còn cho tôi cơ hội kết nối với cộng đồng học giả lớn mạnh tại Trung Quốc và trên toàn cầu”, Trà nhấn mạnh.
Đối với Lưu Gia Linh, sinh viên năm 2 ngành luật, áp lực tại Thanh Hoa là điều có thể cảm nhận rất rõ ngay từ những ngày đầu. Mọi thứ được vận hành với quy mô và kỷ luật rất cao, trong khi việc chủ động, bền bỉ học tập gần như trở thành bản năng của mỗi sinh viên. “Đó là cú sốc đầu tiên của tôi. Nhìn vào sức học và cường độ làm việc của mọi người, có những lúc tôi thấy hoàn toàn choáng ngợp”, Linh nói.
Theo nữ sinh, có thể nói ví von rằng ở Thanh Hoa “đi đâu cũng gặp nhân tài”, vì đa số sinh viên đều là những thủ khoa, á khoa thi ĐH tại các tỉnh, thành, hoặc từng đạt các huy chương, giải thưởng khác nhau. Song, điều khiến Linh ấn tượng là tâm thế “bắt đầu lại từ số không”, bỏ lại hào quang THPT phía sau, sẵn sàng dành toàn bộ thời gian trong thư viện, phòng thí nghiệm… của bạn bè đồng trang lứa.
“Sự thi đua về điểm trung bình hay những môn học đạt mức 4.0/4.0 tuyệt đối tại đây, có lẽ không đến từ áp lực điểm số đơn thuần mà từ sự tỉ mỉ và lòng tự trọng học thuật”, Linh kể. “Tất cả có chung niềm tin vào giá trị của sự kiên định, nỗ lực tự thân, mong muốn được đo lường bằng chiều sâu đóng góp và những điều cống hiến cho xã hội. Đây là nét văn hóa rất tương đồng với những gì tôi được dạy dỗ tại Việt Nam”.
Học chương trình dạy bằng tiếng Trung với sinh viên bản địa, Linh nhận định khi dần thích nghi hơn với nhịp học, cô bắt đầu có góc nhìn khác về trường. Trong khi bạn cùng lớp giúp cô ý thức hơn về việc “nâng chuẩn” bản thân, thì các giảng viên – vốn là đại diện của Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc hay giữ vai trò pháp lý cấp cao cho các doanh nghiệp lớn – lại dạy cho cô cách tư duy hệ thống và đặt vấn đề trong sự vận động đa chiều.
“Thanh Hoa là sự cộng hưởng của những nhân tài, nơi mọi người xem sự nỗ lực cũng giống như việc hít thở. Đây là nguyên do mỗi ngày tôi đều thấy mình như đang tham gia vào một hành trình rèn luyện bản thân”, Linh nói.
Tuy nhiên, cuộc sống học đường của Linh tại Thanh Hoa không chỉ gói gọn trong việc học. Nữ sinh hiện đảm nhận vị trí Trưởng ban Truyền thông và đối ngoại của Hội sinh viên Việt Nam tại ĐH Thanh Hoa, với niềm thôi thúc mang văn hóa Việt đến gần bạn bè quốc tế hơn.
Điều này được cô và các thành viên trong hội hiện thực hóa qua việc tổ chức nhiều trò chơi dân gian như chơi truyền, nhảy sạp và giới thiệu những món ăn truyền thống như gỏi cuốn, chè 3 miền trong ngày hội Global Village (Ngôi làng toàn cầu). Các thành viên của hội còn trình diễn tiết mục mang âm hưởng quê hương ở đêm nhạc cho sinh viên quốc tế và tổ chức thành công lớp học tiếng Việt tại Thanh Hoa…
“Tất cả đều được bạn bè quốc tế đón nhận nồng nhiệt”, Linh tự hào. “Qua những hoạt động này, chúng tôi mong muốn mỗi sinh viên Việt Nam ở đây đều trở thành một sứ giả văn hóa, lan tỏa hình ảnh Việt Nam vừa truyền thống, vừa hiện đại, từ đó hòa vào dòng chảy tri thức chung của thế giới”, Linh nói thêm.
Trần Phương Thảo Linh, sinh viên Viện Kinh tế và quản lý, nhận định Thanh Hoa ngoài thực tế không có áp lực học thuật “khắc nghiệt” như hình ảnh thường thấy trong phim ảnh. Dù vậy cô cũng thẳng thắn cho rằng các sinh viên “rất chăm chỉ, ý thức tự học rất mạnh và tính cạnh tranh cũng rất cao”. “Điều tôi ấn tượng nhất là tinh thần trách nhiệm và mục tiêu rõ ràng của các bạn đang học tại đây”, Linh nói.
Nữ sinh kể rằng trong xã hội Trung Quốc, Thanh Hoa có danh tiếng hàng đầu, thường được xem là biểu tượng của đỉnh cao học thuật lẫn thành công. Với người Trung Quốc, việc vào được trường không chỉ là thành tích của cá nhân học sinh mà còn là niềm tự hào với cả địa phương và dòng họ. “Mọi người đều có sự tôn trọng đặc biệt với sinh viên Thanh Hoa, như khi ra đường tôi cũng từng được những người lớn tuổi khen ngợi”, Linh bày tỏ.
Theo tin từ Thanh Hoa, hiện có 81 người Việt Nam đang học tập và nghiên cứu tại ĐH này. Trường cũng đang có quan hệ đối tác với 5 ĐH Việt Nam.
Báo Tuổi Trẻ tập huấn 2 chuyên đề theo yêu cầu gồm kỹ năng chụp ảnh cùng kỹ năng căn bản quay và dựng clip bằng điện thoại di động.
Với chuyên đề chụp ảnh, học viên được trang bị nguyên tắc cơ bản trong sản xuất ảnh truyền thông, kỹ thuật chụp ảnh ứng dụng thực tế (tư duy bố cục, cách lấy sáng, chụp ảnh sự kiện/nhân vật thực tế, thực hành).
Với chuyên đề quay dựng video bằng điện thoại, học viên được trang bị kỹ năng tư duy quay tin nhanh, các góc máy cơ bản, kỹ thuật chống rung, cách lấy tư liệu để dựng tin nhanh, dựng video, xử lý hậu kỳ.
Lớp tập huấn này diễn ra sau khi bà Tăng Kim Huyền - Phó giám đốc hệ thống trường iSchool và UKA - tham gia một khóa tập huấn truyền thông trước đó tại báo Tuổi Trẻ và có ấn tượng sâu sắc.
"Tôi đã được học một khóa tại báo Tuổi Trẻ, sau buổi tập huấn tôi cảm thấy rất hữu ích với những kiến thức đã học được. Do đó tôi đã đề nghị triển khai chương trình tập huấn riêng biệt cho nhân viên toàn hệ thống.
Kỹ năng chụp ảnh, quay dựng phim rất cần thiết và quan trọng trong truyền thông. Sau buổi học này tôi muốn nâng cao nghiệp vụ truyền thông cho cán bộ, giáo viên của hệ thống iSchool và UKA", bà Huyền chia sẻ.
Do đó, bà kỳ vọng cán bộ, nhân viên của hệ thống không chỉ học lý thuyết mà còn cọ xát thực tế để không chỉ nâng cao nghiệp vụ mà còn có cơ hội kết nối hai hệ thống, có được hình ảnh, video chất lượng, góp phần nâng tầm truyền thông của iShool và UKA.
Nhà báo Bùi Tiến Dũng - thư ký tòa soạn, giám đốc Trung tâm đào tạo, trưởng ban Giáo dục và Giới trẻ báo Tuổi Trẻ - kỳ vọng những kiến thức, kỹ năng trong chương trình sẽ hữu ích để cán bộ, nhận viên iSchool, UKA áp dụng vào công việc thực tiễn.
"Hy vọng tạo ra sự thay đổi trong nhận thức mỗi người về truyền thông trong kết nối với xã hội, phụ huynh, học sinh, khách hàng. Kỹ năng truyền thông không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế mà còn là là uy tín, thương hiệu của trường, hữu ích cho chính bản thân và phục vụ thầy cô làm tốt công việc của mình", nhà báo Bùi Tiến Dũng chia sẻ.
Anh Trần Đức Danh - chuyên viên truyền thông iSchool Quy Nhơn - cho biết đã làm việc gần 10 năm song thường quay, dựng theo kiểu truyền thống. Anh nói quay dựng bằng điện thoại sẽ nhanh hơn, dễ bắt "trend" hướng đến giới trẻ và phụ huynh trẻ tuổi.
"Học được những kỹ năng quay dựng, xử lý hậu kỳ rất cần thiết. Tôi còn có thể mở rộng nhãn quan truyền thông của mình, biết tòa soạn vận hành thế nào, phóng viên làm việc ra sao", anh Danh nói.
Tương tự, chị Nguyễn Thị Thắm - Phó hiệu trưởng iSchool Long Xuyên - đặt kỳ vọng sẽ giao tiếp hiệu quả hơn với phụ huynh thông qua hình ảnh, video của trường vì hình ảnh, phim của trường được đánh giá chưa chuyên nghiệp.
"Chúng tôi muốn tương tác với phụ huynh thông qua hình ảnh của các con trên fanpage của trường. Những hình ảnh đẹp giúp phụ huynh cảm nhận đầy đủ hoạt động của học sinh. Những clip nhanh, đẹp, nội dung súc tích giúp truyền tải thông điệp rõ ràng và cảm xúc", bà Thắm bày tỏ.
Đây là các nội dung hợp tác giai đoạn 2026 - 2031 mà hai trường thống nhất, chiều 15/5.
Năm hướng chính gồm: Đột phá trong đào tạo và phát triển chương trình; Nâng tầm nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế; Trao đổi giảng viên và sinh viên – Công nhận tín chỉ lẫn nhau; Chuyển đổi số và chia sẻ học liệu; Kết nối cộng đồng và thi đấu học thuật.
Như vậy, sinh viên trường Đại học Luật Hà Nội và trường Đại học Luật TP HCM sẽ được trải nghiệm môi trường học tập ở cả hai miền, được công nhận tín chỉ. Các sân chơi học thuật quy mô lớn như Phiên tòa giả định cũng được chú trọng.
Trong cả nước, số trường công nhận tín chỉ của nhau chưa nhiều, chủ yếu ở khối ngành Kinh tế.
Ngoài ra, lãnh đạo hai trường nhìn nhận việc hợp tác giúp tận dụng lợi thế mỗi bên để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, nhằm xây dựng ULAW và HLU thành các trường trọng điểm đào tạo cán bộ pháp luật theo quyết định của Chính phủ.
Đại học Luật TP HCM và Hà Nội là hai trường có lịch sử và quy mô đào tạo ngành Luật lớn nhất nước.
ULAW thành lập năm 1976, tiền thân là trường Cán bộ Tư pháp Miền Nam. Trường thuộc quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có hơn 11.500 sinh viên, hơn 300 giảng viên.
Còn HLU thành lập năm 1979, trực thuộc Bộ Tư pháp, quy mô khoảng 17.000 sinh viên, hơn 500 giảng viên, nhân viên.
Tối 23.4, tổ chức Times Higher Education (THE) ở Anh chính thức công bố bảng xếp hạng ĐH tốt nhất châu Á năm 2026. Đây là lần đầu tiên có tới 11 trường Việt Nam góp mặt, tăng 2 so với năm ngoái. Theo Thanh Niên thống kê, kể từ khi góp mặt trong bảng xếp hạng này từ năm 2020 tới nay, đây cũng là lần đầu tiên Việt Nam vượt mốc hơn 10 trường hiện diện.
Tuy nhiên, hầu hết các trường đều có xu hướng chung là tụt hạng, chỉ 2 trường giữ nguyên thứ hạng là ĐH Duy Tân ở Đà Nẵng (nhóm 251-300), Trường ĐH Y Hà Nội (401-500) và ĐH Quốc gia TP.HCM (601-800). Trong khi đó, ĐH Kinh tế TP.HCM tuy vẫn giữ vị trí số 1 Việt Nam nhưng lại rơi 48 bậc, xuống vị trí thứ 184 - đồng hạng với ĐH Công nghệ Nam Kinh (Trung Quốc) - trong số 929 cơ sở giáo dục toàn châu Á được xếp hạng.
Trường ĐH Tôn Đức Thắng ở TP.HCM cũng trượt hạng từ nhóm 201-250 xuống 251-300, tiếp tục duy trì đà giảm kể từ khi xuất hiện, từ 73 (2022) xuống 86 (2023), 193 (2024). Đây cũng là lần đầu tiên Trường ĐH Tôn Đức Thắng và ĐH Duy Tân chung thứ hạng cũng như đều giữ vị trí số 2 Việt Nam. Trường ĐH Y Hà Nội chiếm hạng 4 trong khi gương mặt mới là Trường ĐH Nguyễn Tất Thành (TP.HCM) ra mắt ở nhóm 501-600.
Cả 3 cơ sở giáo dục ĐH là Bách khoa Hà Nội, Quốc gia Hà Nội và Mở TP.HCM đồng loạt tụt hạng từ nhóm 501-600 xuống 601-800. Tương tự, ĐH Huế xuống nhóm 801+, đồng hạng với một đại diện mới khác từ Việt Nam là ĐH Đà Nẵng. Riêng Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM) năm ngoái ở trạng thái "reporter" (có nộp dữ liệu nhưng chưa được xếp hạng vì chưa đạt một số tiêu chí nhất định) nhưng đến năm nay đã không còn hiện diện.
Trước đó 2 năm, Trường ĐH Mở TP.HCM cũng từng mang trạng thái này và đã vào tốp trong năm 2025.
Để xếp hạng các trường ĐH trên toàn châu Á, THE dùng tổng cộng 17 tiêu chí chia làm 5 nhóm: chất lượng nghiên cứu (chiếm 30% tổng điểm), môi trường nghiên cứu (28%), giảng dạy (24,5%), chuyển giao công nghệ (10%) và triển vọng quốc tế (7,5%). Phương pháp xếp hạng này tương tự cách THE đánh giá các trường ĐH trên toàn thế giới, nhưng một số tiêu chí đã được điều chỉnh trọng số để phản ánh yếu tố đặc thù của châu Á.
Điểm chung của các trường Việt Nam là đạt điểm cao về chất lượng nghiên cứu nhưng môi trường nghiên cứu lại có kết quả cách biệt đáng kể. Ví dụ, ĐH Kinh tế TP.HCM đạt 88,6/100 điểm chất lượng nghiên cứu, song môi trường nghiên cứu chỉ bằng 1/3, ở mức 26,6. Tương tự, mức chênh lệch này ở ĐH Duy Tân và Trường ĐH Tôn Đức Thắng lần lượt là 87,8-20,5 (gấp 4 lần) và 82,5-14,8 (gấp 5 lần).
Nếu xét riêng tiêu chí chất lượng nghiên cứu, giữa 3 trường nêu trên với nhóm ĐH còn lại cũng có sự chênh lệch đáng kể. Cụ thể, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành có số điểm cao thứ 4 nhưng cách Trường ĐH Tôn Đức Thắng cao thứ 3 tới 20,5 điểm, còn ĐH Huế có số điểm thấp nhất (19,5) thì cách trường cao nhất là ĐH Kinh tế TP.HCM tới 69,1 điểm. Tuy nhiên, ở môi trường nghiên cứu, các trường không quá cách biệt, dao động từ 11,2-26,6 điểm.
Điều tương tự diễn ra ở tiêu chí giảng dạy, với số điểm dao động từ 12,1 (Trường ĐH Mở TP.HCM) tới 38,3 (Trường ĐH Y Hà Nội). Về chuyển giao công nghệ, ĐH Bách khoa Hà Nội tiếp tục dẫn đầu Việt Nam với 66,1 điểm, theo sau là ĐH Kinh tế TP.HCM (50,1) và Trường ĐH Y Hà Nội (44,8). Còn ở triển vọng quốc tế, Tôn Đức Thắng, Duy Tân, Kinh tế TP.HCM lần lượt là 3 cái tên đứng đầu, với mức điểm 63, 55,2 và 53,6.
Năm nay, THE xếp hạng các cơ sở giáo dục ĐH từ 36 quốc gia, vùng lãnh thổ châu Á, tăng 1 so với năm ngoái. Số lượng trường được xếp hạng cũng tăng thêm 76. Trong đó, ĐH Thanh Hoa và ĐH Bắc Kinh ở Trung Quốc tiếp tục duy trì vị trí nhất, nhì châu Á sau 6 năm. Những trường còn lại trong tốp 10 là các đại diện khác của Trung Quốc đại lục (3 trường), Hồng Kông, Singapore (mỗi nơi 2 trường) và Nhật Bản (1).
Tính riêng số trường được xếp hạng, Ấn Độ dẫn đầu với tổng cộng 128 cơ sở giáo dục ĐH, theo sau là Nhật Bản (115), Thổ Nhĩ Kỳ (109). Trong khi đó, số lượng các trường được xếp hạng của Việt Nam ít hơn một số nước trong khu vực là Indonesia (35), Malaysia (27) và Thái Lan (21), song cao hơn Philippines (6), Brunei và Singapore (cùng có 2 đại diện).
THE là một trong số những tổ chức xếp hạng ĐH có uy tín, nhiều năm kinh nghiệm và sức ảnh hưởng lớn nhất toàn cầu bên cạnh bảng xếp hạng của Quacquarelli Symonds (Anh) và ShanghaiRanking Consultancy (Trung Quốc). Đơn vị này bắt đầu xếp hạng các ĐH từ 2004 cùng Quacquarelli Symonds, một năm sau khi thế giới lần đầu bảng xếp hạng ĐH toàn cầu do ĐH Giao thông Thượng Hải (sau này là ShanghaiRanking Consultancy) công bố.
